Μετάβαση στο περιεχόμενο

Παλαιά Πινακοθήκη · Μόναχο · Ανεξάρτητος ξεναγός

Ηχητικός ξεναγός της Παλαιάς Πινακοθήκης,
πέντε στάσεις, δωρεάν.

Και οι πέντε παίζουν σε αυτή την καρτέλα. Για τους άλλους επτακόσιους πίνακες του πρώτου ορόφου, σηκώστε το Chiaro και θα σας μιλήσει για όποιον έχετε μπροστά σας.

Λήψη στο App Store

Δημιουργία του Chiaro. Δεν συνδέεται με την Παλαιά Πινακοθήκη.

9:41

Αυτοπροσωπογραφία με γούνινο πανωφόρι

Παλαιά Πινακοθήκη, Μόναχο

0:00 3:02
Στάση 1 από 5

Οι πέντε στάσεις · 13 λεπτά ήχου

Πέντε στάσεις, μία διαδρομή,
με τη σειρά που θα περπατήσετε.

Πέντε πίνακες, πέντε αίθουσες, μία ευθεία γραμμή. Η διαδρομή μένει στον πρώτο όροφο, την Obere Galerie, όπου κρέμεται το μεγαλύτερο μέρος της συλλογής, και ακολουθεί τους αριθμούς των αιθουσών από τα δυτικά προς τα ανατολικά: η αυτοπροσωπογραφία του Ντύρερ στην αίθουσα I, η Παναγία με το γαρίφαλο του Λεονάρντο στην αίθουσα IV, ο Κάρολος Ε΄ του Τιτσιάνο στην αίθουσα V και έπειτα δύο Ρούμπενς, στην αίθουσα VII και στην αίθουσα VIII. Η ακρόαση κρατά γύρω στα δεκατρία λεπτά και το περπάτημα ένα τέταρτο, όλα στον ίδιο όροφο, χωρίς να γυρίσετε ούτε ένα βήμα πίσω.

Πίσω από κάθε πληροφορία αυτής της σελίδας υπάρχουν δύο πηγές: η ψηφιακή συλλογή του μουσείου στο sammlung.pinakothek.de και μια εξωτερική πηγή αναφοράς. Η Παλαιά Πινακοθήκη αλλάζει συχνά τη διάταξη των έργων και κρατά στο διαδίκτυο ενημερωμένη την αίθουσα κάθε πίνακα, οπότε μια λεζάντα στον τοίχο που διαφωνεί με αυτή τη σελίδα μάλλον έχει τη νεότερη πληροφορία: ακολουθήστε την και ενημερώστε μας.

Στάση 1 από 5 · Πρώτος όροφος, αίθουσα I

Αυτοπροσωπογραφία με γούνινο πανωφόρι

Άλμπρεχτ Ντύρερ · 1500 · Λάδι σε ξύλο φιλύρας, 67,1 × 48,9 εκ.

Προσέξτε

  • Οι δύο επιγραφές, και οι δύο στο ύψος των ματιών του. Αριστερά η χρονολογία 1500 και το μονόγραμμα A.D.· δεξιά τέσσερις γραμμές στα λατινικά, σε ένα μικροσκοπικό πλαίσιο σε σχήμα πεταλούδας.
  • Ο γούνινος γιακάς. Κάθε τρίχα είναι ξεχωριστή πινελιά, με το χρώμα να διαβαθμίζεται από την άκρη ως τη ρίζα.
  • Το χέρι στο κάτω μέρος, με τα δάχτυλα χωμένα στη γούνα. Είναι η μόνη ζωγραφισμένη αυτοπροσωπογραφία όπου ο Ντύρερ δεν δείχνει το χέρι με το οποίο ζωγραφίζει.
  • Η συμμετρία και το επίπεδο μαύρο πίσω του. Ούτε δωμάτιο, ούτε παράθυρο, ούτε τοπίο, τίποτα που να τον τοποθετεί κάπου.
Κείμενο (3:02)

Σας κοιτάζει κατάματα. Όχι δίπλα σας, όχι πάνω από τον ώμο σας. Ευθεία μπροστά, ακριβώς στο κέντρο, σχεδόν απόλυτα συμμετρικά, και σε αυτό βρίσκεται όλο το σκάνδαλο αυτού του μικρού πίνακα από ξύλο φιλύρας.

Το 1500 κανείς δεν ζωγράφιζε έτσι τον εαυτό του. Στη βόρεια Ευρώπη το πορτρέτο ήταν σε τρία τέταρτα και στην Ιταλία σε προφίλ. Ένα πρόσωπο ολόφατσα, συμμετρικό, το έβλεπες στην εκκλησία. Ήταν η στάση που φυλασσόταν για τον Χριστό. Ο Άλμπρεχτ Ντύρερ ήταν είκοσι οκτώ χρονών, και την πήρε για τον εαυτό του. Το μουσείο το λέει καθαρά στη δική του λεζάντα: στήριξε το ύφος αυτού του πορτρέτου στις εικόνες του Χριστού Σωτήρα, που υψώνει το χέρι του ευλογώντας. Ανάλογα με το πώς το διαβάζετε, είναι είτε τεράστια αλαζονεία είτε μια δήλωση ότι η ικανότητα να δημιουργείς έρχεται από τον Θεό.

Κοιτάξτε τις δύο επιγραφές, και τις δύο στο ύψος των ματιών του. Αριστερά, η χρονιά 1500 και το μονόγραμμά του, ένα κεφαλαίο A με ένα μικρό D φωλιασμένο από κάτω. Επειδή η χρονολογία μπαίνει πάνω από τα αρχικά, αυτά αποκτούν και δεύτερη ανάγνωση: Άννο Ντόμινι, δηλαδή «στο έτος του Κυρίου». Δεξιά, τέσσερις γραμμές στα λατινικά, σε ένα πλαίσιο τόσο μικρό που πρέπει να σκύψετε, και, παράξενα, σε σχήμα πεταλούδας. Albertus Durerus Noricus ipsum me propriis sic effingebam coloribus aetatis anno XXVIII. Εγώ, ο Άλμπρεχτ Ντύρερ από τη Νυρεμβέργη, ζωγράφισα έτσι τον εαυτό μου με τα πρέποντα χρώματα, σε ηλικία είκοσι οκτώ ετών.

Τα είκοσι οκτώ είχαν σημασία. Στο μεσαιωνικό σχήμα των ηλικιών της ζωής ήταν η χρονιά που έπαυες να είσαι νέος, οπότε ο πίνακας σημαδεύει ταυτόχρονα μια καμπή στη ζωή του και την αλλαγή ενός αιώνα. Μπορεί να φτιάχτηκε στο πλαίσιο ενός εορτασμού για τον νέο αιώνα από τον κύκλο γύρω από τον ουμανιστή Κόνραντ Κέλτις, στον οποίο ανήκε και ο Ντύρερ.

Πλησιάστε τώρα και κοιτάξτε τη γούνα. Αυτό το πανωφόρι λέγεται σάουμπε, και ο γιακάς είναι από κουνάβι. Κάθε τρίχα είναι ξεχωριστή πινελιά, σκιασμένη από την άκρη ως τη ρίζα, έτσι που η γούνα πιάνει αλλιώς το φως σε κάθε σημείο του στήθους του. Είναι επίδειξη δεξιοτεχνίας, και ίσως και ένα μικρό ψέμα. Οι νόμοι για την ένδυση εκείνης της εποχής επιφύλασσαν το κουνάβι για πλούσιους άνδρες της ελίτ της πόλης, άνδρες που είχαν δικαίωμα να καθίσουν στο δημοτικό συμβούλιο. Το 1500 ο Ντύρερ δεν ήταν ούτε το ένα ούτε το άλλο. Εξελέγη στο Μεγάλο Συμβούλιο της Νυρεμβέργης μόλις το 1509.

Κάτι ακόμη, και είναι το πιο παράξενο. Το χέρι του είναι στο κάτω μέρος του πίνακα, με τα δάχτυλα χωμένα στη γούνα, και το άλλο χέρι δεν υπάρχει καθόλου στον πίνακα. Είναι η μόνη ζωγραφισμένη αυτοπροσωπογραφία όπου ο Ντύρερ δεν δείχνει το χέρι με το οποίο δουλεύει. Εδώ έδωσε επίσης στον εαυτό του καστανά μαλλιά. Στις άλλες αυτοπροσωπογραφίες του είναι ξανθοκόκκινα.

Η μεταμφίεση πέτυχε καλύτερα απ’ ό,τι μπορεί να ήθελε ο ίδιος. Γύρω στο 1520 ο Ζέμπαλντ Μπέχαμ χρησιμοποίησε αυτό το πρόσωπο ως πρότυπο για μια ξυλογραφία του Χριστού, και οι περισσότεροι ειδικοί πίστευαν ως τον δέκατο ένατο αιώνα ότι εκείνη η χαρακτική ήταν του Ντύρερ.

Ο πίνακας κρεμάστηκε δημόσια στη Νυρεμβέργη λίγο πριν από τον θάνατο του Ντύρερ, το 1528, και η πόλη τον κράτησε σχεδόν τριακόσια χρόνια. Το 1805 πουλήθηκε στη βαυαρική βασιλική συλλογή. Γι’ αυτό κατέληξε εδώ, στην πρώτη αίθουσα της Παλαιάς Πινακοθήκης, και εξακολουθεί να σας κοιτάζει κατάματα.

Στάση 2 από 5 · Πρώτος όροφος, αίθουσα IV

Η Παναγία με το γαρίφαλο

Λεονάρντο ντα Βίντσι · περ. 1475 · Λάδι και αυγοτέμπερα σε ξύλο λεύκας, 62 × 48,5 εκ.

Προσέξτε

  • Η ζαρωμένη μπογιά στο πρόσωπο της Παναγίας, το ίχνος ενός πολύ νέου ζωγράφου που μάθαινε ακόμη τι κάνει το λάδι.
  • Το κρυστάλλινο βάζο με τα λουλούδια στο περβάζι δεξιά. Είναι μάλλον το βάζο που θυμόταν ο Βαζάρι όταν περιέγραφε έναν Λεονάρντο που ανήκε στον πάπα Κλήμη Ζ΄.
  • Το γαρίφαλο, μικρό και κόκκινο, κρατημένο σκόπιμα στη σκιά, ενώ και τα δύο πρόσωπα φωτίζονται.
  • Τα γαλάζια βουνά μέσα από τα τέσσερα παράθυρα, ήδη οι παράξενες, οδοντωτές κορυφές που θα ζωγράφιζε πίσω από τη Μόνα Λίζα τριάντα χρόνια αργότερα.
Κείμενο (2:38)

Σταθείτε κοντά, γιατί είναι μικρός. Εξήντα δύο εκατοστά επί σαράντα οκτώμισι, σε ξύλο λεύκας, και είναι ο μόνος πίνακας του Λεονάρντο ντα Βίντσι σε γερμανικό μουσείο.

Είναι πολύ πρώιμο έργο. Γύρω στο 1475 ο Λεονάρντο ήταν ακόμη στο εργαστήριο του δασκάλου του, του Αντρέα ντελ Βερόκιο, στη Φλωρεντία, και αυτό βγήκε από εκείνο το εργαστήριο όταν ο μαθητευόμενος έτυχε να είναι ο Λεονάρντο. Η σύνθεση είναι αρκετά συμβατική. Μια νεαρή μητέρα, ένα καλοθρεμμένο γυμνό παιδί, ένα εσωτερικό που ανοίγει σε παράθυρα. Ό,τι ασυνήθιστο υπάρχει βρίσκεται στην εκτέλεση.

Ξεκινήστε από το πρόσωπό της και να είστε ειλικρινείς για ό,τι βλέπετε, γιατί είναι και το μουσείο. Η μπογιά έχει ζαρώσει. Μικρές προεξοχές και πτυχώσεις απλώνονται στο μάγουλο και στο μέτωπό της. Το λάδι ήταν ακόμη νέο υλικό στη Φλωρεντία, και η επικρατέστερη άποψη είναι ότι ο Λεονάρντο απλώς δεν ήξερε ακόμη τι έκανε με αυτό. Το μουσείο αποκαλεί τον πίνακα πείραμα ζωγραφικής τεχνικής. Είναι το ίχνος ενός νέου που μαθαίνει μόνος του ένα υλικό μπροστά στα μάτια όλων, πάνω σε ένα ξύλο μπροστά στο οποίο κάποιος θα προσευχόταν.

Ύστερα το λουλούδι. Ένα κόκκινο γαρίφαλο, που απλώνεται στη μέση του πίνακα, σύμβολο του αίματος και των Παθών. Ο Λεονάρντο το κρατά στη σκιά, ενώ και τα δύο πρόσωπα φωτίζονται. Το παιδί κοιτάζει πάνω, η μητέρα κάτω, και τα βλέμματά τους δεν συναντιούνται ποτέ.

Τώρα το περβάζι δεξιά, όπου ένα κρυστάλλινο βάζο κρατά μερικά λουλούδια. Αυτό το βάζο ίσως είναι ο λόγος που μπορεί καν να ανιχνευθεί η ιστορία του πίνακα. Ο Τζόρτζο Βαζάρι κατέγραψε ότι ο πάπας από την οικογένεια των Μεδίκων, ο Κλήμης ο Έβδομος, είχε μια Παναγία του Λεονάρντο με ένα γυάλινο βάζο, και αυτή είναι η μόνη γνωστή Παναγία του Λεονάρντο με βάζο λουλουδιών.

Μετά τον πάπα τα ίχνη χάνονται για αιώνες και ξαναβρίσκονται στο πιο συνηθισμένο μέρος που μπορεί να φανταστεί κανείς. Στο δεύτερο μισό του δέκατου ένατου αιώνα ο πίνακας κρεμόταν στο φαρμακείο «Όμπερε Απότεκε» του Άουγκουστ Βέτσλερ στο Γκύντσμπουργκ, μια μικρή πόλη στον Δούναβη. Όταν η αδελφή του, η Τερέζε, πέθανε το 1885, ο πίνακας μπήκε στη δημοπρασία των επίπλων της, που κράτησε δύο μέρες τον Απρίλιο του 1886. Η τιμή εκκίνησης ήταν πέντε μάρκα. Ένας ντόπιος γιατρός, ο Άλμπερτ Χάουγκ, τον πήρε για σαράντα επτάμισι μάρκα.

Τρία χρόνια αργότερα ο Χάουγκ τον πούλησε σε αυτό το μουσείο για οκτακόσια μάρκα. Η εκτίμηση της εποχής ήταν δέκα χιλιάδες. Και όταν το μουσείο τον αγόρασε, ο ίδιος ο διευθυντής του τον κατέταξε στη σχολή του Βερόκιο. Ήταν ο Χάινριχ φον Γκάιμιλερ, το φθινόπωρο του 1889, που πρώτος είπε φωναχτά το όνομα Λεονάρντο. Ως το τέλος εκείνης της χρονιάς ο πρίγκιπας αντιβασιλέας της Βαυαρίας είχε χρίσει τον γιατρό Χάουγκ ιππότη του Τάγματος του Αγίου Μιχαήλ, ως αποζημίωση για το πόσο λίγα του είχε πληρώσει το μουσείο.

Στάση 3 από 5 · Πρώτος όροφος, αίθουσα V

Προσωπογραφία του αυτοκράτορα Καρόλου Ε΄

Τιτσιάνο · 1548 · Λάδι σε μουσαμά, 204,5 × 122 εκ.

Προσέξτε

  • Η χρονολογία χαραγμένη στο πέτρινο στηθαίο δεξιά, στο ύψος του χεριού του: MDXLVIII.
  • Το πρόσωπο. Καμία κολακεία πουθενά: το μακρύ σαγόνι των Αψβούργων, η κούραση, τα μάτια που κοιτάζουν κάπου πέρα από εσάς.
  • Η δεξιά πλευρά του μουσαμά, όπου το τοπίο είναι ζωγραφισμένο τόσο αραιά και βιαστικά που σχεδόν δεν υπάρχει δίπλα στη συμπαγή μαύρη μορφή.
Κείμενο (2:14)

Ο ισχυρότερος άνθρωπος της Ευρώπης, καθισμένος σε μια καρέκλα, ντυμένος από την κορυφή ως τα νύχια στα μαύρα.

Ο Κάρολος ο Πέμπτος, αυτοκράτορας της Αγίας Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας, έκανε τον Τιτσιάνο αυλικό ζωγράφο του το 1533 και του χάρισε τίτλο ευγενείας. Το 1548 βρίσκονταν και οι δύο στο Άουγκσμπουργκ για την αυτοκρατορική Δίαιτα, και ο Τιτσιάνο ζωγράφισε εκεί τον αυτοκράτορα δύο φορές. Μία έφιππο, τον πίνακα που κρέμεται σήμερα στο Πράδο, και μία έτσι.

Βρείτε πρώτα τη χρονολογία. Είναι χαραγμένη στο πέτρινο στηθαίο δεξιά, στο ύψος του χεριού του. MDXLVIII.

Ύστερα κοιτάξτε τα δύο μισά του μουσαμά, γιατί δεν συμφωνούν μεταξύ τους. Αριστερά όλα φωνάζουν αυτοκρατορία. Χρυσό μπροκάρ, μια μαρμάρινη κολόνα, ένα κόκκινο χαλί, μια καρέκλα με κρόσσια και φούντες. Δεξιά, ένα τοπίο τόσο αραιό και τόσο βιαστικά περασμένο με το πινέλο που βλέπετε μέσα από αυτό. Και στη μέση, το πρόσωπο, χωρίς ίχνος κολακείας. Το μακρύ σαγόνι των Αψβούργων. Η κούραση. Τα μάτια που φεύγουν κάπου πέρα από τον ώμο σας. Η περιγραφή του ίδιου του μουσείου το λέει ακριβώς: οι κολόνες, το χαλί και το μπροκάρ φέρουν την αυτοκρατορική αξιοπρέπεια, ενώ το πρόσωπο δείχνει την ηλικία και την εξάντληση του ηγεμόνα χωρίς καμία εξιδανίκευση.

Και τώρα το κομμάτι που ξαφνιάζει τον κόσμο. Το μουσείο λέει επίσης ότι ο Τιτσιάνο άφησε σε μεγάλο βαθμό την εκτέλεση σε έναν βοηθό του εργαστηρίου του, πιθανότατα τον Λάμπερτ Σούστρις, που δούλεψε πάνω σε ένα σχέδιο από το χέρι του ίδιου του Τιτσιάνο. Εκείνο το αραιό τοπίο δεξιά είναι κατά πάσα πιθανότητα του Σούστρις και όχι του Τιτσιάνο. Ίσως μάλιστα να υπήρξε και μια πρώτη εκδοχή από τον ίδιο τον Τιτσιάνο, που κάπου χάθηκε.

Ο Τιτσιάνο δεν παραπονιόταν για το Άουγκσμπουργκ. Αποκάλεσε την αυτοκρατορική πόλη δόξα του κόσμου, και είπε στον φίλο του Λορέντσο Λότο ότι τον περιέβαλλε κάθε εύνοια της αυλής και του αυτοκράτορα. Βρισκόταν στην κορυφή του επαγγέλματός του, ζωγράφιζε τον ίδιο τον αυτοκράτορα, και παρέδωσε το μεγαλύτερο μέρος της δουλειάς σε κάποιον άλλο.

Τεσσερισήμισι αιώνες αργότερα, ο Χένρι Κίσινγκερ κοίταξε αυτόν τον μουσαμά και έγραψε γι’ αυτόν στο βιβλίο του Παγκόσμια Τάξη. Τον αποκάλεσε πορτρέτο που σε στοιχειώνει και είπε ότι αποκαλύπτει το μαρτύριο ενός ανθρώπου που ούτε την πνευματική πληρότητα μπορεί να φτάσει ούτε τους μοχλούς της ηγεμονικής εξουσίας να κινήσει. Ό,τι κι αν πιστεύετε για τον Κίσινγκερ, είναι μια δίκαιη περιγραφή αυτού που έχετε μπροστά σας. Ο ισχυρότερος άνθρωπος της εποχής του, ζωγραφισμένος από τον καλύτερο ζωγράφο της εποχής του, και μοιάζει σαν να ήθελε να βρίσκεται σχεδόν οπουδήποτε αλλού.

Στάση 4 από 5 · Πρώτος όροφος, αίθουσα VII

Η αρπαγή των θυγατέρων του Λεύκιππου

Πέτερ Πάουλ Ρούμπενς, με τον Γιαν Βίλντενς · περ. 1618 · Λάδι σε μουσαμά, 224 × 210,5 εκ.

Προσέξτε

  • Το μικρό φτερωτό αγόρι στην άκρη αριστερά, που κρατά το χαλινάρι του καστανού αλόγου. Η μία του φτερούγα είναι μαύρη.
  • Η πανοπλία του άνδρα αριστερά και το γυμνό στήθος του άνδρα δεξιά. Έτσι ξεχωρίζετε τον θνητό Κάστορα από τον αθάνατο Πολυδεύκη.
  • Τα δύο άλογα που τραβούν σε αντίθετες κατευθύνσεις, το ένα κρατημένο ακίνητο και το άλλο ορθωμένο στα πίσω πόδια· αυτό κρατά ολόκληρο τον κόμπο των σωμάτων σε περιστροφή.
  • Η τεράστια Δευτέρα Παρουσία στον τοίχο στο βάθος αυτής της αίθουσας. Η αίθουσα χτίστηκε γύρω της.
Κείμενο (2:27)

Αυτή είναι η μεγαλύτερη αίθουσα του κτιρίου, και χτίστηκε γύρω από έναν πίνακα. Όχι αυτόν. Γυρίστε και κοιτάξτε τον τοίχο στο βάθος, τη Δευτέρα Παρουσία που υψώνεται έξι μέτρα. Εκείνος ο μουσαμάς είναι ο μεγαλύτερος πίνακας του μουσείου, εξακόσια οκτώ εκατοστά επί τετρακόσια εξήντα τρία, και το μόνο έργο της Παλαιάς Πινακοθήκης που κρέμεται ακόμη ακριβώς εκεί όπου τοποθετήθηκε όταν άνοιξε το μουσείο, το 1836. Η αίθουσα σχεδιάστηκε γι’ αυτόν. Σε αυτό το κτίριο κρέμονται εβδομήντα δύο πίνακες του Ρούμπενς, η μεγαλύτερη συλλογή Ρούμπενς σε μόνιμη έκθεση οπουδήποτε στον κόσμο, και αυτή είναι η αίθουσα όπου αρχίζει.

Τώρα ελάτε πίσω στα άλογα.

Η ιστορία είναι ελληνική. Ο Κάστορας και ο Πολυδεύκης, οι δίδυμοι, αρπάζουν τη Φοίβη και την Ιλάειρα, τις κόρες του Λεύκιππου, βασιλιά της Μεσσηνίας. Τελειώνει άσχημα για όλους. Οι δίδυμοι σκοτώνονται στην καταδίωξη που ακολουθεί. Ήταν δίδυμοι με διαφορετικούς πατέρες: του Κάστορα ήταν ο βασιλιάς της Σπάρτης, οπότε ο Κάστορας ήταν θνητός, και του Πολυδεύκη ήταν ο Δίας, οπότε ο Πολυδεύκης δεν ήταν. Όταν ο Πολυδεύκης ζήτησε να μη χωριστεί από τον αδελφό του, έγιναν και οι δύο αστέρια.

Μπορείτε να τους ξεχωρίσετε στον μουσαμά. Ο Κάστορας, ο δαμαστής των αλόγων, φορά πανοπλία. Ο Πολυδεύκης, ο πυγμάχος, είναι γυμνός ως τη μέση. Ακόμη και τα ζώα παίρνουν θέση. Το καστανό άλογο του Κάστορα στέκεται ακίνητο, καθώς το συγκρατεί ένα μικρό φτερωτό αγόρι που κρατά το χαλινάρι, ενώ το γκρίζο, στικτό άλογο του Πολυδεύκη ορθώνεται από πίσω. Κοιτάξτε τα φτερά εκείνου του αγοριού. Το ένα είναι μαύρο, και συνήθως διαβάζεται ως νύξη για ό,τι περιμένει τους δίδυμους.

Κανείς δεν μπορεί να σας πει ποια αδελφή είναι ποια. Καμία από τις δύο γυναίκες δεν κρατά κάποιο σύμβολο, κι έτσι τα δύο ονόματα αιωρούνται ανάμεσα στις δύο μορφές, και πάντα έτσι ήταν.

Αυτό που κάνει εδώ ο Ρούμπενς, λέει το μουσείο, είναι να υποστηρίζει ότι η ζωγραφική νικά τη γλυπτική. Στήνει μια σύνθεση που σας δίνει πολλές διαφορετικές όψεις ταυτόχρονα, και αποδίδει το δέρμα, τα μαλλιά, το ατσάλι και το ύφασμα με τέτοια ακρίβεια που κανένα μάρμαρο δεν θα μπορούσε να του απαντήσει. Το τοπίο, παρεμπιπτόντως, δεν το ζωγράφισε εκείνος. Είναι έργο του ειδικού Γιαν Βίλντενς, και το μουσείο τον αναφέρει στη λεζάντα δίπλα στον Ρούμπενς. Η επίχρυση κορνίζα είναι νεότερη από τον πίνακα, μια κορνίζα του δέκατου όγδοου αιώνα από τον αυλικό αρχιτέκτονα του Μονάχου Γιόζεφ Έφνερ.

Και κάτι τελευταίο, για όποιον Γερμανό ακούει εδώ γύρω. Αυτός ο πίνακας είναι το κέντρο ενός σκετς του Λοριό για τη συμβουλευτική ζευγαριών, όπου ζητούν από ένα ζευγάρι να τον περιγράψει, και ο σύζυγος, ύστερα από μια μεγάλη παύση, τα συνοψίζει όλα λέγοντας ότι είναι δύο κύριοι που κάνουν σε δύο κυρίες μάθημα ιππασίας.

Στάση 5 από 5 · Πρώτος όροφος, αίθουσα VIII

Η πτώση των κολασμένων

Πέτερ Πάουλ Ρούμπενς · περ. 1621 · Λάδι σε ξύλο, 286 × 224 εκ.

Προσέξτε

  • Ο αρχάγγελος Μιχαήλ στην κορυφή, μικρός, στα κόκκινα, με μια ασπίδα. Είναι η μόνη ακίνητη μορφή του πίνακα.
  • Το κέντρο του πίνακα, όπου το 1959 φαγώθηκε το ένα πέμπτο της ζωγραφικής επιφάνειας και το ξανάχτισαν οι συντηρητές.
  • Τα υβριδικά πλάσματα ανάμεσα στα σώματα που πέφτουν, μισά ζώα και μισά δαίμονες, που εύκολα σας ξεφεύγουν αν δεν τα ψάξετε.
  • Εκεί όπου τελειώνει η σάρκα και αρχίζει το σύννεφο. Σε σημεία τα χρώματα λιώνουν το ένα μέσα στο άλλο, ώσπου τα σώματα γίνονται σχεδόν αφηρημένα.
Κείμενο (2:39)

Δώστε του λίγο χρόνο πριν προσπαθήσετε να τον διαβάσετε, γιατί στην αρχή είναι μόνο μια κατολίσθηση από σώματα.

Ύστερα αναδύονται τα σχήματα. Στην κορυφή, μικρός και στα κόκκινα, ο αρχάγγελος Μιχαήλ, που ξεπετάγεται από μια δέσμη φωτός ανάμεσα σε σκοτεινά σύννεφα, και ό,τι βρίσκεται από κάτω του πέφτει. Αυτός είναι όλος ο πίνακας. Ο Ρούμπενς άφησε έξω αυτό που κάθε άλλη Δευτέρα Παρουσία βάζει στη μέση: τον Χριστό ως κριτή, και μαζί του την ιδέα ότι κάποιοι άνθρωποι πηγαίνουν προς την αντίθετη κατεύθυνση. Εδώ δεν υπάρχει ρεύμα προς τα πάνω. Υπάρχει μόνο η πτώση.

Δείτε πώς είναι φτιαγμένος. Αμαρτωλοί, μορφές με σχήμα διαβόλου και υβριδικά πλάσματα, μισά ζώα και μισά δαίμονες, στριμώχνονται σε μια διαγώνιο που, κάπου στα μισά της διαδρομής προς τα κάτω, γίνεται μια μάζα που στροβιλίζεται. Η φράση του ίδιου του μουσείου είναι ότι η διαγώνιος κάνει ορατή την έλξη της φωτιάς της κόλασης. Το κείμενο στο οποίο παραπέμπει είναι το κατά Ματθαίον Ευαγγέλιο, κεφάλαιο είκοσι πέντε, στίχος σαράντα ένα.

Αφήστε τώρα το βλέμμα σας να θολώσει. Σε σημεία τα χρώματα κυλούν το ένα μέσα στο άλλο, ώσπου δεν μπορείτε να πείτε πού τελειώνει ένα σώμα και πού αρχίζει ένα σύννεφο. Για το 1621 αυτό είναι κάτι πραγματικά παράξενο να ζωγραφίσει κανείς.

Η παραγγελία ήρθε από τον Βόλφγκανγκ Βίλχελμ, κόμη Παλατίνο του Νόιμπουργκ, που είχε ήδη πάρει από τον Ρούμπενς δύο πίνακες με την Κρίση. Τη Μεγάλη Δευτέρα Παρουσία του 1617, αυτή που γεμίζει τον τοίχο στο βάθος της αίθουσας από την οποία μόλις βγήκατε, και μια μικρότερη εκδοχή το 1619. Γύρω στο 1620 ζήτησε αυτόν εδώ, για το παρεκκλήσι του ανακτόρου του. Έφτασε στο Μόναχο το 1806 από την πινακοθήκη του Ντίσελντορφ, μέσω Μάνχαϊμ.

Και ύστερα, λίγο μετά τις έντεκα το πρωί, στις είκοσι έξι Φεβρουαρίου του 1959, ένας άνδρας πλησίασε αυτόν τον πίνακα και έχυσε πάνω του διαβρωτικό υγρό για την αφαίρεση μπογιάς από έπιπλα. Το υγρό έφαγε την μπογιά ως την κιμωλιακή προετοιμασία από κάτω, κυρίως στη μέση, και κατέστρεψε περίπου το ένα πέμπτο της ζωγραφισμένης επιφάνειας. Τον εντόπισαν σε έναν ξενώνα και τον συνέλαβαν σε σύντομο χρόνο, και καταδικάστηκε σε τρία χρόνια φυλακή και οκτακόσιες χιλιάδες μάρκα αποζημίωση. Στην ανάκριση είπε ότι ο πίνακας που είχε έρθει στην πραγματικότητα να καταστρέψει ήταν οι Τέσσερις Απόστολοι του Ντύρερ, σε άλλο σημείο αυτού του μουσείου, και ότι τα παράτησε γιατί είχε πάρα πολλούς επισκέπτες μπροστά του.

Έτσι, ένα μεγάλο μέρος απ’ ό,τι βλέπετε στο κέντρο του πίνακα είναι αποκατάσταση. Κράτησε χρόνια, και πέτυχε.

Ο πίνακας είχε μια δεύτερη ζωή που ο κόμης δεν θα μπορούσε να φανταστεί. Ένα αυστραλιανό συγκρότημα, οι Πάρκγουεϊ Ντράιβ, έβαλε ένα κομμάτι του σε εξώφυλλο άλμπουμ το 2018, και μια εκδοχή του εμφανίζεται ξανά και ξανά στη δεύτερη και την τρίτη σεζόν της σειράς Νταρκ του Netflix. Τέσσερις αιώνες μετά, όταν κάποιος χρειάζεται μια εικόνα της κόλασης, εξακολουθεί να επιστρέφει σε αυτόν τον πίνακα.

Ανεξάρτητος ξεναγός · Chiaro

Στρέψτε το Chiaro σε ό,τι υπάρχει στην Παλαιά Πινακοθήκη.

Στους πέντε πίνακες σταματά αυτή η σελίδα. Στρέψτε την εφαρμογή σε έναν Κράναχ δύο κορνίζες πιο πέρα, στον εξάμετρο Ρούμπενς που κανείς δεν φωτογραφίζει, σε έναν μικρό πίνακα στο μέγεθος βιβλίου, και θα σας πει ποιος πίνακας είναι, θα σας τον εξηγήσει και θα απαντά στις επόμενες ερωτήσεις σας μέχρι να προχωρήσετε.

Γιατί μοιάζει με τον Χριστό;Είναι πράγματι Λεονάρντο;Τι έγινε εδώ το 1959;

Πριν πάτε

01

Πώς θα πάτε

Barer Straße 27, 80333 Μόναχο. Η είσοδος που λειτουργεί είναι στην Theresienstraße, στη βόρεια πλευρά του κτιρίου, και δεν έχει σκαλοπάτια.

Τα τραμ 27 και 28 σταματούν στη στάση Pinakotheken, ακριβώς απέξω. Με το μετρό: U2 ως Königsplatz ή Theresienstraße· U3 και U6 ως Odeonsplatz ή Universität· U4 και U5 ως Odeonsplatz. Στη στάση Pinakotheken σταματούν επίσης το λεωφορείο 100, η γραμμή των μουσείων, και το λεωφορείο 58, το CityRing. Δεν υπάρχει χώρος στάθμευσης για επισκέπτες κοντά, γι’ αυτό το μουσείο σας ζητά να έρθετε με τα μέσα μαζικής μεταφοράς.

02

Εισιτήρια

  • Κλειστό τις Δευτέρες, καθώς και την 1η Μαΐου, στις 24 Δεκεμβρίου, στις 25 Δεκεμβρίου και στις 31 Δεκεμβρίου.
  • Την Τρίτη και την Τετάρτη μένει ανοιχτό ως αργά, μέχρι τις 20:00. Την Κυριακή η είσοδος κοστίζει 1 ευρώ στις Πινακοθήκες, στο Museum Brandhorst και στη Sammlung Schack.
  • Αγοράστε εισιτήριο στο ταμείο την ημέρα της επίσκεψης ή από πριν, ηλεκτρονικά.
  • Τσάντες μεγαλύτερες από A4, δηλαδή 30 επί 20 επί 10 εκατοστά, και όλα τα σακίδια πλάτης πηγαίνουν στην γκαρνταρόμπα ή σε θυρίδα. Οι θυρίδες λειτουργούν με κέρμα του 1 ή των 2 ευρώ.
  • Οι πίνακες μετακινούνται. Η ψηφιακή συλλογή του μουσείου στο sammlung.pinakothek.de δείχνει την τρέχουσα αίθουσα κάθε έργου, οπότε μπορείτε να ελέγξετε τον αγαπημένο σας πίνακα πριν ξεκινήσετε.
03

Ο επίσημος ηχητικός ξεναγός

Η Παλαιά Πινακοθήκη δεν νοικιάζει συσκευές ηχητικής ξενάγησης. Ο δικός της ξεναγός είναι μια δωρεάν διαδικτυακή εφαρμογή, η Alte Pinakothek Unframed, στο app.pinakothek.de: έξι περιηγήσεις για ενήλικες, τέσσερις για παιδιά και μία σε απλή γλώσσα, στα γερμανικά και στα αγγλικά, με μέρος του περιεχομένου και στα ιταλικά, στα γαλλικά και στα ισπανικά. Η δική μας διαδρομή επίσης δεν κοστίζει τίποτα, αλλά σταματά στους πέντε πίνακες· για κάθε άλλο έργο στους τοίχους υπάρχει η εφαρμογή Chiaro.

Επίσημος ιστότοπος →

Ερωτήσεις

Υπάρχει δωρεάν ηχητικός ξεναγός για την Παλαιά Πινακοθήκη;

Υπάρχουν δύο, για την ακρίβεια. Αυτός εδώ: πέντε ηχογραφημένες στάσεις, η καθεμία με το κείμενό της από κάτω, που παίζουν σε οποιοδήποτε πρόγραμμα περιήγησης κινητού χωρίς εγκατάσταση. Και η διαδικτυακή εφαρμογή του ίδιου του μουσείου, η Alte Pinakothek Unframed, δωρεάν στο app.pinakothek.de. Για όλα όσα δεν καλύπτει κανένας από τους δύο, αναλαμβάνει η εφαρμογή Chiaro: στρέψτε την κάμερα σε οποιονδήποτε πίνακα και θα σας μιλήσει γι’ αυτόν ακριβώς.

Πόσο κοστίζει ο επίσημος ηχητικός ξεναγός της Παλαιάς Πινακοθήκης;

Τίποτα. Η Παλαιά Πινακοθήκη δεν νοικιάζει συσκευές. Ο ξεναγός της είναι η δωρεάν διαδικτυακή εφαρμογή Alte Pinakothek Unframed στο app.pinakothek.de, που περιλαμβάνει σήμερα έξι περιηγήσεις για ενήλικες, τέσσερις για παιδιά και μία σε απλή γλώσσα, στα γερμανικά και στα αγγλικά.

Πού βρίσκεται η αυτοπροσωπογραφία του Ντύρερ στην Παλαιά Πινακοθήκη;

Στον πρώτο όροφο, αίθουσα I, κοντά στο δυτικό άκρο της σειράς των αιθουσών. Το μουσείο δημοσιεύει στην ψηφιακή του συλλογή την τρέχουσα αίθουσα κάθε πίνακα, οπότε μπορείτε να το ελέγξετε πριν πάτε.

Είναι η Παλαιά Πινακοθήκη κλειστή τις Δευτέρες;

Ναι, κάθε Δευτέρα, καθώς και την 1η Μαΐου, στις 24 Δεκεμβρίου, στις 25 Δεκεμβρίου και στις 31 Δεκεμβρίου. Τις άλλες μέρες ανοίγει στις 10:00 και κλείνει στις 18:00, εκτός από την Τρίτη και την Τετάρτη, που μένει ανοιχτή ως τις 20:00.

Πόσο κοστίζει η είσοδος στην Παλαιά Πινακοθήκη;

Εννέα ευρώ για τη μόνιμη συλλογή, έξι το μειωμένο. Τις Κυριακές 1 ευρώ. Τα παιδιά και οι νέοι κάτω των 18 μπαίνουν δωρεάν, ενώ οι φοιτητές και οι επισκέπτες άνω των 65 πληρώνουν μειωμένο. Ένα συνδυαστικό εισιτήριο των 12 ευρώ ισχύει για μία μέρα στις Πινακοθήκες, στο Museum Brandhorst και στη Sammlung Schack, αλλά πωλείται μόνο στο ταμείο του μουσείου.

Μπορώ να το ακούω μέσα στις αίθουσες;

Ναι. Ο ήχος φορτώνει με τα δεδομένα κινητής· βάλτε ακουστικά και χαμηλώστε την ένταση στις αίθουσες. Η φωτογράφιση για ιδιωτική χρήση επιτρέπεται χωρίς φλας και τρίποδο, και οι τσάντες μεγαλύτερες από A4 πρέπει να μπουν στην γκαρνταρόμπα ή σε θυρίδα.

Περισσότερες ηχητικές ξεναγήσεις

Δημιουργία του Chiaro. Δεν συνδέεται με την Παλαιά Πινακοθήκη.