Μετάβαση στο περιεχόμενο

Πινακοθήκη Παλαιών Δασκάλων · Δρέσδη · Ανεξάρτητος ξεναγός

Ηχητικός ξεναγός της Πινακοθήκης Παλαιών Δασκάλων,
πέντε στάσεις, δωρεάν.

Οι πέντε στάσεις παίζουν εδώ, χωρίς να εγκαταστήσετε τίποτα. Στο κτίριο Ζέμπερ κρέμονται άλλοι επτακόσιοι πίνακες, και το Chiaro σάς λέει την ιστορία οποιουδήποτε από αυτούς με μια φωτογραφία.

Λήψη στο App Store

Δημιουργία του Chiaro. Δεν συνδέεται με την Πινακοθήκη Παλαιών Δασκάλων της Δρέσδης.

9:41

Η Σιξτίνα Μαντόνα

Πινακοθήκη Παλαιών Δασκάλων της Δρέσδης

0:00 3:11
Στάση 1 από 5

Οι πέντε στάσεις · 13 λεπτά ήχου

Πέντε στάσεις, μία διαδρομή,
με τη σειρά που θα περπατήσετε.

Πέντε έργα, δύο όροφοι, ένα κτίριο. Η διαδρομή ξεκινά στον πρώτο όροφο, στην αίθουσα 106, με τη Σιξτίνα Μαντόνα του Ραφαήλ, συνεχίζει μέσα από την επόμενη αίθουσα ως την αίθουσα 104 για την Κοιμώμενη Αφροδίτη του Τζορτζόνε και του Τιτσιάνο, διασχίζει τον όροφο ως την αίθουσα 129 για τη Μαστροπό του Βερμέερ, προσθέτει τον δεύτερο Βερμέερ της συλλογής, το Κορίτσι που διαβάζει γράμμα σε ανοιχτό παράθυρο, και τελειώνει έναν όροφο πιο πάνω, στην αίθουσα 208, με Το κορίτσι με τη σοκολάτα του Λιοτάρ. Περίπου δεκατρία λεπτά ακρόασης· το μουσείο υπολογίζει τη δική του ξενάγηση στα δεκαπέντε κορυφαία έργα των ίδιων ορόφων σε εξήντα λεπτά, και αυτή η διαδρομή είναι συντομότερη.

Κάθε στοιχείο αυτής της σελίδας στηρίζεται στη SKD Online Collection, τη βάση δεδομένων του ίδιου του μουσείου, και σε μία ακόμη πηγή· οι αριθμοί των αιθουσών προέρχονται από τον δωρεάν πολυμεσικό ξεναγό του μουσείου. Οι πίνακες στο κτίριο Ζέμπερ αλλάζουν θέση ή δανείζονται σε εκθέσεις, οπότε αν η λεζάντα στον τοίχο διαφωνεί με όσα διαβάζετε εδώ, ακολουθήστε τη λεζάντα και πείτε μας.

Στάση 1 από 5 · Κτίριο Ζέμπερ (Semperbau) στο Τσβίνγκερ, πρώτος όροφος, αίθουσα 106

Η Σιξτίνα Μαντόνα

Ραφαήλ · 1512/1513 · Λάδι σε μουσαμά, 269,5 × 201 εκ.

Προσέξτε

  • Τα δύο φτερωτά αγοράκια που ακουμπούν με τους αγκώνες στο περβάζι, στο κάτω κάτω μέρος. Τυπώνονται σε γραμματόσημα, καρτ ποστάλ, μπλουζάκια, κάλτσες και χαρτί περιτυλίγματος εδώ και πάνω από έναν αιώνα.
  • Η απουσία δαπέδου. Δεν υπάρχει θρόνος ούτε αρχιτεκτονική· η Παναγία έρχεται προς το μέρος σας ξυπόλυτη πάνω στα σύννεφα, και το ξύλινο περβάζι είναι το μόνο στέρεο πράγμα στον πίνακα.
  • Το φως πίσω της. Κοιτάξτε το για λίγο και θα γίνει δεκάδες μισοφαινόμενα αγγελικά πρόσωπα.
  • Ο άγιος Σίξτος αριστερά, ντυμένος στα χρυσά, δείχνει με το δεξί του χέρι έξω από τον πίνακα, και η αγία Βαρβάρα δεξιά κοιτάζει κάτω. Η παραγγελία όριζε να βρίσκονται και οι δύο εκεί.
Κείμενο (3:11)

Δύο πράσινες κουρτίνες μόλις τραβήχτηκαν, και ό,τι συμβαίνει πίσω τους συμβαίνει στον αέρα. Αυτό είναι το κόλπο του πίνακα, και πιάνει ακόμη κι από την άλλη άκρη της αίθουσας. Δεν υπάρχει δάπεδο, ούτε θρόνος, ούτε αρχιτεκτονική. Η Παναγία έρχεται προς το μέρος σας πάνω στα σύννεφα, ξυπόλυτη, κρατώντας ένα βαρύ παιδί, και το μόνο στέρεο πράγμα σε όλη την εικόνα είναι το ξύλινο περβάζι κατά μήκος της κάτω άκρης. Εκεί δύο μικρά φτερωτά αγοράκια ακουμπούν στους αγκώνες τους, κοιτάζουν προς τα πάνω και δεν δείχνουν να εντυπωσιάζονται καθόλου.

Αυτά τα δύο τα ξέρετε. Εδώ και πάνω από εκατό χρόνια βρίσκονται σε γραμματόσημα, καρτ ποστάλ, μπλουζάκια, κάλτσες και χαρτί περιτυλίγματος. Ήδη το 1913 ο συγγραφέας Γκούσταβ Κόμπε έγραφε ότι καμία ομάδα αγγελουδιών πουθενά δεν είναι τόσο διάσημη όσο τα δύο που ακουμπούν στο πάνω μέρος της Αγίας Τράπεζας, στο κάτω μέρος αυτού του πίνακα. Οι περισσότεροι που θα μπορούσαν να τα ζωγραφίσουν από μνήμης δεν έχουν ιδέα τι υπάρχει από πάνω τους.

Από πάνω τους βρίσκεται ο Ραφαήλ, προς το τέλος της ζωής του, να δουλεύει για τον πάπα Ιούλιο τον Δεύτερο. Ο Ιούλιος παρήγγειλε τον πίνακα το 1512, προς τιμήν του εκλιπόντος θείου του, του πάπα Σίξτου του Τέταρτου, για την κύρια Αγία Τράπεζα της μοναστηριακής εκκλησίας του Σαν Σίστο στην Πιατσέντσα, νοτιοανατολικά του Μιλάνου, και η παραγγελία όριζε να εμφανίζονται δύο συγκεκριμένοι άγιοι. Ο Σίξτος είναι αριστερά, ο ηλικιωμένος άντρας στα χρυσά, που δείχνει με το δεξί του χέρι έξω από τον πίνακα. Η Βαρβάρα είναι δεξιά και κοιτάζει κάτω. Πίσω από την Παναγία, σε ό,τι μοιάζει στην αρχή καθαρό φως, υπάρχουν δεκάδες μισοφαινόμενα πρόσωπα άλλων αγγέλων.

Ο πίνακας έφτασε στη Δρέσδη το 1754. Η αυλή της Σαξονίας διαπραγματευόταν σχεδόν δύο χρόνια μέσω ενός μεσάζοντα, του Τζοβάνι Μπατίστα Μπιανκόνι, και ο Αύγουστος ο Τρίτος πλήρωσε κάπου μεταξύ εκατόν δέκα και εκατόν είκοσι χιλιάδων φράγκων, τιμή που έμεινε για δεκαετίες η υψηλότερη που είχε πληρωθεί ποτέ για πίνακα. Λέγεται ότι μετακίνησε ακόμη και τον θρόνο του για να του δώσει καλύτερο τοίχο. Το 1855, όταν άνοιξε η νέα πινακοθήκη του Γκότφριντ Ζέμπερ, ο πίνακας απέκτησε δική του αίθουσα.

Μετά ήρθε ο εικοστός αιώνας. Στον πόλεμο μεταφέρθηκε πρώτα στο κάστρο Άλμπρεχτσμπουργκ του Μάισεν και έπειτα, το 1943, σε ένα εγκαταλελειμμένο σιδηροδρομικό τούνελ στο Λόμγκρουντ κοντά στο Ρότβερντορφ. Τον Ιούλιο του 1945 η σοβιετική υπηρεσία λαφύρων τον πήρε στη Μόσχα, όπου έμεινε δέκα χρόνια. Γεννήθηκε ένας θρύλος για στρατιώτες που περπατούσαν μέσα σε μια πλημμυρισμένη σπηλιά με το νερό ως τα γόνατα, κουβαλώντας την Παναγία πάνω σε υφάσματα. Το 1991 ο Ρώσος ιστορικός τέχνης Αντρέι Τσεγκοντάγεφ, που είχε σταλεί στη Γερμανία το 1945 για να δει τα έργα, χαρακτήρισε αυτή την ιστορία το πιο αναιδές, ξεδιάντροπο ψέμα. Ο πίνακας βρισκόταν σε ένα στεγνό τούνελ, με όργανα που παρακολουθούσαν την υγρασία, ήταν μέσα στην κορνίζα του, και τέσσερις άντρες δεν θα μπορούσαν ποτέ να τον σηκώσουν με αυτόν τον τρόπο. Επέστρεψε στη Δρέσδη το 1956.

Μία ιστορία ακόμα, από το 1849. Κατά την εξέγερση της Δρέσδης, ο Μιχαήλ Μπακούνιν λέγεται ότι συμβούλεψε την επαναστατική κυβέρνηση να βγάλει τη Σιξτίνα Μαντόνα από την πινακοθήκη και να την κρεμάσει στα οδοφράγματα στην άκρη της πόλης, με τη λογική ότι τα πρωσικά στρατεύματα ήταν πολύ καλλιεργημένα για να πυροβολήσουν έναν Ραφαήλ. Κανείς δεν άκουσε τη συμβουλή του. Κοιτάξτε τώρα ξανά κάτω, τα δύο αγοράκια στο περβάζι, και κρίνετε μόνοι σας αν ακούνε.

Στάση 2 από 5 · Κτίριο Ζέμπερ (Semperbau) στο Τσβίνγκερ, πρώτος όροφος, αίθουσα 104

Κοιμώμενη Αφροδίτη

Τζορτζόνε και Τιτσιάνο · περ. 1508–1510 · Λάδι σε μουσαμά, 108,5 × 175 εκ.

Προσέξτε

  • Το πράσινο λιβάδι δίπλα στο δεξί της πόδι. Εκεί καθόταν ένας Έρωτας που έπαιζε με τόξο και βέλος, ώσπου το 1837 η πινακοθήκη τον κάλυψε με μπογιά, επειδή είχε φθαρεί πολύ.
  • Η γραμμή του σώματός της και η γραμμή των λόφων πίσω της. Είναι η ίδια καμπύλη, και από εκεί πηγάζει η γαλήνη όλου του πίνακα.
  • Τα σεντόνια. Είναι ζωγραφισμένα σε ασημιές αποχρώσεις, ένα ψυχρό χρώμα αντί για τους ζεστούς τόνους που χρησιμοποιούνται συνήθως για τα λινά, γι’ αυτό φαίνονται πιο σκληρά από τα κλινοσκεπάσματα σε οποιονδήποτε ανάλογο πίνακα του Τιτσιάνο.
Κείμενο (2:27)

Χάρη σε αυτήν κάθε ξαπλωμένο γυμνό που ακολούθησε μοιάζει όπως μοιάζει. Πριν από αυτόν τον πίνακα, που ζωγραφίστηκε γύρω στο 1508 με 1510, κανείς στη δυτική τέχνη δεν είχε κάνει μια μόνη κοιμώμενη γυμνή γυναίκα ολόκληρο το θέμα ενός μεγάλου πίνακα. Η Αφροδίτη του Ουρμπίνο του Τιτσιάνο, η Αφροδίτη Ρόκεμπι του Βελάσκεθ, η Γυμνή Μάχα του Γκόγια, η Ολυμπία του Μανέ: όλες ανάγονται σε αυτήν εδώ.

Ξεκινήστε από ό,τι λείπει. Κάποτε στα πόδια της καθόταν ένας Έρωτας, που έπαιζε με τόξο και βέλος. Τον δέκατο ένατο αιώνα είχε φθαρεί τόσο, ώστε το 1837 η πινακοθήκη απλώς τον κάλυψε με το πράσινο του λιβαδιού. Είναι ακόμη εκεί από κάτω, και κομμάτια του εμφανίζονται στις ακτινογραφίες, αλλά από εκεί που στέκεστε φαίνεται μόνο χορτάρι.

Οι ακτινογραφίες έδειξαν και άλλες αλλαγές. Το τοπίο τροποποιήθηκε και στις δύο πλευρές όσο ζωγραφιζόταν ο πίνακας, το χρώμα του υφάσματος άλλαξε, και το κεφάλι της αρχικά φαινόταν σε προφίλ, όχι γερμένο όπως τώρα.

Έπειτα υπάρχει το ερώτημα ποιο χέρι έκανε τι. Ένας Βενετός ευγενής, ο Μαρκαντόνιο Μικιέλ, που κρατούσε σημειώσεις για τους πίνακες που έβλεπε, έγραψε το 1525 ότι τον πίνακα στο σπίτι του Τζιρόλαμο Μαρτσέλο τον είχε αρχίσει ο Τζορτζόνε και τον είχε τελειώσει ο συνάδελφός του ο Τιτσιάνο. Ο Μαρτσέλο παντρεύτηκε το 1507, και ο πίνακας ήταν πολύ πιθανόν παραγγελία για τον γάμο. Η πινακοθήκη όμως είναι ειλικρινής για τα όρια της γνώσης μας. Οι συντηρητές έχουν δουλέψει τόσες φορές πάνω στον πίνακα, ώστε πια δεν μπορεί να ειπωθεί με βεβαιότητα ποια σημεία ανήκουν σε ποιον από τους δύο. Όποιο προσχέδιο υπήρχε χάθηκε όταν όλος ο πίνακας μεταφέρθηκε σε καινούργιο μουσαμά, μάλλον στις αρχές του δέκατου ένατου αιώνα.

Η Δρέσδη τον αγόρασε το 1695 από έναν Γάλλο έμπορο, για λογαριασμό του Αυγούστου του Ισχυρού, ως έργο του Τζορτζόνε. Το 1722 ο κατάλογος τον αποκαλούσε «η περίφημη Αφροδίτη ξαπλωμένη σε τοπίο, του Τιτσιάνο». Στις αρχές του δέκατου ένατου αιώνα θεωρούνταν αντίγραφο έργου του Τιτσιάνο. Χρειάστηκε ο Τζοβάνι Μορέλι, αργότερα μέσα στον ίδιο αιώνα, για να τον συνδέσει ξανά με τη σημείωση του Μικιέλ και να ανοίξει πάλι η συζήτηση.

Έκανε τον ίδιο δρόμο με τον Ραφαήλ λίγο πιο πέρα: Μάισεν, ύστερα το σιδηροδρομικό τούνελ στο Λόμγκρουντ, ύστερα Μόσχα από το 1945 ως το 1955, και επιστροφή στο σπίτι το 1956.

Ακολουθήστε με το βλέμμα το περίγραμμα του σώματός της και συνεχίστε χωρίς να σταματήσετε στους λόφους πίσω της. Είναι η ίδια καμπύλη. Ύστερα κοιτάξτε τα σεντόνια από κάτω της. Είναι ζωγραφισμένα με ασημί αντί για ζεστό λευκό, γι’ αυτό μοιάζουν πιο κρύα και πιο άκαμπτα από οποιαδήποτε σεντόνια έχετε δει σε πίνακα του Τιτσιάνο, και γι’ αυτό η ίδια μοιάζει λιγότερο με άνθρωπο που κοιμάται και περισσότερο με τοπίο που πήρε ανθρώπινη μορφή.

Στάση 3 από 5 · Κτίριο Ζέμπερ (Semperbau) στο Τσβίνγκερ, πρώτος όροφος, αίθουσα 129

Η μαστροπός

Γιοχάνες Βερμέερ · 1656 · Λάδι σε μουσαμά, 143 × 130 εκ.

Προσέξτε

  • Τα δύο χέρια του στρατιώτη. Το ένα είναι στο στήθος της νεαρής γυναίκας, το άλλο αφήνει ένα νόμισμα στην ανοιχτή της παλάμη. Αυτή η συναλλαγή είναι όλο το θέμα.
  • Το χαλί ριγμένο πάνω στην κουπαστή, που πιάνει το ένα τρίτο του μουσαμά. Είναι από το Ουσάκ της δυτικής Ανατολίας· το σκούρο μπλε φόντο και το κόκκινο μετάλλιο σε σχήμα κρεμμυδιού χρονολογούν τον τύπο στο πρώτο μισό του δέκατου έκτου αιώνα.
  • Ο άντρας αριστερά, με μαύρο μπερέ και μανίκια με σχισίματα, που σας χαμογελά πλατιά κατευθείαν. Έχει ταυτιστεί με τον ίδιο τον Βερμέερ.
  • Η γαλαζογκρίζα κανάτα πάνω στο χαλί. Είναι λιθοκεραμική του Βέστερβαλντ, η συνηθισμένη γερμανική κεραμική της εποχής.
Κείμενο (2:19)

Ο Βερμέερ ήταν εικοσιτεσσάρων χρονών. Είναι ο πρώτος πίνακας όπου ζωγράφισε τον κόσμο στον οποίο πραγματικά ζούσε, αντί για μια βιβλική ιστορία ή έναν μύθο, και νιώθετε πώς ψάχνει να βρει τι είδους ζωγράφος θα γίνει.

Τέσσερα πρόσωπα στη σειρά, στριμωγμένα στο μπροστινό άκρο του μουσαμά. Δεξιά μια νεαρή γυναίκα με κίτρινο σακάκι και λευκή κεφαλόδεση, χαμογελαστή, απλώνει το ανοιχτό της χέρι. Ένας στρατιώτης στα κόκκινα την έχει αγκαλιάσει με το ένα χέρι, έχει το άλλο στο στήθος της και αφήνει ένα νόμισμα στην παλάμη της. Πίσω τους μια γυναίκα στα μαύρα σκύβει μπροστά και παρακολουθεί τα χρήματα. Και τέρμα αριστερά ένας άντρας με μαύρο μπερέ και στενό σακάκι με μανίκια με σχισίματα σηκώνει το ποτήρι του και σας χαμογελά πλατιά κατευθείαν.

Αυτός ο άντρας έχει ταυτιστεί με τον Βερμέερ. Το πρόσωπο θυμίζει τον ζωγράφο που βλέπουμε από πίσω στην Τέχνη της ζωγραφικής, και όποιος κι αν είναι, μας κοιτάζει κατάματα.

Κοιτάξτε τώρα το κάτω μισό του πίνακα, γιατί εκεί πήγε ο περισσότερος κόπος. Ένα χαλί πιάνει το ένα τρίτο του μουσαμά, ριγμένο πάνω σε μια κουπαστή. Είναι από το Ουσάκ της δυτικής Ανατολίας, και το σκούρο μπλε φόντο με το κόκκινο μετάλλιο σε σχήμα κρεμμυδιού χρονολογεί τον τύπο στο πρώτο μισό του δέκατου έκτου αιώνα. Η γαλαζογκρίζα κανάτα που στέκεται πάνω του είναι λιθοκεραμική του Βέστερβαλντ. Το όργανο στο άλλο χέρι του άντρα αριστερά είναι μάλλον ένα κίτερν, ένα έγχορδο της εποχής. Και το σκούρο πανωφόρι με τα πέντε κουμπιά στο πρώτο πλάνο δεν υπήρχε στην αρχή· ο Βερμέερ το πρόσθεσε αργότερα.

Είναι ένας από τους μόλις τρεις πίνακες που υπέγραψε και χρονολόγησε ποτέ. Οι άλλοι δύο είναι ο Αστρονόμος και ο Γεωγράφος. Όταν βγήκε σε δημοπρασία στο Άμστερνταμ το 1696, ο κατάλογος τον περιέγραφε απλώς ως εύθυμη συντροφιά σε ένα δωμάτιο. Η Δρέσδη τον αγόρασε το 1741 από τη συλλογή του κόμη Φραντς Γιόζεφ φον Βάλντσταϊν στο Ντουξ της Βοημίας, για τον εκλέκτορα της Σαξονίας, και ο πίνακας πήγε στη Μόσχα μαζί με την υπόλοιπη πινακοθήκη το 1945 και γύρισε το 1956.

Μια υποσημείωση ακόμα, γιατί αξίζει. Υπάρχει και μια άλλη Μαστροπός που αποδιδόταν για χρόνια στον Βερμέερ, ώσπου μια τεχνική ανάλυση το 2011 βρήκε βακελίτη στην μπογιά. Σχεδόν σίγουρα την έφτιαξε ο Χαν φαν Μέγκερεν, ο πλαστογράφος που σκλήραινε τα πλαστά του με ρητίνη. Αυτός εδώ, με το νόμισμα, το χαλί και τον άντρα που χαμογελά πάνω από το ποτήρι του, είναι ο γνήσιος, και η μπογιά του μετρά 370 χρόνια.

Στάση 4 από 5 · Κτίριο Ζέμπερ (Semperbau) στο Τσβίνγκερ

Κορίτσι που διαβάζει γράμμα σε ανοιχτό παράθυρο

Γιοχάνες Βερμέερ · περ. 1657–1659 · Λάδι σε μουσαμά, 83 × 64,5 εκ.

Προσέξτε

  • Ο όρθιος Έρωτας στον πίσω τοίχο, που αποκαλύφθηκε το 2021. Κρατά ένα όρθιο τόξο στο δεξί του χέρι, σηκώνει το αριστερό του μπράτσο και πατά πάνω σε δύο μάσκες πεσμένες στο έδαφος.
  • Το παράθυρο. Έχει ανοίξει προς τα μέσα, και το πρόσωπό της καθρεφτίζεται στο κάτω δεξί τζάμι.
  • Το ροδάκινο στο τραπέζι, κομμένο στη μέση ώστε να φαίνεται το κουκούτσι, ανάμεσα στα φρούτα που γέρνουν στο μπολ.
  • Οι άκρες του μουσαμά, ελεύθερες κι αυτές από τη μεταγενέστερη μπογιά. Μοιάζουν παράξενα ανολοκλήρωτες, και η επιμελήτρια Ούτα Νάιντχαρτ έχει προτείνει ότι ο Βερμέερ ίσως τις άφησε έτσι επειδή κάποτε τις κάλυπτε μια πραγματική ξύλινη κορνίζα.
Κείμενο (2:39)

Κοιτάξτε τον τοίχο πίσω της. Εκεί πάνω υπάρχει ένα γυμνό αγόρι με τόξο, που στέκεται πάνω σε δύο πεταμένες μάσκες, και μέχρι αυτή τη συντήρηση δεν υπήρχε καθόλου στον τοίχο. Για σχεδόν τρεις αιώνες αυτός ο πίνακας έδειχνε μια νεαρή γυναίκα να διαβάζει σε ένα ψηλό δωμάτιο μπροστά σε έναν γυμνό λευκό τοίχο, και αυτός ο λευκός τοίχος είναι η εκδοχή που τυπώθηκε σχεδόν σε κάθε βιβλίο για τον Βερμέερ που κυκλοφόρησε ποτέ.

Μια ακτινογραφία του 1979 αποκάλυψε από κάτω έναν πίνακα μέσα στον πίνακα. Η Αναλίζε Μάγερ-Μάιντσελ δημοσίευσε την ανακάλυψη το 1982, και για σχεδόν σαράντα χρόνια όλοι υπέθεταν το προφανές: ότι ο Βερμέερ είχε σβήσει ο ίδιος τον Έρωτά του επειδή άλλαξε γνώμη.

Δεν τον είχε σβήσει. Ένα πρόγραμμα συντήρησης και έρευνας που ξεκίνησε εδώ το 2017 πήρε νέες ακτινογραφίες και υπέρυθρες λήψεις, ανέλυσε τον μουσαμά και όλο το ιστορικό συντήρησης του πίνακα, και έστειλε δείγματα μπογιάς στο εργαστήριο αρχαιομετρίας της Ακαδημίας Καλών Τεχνών της Δρέσδης. Το ζήτημα το έλυσε μια σάρωση ολόκληρης της επιφάνειας με φθορισμό ακτίνων Χ, που έγινε με τη βοήθεια του Ράικσμουζεουμ του Άμστερνταμ. Η λευκή επιζωγράφιση είχε απλωθεί τουλάχιστον μερικές δεκαετίες μετά τη δημιουργία του πίνακα, πολύ μετά τον θάνατο του Βερμέερ, από άλλο χέρι.

Στις αρχές του 2018 το μουσείο αποφάσισε να την αφαιρέσει. Τη δουλειά έκανε ο Κρίστοφ Σέλτσελ, από το εργαστήριο συντήρησης των Κρατικών Συλλογών Τέχνης της Δρέσδης, και την ολοκλήρωσε στις αρχές του 2021. Αυτό που αναδύθηκε είναι ένας όρθιος Έρωτας με τόξο, βέλη και δύο μάσκες, που πατά τις μάσκες της προσποίησης πεσμένες στα πόδια του, σύμβολο της ειλικρινούς αγάπης που νικά την απάτη. Κάτι που σας λέει τι γράφει το γράμμα που κρατά. Ο Στέφαν Κόγια, ο διευθυντής αυτής της πινακοθήκης, το είπε ξεκάθαρα: πριν από τη συντήρηση, κοιτάζαμε ένα θραύσμα.

Αφού είστε κοντά, κοιτάξτε το παράθυρο. Έχει ανοίξει προς τα μέσα, και το πρόσωπό της καθρεφτίζεται στο κάτω δεξί τζάμι. Στο τραπέζι, ανάμεσα στα φρούτα στο μπολ, ένα ροδάκινο είναι κομμένο στη μέση ώστε να φαίνεται το κουκούτσι. Και κοιτάξτε τις άκρες του μουσαμά, ελεύθερες κι αυτές από τη μεταγενέστερη μπογιά και τώρα παράξενα ανολοκλήρωτες. Η επιμελήτρια Ούτα Νάιντχαρτ έχει προτείνει ότι ο Βερμέερ ίσως τις άφησε ακάλυπτες επειδή κάποτε τις σκέπαζε μια πραγματική ξύλινη κορνίζα.

Ο πίνακας βρίσκεται στη Δρέσδη από το 1742. Αγοράστηκε στο Παρίσι με την πεποίθηση ότι ήταν Ρέμπραντ, το 1826 αποδόθηκε στον Πίτερ ντε Χοχ και επιστράφηκε στον Βερμέερ μόλις το 1860. Όταν η Σοβιετική Ένωση αποφάσισε το 1955 να στείλει πίσω τους πίνακες της Δρέσδης, επιμελητές στη Μόσχα πρότειναν οι Γερμανοί, από ευγνωμοσύνη, να δωρίσουν αυτόν τον πίνακα και την Αφροδίτη του Τζορτζόνε. Οι Γερμανοί αρνήθηκαν, και γύρισαν και οι δύο. Χρειάστηκαν άλλα εξήντα έξι χρόνια για να ξαναδεί κανείς αυτόν τον πίνακα όπως τον άφησε ο Βερμέερ.

Στάση 5 από 5 · Κτίριο Ζέμπερ (Semperbau) στο Τσβίνγκερ, δεύτερος όροφος, αίθουσα 208

Το κορίτσι με τη σοκολάτα

Ζαν-Ετιέν Λιοτάρ · περ. 1744 · Παστέλ σε περγαμηνή, 82,5 × 52,5 εκ.

Προσέξτε

  • Οι σκιές, ή μάλλον η απουσία τους. Το φόντο δεν είναι παρά ένας ανοιχτόχρωμος τοίχος και απλές σανίδες δαπέδου, και το φως στο ποτήρι με το νερό είναι η αντανάκλαση δύο παραθύρων.
  • Το φλιτζάνι. Είναι ένα τρεμπλέζ (trembleuse), φλιτζάνι φτιαγμένο ώστε να κάθεται κλειδωμένο στο πιατάκι του, κάτι που τον δέκατο όγδοο αιώνα σήμαινε σοκολάτα: πηχτή, δυνατή και ακριβή.
  • Ο δίσκος. Τόσο ο λακαριστός δίσκος όσο και το πορσελάνινο φλιτζάνι ακολουθούν ιαπωνικά πρότυπα, και ο δίσκος έχει υπερυψωμένο χείλος ώστε να μη γλιστρά τίποτα από πάνω του.
Κείμενο (2:26)

Καμία σκιά. Αυτό είναι το πρώτο, και γίνεται παράξενο μόλις το προσέξετε. Μια μορφή που στέκεται σε ένα δωμάτιο και δεν ρίχνει σκιά πουθενά, μπροστά σε έναν ανοιχτόχρωμο τοίχο και απλές σανίδες δαπέδου, χωρίς απολύτως τίποτε άλλο στην εικόνα εκτός από όσα κρατά.

Ο Φραντσέσκο Αλγκαρότι, ο Ιταλός συγγραφέας που την αγόρασε, το είδε αμέσως. Έγραψε στον φίλο του Πιερ-Ζαν Μαριέτ το 1751 ότι η εικόνα σχεδόν δεν έχει σκιές, ότι το φως το δίνουν δύο παράθυρα που καθρεφτίζονται στο ποτήρι με το νερό, και ότι, αν και είναι ευρωπαϊκή εικόνα, θα μπορούσε να αρέσει στους Κινέζους, που, όπως το έθεσε, είναι ορκισμένοι εχθροί των σκιών. Την αποκάλεσε επίσης έναν Χόλμπαϊν σε παστέλ. Την είχε αγοράσει από τον Λιοτάρ στη Βενετία στις τρεις Φεβρουαρίου του 1745, για λογαριασμό του Αυγούστου του Τρίτου, βασιλιά της Πολωνίας και εκλέκτορα της Σαξονίας, και από τότε βρίσκεται στη Δρέσδη.

Δεν είναι ελαιογραφία. Είναι παστέλ, ξηρή κιμωλία, σε περγαμηνή, 82,5 επί 52,5 εκατοστά, γι’ αυτό φυλάσσεται πίσω από τζάμι, και γι’ αυτό το ότι επέζησε είναι κάπως απίθανο. Στον Δεύτερο Παγκόσμιο Πόλεμο μεταφέρθηκε στο φρούριο του Κένιγκσταϊν, άντεξε εκεί το κρύο και την υγρασία, και ξαναγύρισε στη Δρέσδη καθώς υποχωρούσε ο γερμανικός στρατός.

Κοιτάξτε τον δίσκο που κρατά. Τόσο ο λακαριστός δίσκος όσο και το πορσελάνινο φλιτζάνι ακολουθούν ιαπωνικά πρότυπα, και ο δίσκος έχει υπερυψωμένο χείλος ώστε να μη γλιστρά τίποτα από πάνω του. Το φλιτζάνι είναι ένα τρεμπλέζ, φλιτζάνι φτιαγμένο ώστε να κάθεται κλειδωμένο στο πιατάκι του, και τον δέκατο όγδοο αιώνα αυτό σήμαινε σοκολάτα, φτιαγμένη πηχτή, δυνατή και αφρισμένη. Η σοκολάτα ήταν ακόμη πολυτέλεια που μόνο η ανώτερη τάξη μπορούσε να αντέξει, γι’ αυτό το μουσείο υποθέτει ότι το φλιτζάνι πηγαίνει σε κάποιον υψηλής θέσης. Η λέξη προέρχεται από το αζτεκικό σοκοάτλ, και οι πρώτοι κόκκοι κακάο έφτασαν στην Ευρώπη με τον Ερνάν Κορτές.

Ποια είναι εκείνη, δεν έχει ξεκαθαριστεί ποτέ. Οι περισσότερες πηγές τη λένε υπηρέτρια. Όμως μια παλιά ετικέτα στο πίσω μέρος ενός μικρότερου αντιγράφου του δέκατου όγδοου αιώνα, σε ένα σπίτι κοντά στο Λονδίνο, λέει ότι είναι η Σαρλότ Μπάλνταουφ, κόρη ενός Βιεννέζου τραπεζίτη, που ο Λιοτάρ τη σχεδίασε όσο έμενε στο σπίτι του τραπεζίτη, και που αργότερα έγινε κόμισσα.

Κι αν σας φαίνεται παράξενα γνώριμη πριν διαβάσετε έστω μια λέξη γι’ αυτήν, υπάρχει λόγος. Το 1862 η αμερικανική εταιρεία Μπέικερς Τσόκολετ απέκτησε το δικαίωμα να τη χρησιμοποιεί, και γύρω στο 1900 έγινε η νοσοκόμα στα κουτιά κακάο της Ντρόστε. Πουλάει σοκολάτα εδώ και πάνω από εκατόν εξήντα χρόνια, και κρατά ακόμη τον δίσκο απόλυτα ίσιο.

Ανεξάρτητος ξεναγός · Chiaro

Στρέψτε το Chiaro σε ό,τι βλέπετε στην Πινακοθήκη Παλαιών Δασκάλων.

Πέντε πίνακες, και μετά αυτή η σελίδα τελειώνει. Σηκώστε την κάμερα σε μια άποψη του Καναλέτο με την πόλη που μόλις διασχίσατε, σε έναν Ρέμπραντ στην άλλη άκρη της αίθουσας ή σε έναν πίνακα που δεν μπορείτε να αναγνωρίσετε, και η εφαρμογή σάς λέει τι είναι και πώς έφτασε στη Δρέσδη, και συνεχίζει όσο ρωτάτε.

Ποια είναι αυτά τα δύο αγγελάκια;Τι είχε ζωγραφιστεί πάνω από τον Βερμέερ;Γιατί δεν έχει σκιά;

Πριν πάτε

01

Πώς θα πάτε

Zwinger, Theaterplatz 1, 01067 Δρέσδη. Η πινακοθήκη στεγάζεται στο κτίριο Ζέμπερ (Semperbau), την πτέρυγα που έχτισε ο Γκότφριντ Ζέμπερ στην πλευρά του Τσβίνγκερ προς τον Έλβα· η είσοδος χωρίς σκαλοπάτια είναι από την Theaterplatz.

Τα τραμ 4, 8 και 9 σταματούν στη στάση Theaterplatz, έξω από το κτίριο Ζέμπερ. Το τραμ 11 σταματά στη στάση Am Zwingerteich, στην άλλη πλευρά του Τσβίνγκερ.

02

Εισιτήρια

  • Κλειστό κάθε Δευτέρα. Τις υπόλοιπες μέρες ανοιχτό από τις 10 ως τις 17.
  • Δεν υπάρχει εισιτήριο μόνο για την Πινακοθήκη. Το εισιτήριο του Τσβίνγκερ, 18 €, καλύπτει επίσης τη Συλλογή Γλυπτικής ως το 1800, την Αίθουσα Μαθηματικών και Φυσικών Οργάνων και τη Συλλογή Πορσελάνης, οπότε υπολογίστε περισσότερο χρόνο απ’ όσο χρειάζονται αυτές οι πέντε στάσεις. Η Συλλογή Πορσελάνης είναι κλειστή για ανακαίνιση από τις 7 Σεπτεμβρίου ως περίπου τις 30 Οκτωβρίου 2026· η πινακοθήκη δεν επηρεάζεται.
  • Τα παιδιά ως την ηλικία του σχολείου μπαίνουν δωρεάν και οι μαθητές κάτω των 20 πληρώνουν 2 €.
  • Όλα τα μουσεία του Τσβίνγκερ και του κτιρίου Ζέμπερ είναι κλειστά από τις 22 Φεβρουαρίου ως τις 5 Μαρτίου 2027.
Επίσημα εισιτήρια →
03

Ο επίσημος ηχητικός ξεναγός

Ο πολυμεσικός ξεναγός του ίδιου του μουσείου είναι δωρεάν, δεν χρειάζεται λήψη και λειτουργεί στο πρόγραμμα περιήγησης του κινητού σας από την ιστοσελίδα του μουσείου· σας ζητούν να φέρετε δικά σας ακουστικά. Προσφέρει μια ξενάγηση στα δεκαπέντε κορυφαία έργα διάρκειας εξήντα λεπτών και μια μεγάλη ξενάγηση σε σαράντα έργα διάρκειας δύο ωρών. Ο δικός μας είναι κι αυτός δωρεάν, και όταν τελειώσουν τα πέντε έργα του, την υπόλοιπη πινακοθήκη την αναλαμβάνει η εφαρμογή Chiaro.

Επίσημος ιστότοπος →

Ερωτήσεις

Υπάρχει δωρεάν ηχητικός ξεναγός για την Πινακοθήκη Παλαιών Δασκάλων;

Υπάρχουν δύο. Ο ένας είναι αυτή η σελίδα: πέντε στάσεις που ανοίγουν στο πρόγραμμα περιήγησης του κινητού, με το κείμενο κάτω από την καθεμία, χωρίς λήψη. Το μουσείο έχει επίσης τον δικό του δωρεάν πολυμεσικό ξεναγό στην ιστοσελίδα του, με μια ξενάγηση σε δεκαπέντε έργα και μία σε σαράντα. Πέρα από αυτούς υπάρχει η εφαρμογή Chiaro, που αφηγείται όποιον πίνακα του κτιρίου Ζέμπερ στοχεύσετε με την κάμερα.

Πόσο κοστίζει ο επίσημος ηχητικός ξεναγός της Πινακοθήκης Παλαιών Δασκάλων;

Τίποτα. Ο πολυμεσικός ξεναγός του μουσείου είναι δωρεάν, δεν χρειάζεται λήψη και ξεκινά απευθείας από την ιστοσελίδα του μουσείου στο δικό σας κινητό ή τάμπλετ. Το μουσείο σας ζητά να φέρετε δικά σας ακουστικά.

Πού βρίσκεται η Σιξτίνα Μαντόνα στην Πινακοθήκη Παλαιών Δασκάλων;

Στην αίθουσα 106, στον πρώτο όροφο του κτιρίου Ζέμπερ. Οι ξεναγήσεις του μουσείου φτάνουν εκεί από την αίθουσα 104, όπου κρέμεται η Κοιμώμενη Αφροδίτη του Τζορτζόνε και του Τιτσιάνο, περνώντας από την ενδιάμεση αίθουσα. Η Άγια Νύχτα του Κορέτζο βρίσκεται κι αυτή στην αίθουσα 106, μαζί με τον Ραφαήλ.

Πόσο κοστίζει η είσοδος στην Πινακοθήκη Παλαιών Δασκάλων;

Δεν υπάρχει ξεχωριστό εισιτήριο για την πινακοθήκη. Ένα εισιτήριο του Τσβίνγκερ, 18 € κανονικό και 13,50 € μειωμένο, καλύπτει την Πινακοθήκη Παλαιών Δασκάλων και τη Συλλογή Γλυπτικής ως το 1800, την Αίθουσα Μαθηματικών και Φυσικών Οργάνων και τη Συλλογή Πορσελάνης. Τα παιδιά ως την ηλικία του σχολείου μπαίνουν δωρεάν, οι μαθητές κάτω των 20 πληρώνουν 2 € και οι ομάδες δέκα ατόμων και άνω 16 € το άτομο.

Είναι κλειστή η Πινακοθήκη Παλαιών Δασκάλων τη Δευτέρα;

Ναι, κάθε Δευτέρα. Κατά τα άλλα είναι ανοιχτή καθημερινά από τις 10 ως τις 17. Όλα τα μουσεία του Τσβίνγκερ και του κτιρίου Ζέμπερ είναι επίσης κλειστά από τις 22 Φεβρουαρίου ως τις 5 Μαρτίου 2027, ενώ στις 24 Δεκεμβρίου κλείνουν στις 14:00, στις 31 Δεκεμβρίου στις 16:00 και την 1η Ιανουαρίου ανοίγουν μόνο από τις 12:00.

Πόση ώρα χρειάζεται για την Πινακοθήκη Παλαιών Δασκάλων;

Οι πέντε στάσεις μας είναι συνολικά περίπου δεκατρία λεπτά ήχου, μοιρασμένα σε δύο ορόφους του κτιρίου Ζέμπερ. Το μουσείο υπολογίζει την ξενάγησή του στα δεκαπέντε κορυφαία έργα σε εξήντα λεπτά και τη μεγάλη ξενάγηση στα σαράντα έργα σε δύο ώρες, και εκτίθενται περίπου 700 πίνακες.

Περισσότερες ηχητικές ξεναγήσεις

Δημιουργία του Chiaro. Δεν συνδέεται με την Πινακοθήκη Παλαιών Δασκάλων της Δρέσδης.