Μετάβαση στο περιεχόμενο

Μουσείο Πράδο · Μαδρίτη · Ανεξάρτητος ξεναγός

Ηχητικός ξεναγός του Πράδο,
πέντε στάσεις, δωρεάν.

Πέντε έργα, πέντε ηχογραφήσεις, χωρίς εφαρμογή και χωρίς ουρά στον πάγκο με τα ακουστικά. Για τα υπόλοιπα 1.860 εκτεθειμένα έργα σάς μιλά το Chiaro, από μια φωτογραφία.

Λήψη στο App Store

Δημιουργία του Chiaro. Δεν συνδέεται με το Πράδο.

9:41

Ο Κρόνος καταβροχθίζει τον γιο του

Πράδο, Μαδρίτη

0:00 2:32
Στάση 1 από 5

Οι πέντε στάσεις · 14 λεπτά ήχου

Πέντε στάσεις, μία διαδρομή,
με τη σειρά που θα περπατήσετε.

Πέντε έργα στο κτίριο Βιγιανουέβα, με τη σειρά που βγάζει νόημα η διάταξη των αιθουσών. Ξεκινάτε στην αίθουσα 67, όπου κρέμονται οι Μαύροι Πίνακες του Γκόγια, και μένετε εκεί για τον Κρόνο. Συνεχίζετε στην αίθουσα 64, την επόμενη στη διαδρομή που προτείνει το ίδιο το μουσείο, όπου η 2α και η 3η Μαΐου κρέμονται απέναντι από τον Θάνατο του Βιριάθου του Μαδράθο. Περνάτε στις φλαμανδικές αίθουσες για τον Θρίαμβο του θανάτου του Μπρίγκελ στην 55A και τον Κήπο των επίγειων απολαύσεων του Μπος στην 56A, και τελειώνετε στην αίθουσα 12, στον πρώτο όροφο: την επάνω αίθουσα του κεντρικού τμήματος του κτιρίου του Βιγιανουέβα, που είναι στημένη γύρω από τις Λας Μενίνας. Συνολικά περίπου δεκατέσσερα λεπτά ακρόασης. Για το περπάτημα η εκτίμηση είναι δική μας, δεν τη δημοσίευσε κανείς: υπολογίστε τρία τέταρτα της ώρας σε ένα κτίριο σχεδόν 42.000 τετραγωνικών μέτρων, και περισσότερο όταν έχει κόσμο.

Δυο λόγια για τους αριθμούς των αιθουσών, γιατί το Πράδο αλλάζει αριθμήσεις και αναρτήσεις συχνότερα από τα περισσότερα μουσεία. Κάθε αίθουσα τεκμηριώνεται σε εξωτερικές πηγές με ημερομηνία: οι αίθουσες 67 και 64 σε ισπανικά δημοσιεύματα για την αναδιάταξη των αιθουσών του δέκατου ένατου αιώνα το 2021, η 56A στην κάλυψη της νέας έκθεσης της αίθουσας του Μπος τον Δεκέμβριο του 2020 και σε δύο μεταγενέστερα δημοσιεύματα, η 12 σε ισπανικό Τύπο του Νοεμβρίου 2023 και στην περιγραφή του κτιρίου στην ισπανική Βικιπαίδεια, και η 55A στην είδηση ότι ο Μπρίγκελ επέστρεψε στην έκθεση στις 28 Μαΐου 2018, που είναι η παλαιότερη πηγή της σειράς και αυτή που θέλει τη μεγαλύτερη επιφύλαξη. Όροφο αναφέρουμε μόνο όπου τον ανέφερε κάποια πηγή. Με τόσο συχνές αλλαγές στο Πράδο, η λεζάντα στον τοίχο έχει μεγαλύτερο κύρος από αυτή τη σελίδα· αν διαφέρουν, παρακαλούμε ενημερώστε μας.

Στάση 1 από 5 · Αίθουσα 67, κτίριο Βιγιανουέβα, νότια πτέρυγα

Ο Κρόνος καταβροχθίζει τον γιο του

Φρανθίσκο ντε Γκόγια · 1820–1823 · Τοιχογραφία σε μικτή τεχνική, μεταφερμένη σε μουσαμά, 143,5 × 81,4 εκ.

Προσέξτε

  • Τα μάτια. Το λευκό φαίνεται ολόγυρα από τις ίριδες, και είναι η μόνη έκφραση στην αίθουσα που τη διαβάζετε με μια ματιά.
  • Οι κόμποι των δαχτύλων. Εκτός από τη λευκή σάρκα και το κόκκινο αίμα, τα πιο φωτεινά σημεία του έργου είναι τα χέρια που χώνονται στην πλάτη του σώματος.
  • Ό,τι έχει ήδη χαθεί: το κεφάλι και μέρος του αριστερού χεριού της μικρότερης μορφής, ενώ η επόμενη δαγκωνιά πρόκειται να πέσει στο χέρι.
  • Η κλίμακα. Έχει ύψος 143,5 εκατοστά και πλάτος 81,4, περίπου τις αναλογίες ενός φύλλου πόρτας.
Κείμενο (2:32)

Είναι μικρότερος απ’ ό,τι δείχνουν οι αναπαραγωγές. Εκατόν σαράντα τρία εκατοστά ύψος, ογδόντα ένα πλάτος, και το μεγαλύτερο μέρος αυτής της επιφάνειας δεν είναι απολύτως τίποτα: ένα καφετί, σχεδόν μαύρο πεδίο, από το οποίο αναδύεται μια μορφή.

Αυτό που βλέπετε ήταν κάποτε τοίχος. Ο Γκόγια το ζωγράφισε κατευθείαν πάνω στον σοβά της δικής του τραπεζαρίας. Τον Φεβρουάριο του 1819, στα εβδομήντα δύο του, αγόρασε ένα σπίτι έξω από τη Μαδρίτη, στις όχθες του Μανθανάρες, που το έλεγαν Κίντα δελ Σόρδο, το Σπίτι του Κουφού. Το όνομα το χρωστούσε σε έναν προηγούμενο ιδιοκτήτη, αν και ο ίδιος ο Γκόγια ήταν σχεδόν κουφός από μια αρρώστια στα σαράντα έξι του. Τα επόμενα χρόνια κάλυψε τους τοίχους δύο δωματίων με δεκατέσσερις πίνακες που δεν προορίζονταν για κανενός τα μάτια. Από κάτω υπήρχαν φωτεινά, ευχάριστα τοπία της υπαίθρου με μικρές μορφές. Τα ζωγράφισε από πάνω.

Δεν έδωσε τίτλο σε κανέναν. Όλα τα ονόματα με τα οποία έχετε ακούσει αυτούς τους δεκατέσσερις πίνακες τα έδωσαν άλλοι, και ο πρώτος κατάλογός τους συντάχθηκε το 1828, τη χρονιά που πέθανε, από τον φίλο του Αντόνιο Μπρουγάδα. Αυτός εδώ βρισκόταν στον κοντό πίσω τοίχο της τραπεζαρίας του ισογείου, αριστερά από ένα παράθυρο, με την Ιουδίθ και τον Ολοφέρνη στην άλλη πλευρά του ίδιου παραθύρου.

Κοιτάξτε τα μάτια. Το λευκό τα ζώνει ολόγυρα. Ύστερα κοιτάξτε τα χέρια, γιατί οι λευκοί κόμποι των δαχτύλων που πιέζουν την πλάτη του σώματος είναι, μαζί με τη σάρκα και το αίμα, η μόνη φωτεινή μπογιά στον πίνακα.

Τώρα η διαφωνία. Ο Φρεντ Λιχτ έχει επισημάνει ότι εδώ δεν υπάρχει κανένα από τα συνηθισμένα σύνεργα του Κρόνου, ούτε δρεπάνι ούτε κλεψύδρα, και ότι αυτό που τρώγεται δεν έχει σώμα βρέφους, ούτε στην πραγματικότητα σώμα ανατομικά σωστό. Ο Τζον Τσιοφάλο πάει πιο μακριά: από τα πόδια και τους γλουτούς, λέει, πρόκειται για ενήλικη γυναίκα, και δεν αντιστέκεται επειδή είναι ήδη νεκρή και ήδη αποκεφαλισμένη. Ό,τι κι αν έκανε εδώ ο Γκόγια, είχε σχεδιάσει το ίδιο θέμα με κόκκινη κιμωλία πάνω από είκοσι χρόνια νωρίτερα, το 1796 ή το 1797, χωρίς σταγόνα αίμα.

Οι τοιχογραφίες έμειναν σε εκείνους τους τοίχους περίπου πενήντα χρόνια και φθείρονταν. Το 1874 το σπίτι ανήκε σε έναν Γάλλο τραπεζίτη, τον βαρόνο Φρεντερίκ Εμίλ ντ’ Ερλανζέ, ο οποίος έβαλε να τις αφαιρέσουν από τον σοβά και να τις στερεώσουν σε μουσαμά, υπό την επίβλεψη του Σαλβαδόρ Μαρτίνεθ Κουμπέλς, του επικεφαλής συντηρητή αυτού του μουσείου. Ο ντ’ Ερλανζέ τις πήγε στην έκθεση του Παρισιού το 1878, δεν τις πούλησε και το 1881 τις δώρισε στο ισπανικό κράτος.

Κάτι χάθηκε σε εκείνη την επιχείρηση. Λέγεται ότι η μορφή είχε αρχικά πέος σε στύση και ότι η λεπτομέρεια σβήστηκε κατά τη μεταφορά, κατ’ απαίτηση του ντ’ Ερλανζέ.

Στάση 2 από 5 · Αίθουσα 64, κτίριο Βιγιανουέβα, νότια πτέρυγα

Η 3η Μαΐου 1808

Φρανθίσκο ντε Γκόγια · 1814 · Λάδι σε μουσαμά, 268 × 347 εκ.

Προσέξτε

  • Το δεξί χέρι του άντρα με το λευκό πουκάμισο, που έχει σημάδια σαν στίγματα.
  • Το πτώμα κάτω αριστερά. Είναι το μόνο σημείο του πίνακα όπου ο Γκόγια σάς βάζει να κοιτάξετε προς τα κάτω.
  • Οι στρατιώτες, σχεδόν από πίσω, με κρυμμένα πρόσωπα, ζωγραφισμένοι σαν ένας όγκος, με τις ξιφολόγχες και τα καπέλα τους να σχηματίζουν μια αδιάσπαστη στήλη.
  • Το πρόσωπο ακριβώς δεξιά από τον άντρα με τα λευκά, που κοιτάζει προς τα τουφέκια, και ο μοναχός που προσεύχεται γονατιστός μέσα στη στριμωγμένη ομάδα.
Κείμενο (2:25)

Βρείτε πρώτα το φανάρι. Εκείνο το τετράγωνο κουτί στο έδαφος είναι η μόνη πηγή φωτός στον πίνακα και είναι στραμμένο μακριά από εσάς, προς τους άντρες που σε λίγο θα εκτελεστούν. Έτσι στέκεστε περίπου εκεί όπου στέκεται το εκτελεστικό απόσπασμα.

Ο Γκόγια ζωγράφισε τον πίνακα το 1814, και η παραγγελία ήταν δική του ιδέα. Τον Φεβρουάριο εκείνης της χρονιάς, όταν οι Γάλλοι είχαν επιτέλους φύγει, πήγε στην προσωρινή κυβέρνηση και προσφέρθηκε να διαιωνίσει με το πινέλο του τις πιο αξιοσημείωτες και ηρωικές πράξεις της εξέγερσης κατά του Τυράννου της Ευρώπης. Αν είδε ο ίδιος κάτι από όλα αυτά, δεν το ξέρουμε. Δύο αιώνες έρευνας δεν έχουν καταφέρει να τον τοποθετήσουν σε εκείνον τον λόφο.

Στις δύο Μαΐου του 1808 η Μαδρίτη ξεσηκώθηκε κατά της γαλλικής κατοχής, και ο στρατάρχης Μιρά έδωσε διαταγή στα στρατεύματά του: χύθηκε γαλλικό αίμα, ζητά εκδίκηση, όσοι συνελήφθησαν στην εξέγερση με όπλο στο χέρι θα τουφεκιστούν. Και τουφεκίστηκαν, πριν ξημερώσει το επόμενο πρωί, κατά ομάδες, σε διάφορα σημεία της πόλης. Ο διπλανός μουσαμάς, ακριβώς ίδιου μεγέθους, δείχνει την επέλαση του ιππικού την προηγούμενη μέρα.

Πηγαίνετε στον άντρα με το λευκό πουκάμισο. Τα χέρια του είναι υψωμένα σαν σε σταύρωση, φοράει κίτρινο και λευκό, τα εραλδικά χρώματα του παπισμού, και στο δεξί του χέρι υπάρχουν σημάδια σαν στίγματα. Ύστερα σκεφτείτε ξανά εκείνο το φανάρι. Στη ζωγραφική του μπαρόκ, ένα τέτοιο λυχνάρι συμβόλιζε την παρουσία του Θεού. Εδώ δεν χρησιμεύει παρά μόνο για να βλέπουν οι στρατιώτες σε ποιον σημαδεύουν, και για να σας αναγκάζει να παρακολουθείτε.

Οι στρατιώτες δεν έχουν πρόσωπα. Ο Γκόγια τους ζωγράφισε από πίσω σαν μία μονάδα, με τις ξιφολόγχες και τα καπέλα τους σε αδιάσπαστη στήλη. Όμως ούτε ο άντρας με τα λευκά είναι περισσότερο άτομο από εκείνους. Ικετεύει ένα εκτελεστικό απόσπασμα κι όχι τον Θεό, και είναι ένας σε μια ουρά, με ένα πτώμα μπροστά του και κι άλλους άντρες πίσω του.

Για μια πρώτη έκθεση του έργου δεν ξέρουμε τίποτα, και καμία μαρτυρία της εποχής δεν το αναφέρει. Κατά ορισμένες πηγές έμεινε σε αποθήκη τριάντα ή σαράντα χρόνια· ο κατάλογος του Πράδο το κατέγραψε μόλις το 1872. Έχει φύγει από τη Μαδρίτη μία φορά: στον Ισπανικό Εμφύλιο μεταφέρθηκε οδικώς μαζί με το ταίρι του στη Βαλένθια για ασφάλεια και στον δρόμο έπαθε ζημιά σε τροχαίο. Οι φθορές στον άλλο μουσαμά έμειναν χωρίς αποκατάσταση ώσπου συντηρήθηκαν και οι δύο το 2008.

Το 2006 αυτό το μουσείο και το Ρέινα Σοφία τον κρέμασαν σε μία αίθουσα μαζί με την Εκτέλεση του αυτοκράτορα Μαξιμιλιανού του Μανέ, τη Σφαγή στην Κορέα και την Γκερνίκα του Πικάσο. Πριν προχωρήσετε, κοιτάξτε το σώμα στην κάτω αριστερή γωνία. Είναι το μόνο πράγμα στον πίνακα που ο Γκόγια σάς βάζει να το κοιτάξετε από ψηλά.

Στάση 3 από 5 · Αίθουσα 55A, κτίριο Βιγιανουέβα

Ο θρίαμβος του θανάτου

Πίτερ Μπρίγκελ ο Πρεσβύτερος · Περίπου 1562 · Λάδι σε ξύλο, 117 × 162 εκ.

Προσέξτε

  • Η κάτω δεξιά γωνία, όπου ένας άντρας παίζει λαούτο και μια γυναίκα τραγουδά, και κανείς από τους δύο δεν έχει προσέξει τον σκελετό που παίζει μαζί τους από πίσω.
  • Ο καρδινάλιος που τον οδηγεί στο τέλος του ένας σκελετός με το κόκκινο καπέλο του, και δίπλα τους ένας πεινασμένος σκύλος στο πρόσωπο ενός νεκρού παιδιού, στην αγκαλιά της νεκρής μητέρας του.
  • Ο γελωτοποιός που έχει χωθεί κάτω από το τραπέζι, ενώ οι συνδαιτυμόνες τραβούν τα σπαθιά τους κατά των σκελετών.
  • Το κάρο με τα κρανία στο πρώτο πλάνο και ο σκελετός-αμαξάς που παίζει λύρα με μανιβέλα, καθώς οι ρόδες περνούν πάνω από έναν άντρα.
Κείμενο (2:33)

Ο πίνακας είναι 117 επί 162 εκατοστά, και αυτή είναι η πρώτη έκπληξη. Όλα μέσα του είναι μικροσκοπικά, και είναι παράλογα πολλά.

Αρχίστε από την κάτω δεξιά γωνία, γιατί είναι το τελευταίο σημείο του πίνακα όπου κάποιος συμπεριφέρεται ακόμη κανονικά. Ένας άντρας παίζει λαούτο και μια γυναίκα τραγουδά, και κανείς από τους δύο δεν έχει προσέξει τον σκελετό πίσω τους που παίζει μαζί τους. Το δείπνο τους μόλις αναποδογύρισε: τράπουλα και τάβλι στο πάτωμα, οι συνδαιτυμόνες τραβούν τα σπαθιά τους, ο γελωτοποιός της αυλής σέρνεται κάτω από το τραπέζι.

Τώρα αφήστε το βλέμμα σας να ταξιδέψει αριστερά και προς τα πάνω, και δείτε τον πίνακα να παύει να νοιάζεται ποιος είναι ποιος. Χωρικοί, στρατιώτες, ευγενείς, ένας βασιλιάς κι ένας καρδινάλιος: όλους τους μαζεύουν. Τον καρδινάλιο τον συνοδεύει ένας σκελετός που φοράει το κόκκινο καπέλο του. Ο βασιλιάς απλώνει ακόμη το χέρι στα βαρέλια του με το χρυσάφι, ενώ ένας σκελετός τα λεηλατεί κι ένας άλλος κρατά μπροστά στο πρόσωπό του μια άδεια κλεψύδρα. Κάτω από τις ρόδες του κάρου του θανάτου έχει πέσει μια γυναίκα με μια κλωστή στο ένα χέρι και ψαλίδι στο άλλο, μια στιγμή πριν την κόψει: είναι η Άτροπος, που ο Μπρίγκελ τη ζωγραφίζει χωρίς να την ανακοινώσει. Τους ζωντανούς τους σπρώχνουν σε μια παγίδα σε σχήμα φέρετρου, στολισμένη με σταυρούς, και πάνω αριστερά σκελετοί χτυπούν την καμπάνα για το τέλος του κόσμου.

Ο Πίτερ Μπρίγκελ ο Πρεσβύτερος τον ζωγράφισε γύρω στο 1562, με λάδι σε δρυ, και συγκόλλησε δύο παραδόσεις: τον Χορό του Θανάτου των ξυλογραφιών του Βορρά και τον ιταλικό Θρίαμβο του Θανάτου, σαν εκείνον που είναι ζωγραφισμένος στο Παλάτσο Σκλαφάνι στο Παλέρμο και στο Καμποσάντο της Πίζας. Χρωστούσε πολλά και στον Μπος, του οποίου η κόλαση είναι η επόμενη στάση αυτής της σελίδας, στην αίθουσα 56A.

Πέρασε δεκατέσσερις μήνες στα εργαστήρια αυτού του μουσείου πριν ταξιδέψει στη Βιέννη για μια έκθεση Μπρίγκελ το 2018. Ο Χοσέ ντε λα Φουέντε σταθεροποίησε τις δρύινες σανίδες· η Μαρία Αντόνια Λόπεθ ντε Ασιαΐν δούλεψε τη ζωγραφική επιφάνεια. Ο καθαρισμός έφερε πίσω πράγματα που είχαν αφαιρέσει παλαιότεροι συντηρητές, ανάμεσά τους ένα πιατάκι στο τραπέζι και ένα κομμάτι από τη ζώνη ενός πράσινου φορέματος, και ζωντάνεψε τα κόκκινα και τα μπλε μαζί με τις αντανακλάσεις στο νερό. Έδειξε επίσης πώς δούλευε ο ζωγράφος: για να φαίνεται ο καπνός διάφανος, αφαιρούσε χρώμα από το ξύλο, εν μέρει με την πίεση των δαχτύλων του, και άφησε τα σημάδια της βέργας όπου ακουμπούσε το χέρι με το οποίο ζωγράφιζε.

Κάτι ακόμη για να ψάξετε, γιατί χρονολογεί τη σκηνή. Ανάμεσα στα καθημερινά αντικείμενα που είναι σκορπισμένα παντού υπάρχει ένα πρώιμο μηχανικό ρολόι. Ο Μπρίγκελ έβαλε την πιο καινούργια τεχνολογία του αιώνα του σε έναν πίνακα για το πόσο λίγο θα βοηθήσει τελικά οτιδήποτε από αυτά.

Στάση 4 από 5 · Αίθουσα 56A, κτίριο Βιγιανουέβα

Ο κήπος των επίγειων απολαύσεων

Ιερώνυμος Μπος · Μεταξύ 1490 και 1510 · Λάδι σε δρύινο ξύλο, τρίπτυχο, 205,5 × 384,9 εκ. ανοιχτό

Προσέξτε

  • Ο Άνθρωπος-Δέντρο στο δεξί φύλλο: ο κορμός του είναι ένα ραγισμένο τσόφλι αβγού με άντρες που πίνουν μέσα του, και το πρόσωπό του στρέφεται προς τα έξω, πέρα από εσάς.
  • Η μουσική γραμμένη πάνω σε ένα ζευγάρι γλουτούς στο φύλλο της κόλασης, και μια χορωδία που τραγουδά από την παρτιτούρα.
  • Το βάθος του αριστερού φύλλου: μια καμηλοπάρδαλη, ένας πίθηκος καβάλα σε ελέφαντα, ένα λιοντάρι που τρώει το θήραμά του, όλα αντιγραμμένα από ταξιδιωτικά βιβλία.
  • Ο μόνος ντυμένος άντρας στο μεσαίο φύλλο, μελαχρινός και κουμπωμένος ως τον λαιμό, σε μια σπηλιά κάτω δεξιά, που δείχνει μια γυναίκα κλεισμένη σε έναν διάφανο κύλινδρο.
Κείμενο (2:48)

Τρία φύλλα, τρία μέτρα και ογδόντα πέντε εκατοστά πλάτος, κι ένα πλήθος που δεν λέει να αραιώσει. Αφιερώστε του πάντως ένα λεπτό, γιατί δεν τα βλέπετε όλα. Αν κλείσουν τα φύλλα, στην εξωτερική πλευρά υπάρχουν άλλοι δύο ζωγραφισμένοι πίνακες, μονόχρωμοι σε γκριζοπράσινους τόνους, που δείχνουν τον κόσμο την τρίτη μέρα της Δημιουργίας, με τον Θεό στο μέγεθος ενός νυχιού πάνω αριστερά κι από πάνω του έναν στίχο από τον Ψαλμό 33, που στην ελληνική Βίβλο είναι ο 32: αυτός είπε, και έγιναν.

Κανείς δεν ξέρει πώς ονόμαζε ο Μπος αυτό το έργο. Οι πρώτοι Ισπανοί συγγραφείς το έλεγαν Λα Λουχούρια, δηλαδή Λαγνεία. Όταν ο Φίλιππος ο Δεύτερος το δώρισε στο Εσκοριάλ στις οκτώ Ιουλίου του 1593, το έγγραφο της παράδοσης το περιέγραφε ως ελαιογραφία με δύο φύλλα που απεικονίζει την ποικιλία του κόσμου, διακοσμημένη με αλλόκοτες μορφές του Ιερώνυμου Μπος, γνωστή ως Ντελ Μαδρόνιο, ο πίνακας της κουμαριάς.

Έφτασε στην Ισπανία ως λάφυρο. Η πρώτη αναφορά σε αυτό είναι του 1517, έναν χρόνο μετά τον θάνατο του Μπος, όταν ένας Ιταλός κληρικός, ο Αντόνιο ντε Μπεάτις, το είδε στο παλάτι των κομήτων του Νασάου στις Βρυξέλλες. Πέρασε στον Γουλιέλμο τον Σιωπηλό, και το 1568 ο δούκας της Άλμπα το κατέσχεσε και το έστειλε στον νότο. Κρεμόταν στο Εσκοριάλ 342 χρόνια χωρίς διακοπή και ήρθε σε αυτό το κτίριο μόλις το 1939.

Πηγαίνετε τώρα στο δεξί φύλλο και βρείτε τον Άνθρωπο-Δέντρο. Το σώμα του είναι ένα ραγισμένο τσόφλι αβγού πάνω σε δύο κορμούς που ίσως είναι πόδια, μέσα του υπάρχει ταβέρνα με άντρες που κάθονται και πίνουν, και το πρόσωπό του στρέφεται προς τα έξω, πέρα από εσάς, πέρα από την άκρη του πίνακα. Ο Χανς Μπέλτινγκ πιστεύει ότι είναι ο ίδιος ο Μπος. Από κάτω, μια χορωδία τραγουδά από μια παρτιτούρα γραμμένη πάνω σε ένα ζευγάρι γλουτούς, και στη γωνία ένα γουρούνι με πέπλο καλόγριας γέρνει πάνω σε έναν άντρα, προσπαθώντας να τον κάνει να υπογράψει έγγραφα.

Το μουσείο έχει μετρήσει αυτό που ετοιμάζεστε να κάνετε εδώ. Σε συνεργασία με το ινστιτούτο βιοϊατρικής μηχανικής του Πανεπιστημίου Μιγκέλ Ερνάντεθ στο Έλτσε, φόρεσε σε επισκέπτες αυτής της αίθουσας γυαλιά καταγραφής βλέμματος. Η κόλαση κράτησε το βλέμμα τους 33,2 δευτερόλεπτα ανά τετραγωνικό μέτρο. Ο κήπος στη μέση πήρε 26 δευτερόλεπτα. Ο Παράδεισος, αριστερά, πήρε 16. Ο μέσος επισκέπτης αφιερώνει σε όλο το τρίπτυχο τέσσερα λεπτά και οκτώ δευτερόλεπτα.

Η αίθουσα ξαναστήθηκε γύρω από τα φύλλα του Μπος και ξανάνοιξε τον Δεκέμβριο του 2020, με νέες βάσεις, μια οριζόντια προθήκη, νέο φωτισμό και μια οθόνη που μεγεθύνει τις λεπτομέρειες δώδεκα φορές.

Μια τελευταία ματιά, στο βάθος του αριστερού φύλλου. Μια καμηλοπάρδαλη, ένας πίθηκος καβάλα σε ελέφαντα, ένα λιοντάρι που τρώει το θήραμά του. Κανένα δεν ζωγραφίστηκε από τη φύση. Βγαίνουν από ταξιδιωτικά κείμενα του δέκατου πέμπτου αιώνα, που ήταν η οθόνη της εποχής του, και ο Μπος τα έβαλε στον Κήπο της Εδέμ.

Στάση 5 από 5 · Αίθουσα 12, κτίριο Βιγιανουέβα, πρώτος όροφος

Λας Μενίνας

Ντιέγκο Βελάθκεθ · 1656 · Λάδι σε μουσαμά, 318 × 276 εκ.

Προσέξτε

  • Ο καθρέφτης στον πίσω τοίχο, με το μοναδικό διπλό πορτρέτο του Φιλίππου Δ΄ και της βασίλισσας Μαριάνας που ξέρουμε ότι ζωγράφισε ο Βελάθκεθ.
  • Ο κόκκινος σταυρός του Τάγματος του Σαντιάγο στο στήθος του ζωγράφου, που προστέθηκε μετά τον θάνατό του.
  • Το αριστερό μάγουλο της ινφάντας, ξαναζωγραφισμένο σχεδόν ολόκληρο μετά την πυρκαγιά του Αλκάθαρ το 1734.
  • Ο Χοσέ Νιέτο στη φωτισμένη πόρτα, με το ένα πόδι σε ψηλότερο σκαλί από το άλλο, ακριβώς στο σημείο φυγής του δωματίου.
Κείμενο (3:21)

Αυτή η αίθουσα είναι ο επάνω όροφος του κεντρικού τμήματος που σχεδίασε ο Χουάν ντε Βιγιανουέβα, και είναι στημένη γύρω από έναν μουσαμά: 318 εκατοστά ύψος, 276 πλάτος.

Ο Βελάθκεθ τον ολοκλήρωσε το 1656, και τότε κανείς δεν τον έλεγε Λας Μενίνας. Οι πρώτες απογραφές τον καταγράφουν ως Λα Φαμίλια, δηλαδή Η Οικογένεια· ο κατάλογος αυτού του μουσείου τύπωσε τον τίτλο που χρησιμοποιούν σήμερα όλοι μόλις το 1843. Σχεδόν ό,τι ξέρουμε για το ποιοι είναι αυτοί οι άνθρωποι στηρίζεται σε ένα μόνο κείμενο, μια περιγραφή που δημοσίευσε το 1724 ο ζωγράφος Αντόνιο Παλομίνο, εξήντα οκτώ χρόνια μετά.

Ας πάμε λοιπόν από το κέντρο προς τα έξω. Το παιδί είναι η ινφάντα Μαργαρίτα Τερέζα, πέντε χρονών, εκείνη την εποχή το μόνο επιζών παιδί του Φιλίππου του Τέταρτου και της βασίλισσας Μαριάνας. Γονατισμένη για να της δώσει να πιει από ένα κόκκινο πήλινο κύπελλο πάνω σε χρυσό δίσκο είναι η Μαρία Αγουστίνα Σαρμιέντο ντε Σοτομαγιόρ. Η άλλη κυρία επί των τιμών, που την πιάνουμε τη στιγμή που αρχίζει μια υπόκλιση, είναι η Ισαβέλ ντε Βελάσκο. Δεξιά είναι δύο νάνοι της αυλής, η Αυστριακή Μαρί Μπάρμπολα και ο Ιταλός Νικολάς Περτουσάτο, που σπρώχνει με το πόδι του το μαστίφ. Ακόμη και ο σκύλος έχει γενεαλογία: θεωρείται απόγονος δύο μαστίφ που έστειλε το 1604 ο Ιάκωβος ο Πρώτος της Αγγλίας από το Λάιμ Χολ στο Τσέσαϊρ στον Φίλιππο τον Τρίτο.

Ύστερα οι δύο δύσκολες μορφές. Στο βάθος, στη φωτισμένη πόρτα, είναι ο Χοσέ Νιέτο Βελάθκεθ, θαλαμηπόλος της βασίλισσας και επικεφαλής των βασιλικών εργαστηρίων ταπισερί, ίσως και συγγενής του ζωγράφου. Έχει το ένα γόνατο λυγισμένο και τα πόδια σε διαφορετικά σκαλιά, και κανείς δεν έχει ξεκαθαρίσει αν μπαίνει ή αν βγαίνει. Στέκεται επίσης ακριβώς στο σημείο φυγής όλης της προοπτικής. Κάθε γραμμή στο δωμάτιο καταλήγει σε έναν άντρα που ίσως φεύγει. Και στον καθρέφτη του πίσω τοίχου βρίσκονται ο Φίλιππος ο Τέταρτος και η βασίλισσα Μαριάνα, το μόνο διπλό πορτρέτο των δυο τους που ξέρουμε ότι έκανε ο Βελάθκεθ.

Δύο πράγματα μπορείτε να τα ελέγξετε με τα μάτια σας. Ο κόκκινος σταυρός του Τάγματος του Σαντιάγο στο στήθος του ζωγράφου δεν υπήρχε όταν άφησε κάτω το πινέλο. Έγινε δεκτός στο τάγμα μόλις το 1659, τρία χρόνια αφού τελείωσε ο πίνακας και έναν χρόνο πριν πεθάνει. Ο Παλομίνο λέει ότι ο βασιλιάς έβαλε να τον προσθέσουν αργότερα, και ότι κάποιοι έλεγαν πως τον ζωγράφισε ο ίδιος ο βασιλιάς. Δεύτερο, το αριστερό μάγουλο της ινφάντας. Το 1734 το Αλκάθαρ της Μαδρίτης κάηκε με αυτόν τον μουσαμά μέσα· ο ζωγράφος της αυλής Χουάν Γκαρθία ντε Μιράντα επιδιόρθωσε τη ζημιά, και εκείνο το μάγουλο χρειάστηκε να ξαναζωγραφιστεί σχεδόν ολόκληρο. Ο μουσαμάς κόπηκε επίσης και από τις δύο πλευρές, οπότε το δωμάτιο που βλέπετε είναι στενότερο από εκείνο που ζωγράφισε ο Βελάθκεθ.

Μπερδεύει τον κόσμο από την αρχή. Όταν απογράφηκε η βασιλική συλλογή μετά την πυρκαγιά, το 1747, η ινφάντα καταγράφηκε ως η μεγαλύτερη ετεροθαλής αδελφή της, η Μαρία Θηρεσία, και το λάθος αντιγράφηκε ξανά το 1772. Τον τελευταίο καθαρισμό, το 1984, τον έκανε ο Βρετανός συντηρητής Τζον Μπρίλι, και ο ισπανικός Τύπος τον κυνηγούσε καθημερινά, με το επιχείρημα ότι μόνο κάποιος γεννημένος και μεγαλωμένος στην Ισπανία θα έπρεπε να αγγίξει τον πίνακα· μια μέρα ξέσπασε μάλιστα μια μικρή φασαρία έξω από την αίθουσα όπου δούλευε. Ο Φεντερίκο Τζέρι έκρινε ότι ο κόσμος δεν διαμαρτυρόταν επειδή ο πίνακας είχε πάθει ζημιά, γιατί δεν είχε πάθει, αλλά επειδή έδειχνε διαφορετικός.

Ένα τελευταίο στοιχείο. Έχει φύγει από αυτό το κτίριο μία φορά, για μια έκθεση στη Γενεύη το 1939, όταν ο Ισπανικός Εμφύλιος είχε αδειάσει το Πράδο. Από τότε το μέγεθός του, η σημασία του και η αξία του τον κρατούν εδώ, οπότε αυτός ο τοίχος είναι στην ουσία το μόνο μέρος στη γη όπου μπορείτε να τον δείτε.

Ανεξάρτητος ξεναγός · Chiaro

Πέντε έγιναν, μένουν περίπου 1.860.

Αυτή η σελίδα καλύπτει τα πέντε έργα για τα οποία έρχονται οι περισσότεροι. Όλα τα υπόλοιπα στο κτίριο είναι δουλειά της εφαρμογής. Φωτογραφίστε έναν Τιτσιάνο, έναν Ντύρερ, ένα ρωμαϊκό μαρμάρινο γλυπτό ή έναν μικρό φλαμανδικό πίνακα με δύο γραμμές στη λεζάντα, και το Chiaro θα τον αναγνωρίσει, θα σας πει ποιος τον παρήγγειλε και πώς βρέθηκε σε μια ισπανική βασιλική συλλογή, και θα συνεχίσει να απαντά όσο συνεχίζετε να ρωτάτε.

Ποιον τρώει ο Κρόνος;Γιατί ο σταυρός στο στήθος του Βελάθκεθ είναι λάθος;Τι κρύβεται μέσα στον Άνθρωπο-Δέντρο;

Πριν πάτε

01

Πώς θα πάτε

Paseo del Prado, 28014 Μαδρίτη, στη λωρίδα που η πόλη ονομάζει Paseo del Arte και που τη μοιράζεται με το Θύσεν-Μπορνεμίσα, το CaixaForum και το Ρέινα Σοφία. Χρησιμοποιήστε την είσοδο Jerónimos στη βορειοανατολική γωνία του κτιρίου· εκεί δείχνετε τα εισιτήρια που έχετε κλείσει από πριν.

Μετρό Banco de España στη γραμμή 2 ή Estación del Arte στη γραμμή 1. Στην Atocha, επίσης στη γραμμή 1, φτάνουν τα προαστιακά τρένα Cercanías, στον σταθμό Madrid-Atocha. Κοντά σταματούν τα λεωφορεία 9, 10, 14, 19, 27, 34, 37 και 45.

02

Εισιτήρια

  • Δεν υπάρχει ημέρα της εβδομάδας που να κλείνει. Το Πράδο κλείνει ακριβώς τρεις μέρες τον χρόνο: 1 Ιανουαρίου, 1 Μαΐου και 25 Δεκεμβρίου.
  • Οι δύο τελευταίες ώρες είναι δωρεάν για τη μόνιμη συλλογή: 18:00 με 20:00 Δευτέρα έως Σάββατο, 17:00 με 19:00 Κυριακές και αργίες. Το ξέρουν όμως και όλοι οι άλλοι.
  • Η τελευταία είσοδος είναι μισή ώρα πριν κλείσει το μουσείο, που κλείνει στις 20:00 Δευτέρα έως Σάββατο και στις 19:00 Κυριακές και αργίες.
  • Δείτε τις δύο αίθουσες του Γκόγια με τη σειρά που δίνεται εδώ. Η διαδρομή του ίδιου του μουσείου βγάζει από τους Μαύρους Πίνακες στην αίθουσα 67 κατευθείαν στην αίθουσα 64, οπότε για την πρώτη και τη δεύτερη στάση δεν χρειάζεται να ψάξετε τίποτα.
Επίσημα εισιτήρια →
03

Ο επίσημος ηχητικός ξεναγός

Το Πράδο έχει δικό του ηχητικό ξεναγό· για τη σημερινή μορφή και την τιμή του ρωτήστε στο γκισέ πληροφοριών όταν φτάσετε. Τα στοιχεία ακροάσεων του ίδιου του μουσείου, όπως τα μετέδωσε ο ισπανικός Τύπος, δείχνουν τι ακούνε πραγματικά οι επισκέπτες: πρώτα τις Λας Μενίνας, δεύτερο τον Κήπο των επίγειων απολαύσεων. Και τα δύο βρίσκονται σε αυτή τη σελίδα, δωρεάν, με ολόκληρο το κείμενο κάτω από τον ήχο.

Επίσημος ιστότοπος →

Ερωτήσεις

Υπάρχει δωρεάν ηχητικός ξεναγός για το Πράδο;

Αυτή η σελίδα είναι ένας. Έχετε πέντε ηχογραφήσεις για πέντε έργα που παίζουν σε οποιοδήποτε πρόγραμμα περιήγησης χωρίς να εγκαταστήσετε τίποτα, και καθεμία λέει σε ποια αίθουσα κρέμεται το έργο, με ολόκληρο το κείμενο από κάτω. Για οποιοδήποτε άλλο έργο του κτιρίου, φωτογραφίστε το στην εφαρμογή Chiaro και ακούστε την αφήγηση.

Πόσο κοστίζει ο επίσημος ηχητικός ξεναγός του Πράδο;

Το Πράδο έχει δικό του ηχητικό ξεναγό· την τρέχουσα τιμή και τη μορφή του θα τις βρείτε στο museodelprado.es πριν πάτε ή στο γκισέ πληροφοριών όταν φτάσετε. Οι πέντε ηχογραφήσεις αυτής της σελίδας δεν κοστίζουν τίποτα.

Πού βρίσκονται οι Λας Μενίνας στο Πράδο;

Στην αίθουσα 12 του κτιρίου Βιγιανουέβα, στον πρώτο όροφο, στο επάνω επίπεδο του κεντρικού τμήματος. Η αίθουσα είναι στημένη γύρω από τον πίνακα.

Ποια μέρα της εβδομάδας είναι κλειστό το Πράδο;

Καμία. Είναι ανοιχτό επτά μέρες την εβδομάδα, 10:00 με 20:00 Δευτέρα έως Σάββατο και 10:00 με 19:00 Κυριακές και αργίες, με τελευταία είσοδο μισή ώρα πριν κλείσει. Οι τρεις μέρες που κλείνει είναι 1 Ιανουαρίου, 1 Μαΐου και 25 Δεκεμβρίου.

Πόσο κοστίζει η είσοδος στο Πράδο;

Γύρω στα δεκαπέντε ευρώ το γενικό εισιτήριο, με μειωμένο για επισκέπτες άνω των 65 και δωρεάν είσοδο τις δύο τελευταίες ώρες της ημέρας. Ελέγξτε τις σημερινές τιμές στο museodelprado.es πριν κλείσετε εισιτήριο.

Πού βρίσκονται οι Μαύροι Πίνακες του Γκόγια στο Πράδο;

Στην αίθουσα 67, στη νότια πτέρυγα του κτιρίου Βιγιανουέβα, στη μία άκρη των δεκαπέντε αιθουσών που αφιερώνει το μουσείο στον δέκατο ένατο αιώνα. Ο Κρόνος καταβροχθίζει τον γιο του, η πρώτη στάση αυτής της σελίδας, είναι ένας από τους δεκατέσσερις. Η αίθουσα 64, με την 2α και την 3η Μαΐου, είναι η επόμενη στη διαδρομή του ίδιου του μουσείου.

Περισσότερες ηχητικές ξεναγήσεις

Δημιουργία του Chiaro. Δεν συνδέεται με το Πράδο.