Μετάβαση στο περιεχόμενο

Μουσείο Στέντελ · Φρανκφούρτη · Ανεξάρτητος ξεναγός

Ηχητικός ξεναγός του Μουσείου Στέντελ,
πέντε στάσεις, δωρεάν.

Πέντε ηχογραφήσεις που παίζουν εδώ, χωρίς να εγκαταστήσετε τίποτα. Το Στέντελ καλύπτει πάνω από 700 χρόνια τέχνης, και το Chiaro σάς μιλά για οτιδήποτε από αυτά με μια φωτογραφία.

Λήψη στο App Store

Δημιουργία του Chiaro. Δεν συνδέεται με το Μουσείο Στέντελ.

9:41

Ο Γκαίτε στη ρωμαϊκή Καμπάνια

Μουσείο Στέντελ, Φρανκφούρτη

0:00 2:23
Στάση 1 από 5

Οι πέντε στάσεις · 11 λεπτά ήχου

Πέντε στάσεις, μία διαδρομή,
με τη σειρά που θα περπατήσετε.

Αυτός ο ηχητικός ξεναγός του Μουσείου Στέντελ καλύπτει δύο ορόφους και πέντε πίνακες, με πρώτο τον Γκαίτε. Η διαδρομή ξεκινά στον πρώτο όροφο, στην αίθουσα 1 της Μοντέρνας Τέχνης, ανεβαίνει μία σκάλα στους Παλαιούς Δασκάλους για τους γκρίζους αγίους του Γκρύνεβαλντ στην αίθουσα 2, τον Μπος στην αίθουσα 5 και την καλλονή των Μεδίκων του Μποτιτσέλι στην αίθουσα 13, και κρατά για το τέλος τον Γεωγράφο του Βερμέερ στην αίθουσα 7. Περίπου έντεκα λεπτά ακρόασης συνολικά· η ξενάγηση Highlight Tour στην εφαρμογή του ίδιου του μουσείου διαρκεί 45 λεπτά, οπότε αυτή είναι η σύντομη εκδοχή.

Κάθε φράση βασίζεται στην Ψηφιακή Συλλογή του Στέντελ, που δείχνει την τρέχουσα αίθουσα κάθε πίνακα, και σε μία εξωτερική πηγή για κάθε έργο. Οι πίνακες αλλάζουν θέση και κάποιοι ταξιδεύουν στο εξωτερικό ως δάνεια. Αν λοιπόν την ημέρα της επίσκεψής σας η αίθουσα 7 έχει κάτι άλλο αντί για τον Βερμέερ, ισχύει η λεζάντα του μουσείου, και ένα email σας θα διορθώσει αυτή τη σελίδα.

Στάση 1 από 5 · Πρώτος όροφος, Μοντέρνα Τέχνη, αίθουσα 1

Ο Γκαίτε στη ρωμαϊκή Καμπάνια

Γιόχαν Χάινριχ Βίλχελμ Τίσμπαϊν · 1787 · Λάδι σε μουσαμά, 166 × 210,3 εκ.

Προσέξτε

  • Τα πόδια του. Το πόδι που απλώνεται πάνω στην πέτρα καταλήγει σε ένα παπούτσι που μοιάζει με δεύτερο αριστερό· το ίδιο το μουσείο το αποκαλεί ανεξήγητη παραδοξότητα.
  • Το ανάγλυφο πίσω από τον ώμο του: η Ιφιγένεια συναντά τον Ορέστη και τον Πυλάδη, η ιστορία του έργου που ο Γκαίτε μετέτρεπε σε στίχους στη Ρώμη.
  • Τον στρογγυλό πυργοειδή τάφο της Καικιλίας Μετέλλας στον ορίζοντα και τις καμάρες ενός ρωμαϊκού υδραγωγείου δεξιά.
  • Το φαρδύ γκρίζο καπέλο και τον ανοιχτόχρωμο μανδύα, την ενδυμασία των Γερμανών καλλιτεχνών στη Ρώμη εκείνη την εποχή.
Κείμενο (2:23)

Είναι ξαπλωμένος αναπαυτικά. Αυτό είναι το πρώτο που προσέχει κανείς στο πιο διάσημο πορτρέτο του πιο διάσημου συγγραφέα της Γερμανίας. Ο Γκαίτε δεν στέκεται σε βάθρο. Είναι απλωμένος πάνω σε πεσμένους όγκους γρανίτη, στην ανοιχτή ύπαιθρο νοτιοανατολικά της Ρώμης, τυλιγμένος σε έναν ανοιχτόχρωμο ταξιδιωτικό μανδύα, κάτω από ένα γκρίζο καπέλο με τεράστιο γείσο, και κοιτάζει πέρα από εσάς κάτι που μόνο εκείνος βλέπει.

Ο άνθρωπος που τον ζωγράφισε ήταν φίλος του και οικοδεσπότης του. Ο Γκαίτε ξεκίνησε για την Ιταλία τον Σεπτέμβριο του 1786 ινκόγκνιτο, επειδή «Τα πάθη του νέου Βέρθερου» τον είχαν κάνει υπερβολικά διάσημο για να κυκλοφορεί με το όνομά του, και υπέγραφε ως Φιλίππο Μίλερ. Στη Ρώμη έμεινε στο σπίτι του ζωγράφου Γιόχαν Χάινριχ Βίλχελμ Τίσμπαϊν, και οι δυο τους έκαναν μια εκδρομή στους αρχαίους τάφους της Καμπάνιας, της υπαίθρου γύρω από την πόλη. Αυτός ο μουσαμάς, χρονολογημένος το 1787, είναι η εκδοχή του Τίσμπαϊν για εκείνη τη μέρα, και για το πώς έβλεπε τον φίλο του: έναν σύγχρονο άνθρωπο καθισμένο ανάμεσα στα ερείπια της αρχαιότητας, στα μισά του δρόμου ανάμεσα στον δικό τους κόσμο και στον δικό του.

Δείτε τι έστησε ο Τίσμπαϊν γύρω του. Στον ορίζοντα, ο στρογγυλός πύργος είναι ο τάφος της Καικιλίας Μετέλλας. Τέρμα δεξιά είναι οι καμάρες ενός ρωμαϊκού υδραγωγείου. Ακριβώς πίσω από τον ώμο του Γκαίτε υπάρχει ένα ανάγλυφο με τρεις μορφές. Δείχνει την Ιφιγένεια να συναντά τον αδελφό της, τον Ορέστη, και τον φίλο του, τον Πυλάδη, που είναι το θέμα της «Ιφιγένειας εν Ταύροις», του έργου που ο Γκαίτε ξανάγραφε σε στίχους και διάβαζε φωναχτά στον Τίσμπαϊν.

Τώρα κοιτάξτε κάτω, στα πόδια του. Το πόδι που απλώνεται πάνω στην πέτρα καταλήγει σε ένα παπούτσι που μοιάζει να ανήκει στο άλλο πόδι. Το ίδιο το Στέντελ το αποκαλεί παραδοξότητα που ακόμη δεν έχει εξηγηθεί: μοιάζει σαν ο Γκαίτε να έχει δύο αριστερά πόδια. Μόλις το δείτε, δεν θα μπορείτε να σταματήσετε να το βλέπετε.

Η φιλία κράτησε λιγότερο από τη φήμη του πίνακα. Ύστερα από τρεις μήνες περίπου, οι δύο άνδρες χώρισαν στη Νάπολη. Ο μουσαμάς συνέχισε το ταξίδι του. Η οικογένεια Ρότσιλντ τον απέκτησε στην Ιταλία τη δεκαετία του 1840 και τον κρέμασε για ένα διάστημα στην έπαυλή της, το Γκύντερσμπουργκ, έξω από τη Φρανκφούρτη, που σήμερα είναι δημόσιο πάρκο. Το 1887 η βαρόνη Αντέλ φον Ρότσιλντ τον δώρισε στο Στέντελ, στη γενέτειρα του Γκαίτε, ακριβώς τη στιγμή που η νέα Γερμανική Αυτοκρατορία αναζητούσε εθνικούς ήρωες. Το μουσείο λέει ότι κανένα άλλο πορτρέτο δεν διαμόρφωσε τόσο την εικόνα μας για τον Γκαίτε όσο αυτό. Αυτό λοιπόν είναι το πρόσωπο που διάλεξε γι’ αυτόν η χώρα: χαλαρό, σκεπτικό και ελαφρώς λάθος στους αστραγάλους.

Στάση 2 από 5 · Δεύτερος όροφος, Παλαιοί Δάσκαλοι, αίθουσα 2

Ο άγιος Λαυρέντιος και ο άγιος Κυριακός από το ρετάμπλ του Χέλερ

Ματίας Γκρύνεβαλντ · περ. 1509–1510 · Μικτή τεχνική σε ξύλο ελάτης, δύο πίνακες, ο καθένας περίπου 99 × 43 εκ.

Προσέξτε

  • Τον Κυριακό να κρατά την πριγκίπισσα από το πηγούνι ενώ τα μάτια της γυρίζουν προς τα πάνω, με το στέμμα της πεσμένο στο πάτωμα στα πόδια της.
  • Το ανοιχτό βιβλίο στο χέρι του. Ο Γκρύνεβαλντ έγραψε στις σελίδες του τα λατινικά λόγια του εξορκισμού.
  • Την εσχάρα στο χέρι του Λαυρέντιου, εκείνη πάνω στην οποία κάηκε, και τα γράμματα MGN, το μονόγραμμα του Γκρύνεβαλντ, κάτω δεξιά στον πίνακά του.
  • Τα ονόματα ζωγραφισμένα στις βάσεις σαν σκαλισμένες επιγραφές: S. LAVRENCIVS και S. CIRIACVS.
Κείμενο (2:12)

Πλησιάστε, και αυτές οι δύο μορφές παύουν να μοιάζουν ζωγραφιστές. Είναι γκρίζες, λευκές και υπόλευκες, σαν πέτρινα αγάλματα μπροστά σε σκούρο φόντο από φύλλα. Η τεχνική λέγεται γκριζάιγ, ζωγραφική σε τόνους του γκρι που μιμείται τη γλυπτική, και το Στέντελ περιγράφει αυτούς τους πίνακες ως αριστουργήματά της, εικόνες που σας αφήνουν να αναρωτιέστε αν κοιτάζετε έναν πίνακα, ένα άγαλμα ή την ίδια τη φύση.

Είναι ό,τι έχει απομείνει στη Φρανκφούρτη από μία από τις μεγάλες παραγγελίες της γερμανικής Αναγέννησης. Το 1507 ένας έμπορος της Φρανκφούρτης, ο Γιάκομπ Χέλερ, ζήτησε από τον Άλμπρεχτ Ντύρερ να ζωγραφίσει ένα ρετάμπλ για την εκκλησία των Δομινικανών εδώ στην πόλη. Ο Ντύρερ ανέλαβε τον κεντρικό πίνακα και τα κινητά φύλλα. Αυτοί οι δύο πίνακες, τα σταθερά φύλλα του ίδιου ρετάμπλ, δόθηκαν σε έναν άλλο ζωγράφο, τον Μάτις Γκότχαρτ Νίτχαρτ, τον άνθρωπο που ξέρουμε ως Γκρύνεβαλντ, ο οποίος τους ζωγράφισε γύρω στο 1509 και το 1510.

Ο άγιος που κρατά την εσχάρα είναι ο Λαυρέντιος, διάκονος, και η εσχάρα είναι εκείνη πάνω στην οποία κάηκε ζωντανός. Κοιτάξτε κάτω δεξιά στον πίνακά του για τα λατινικά γράμματα εμ, γκε και εν, το μονόγραμμα του Γκρύνεβαλντ. Ο άλλος διάκονος είναι ο Κυριακός, εξορκιστής. Κρατά μια νεαρή γυναίκα από το πηγούνι, ενώ τα μάτια της γυρίζουν προς τα πάνω. Είναι η Αρτεμία, κόρη του Ρωμαίου αυτοκράτορα Διοκλητιανού, και ένας δαίμονας βγαίνει από μέσα της. Το στέμμα της έχει πέσει στο πάτωμα δίπλα της. Ούτε το βιβλίο στο άλλο του χέρι είναι διακοσμητικό αντικείμενο. Ο Γκρύνεβαλντ έγραψε στις ανοιχτές του σελίδες τα λατινικά λόγια του εξορκισμού, που τελειώνουν στο όνομα του Πατρός και του Υιού και του Αγίου Πνεύματος.

Και εδώ είναι η ανατροπή. Το κέντρο αυτού του ρετάμπλ, ο πίνακας του ίδιου του Ντύρερ, δεν υπάρχει πια. Πουλήθηκε το 1615 στον Μαξιμιλιανό Α΄ της Βαυαρίας και καταστράφηκε σε μια πυρκαγιά στο Μόναχο το 1729. Αν ξέρετε το περίφημο σχέδιο με τα δύο ενωμένα χέρια σε προσευχή στην Αλμπερτίνα της Βιέννης, ξέρετε μια σπουδή για έναν από τους αποστόλους του. Έτσι το πιο ένδοξο όνομα αυτής της παραγγελίας το θυμόμαστε σήμερα εδώ κυρίως μέσα από ένα σκίτσο που φυλάσσεται σε άλλη πόλη, και οι δύο γκρίζοι άγιοι από την εξωτερική πλευρά του ρετάμπλ είναι ό,τι έχει ακόμη η Φρανκφούρτη. Ανήκουν στο Ιστορικό Μουσείο της πόλης και βρίσκονται σε μόνιμο δανεισμό στο Στέντελ από το 1922.

Στάση 3 από 5 · Δεύτερος όροφος, Παλαιοί Δάσκαλοι, αίθουσα 5

Ίδε ο άνθρωπος

Ιερώνυμος Μπος · περ. 1490 · Μικτή τεχνική σε ξύλο βελανιδιάς, 71,1 × 60,5 εκ.

Προσέξτε

  • Τις χλωμές, μισοδιαλυμένες μορφές στην κάτω αριστερή γωνία. Είναι η οικογένεια που πλήρωσε τον πίνακα, ζωγραφισμένη από πάνω νωρίς και αποκαλυμμένη μόλις πρόσφατα.
  • Τις χρυσές γοτθικές λέξεις που αιωρούνται κοντά στα στόματα, Ecce homo από τον Πιλάτο και Crucifige eum από το πλήθος, που διαβάζονται σαν συννεφάκια διαλόγου.
  • Τον φρύνο πάνω στην ασπίδα ενός στρατιώτη στη δεξιά άκρη, ένα από τα σύμβολα του κακού στον Μπος.
  • Την ήρεμη, σχεδόν άδεια πλατεία στην πάνω δεξιά γωνία, την Ιερουσαλήμ ζωγραφισμένη σαν πόλη της Κάτω Χώρας.
Κείμενο (2:08)

Κοιτάξτε πρώτα την κάτω αριστερή γωνία, γιατί είναι το πιο παράξενο σημείο του πίνακα. Υπάρχουν εκεί πρόσωπα που μοιάζουν μισοδιαλυμένα μέσα στην πέτρα: χλωμά γκρίζα φαντάσματα, μια μορφή με μοναχικό κουρά, μια σειρά από μικροσκοπικά κεφάλια δίπλα του. Δεν είναι λάθος, και δεν είναι ημιτελή. Είναι η οικογένεια που πλήρωσε αυτόν τον πίνακα, και για το μεγαλύτερο μέρος της ζωής του κανείς δεν μπορούσε να τους δει.

Ο Ιερώνυμος Μπος ζωγράφισε αυτό το «Ίδε ο άνθρωπος» γύρω στο 1490, αν και οι δακτύλιοι του ξύλου βελανιδιάς δείχνουν κάπου ανάμεσα στο 1475 και στο 1485. Ο τίτλος είναι η φράση του Ποντίου Πιλάτου από το κατά Ιωάννην Ευαγγέλιο, «Ίδε ο άνθρωπος», που την είπε όταν έδειξε τον Ιησού στο πλήθος μετά το μαστίγωμα. Ο Μπος γράφει τα λόγια μέσα στον πίνακα. Βρείτε τα χρυσά γοτθικά γράμματα κοντά στον Πιλάτο, «Έκε όμο», και την απάντηση που ανεβαίνει από τον όχλο, «Κρουτσίφιγκε έουμ», «Σταύρωσέ τον». Λειτουργούν σχεδόν σαν τα συννεφάκια ενός κόμικ.

Οι δωρητές είχαν κι αυτοί τη δική τους φράση. Οι μορφές τους στις κάτω γωνίες είχαν φθαρεί και είχαν ζωγραφιστεί από πάνω πολύ νωρίς. Μια ακτινογραφία το 1983 τους εντόπισε από κάτω, και τα υπολείμματα που βλέπετε σήμερα αποκαλύφθηκαν μόλις πριν από λίγα χρόνια. Τα μεγέθη τους είναι μια ιεραρχία του σπιτιού. Τα παιδιά είναι πολύ μικρότερα από τον πατέρα και από έναν από τους γιους, τον μοναχό, και είναι ο μοναχός που λέει την προσευχή της οικογένειας: «Σάλβα νος, Χρίστε ρεντέμπτορ», «Σώσε μας, Χριστέ Λυτρωτή».

Ο πίνακας είχε αλλοιωθεί και με άλλον τρόπο πριν φτάσει στη Φρανκφούρτη. Ο Σύλλογος Φίλων του Μουσείου Στέντελ τον αγόρασε το 1917, στη μέση του Πρώτου Παγκοσμίου Πολέμου, στη δημοπρασία της συλλογής του Βερολινέζου συλλέκτη Ρίχαρντ φον Κάουφμαν. Ως τότε κάποιος είχε καλύψει τον Χριστό, που ο Μπος τον είχε ζωγραφίσει μόνο με ένα περίζωμα, με έναν χιτώνα ως το πάτωμα. Το μουσείο τον αφαίρεσε πριν εκτεθεί ο πίνακας για πρώτη φορά.

Αφήστε τώρα το μάτι σας να βρει τη συνηθισμένη συντροφιά του Μπος. Μια κουκουβάγια κάθεται πάνω από τον Πιλάτο, και ένας μεγάλος φρύνος πάνω στην ασπίδα ενός στρατιώτη δεξιά, δύο παλιά σύμβολα του κακού. Ύστερα σηκώστε το βλέμμα στην πάνω δεξιά γωνία, μακριά από τις φωνές. Εκεί υπάρχει μια φαρδιά, ήσυχη πλατεία με λίγες μορφές που τη διασχίζουν: η Ιερουσαλήμ, ντυμένη σαν ύστερη γοτθική πόλη της Κάτω Χώρας, συνεχίζει τη ζωή της σαν να μη συμβαίνει τίποτα.

Στάση 4 από 5 · Δεύτερος όροφος, Παλαιοί Δάσκαλοι, αίθουσα 13

Εξιδανικευμένο πορτρέτο κυρίας (Πορτρέτο της Σιμονέτα Βεσπούτσι ως νύμφης)

Σάντρο Μποτιτσέλι · περ. 1480–1485 · Μικτή τεχνική σε ξύλο λεύκας, 81,3 × 54 εκ.

Προσέξτε

  • Το καμέο στο περιδέραιό της. Αντιγράφει τη Σφραγίδα του Νέρωνα, μια αρχαία καρνεόλη με τον Απόλλωνα και τον Μαρσύα που ανήκε στον Λορέντζο των Μεδίκων.
  • Τις τρεις ελεύθερες τούφες μαλλιών στο κέντρο, που ένας μελετητής τις διαβάζει ως φλόγες στραμμένες προς τα κάτω.
  • Το κεφάλι της σε αυστηρό προφίλ, ενώ οι ώμοι στρέφονται προς το μέρος σας, για να φαίνεται το μενταγιόν.
Κείμενο (2:14)

Είναι μεγαλύτερη απ’ όσο περιμένετε. Το μουσείο περιγράφει αυτή την προτομή ως μεγαλύτερη από το φυσικό μέγεθος, και από την άλλη άκρη της αίθουσας το προφίλ διαβάζεται σαν πορτρέτο σε νόμισμα: η ίσια μύτη, ο μακρύς λαιμός, ένα ήρεμο μάτι που κοιτάζει έξω από τον πίνακα προς τα δεξιά και ποτέ προς εσάς.

Ύστερα τα μαλλιά παίρνουν τον έλεγχο. Πλεξούδες τυλιγμένες με κορδόνια από μαργαριτάρια, μια κόκκινη κορδέλα που διασταυρώνεται στην κορυφή του κεφαλιού, ένα μάτσο λευκά φτερά, μια μακριά κοτσίδα ριγμένη πάνω από τον ώμο, και ακριβώς στη μέση όλων αυτών τρεις ελεύθερες τούφες που κρέμονται. Καμία ευυπόληπτη γυναίκα στη Φλωρεντία δεν πόζαρε για πορτρέτο με αυτή την εμφάνιση, και αυτό ακριβώς είναι το νόημα. Το Στέντελ αποκαλεί τον πίνακα ιδεατό πορτρέτο, όχι ομοίωμα με την αυστηρή έννοια: μια νεαρή γυναίκα στον ρόλο μιας νύμφης της μυθολογίας.

Το πρόσωπο, πάντως, έχει ένα όνομα. Ο ιστορικός τέχνης Άμπι Βάρμπουργκ ήταν ο πρώτος που υποστήριξε ότι πρόκειται για τη Σιμονέτα Βεσπούτσι, την ερωμένη του Τζουλιάνο των Μεδίκων, που πέθανε νέα, και ο τίτλος του ίδιου του μουσείου έχει το όνομά της σε παρένθεση. Ένας νεότερος μελετητής, ο Εμανουέλε Λούλι, υποστήριξε ότι οι τρεις τούφες στο κέντρο είναι φλόγες στραμμένες προς τα κάτω, επειδή στην Αναγέννηση πίστευαν ότι τα μαλλιά φλογίζουν τον πόθο. Κοιτάξτε ξανά, και ίσως δεν τις ξαναδείτε ποτέ ως μαλλιά.

Τώρα κοιτάξτε το περιδέραιό της. Το οβάλ μενταγιόν είναι ένα καμέο, και είναι πορτρέτο ενός πραγματικού αντικειμένου. Αντιγράφει τη Σφραγίδα του Νέρωνα, μια αρχαία καρνεόλη χαραγμένη με τον Απόλλωνα και τον Μαρσύα, που ανήκε στον Λορέντζο των Μεδίκων, εδώ αντεστραμμένη. Οι ώμοι της στρέφονται προς το μέρος σας ενώ το κεφάλι μένει σε προφίλ ακριβώς για να μπορείτε να το δείτε. Αυτή η μικρή πέτρα τοποθετεί τη γυναίκα ξεκάθαρα μέσα στον οίκο των Μεδίκων.

Ο πίνακας είναι σε ξύλο λεύκας, ζωγραφισμένος περίπου από το 1480 έως το 1485. Δεν είναι όλοι βέβαιοι ότι το χέρι είναι του Μποτιτσέλι· κάποιοι ειδικοί τον αποδίδουν στον Γιάκοπο ντελ Σελάιο. Το Στέντελ τον έχει από το 1849 και τον κρεμά με το όνομα του Μποτιτσέλι. Όποιος κι αν κρατούσε το πινέλο, αυτή είναι η Φλωρεντία που οι περισσότεροι κουβαλούν στο μυαλό τους: μαργαριτάρια, ένα τέλειο προφίλ και ένα πετράδι από τη συλλογή των Μεδίκων να ακουμπά στην κλείδα της.

Στάση 5 από 5 · Δεύτερος όροφος, Παλαιοί Δάσκαλοι, αίθουσα 7

Ο γεωγράφος

Γιοχάνες Βερμέερ · 1669 · Λάδι σε μουσαμά, 51,6 × 45,4 εκ.

Προσέξτε

  • Την υπογραφή και τη χρονολογία με λατινικούς αριθμούς ψηλά στον πίσω τοίχο δεξιά, I. Ver-Meer, MDCLXVIIII.
  • Τον διαβήτη στο δεξί του χέρι, κρατημένο οριζόντια. Ο Βερμέερ αρχικά τον είχε ζωγραφίσει όρθιο.
  • Την υδρόγειο σφαίρα πάνω στο ντουλάπι, γυρισμένη προς τον Ινδικό Ωκεανό.
  • Το πρόσωπό του, ελαφρώς θολό και με μισόκλειστα μάτια, σαν να κουνήθηκε τη στιγμή που τραβήχτηκε η εικόνα.
Κείμενο (2:17)

Ένας άνδρας σκύβει πάνω από ένα τραπέζι δίπλα σε ένα παράθυρο, με έναν διαβήτη στο δεξί του χέρι, και σταματά. Μετρούσε αποστάσεις σε έναν χάρτη, και τώρα σήκωσε το βλέμμα έξω, προς το φως, σαν να είχε μόλις φτάσει η απάντηση. Αυτή η παύση είναι όλο το θέμα. Το Στέντελ το λέει απλά: ο πίνακας δεν είναι ούτε πορτρέτο ούτε ιστορία. Ο Βερμέερ προσπαθούσε να ζωγραφίσει τη στιγμή που ένας άνθρωπος εξερευνά τον κόσμο μέσα στο μυαλό του.

Όλα γύρω του είναι η τελευταία λέξη της ολλανδικής επιστήμης, και η Ολλανδία ήταν πρώτη στον κόσμο στη χαρτογραφία. Πάνω στο ντουλάπι στέκεται μια υδρόγειος που έχει ταυτιστεί με μια υδρόγειο που εκδόθηκε στο Άμστερνταμ το 1618 από τον Γιόντοκους Χόντιους. Είναι γυρισμένη προς τον Ινδικό Ωκεανό, όπου εμπορευόταν η Ολλανδική Εταιρεία Ανατολικών Ινδιών. Στον πίσω τοίχο κρέμεται ένας ναυτικός χάρτης με τις ακτές της Ευρώπης. Ο Βερμέερ σαφώς είχε δίπλα του κάποιον που ήξερε πώς χρησιμοποιούνταν πραγματικά αυτά τα όργανα.

Τώρα κοιτάξτε ψηλά στον τοίχο δεξιά. Με προσεγμένα κεφαλαία γράφει το όνομά του, «Ι. Βερ-Μέερ», και τη χρονιά με λατινικούς αριθμούς: το 1669. Υπάρχει και δεύτερη υπογραφή στην πόρτα του ντουλαπιού. Αυτό έχει σημασία, γιατί πρόκειται για έναν από τους μόλις τρεις πίνακες που ο Βερμέερ υπέγραψε και χρονολόγησε. Οι άλλοι δύο είναι «Η μαστροπός» και «Ο αστρονόμος».

«Ο αστρονόμος» είναι το δίδυμο αυτού του πίνακα. Βρίσκεται σήμερα στο Λούβρο, με τον ίδιο νεαρό άνδρα με την ίδια ρόμπα στο ίδιο είδος δωματίου. Το 2017 μια μελέτη της ύφανσης του μουσαμά έδειξε ότι οι δύο πίνακες κόπηκαν από το ίδιο τόπι υφάσματος. Έμειναν μαζί σχεδόν όλο τον δέκατο όγδοο αιώνα, πουλήθηκαν χωριστά το 1797, και ξανασυναντήθηκαν μόλις το 1997, σε μια έκθεση που άνοιξε στο Λούβρο και ύστερα ήρθε εδώ, στη Φρανκφούρτη.

Ποιος ήταν το μοντέλο; Κάποιοι μελετητές προτείνουν τον Αντόνι βαν Λέβενχουκ, τον μικροσκοπιστή από το Ντελφτ, που αργότερα ορίστηκε διαχειριστής της περιουσίας του Βερμέερ. Δεν έχει βρεθεί κανένα έγγραφο που να δείχνει ότι οι δύο άνδρες γνωρίζονταν όσο ζούσε ο Βερμέερ, οπότε θεωρήστε το μια καλή εικασία.

Ο Βερμέερ άλλαζε γνώμη όσο δούλευε. Το κεφάλι ήταν κάποτε πιο αριστερά, και ο διαβήτης είχε ζωγραφιστεί αρχικά όρθιος αντί για οριζόντιος. Κοιτάξτε και το πρόσωπο. Είναι ελάχιστα θολό, τα μάτια μισόκλειστα απέναντι στο φως, σαν να κουνήθηκε ενώ τον κοιτάζατε. Το Στέντελ αγόρασε τον πίνακα το 1885. Πριν φύγετε, κοιτάξτε άλλη μια φορά εκείνο το χέρι: ο διαβήτης ακίνητος στον αέρα, το κεφάλι μισογυρισμένο, ένας επιστήμονας ένα δευτερόλεπτο αφού του ήρθε μια ιδέα.

Ανεξάρτητος ξεναγός · Chiaro

Στρέψτε το Chiaro σε ό,τι βλέπετε στο Στέντελ.

Η διαθήκη του Γιόχαν Φρίντριχ Στέντελ του 1815 ίδρυσε μια συλλογή που σήμερα εκτείνεται από τον Κράναχ και τον Ντύρερ ως τη Μαρία Σίμπιλα Μέριαν, τον Μαξ Μπέκμαν και τον Γκέρχαρντ Ρίχτερ. Μόνο πέντε από τους πίνακές της χωρούν σε αυτή τη σελίδα. Για τους υπόλοιπους, σηκώστε το κινητό σας μπροστά στον πίνακα μέσα στην αίθουσα: το Chiaro αναγνωρίζει το έργο, σας μιλά γι’ αυτό και συνεχίζει αν έχετε κι άλλη ερώτηση.

Έχει πράγματι ο Γκαίτε δύο αριστερά πόδια;Ποια είναι τα φαντάσματα στον πίνακα του Μπος;Υπήρξε στ’ αλήθεια η Σιμονέτα;

Πριν πάτε

01

Πώς θα πάτε

Schaumainkai 63, 60596 Frankfurt am Main, στην όχθη του Μάιν από την πλευρά του Ζάξενχαουζεν. Μπείτε από την κύρια είσοδο στο Schaumainkai, που διαθέτει ανελκυστήρα· όλοι οι όροφοι είναι προσβάσιμοι με ανελκυστήρα.

Οι γραμμές μετρό U1, U2, U3 και U8 σταματούν στη στάση Schweizer Platz και τα τραμ 15 και 16 στη στάση Otto-Hahn-Platz. Από τον κεντρικό σιδηροδρομικό σταθμό είναι περίπου δέκα λεπτά με τα πόδια, περνώντας τη γέφυρα πεζών Holbeinsteg.

02

Εισιτήρια

  • Κλειστό τις Δευτέρες, αν και το μουσείο προσθέτει έκτακτα ανοίγματα Δευτέρας τα Χριστούγεννα και την Πρωτοχρονιά, οπότε ελέγξτε το ημερολόγιο στον ιστότοπό του. Την Πέμπτη μένει ανοιχτό ως τις 21:00· Τρίτη, Τετάρτη, Παρασκευή, Σάββατο και Κυριακή κλείνει στις 18:00.
  • Το εισιτήριο κοστίζει 19 €, ή 17 € μειωμένο, και τα ηλεκτρονικά εισιτήρια έχουν συγκεκριμένη ώρα εισόδου. Τις Τρίτες από τις 15:00 ως τις 18:00 το Tuesday Special κοστίζει 10 € και περιλαμβάνει τις περιοδικές εκθέσεις.
  • Τα παιδιά κάτω των 12 μπαίνουν δωρεάν, και οι κάτω των 18 μπαίνουν δωρεάν μαζί με έναν ενήλικο που έχει ηλεκτρονικό εισιτήριο. Το οικογενειακό εισιτήριο πωλείται μόνο στο ταμείο του μουσείου.
  • Στις γιορτές το μουσείο είναι κλειστό στις 24 και στις 31 Δεκεμβρίου 2026 και ανοίγει στις 11:00 την 1η Ιανουαρίου 2027.
Επίσημα εισιτήρια →
03

Ο επίσημος ηχητικός ξεναγός

Ο ξεναγός του μουσείου είναι η δική του εφαρμογή Städel Collection App, δωρεάν για κινητά Apple και Android, στα αγγλικά ή στα γερμανικά. Περιλαμβάνει ήχο και εικόνες για περισσότερα από 100 έργα, την ξενάγηση Highlight Tour διάρκειας 45 λεπτών και κατόψεις των ορόφων, χωρίς αγορές μέσα στην εφαρμογή, ενώ το δίκτυο Staedel_WiFi στο κτίριο είναι δωρεάν και χωρίς κωδικό. Αυτές οι πέντε στάσεις είναι ένα ανεξάρτητο συμπλήρωμα, επίσης δωρεάν, και το Chiaro καλύπτει ό,τι άλλο σας τραβήξει την προσοχή.

Επίσημος ιστότοπος →

Ερωτήσεις

Υπάρχει δωρεάν ηχητικός ξεναγός για το Μουσείο Στέντελ;

Ναι, και μάλιστα δύο. Η εφαρμογή Städel Collection App του ίδιου του μουσείου είναι δωρεάν και καλύπτει περισσότερα από 100 έργα στα αγγλικά ή στα γερμανικά. Ο άλλος είναι αυτή η σελίδα: ένας ανεξάρτητος ξεναγός πέντε στάσεων, από τον Γκαίτε του Τίσμπαϊν ως τον Γεωγράφο του Βερμέερ, που παίζει κατευθείαν στο πρόγραμμα περιήγησης με το κείμενο κάτω από κάθε ηχογράφηση. Για κάθε πίνακα πέρα από αυτούς τους πέντε υπάρχει το Chiaro.

Πόσο κοστίζει ο επίσημος ηχητικός ξεναγός του Μουσείου Στέντελ;

Τίποτα. Ο ξεναγός είναι η εφαρμογή Städel Collection App, δωρεάν λήψη για Android και Apple, στα αγγλικά και στα γερμανικά, χωρίς αγορές μέσα στην εφαρμογή. Πληρώνετε μόνο την είσοδο, 19 € ή 17 € μειωμένο, και στο κτίριο υπάρχει δωρεάν WiFi.

Πού βρίσκεται ο Γεωγράφος στο Μουσείο Στέντελ;

Στον δεύτερο όροφο, στην αίθουσα 7 των Παλαιών Δασκάλων. Το «Ίδε ο άνθρωπος» του Μπος (αίθουσα 5) και ο Μποτιτσέλι (αίθουσα 13) βρίσκονται στον ίδιο όροφο. Η εφαρμογή του μουσείου έχει κατόψεις με την τρέχουσα θέση κάθε έργου.

Είναι κλειστό το Μουσείο Στέντελ τις Δευτέρες;

Συνήθως ναι. Η Δευτέρα είναι η μέρα που κλείνει, αλλά το μουσείο προσθέτει έκτακτα ανοίγματα Δευτέρας τα Χριστούγεννα και την Πρωτοχρονιά, οπότε ελέγξτε το ημερολόγιό του πριν πάτε. Η Πέμπτη είναι η μέρα με το βραδινό ωράριο, 10:00 ως 21:00· τις άλλες μέρες λειτουργίας οι πόρτες ανοίγουν στις 10:00 και κλείνουν στις 18:00. Το μουσείο μένει επίσης κλειστό στις 24 και στις 31 Δεκεμβρίου 2026.

Μπορώ να δω τα χαρακτικά και τα σχέδια του Στέντελ;

Όχι στις αίθουσες της έκθεσης. Τα έργα σε χαρτί θα φθείρονταν από τη μακρά έκθεση στο φως, γι’ αυτό φυλάσσονται στις αποθήκες και παρουσιάζονται σε περιοδικές εκθέσεις ή, κατόπιν αιτήματος, στην Αίθουσα Μελέτης του Τμήματος Χαρακτικών και Σχεδίων. Είναι ανοιχτή Τετάρτη και Παρασκευή 14:00 με 17:00 και Πέμπτη 14:00 με 19:00, και ζητά να εγγραφείτε από πριν.

Πόση ώρα χρειάζεται το Μουσείο Στέντελ;

Οι πέντε στάσεις μας φτάνουν περίπου τα έντεκα λεπτά ήχου σε δύο ορόφους. Η ξενάγηση Highlight Tour στην εφαρμογή του μουσείου διαρκεί 45 λεπτά, και η συλλογή καλύπτει πάνω από 700 χρόνια τέχνης, οπότε υπολογίστε περισσότερο χρόνο αν θέλετε κάτι παραπάνω από τα κορυφαία έργα.

Περισσότερες ηχητικές ξεναγήσεις

Δημιουργία του Chiaro. Δεν συνδέεται με το Μουσείο Στέντελ.