Μουσείο Κλυνί · Παρίσι · Ανεξάρτητος ξεναγός
Ηχητικός ξεναγός του Μουσείου Κλυνί,
πέντε στάσεις, δωρεάν.
Πέντε ηχογραφήσεις, από ένα ρωμαϊκό λουτρό ως έξι ταπισερί, και όλες παίζουν σε αυτή την καρτέλα. Εκτίθενται περίπου 2.300 αντικείμενα, και το Chiaro σάς μιλά για οποιοδήποτε από αυτά με μία μόνο φωτογραφία.
Δημιουργία του Chiaro. Δεν συνδέεται με το Μουσείο Κλυνί.
Η Στήλη των Ναυτών
Μουσείο Κλυνί, Παρίσι
Αυτό ήταν το δωρεάν κομμάτι
Αρκεί μια φωτογραφία: το Chiaro σάς παρουσιάζει το Μουσείο Κλυνί έργο προς έργο.
Οι πέντε στάσεις · 12 λεπτά ήχου
Πέντε στάσεις, μία διαδρομή,
με τη σειρά που θα περπατήσετε.
Δύο επίπεδα, χίλια πεντακόσια χρόνια και πέντε στάσεις: αυτός είναι ο ηχητικός ξεναγός του Μουσείου Κλυνί. Ξεκινάτε από την ψυχρή αίθουσα των ρωμαϊκών λουτρών, την αίθουσα 1, με τη Στήλη των Ναυτών, περνάτε στην αίθουσα 5 για τους βασιλείς του Ιούδα και τον Αδάμ από τον καθεδρικό της Παναγίας των Παρισίων, ανεβαίνετε στον πρώτο όροφο για τον θησαυρό του Κολμάρ στην αίθουσα 12 και τελειώνετε με την Κυρία και τον μονόκερο στην αίθουσα 20, μία από τις τελευταίες αίθουσες της διαδρομής που προτείνει το ίδιο το μουσείο. Ο συνολικός χρόνος ακρόασης και των πέντε είναι περίπου δώδεκα λεπτά. Το περπάτημα ανάμεσά τους κρατά λιγότερο από δέκα, οπότε, με χρόνο για να σταθείτε και να κοιτάξετε, οι πέντε στάσεις γεμίζουν περίπου μία ώρα.
Κάθε στάση έχει διασταυρωθεί με δύο πηγές: την ηλεκτρονική βάση δεδομένων της συλλογής του μουσείου, που αναφέρει σε ποια αίθουσα βρίσκεται κάθε αντικείμενο, και μια εξωτερική πηγή, το Wikidata ή τη Βικιπαίδεια. Μια ταπισερί ή ένα δαχτυλίδι μπορεί να φύγει για δανεισμό με ελάχιστη προειδοποίηση, γι’ αυτό η τελευταία λέξη ανήκει στην πινακίδα της αίθουσας· κι αν έχουμε μείνει πίσω, γράψτε μας.
Στάση 1 από 5 · Ισόγειο, αίθουσα 1 (φριγκιντάριουμ, η ψυχρή αίθουσα των λουτρών)
Η Στήλη των Ναυτών
Η συντεχνία των ναυτών της Λουτέτιας (nautae Parisiaci) · 14–37 μ.Χ. · Ασβεστόλιθος, τέσσερις σκαλισμένοι λίθοι· ο λίθος του Ιούπιτερ 109 × 79 × 79 εκ.
Προσέξτε
- Ο Κερνούνος στον πάνω λίθο: ένα γενειοφόρο κεφάλι με κέρατα ελαφιού, ένα γαλατικό περιδέραιο να κρέμεται από το καθένα, και από πάνω σκαλισμένα τα γράμματα του ονόματός του. Πουθενά αλλού στον αρχαίο κόσμο δεν είναι γραμμένο αυτό το όνομα χωρίς καμία αμφιβολία.
- Οι ίδιοι οι ναύτες, που παρελαύνουν με ασπίδες και δόρατα στον λίθο της αφιέρωσης. Το δικαίωμα της οπλοφορίας ήταν ρωμαϊκό προνόμιο, και μέτρο του κύρους της συντεχνίας.
- Οι τοίχοι της αίθουσας: ζώνες από μικρούς ασβεστολιθικούς δόμους ανάμεσα σε στρώσεις από πλακοειδή τούβλα, η ρωμαϊκή συνταγή δόμησης, κάτω από έναν θόλο ψηλότερο από δεκατέσσερα μέτρα.
- Τα δύο σκαλιστά πέτρινα φουρούσια που βρίσκονται ακόμα στη θέση τους στον βόρειο τοίχο του φριγκιντάριουμ, και που η Βικιπαίδεια τα περιγράφει σαν πλώρες πλοίων.
Κείμενο (2:30)
Πριν κοιτάξετε τις πέτρες, σηκώστε το βλέμμα. Ο θόλος πάνω από το κεφάλι σας έχει ύψος πάνω από δεκατέσσερα μέτρα, και οι Ρωμαίοι τον έχτισαν στο πέρασμα από τον πρώτο στον δεύτερο αιώνα. Εδώ ήταν το φριγκιντάριουμ, η ψυχρή αίθουσα των μεγαλύτερων δημόσιων λουτρών του ρωμαϊκού Παρισιού, που τότε λεγόταν Λουτέτια. Οι άνθρωποι έρχονταν εδώ για να πλυθούν, να γυμναστούν, να κουρευτούν και να κουβεντιάσουν, και η δεξαμενή με το κρύο νερό βρίσκεται ακόμη εδώ μέσα. Είναι το μόνο κομμάτι εκείνων των λουτρών που διατηρεί ολόκληρο το ύψος του, και το μουσείο μεγάλωσε γύρω του.
Τώρα, οι τέσσερις σκαλισμένοι λίθοι. Είναι παλαιότεροι από την αίθουσα. Αυτή είναι η Στήλη των Ναυτών, φτιαγμένη ανάμεσα στο 14 και το 37 μετά Χριστόν, επί αυτοκράτορα Τιβερίου, και είναι το αρχαιότερο μνημείο του Παρισιού. Οι ναύτες ήταν μια συντεχνία πλοιοκτητών και εμπόρων που δούλευαν στον Σηκουάνα, στα λατινικά nautae Parisiaci, και η λατινική τους επιγραφή λέει ότι την έστησαν δημόσια, προς τιμήν του Ιούπιτερ του Άριστου και Μέγιστου και του αυτοκράτορα.
Ακούγεται σαν ένα νομιμόφρον ρωμαϊκό αφιέρωμα, και είναι. Δείτε όμως ποιοι άλλοι βρέθηκαν πάνω στην πέτρα. Δίπλα στον Ιούπιτερ, τον Βουλκάνο και τον Μαρς στέκονται θεοί που οι Ρωμαίοι δεν έφεραν μαζί τους. Ο Έσους, που χτυπά ένα δέντρο με τσεκούρι. Ένας ταύρος με τρεις γερανούς καθισμένους πάνω του, με την επιγραφή Τάρβος Τριγάρανους. Και στον πάνω λίθο, ένα γενειοφόρο κεφάλι με κέρατα ελαφιού, και από κάθε κέρατο κρέμεται ένα τορκ, ένα γαλατικό περιδέραιο. Τα γράμματα από πάνω του σχηματίζουν το όνομα Κερνούνος. Αυτή η στήλη είναι το μόνο σημείο όπου το όνομα αυτού του θεού σώζεται πέρα από κάθε αμφισβήτηση.
Σε μια άλλη πλευρά παρελαύνουν οι ίδιοι οι ναύτες, με ασπίδες και δόρατα. Η οπλοφορία ήταν προνόμιο που παραχωρούσαν οι Ρωμαίοι, και σας δείχνει πόσο ισχυρή ήταν αυτή η συντεχνία. Είναι η πρώτη κοινότητα του Παρισιού που γνωρίζουμε με το όνομά της.
Η στήλη δεν έμεινε όρθια. Τον τρίτο αιώνα οι λίθοι της αποσπάστηκαν και χρησιμοποιήθηκαν για να στηρίξουν τείχη στο νησί της Σιτέ, και εκεί έμειναν, ώσπου εργάτες που έσκαβαν κάτω από τον καθεδρικό ναό της Παναγίας των Παρισίων τους βρήκαν στις αρχές του δέκατου όγδοου αιώνα. Δεν επέστρεψαν όλα: από τις τρεις από τις τέσσερις βαθμίδες σώζεται μόνο το πάνω μισό. Ολόκληρη, η στήλη θα είχε ύψος περίπου πέντε μέτρα και είκοσι, και κανείς δεν ξέρει με βεβαιότητα με ποια σειρά ήταν στοιβαγμένοι οι λίθοι. Υπάρχουν εξήντα τέσσερις πιθανές διατάξεις.
Οι πέτρες φαίνονται σήμερα ανοιχτόχρωμες επειδή το 2001 οι συντηρητές αφαίρεσαν τη μαύρη βρομιά τριών αιώνων. Οι τοίχοι γύρω σας συντηρήθηκαν κι αυτοί το 2009, και τότε φάνηκε ότι ο σοβάς ήταν κάποτε ροζ, με μικροσκοπικά ίχνη από ένα έντονο μπλε. Φανταστείτε την αίθουσα με αυτά τα χρώματα και τη δεξαμενή γεμάτη κρύο νερό: έτσι ήταν.
Στάση 2 από 5 · Ισόγειο, αίθουσα 5 (Γλυπτά από τον καθεδρικό ναό της Παναγίας των Παρισίων)
Κεφαλές των βασιλέων του Ιούδα
Γλύπτες του καθεδρικού ναού της Παναγίας των Παρισίων · Πρώτο μισό του 13ου αιώνα · Λίθος με ίχνη χρώματος· η κεφαλή Cl. 22988 έχει ύψος 71 εκ.
Προσέξτε
- Ίχνη χρώματος στα πρόσωπα. Τα κεφάλια ήταν ζωγραφισμένα με λεπτότητα, και σε αρκετά διακρίνετε ακόμα ό,τι έχει απομείνει.
- Τα γένια, οι μπούκλες και οι ταινίες των στεμμάτων, σκαλισμένα με μια φροντίδα που κανείς στην πλατεία κάτω από τον καθεδρικό δεν θα μπορούσε ποτέ να δει.
- Οι σπασμένες μύτες και τα πηγούνια. Αυτή η ζημιά είναι η Επανάσταση, αποτυπωμένη ακόμα στην πέτρα.
Κείμενο (1:58)
Κάθε πρόσωπο μπροστά σας κοίταζε κάποτε το Παρίσι από την πρόσοψη του καθεδρικού ναού της Παναγίας των Παρισίων. Σε όλο το πλάτος της δυτικής πρόσοψης απλωνόταν μια σειρά από είκοσι οκτώ στεφανωμένες μορφές, σκαλισμένες στο πρώτο μισό του δέκατου τρίτου αιώνα. Ήταν οι βασιλείς του Ιούδα, οι πρόγονοι της Παναγίας στην Παλαιά Διαθήκη, και είχαν τοποθετηθεί εκεί για να δείχνουν από πού κατάγονταν εκείνη και ο Υιός της.
Στα χρόνια της Επανάστασης κανείς δεν τους διάβαζε έτσι. Ο κόσμος είδε είκοσι οκτώ στεφανωμένους άνδρες πάνω σε μια εκκλησία, τους πέρασε για βασιλείς της Γαλλίας και τους κατέβασε. Τα αγάλματα αποκεφαλίστηκαν, τα κεφάλια εξαφανίστηκαν, και για σχεδόν δύο αιώνες όλοι πίστευαν ότι είχαν γίνει θρύψαλα.
Ύστερα, το 1977, οικοδόμοι που δούλευαν στην αυλή ενός αρχοντικού στο ένατο διαμέρισμα, του μεγάρου Μορό στην οδό Σοσέ ντ’Αντέν, χτύπησαν σε σκαλισμένη πέτρα. Από το χώμα βγήκαν περίπου τετρακόσια θραύσματα από τον καθεδρικό ναό, και ανάμεσά τους ήταν είκοσι ένας από τους βασιλείς. Φαίνεται πως τα είχε θάψει εκεί ο Ζαν-Μπατίστ Λακανάλ, του οποίου ο αδελφός Ζοζέφ είχε χτίσει το σπίτι. Το μουσείο το χαρακτηρίζει ένα από τα σημαντικότερα αρχαιολογικά ευρήματα στο Παρίσι του εικοστού αιώνα. Η τράπεζα που είχε στην ιδιοκτησία της το σπίτι, η Γαλλική Τράπεζα Εξωτερικού Εμπορίου, δώρισε τα κεφάλια στο μουσείο το 1980, και έναν χρόνο αργότερα απέκτησαν δική τους αίθουσα.
Κοιτάξτε τώρα από κοντά. Το σκάλισμα είναι προσεγμένο παντού: στις μπούκλες από τα γένια, στα βλέφαρα, στις ταινίες των στεμμάτων. Κι όμως, αυτά τα πρόσωπα στέκονταν τόσο ψηλά στην πρόσοψη, που καμία από αυτές τις λεπτομέρειες δεν φαινόταν από τον δρόμο. Οι γλύπτες τις έκαναν παρ’ όλα αυτά. Αναζητήστε και το χρώμα. Τα κεφάλια ήταν ζωγραφισμένα, και σε αρκετά τα ίχνη υπάρχουν ακόμα.
Οι φθορές είναι το άλλο μισό της ιστορίας. Μύτες που λείπουν, πηγούνια κομμένα, φαγωμένα μάγουλα: αυτό τους έκανε η Επανάσταση, και είναι πια κι αυτό μέρος του τι είναι.
Αυτό που βλέπετε είναι η όψη που είχε ο καθεδρικός ναός τον δέκατο τρίτο αιώνα, στο ύψος των ματιών σας. Οι μεσαιωνικοί Παριζιάνοι που διέσχιζαν την πλατεία μπροστά του δεν στάθηκαν ποτέ τόσο κοντά της.
Στάση 3 από 5 · Ισόγειο, αίθουσα 5 (Γλυπτά από τον καθεδρικό ναό της Παναγίας των Παρισίων)
Ο Αδάμ
Πιθανότατα ο Πιερ ντε Μοντρέιγ ή εργαστήριο υπό τη διεύθυνσή του · Γύρω στο 1260 · Παρισινός ασβεστόλιθος με ίχνη χρώματος, ύψος 200 εκ.
Προσέξτε
- Το υψωμένο δεξί χέρι. Είναι μια προειδοποίηση προς τους κληρικούς που περνούσαν από κάτω του πηγαίνοντας στο επισκοπικό μέγαρο.
- Η στάση: το βάρος στο ένα πόδι, ο γοφός προς τα έξω, το άλλο χέρι χαμηλά μπροστά στο φύλλο συκής. Είναι η στάση της αιδήμονος Αφροδίτης της αρχαίας ελληνικής γλυπτικής.
- Τα μαλλιά, σφιχτές, κατσαρές μπούκλες. Είναι το μόνο κομμάτι του που ανήκει ολόκληρο στο Παρίσι του δέκατου τρίτου αιώνα.
- Το φύλλο συκής, όπου σώζονται τα τελευταία ίχνη του χρώματος που κάποτε κάλυπτε όλη τη μορφή.
Κείμενο (2:26)
Στην ίδια αίθουσα με τους βασιλείς στέκεται μια ψηλή λευκή μορφή, και το πρώτο που προσέχει κανείς είναι ότι είναι γυμνή. Τον Μεσαίωνα το γυμνό ήταν σπάνιο, αν και όχι άγνωστο, και ένας γυμνός άνδρας δύο μέτρων, σκαλισμένος σε παρισινό ασβεστόλιθο, δεν ήταν κάτι που έφτιαχναν συχνά οι γοτθικοί γλύπτες.
Είναι ο Αδάμ, και όπως οι βασιλείς, προέρχεται από τον καθεδρικό ναό της Παναγίας των Παρισίων, αλλά από το εσωτερικό του. Στεκόταν στην εσωτερική πλευρά του νότιου εγκάρσιου κλίτους, δίπλα στην πύλη, και είχε ταίρι: μια Εύα στην άλλη πλευρά της πόρτας, που έχει χαθεί. Από πάνω τους, στην κορυφή του αετώματος, καθόταν ο Χριστός της Δευτέρας Παρουσίας. Το άγαλμα φτιάχτηκε γύρω στο 1260, όταν ο αρχιτέκτονας Πιερ ντε Μοντρέιγ διηύθυνε την κατασκευή του νότιου εγκάρσιου κλίτους. Το μουσείο πιστεύει ότι ο Αδάμ ίσως είναι έργο του δικού του χεριού, ή τουλάχιστον ότι φτιάχτηκε υπό τη διεύθυνσή του. Το στοιχείο βρίσκεται στα φύλλα συκής: το κοφτό, ζωντανό σκάλισμά τους ταιριάζει με το φύλλωμα σε ένα άλλο έργο του σε αυτό το μουσείο, την πύλη του παρεκκλησίου της Παναγίας από το Σεν Ζερμέν ντε Πρε.
Δείτε το υψωμένο του χέρι. Είναι μια προειδοποίηση. Οι ιερείς που περνούσαν από εκείνη την πόρτα επιστρέφοντας στο επισκοπικό μέγαρο περνούσαν ακριβώς από κάτω του, και ο Αδάμ, ο πρώτος αμαρτωλός, τους δείχνει την πτώση του, και τον Χριστό από πάνω του, που λύτρωσε τον άνθρωπο από αυτήν.
Δείτε τώρα πώς στέκεται. Το βάρος του είναι στο ένα πόδι, το άλλο είναι χαλαρό, ο γοφός βγαίνει προς τα έξω, και το αριστερό χέρι κατεβαίνει μπροστά στο φύλλο συκής. Αυτή η στάση είναι αρχαία. Είναι η στάση της Αφροδίτης της Κνίδου του Πραξιτέλη, της αιδήμονος Αφροδίτης της ελληνικής γλυπτικής, και εξηγεί γιατί αυτός ο Αδάμ έχει στο σώμα του μια καμπύλη που μοιάζει σχεδόν γυναικεία. Και το πρόσωπο έχει κάτι κλασικό. Μόνο τα μαλλιά, εκείνες οι σφιχτές, κατσαρές μπούκλες, είναι καθαρά Παρίσι του δέκατου τρίτου αιώνα. Αν ο γλύπτης είχε δει κάποιο αρχαίο άγαλμα, ή αν ήξερε κάποιο μόνο από σχέδια σε ένα σημειωματάριο, κανείς δεν μπορεί να το πει.
Δεν ήταν πάντα λευκός. Ολόκληρη η μορφή ήταν ζωγραφισμένη, και λίγο από το χρώμα σώζεται, κυρίως στο φύλλο συκής. Μετά την Επανάσταση τον κατέβασαν και τον εξέθεσαν στο Μουσείο Γαλλικών Μνημείων. Όταν εκείνο το μουσείο έκλεισε το 1816, μεταφέρθηκε σε μια αποθήκη λίθων στο Σεν Ντενί μαζί με άλλα γλυπτά που τα κτίριά τους είχαν χαθεί, και μόλις το 1887 στάλθηκε στο Κλυνί. Από τότε έχει αποκατασταθεί ριζικά δύο φορές, το 1888 και ξανά στα τέλη της δεκαετίας του 1970. Το προειδοποιητικό χέρι είναι υψωμένο εδώ και πάνω από επτακόσια πενήντα χρόνια.
Στάση 4 από 5 · Πρώτος όροφος, αίθουσα 12 (Η τέχνη στη Βόρεια Ευρώπη τον 14ο αιώνα)
Ο θησαυρός του Κολμάρ
Διάφοροι χρυσοχόοι· το γαμήλιο δαχτυλίδι πιθανότατα ιταλικό · 13ος αιώνας – πρώτο μισό του 14ου αιώνα · Χρυσός, ασήμι, σμάλτο και πολύτιμοι λίθοι: πάνω από 300 νομίσματα και περίπου πενήντα κοσμήματα. Το γαμήλιο δαχτυλίδι έχει ύψος 3,5 εκ.
Προσέξτε
- Το γαμήλιο δαχτυλίδι με ένα μικροσκοπικό εξάγωνο κτίριο από πάνω: καμάρες από χρυσό φιλιγκράν και μια σμαλτωμένη πυραμιδωτή στέγη με τις εβραϊκές λέξεις μαζάλ τοβ, καλή τύχη.
- Το μικρό κόσμημα σε σχήμα κλειδιού, που δεν τελείωσε ποτέ. Ο μεταλλικός κώνος από τη χύτευση είναι ακόμα πάνω του.
- Οι πλακέτες της ζώνης με τις λέξεις AMOR, LIEB, HAIL και ANCH. Η τελευταία ίσως είναι το Άνχεν, η μικρή Άννα, η γυναίκα για την οποία φτιάχτηκε.
- Η τετράφυλλη πόρπη με ζαφείρια, ρουμπίνια, γρανάτες και μαργαριτάρια, ένα «μπουκέτο από πέτρες» από εκείνα που λάτρευαν οι κοσμηματοποιοί τον δέκατο τρίτο και τον δέκατο τέταρτο αιώνα.
Κείμενο (2:17)
Αυτά τα κομμάτια είναι μικροσκοπικά, ένα δαχτυλίδι τρεισήμισι εκατοστά ψηλό, ένα κλειδί που δεν φτάνει ούτε τα πέντε, και πέρασαν πέντε αιώνες κρυμμένα μέσα σε έναν τοίχο.
Το 1863, οικοδόμοι που δούλευαν σε ένα σπίτι στην παλιά εβραϊκή συνοικία του Κολμάρ, στην Αλσατία, άνοιξαν έναν τοίχο και βρήκαν έναν θησαυρό: πάνω από τριακόσια νομίσματα και περίπου πενήντα κοσμήματα και έργα χρυσοχοΐας, από τον δέκατο τρίτο αιώνα και κυρίως από το πρώτο μισό του δέκατου τέταρτου. Κάποια κομμάτια μάλλον τα πούλησαν όσοι τα βρήκαν, πριν προλάβει κανείς να τα καταγράψει. Τα περισσότερα από όσα σώθηκαν τα αγόρασε αυτό το μουσείο το 1923.
Γιατί βρισκόταν μέσα στον τοίχο, αυτό είναι το σκοτεινό κομμάτι της ιστορίας. Ανάμεσα στο 1347 και το 1352 ο Μαύρος Θάνατος σάρωσε την Ευρώπη, οι Εβραίοι κατηγορήθηκαν γι’ αυτόν, και διώχθηκαν κύμα με το κύμα. Ο θησαυρός πιθανότατα ανήκε σε μια εβραϊκή οικογένεια του Κολμάρ. Ίσως χρειάστηκε να αφήσουν το σπίτι βιαστικά. Δεν γύρισαν ποτέ για όσα είχαν κρύψει.
Βρείτε το δαχτυλίδι με το μικρό κτίριο από πάνω. Είναι ένα εβραϊκό γαμήλιο δαχτυλίδι, από τα παλαιότερα που γνωρίζουμε, φτιαγμένο πιθανότατα στην Ιταλία γύρω στο 1300. Στην τελετή ο γαμπρός το έδινε στη νύφη, κι εκείνη το φορούσε μόνο εκείνη τη μία μέρα. Το μικροσκοπικό κτίριο έχει έξι πλευρές, καμάρες από χρυσό φιλιγκράν και μια πυραμιδωτή στέγη από σμάλτο, και συμβολίζει δύο πράγματα μαζί: το νέο σπιτικό του ζευγαριού και τον Ναό της Ιερουσαλήμ, που είχε καταστραφεί. Πάνω στη στέγη, εβραϊκά γράμματα σχηματίζουν τις λέξεις μαζάλ τοβ, καλή τύχη.
Ο θησαυρός περιλαμβάνει και ένα μικρό κλειδί. Το Σάββατο, οι Εβραίες που πήγαιναν στη συναγωγή δεν επιτρεπόταν να κουβαλούν βαριά πράγματα, γι’ αυτό κλείδωναν τα τιμαλφή τους σε σεντούκια, φύλαγαν τα κλειδιά σε ένα κουτί, και φορούσαν το κλειδάκι εκείνου του κουτιού σαν κόσμημα. Αυτό εδώ είναι πιθανότατα το παλαιότερο του είδους του που σώζεται, και δεν τελείωσε ποτέ. Έχει ακόμα τον κώνο από μέταλλο που απέμεινε από τη χύτευση, και οι τραχιές άκρες του δεν λιμαρίστηκαν ποτέ.
Υπάρχει και η ζώνη, μια σειρά από μικρές σμαλτωμένες πλακέτες που κάποτε ήταν ραμμένες σε μια μεταξωτή κορδέλα. Πάνω τους διαβάζουμε AMOR και LIEB, που σημαίνουν και τα δύο αγάπη, ύστερα HAIL, που σημαίνει υγεία, και ANCH, που ίσως σημαίνει Άνχεν, δηλαδή μικρή Άννα. Ήταν μάλλον δώρο αγάπης, ίσως γαμήλιο δώρο. Το όνομά της, αν είναι πράγματι δικό της, επιβιώνει σε τέσσερα γράμματα πάνω σε μια ζώνη.
Στάση 5 από 5 · Πρώτος όροφος, αίθουσα 20 (Η κυρία και ο μονόκερος)
Η κυρία και ο μονόκερος
Σχέδιο του Παριζιάνου ζωγράφου Ζαν ντ’Ιπρ· άγνωστοι υφαντές · Γύρω στο 1500 · Έξι ταπισερί, μαλλί και μετάξι· À mon seul désir 377 × 473 εκ.
Προσέξτε
- Ο καθρέφτης στην Όραση. Ο μονόκερος κοιτάζει μέσα του, αλλά το προφίλ που καθρεφτίζεται εκεί δεν είναι δικό του.
- Ένας μικρός μονόκερος, χωρίς κέρατο ακόμα, ανάμεσα στα ζώα στο κόκκινο φόντο της Γεύσης.
- Τα γράμματα Α και Ι στις δύο πλευρές των λέξεων mon seul désir πάνω στη σκηνή. Ίσως είναι τα αρχικά του Αντουάν Λε Βιστ και της γυναίκας του, Ζακλίν.
- Μπλε φύλλα. Υφάνθηκαν πράσινα, και στην μπροστινή όψη το κίτρινο της βαφής έχει ξεθωριάσει· στην πίσω όψη των ταπισερί τα πράσινα σώζονται.
Κείμενο (3:08)
Γύρω γύρω σε αυτή την αίθουσα κρέμονται έξι ταπισερί, όλες στο ίδιο κόκκινο φόντο. Σε καθεμιά, μια νεαρή γυναίκα στέκεται σε ένα μπλε νησί γεμάτο λουλούδια, με ένα λιοντάρι από τη μία πλευρά και έναν μονόκερο από την άλλη, και γύρω τους, σκορπισμένα στο κόκκινο, κουνέλια, αλεπούδες, αρνάκια, πουλιά και μαϊμούδες. Σχεδιάστηκαν στο Παρίσι γύρω στο 1500, και είναι ό,τι πιο διάσημο έχει αυτό το μουσείο.
Οι πέντε είναι οι πέντε αισθήσεις. Το μουσείο τις διαβάζει με τη σειρά που κατέτασσαν τις αισθήσεις οι μεσαιωνικοί συγγραφείς, από την πιο σωματική ως την πιο πνευματική. Η αφή: κρατά ένα λάβαρο με το ένα χέρι και με το άλλο αγγίζει ελαφρά το κέρατο του μονόκερου. Η γεύση: παίρνει ένα γλυκό από ένα πιάτο για να ταΐσει τον παπαγάλο στο γαντοφορεμένο χέρι της, ενώ μια μαϊμού τρώει στα πόδια της. Η όσφρηση: πλέκει ένα στεφάνι από γαρίφαλα, και πίσω της μια μαϊμού φέρνει ένα τριαντάφυλλο στη μύτη της. Η ακοή: παίζει ένα μικρό εκκλησιαστικό όργανο, ενώ η υπηρέτριά της δουλεύει το φυσερό. Η όραση: ο μονόκερος έχει ακουμπήσει τα μπροστινά του πόδια στην ποδιά της και κοιτάζει τον καθρέφτη που εκείνη κρατά ψηλά. Κοιτάξτε προσεκτικά αυτόν τον καθρέφτη. Το πρόσωπο που καθρεφτίζεται εκεί δεν είναι του μονόκερου.
Ύστερα η έκτη, εκείνη που κανείς δεν έχει καταφέρει να ερμηνεύσει οριστικά. Η κυρία στέκεται μπροστά σε μια μπλε σκηνή. Στο πάνω μέρος είναι υφασμένες οι λέξεις mon seul désir, η μόνη μου επιθυμία, με ένα γράμμα Α στη μία πλευρά και ένα γράμμα Ι στην άλλη. Η υπηρέτριά της κρατά ένα ανοιχτό κουτί, και τα χέρια της κυρίας είναι σε ένα περιδέραιο. Το βγάζει ή το βάζει πίσω; Μια ερμηνεία βλέπει εδώ μια έκτη αίσθηση, την καρδιά, την πιο κοντινή στην ψυχή. Μια άλλη διαβάζει όλη τη σειρά ως ιστορία ιπποτικού έρωτα, σε έναν κήπο γεμάτο φυτά και ζώα που κάνουν υπαινιγμούς σε αυτόν. Τα γράμματα ίσως είναι τα αρχικά του Αντουάν Λε Βιστ και της γυναίκας του, Ζακλίν.
Το οικόσημο των Λε Βιστ βρίσκεται σε κάθε λάβαρο: κόκκινο, με μια μπλε λοξή ταινία και τρεις ασημένιες ημισελήνους. Η οικογένεια είχε ανέβει γρήγορα μέσα από τα δικαστήρια του Παρισιού, και ήθελε να το βλέπουν όλοι. Παραγγελιοδότης ήταν είτε ο Ζαν Λε Βιστ ο Τέταρτος, που πέθανε το 1500, είτε ένας νεότερος συγγενής του, ο Αντουάν. Τις μορφές τις σχεδίασε ο ζωγράφος Ζαν ντ’Ιπρ, που διακόσμησε επίσης με μικρογραφίες βιβλία για τη βασίλισσα Άννα της Βρετάνης. Πού υφάνθηκαν, κανείς δεν ξέρει. Οι Βρυξέλλες, το Τουρναί και το ίδιο το Παρίσι είναι όλα πιθανά.
Παραλίγο να μη σωθούν. Η πρώτη αναφορά σε αυτές είναι του 1814, στον πύργο του Μπουσάκ, στην περιοχή Κρεζ. Το 1841 ο Προσπέρ Μεριμέ, επιθεωρητής των ιστορικών μνημείων, τις ανέφερε και ανησύχησε για την τύχη τους, και η Γεωργία Σάνδη έγραψε για περίεργες, αινιγματικές ταπισερί. Το 1853 περιγράφονται τρία κομμάτια τυλιγμένα σε μια γωνιά του δημαρχείου του Μπουσάκ, με τους αρουραίους και την υγρασία να τρώνε τις άκρες τους. Μόλις το 1882 η πόλη πούλησε τη σειρά στο κράτος, για 25.500 φράγκα. Μεγάλο μέρος της φθαρμένης κάτω άκρης ξαναϋφάνθηκε μέσα στα επόμενα δέκα χρόνια. Ένας συντηρητής τα παράτησε, νικημένος από αυτό που ονόμασε ένα αδύνατο κόκκινο.
Πριν φύγετε, κοιτάξτε τα φύλλα. Μερικά είναι μπλε. Υφάνθηκαν πράσινα, και στην μπροστινή όψη των ταπισερί το κίτρινο μέσα σε εκείνο το πράσινο έχει ξεθωριάσει. Στην πίσω όψη, που σχεδόν κανείς δεν βλέπει ποτέ, τα πράσινα είναι ακόμα πράσινα.
Ανεξάρτητος ξεναγός · Chiaro
Στρέψτε το Chiaro σε οτιδήποτε στο Μουσείο Κλυνί.
Αυτές οι πέντε είναι μόνο η αρχή· οι είκοσι δύο αίθουσες κρύβουν πολύ περισσότερα. Φωτογραφίστε ένα σμάλτο της Λιμόζ, ένα κομμάτι από τα βιτρό της Σεντ-Σαπέλ ή ένα σκαλιστό στασίδι του χορού, και η εφαρμογή θα σας πει από ποια εκκλησία ή μονή προέρχεται· ύστερα μπορείτε να της κάνετε φωναχτά την επόμενη ερώτηση.
Πριν πάτε
Πώς θα πάτε
28 rue Du Sommerard, 75005 Παρίσι, στο Καρτιέ Λατέν. Αυτή είναι η είσοδος των επισκεπτών· η διεύθυνση 6 place Paul Painlevé, που εμφανίζεται και στην αλληλογραφία του μουσείου, είναι η διοικητική του έδρα.
Ο σταθμός του μετρό Cluny–La Sorbonne στη γραμμή 10 είναι αυτός που πήρε το όνομά του από το μουσείο. Κοντά είναι επίσης ο Saint-Michel στη γραμμή 4 και ο Odéon, ενώ οι γραμμές RER B και C σταματούν στο Saint-Michel–Notre-Dame. Την περιοχή εξυπηρετούν τα λεωφορεία 21, 27, 38, 47, 63, 86 και 87.
Εισιτήρια
- Η Δευτέρα είναι η μέρα που το μουσείο μένει κλειστό, όπως και σε τρεις αργίες τον χρόνο: τα Χριστούγεννα, την Πρωτοχρονιά και την 1η Μαΐου. Τις υπόλοιπες μέρες οι αίθουσες ανοίγουν στις 9:30 και κλείνουν στις 18:15, αλλά το ταμείο κλείνει στις 17:30, οπότε μην το αφήνετε για την τελευταία στιγμή. Στις 24 και 31 Δεκεμβρίου όλα κλείνουν νωρίτερα, στις 17:00.
- Ορισμένες Πέμπτες το βράδυ το Κλυνί μένει ανοιχτό ως τις 21:00 και πουλά εισιτήρια ως τις 20:30. Οι ημερομηνίες αυτών των βραδιών βρίσκονται στο musee-moyenage.fr.
- Την πρώτη Κυριακή κάθε μήνα κανείς δεν πληρώνει. Οι κάτω των 18 δεν πληρώνουν ποτέ, ούτε όσοι είναι από 18 έως 25 ετών και έχουν υπηκοότητα χώρας της ΕΕ ή ζουν στην ΕΕ πάνω από τρεις μήνες, με αποδεικτικό. Όλοι οι άλλοι αγοράζουν εισιτήριο, και οι τρέχουσες τιμές βρίσκονται στο musee-moyenage.fr.
- Ταξιδέψτε ελαφριά: τα σακίδια πλάτης και οι βαλίτσες, ακόμα και του μεγέθους καμπίνας, δεν επιτρέπονται στην είσοδο. Περνούν μόνο μικρές τσάντες, όχι μεγαλύτερες από 40 × 30 × 40 εκ., στο χέρι ή φορεμένες μπροστά.
- Οι φωτογραφίες για προσωπική χρήση επιτρέπονται, αλλά χωρίς φλας, τρίποδα ή μπαστούνι για σέλφι.
Ο επίσημος ηχητικός ξεναγός
Ο ξεναγός του ίδιου του Κλυνί είναι ένας ψηφιακός συνοδός επίσκεψης που νοικιάζεται στην υποδοχή, με διαδρομή στα αριστουργήματα, θεματικές περιηγήσεις και περιηγήσεις για οικογένειες στα γαλλικά, στη γαλλική νοηματική γλώσσα, στα αγγλικά και στα ισπανικά. Κοστίζει 4 ευρώ, ή 2 με μειωμένο εισιτήριο, και όσο τον έχετε αφήνετε ένα έγγραφο ταυτότητας. Δεν θέλετε να αφήσετε την ταυτότητά σας στο γκισέ; Για τις πέντε ηχογραφήσεις παραπάνω χρειάζεστε μόνο το κινητό σας και ένα ζευγάρι ακουστικά.
Επίσημος ιστότοπος →Ερωτήσεις
Υπάρχει δωρεάν ηχητικός ξεναγός για το Μουσείο Κλυνί;
Ναι: οι πέντε ηχογραφήσεις αυτής της σελίδας, από τα ρωμαϊκά λουτρά ως τις ταπισερί με τον μονόκερο. Παίζουν στο πρόγραμμα περιήγησης του κινητού σας, με το κείμενο τυπωμένο κάτω από κάθε κομμάτι, και δεν χρειάζεται να εγκαταστήσετε τίποτα. Σε όλο το υπόλοιπο κτίριο, στρέψτε την κάμερα σε ένα αντικείμενο και το Chiaro θα σας πει τι είναι και ποια είναι η ιστορία του.
Πόσο κοστίζει ο επίσημος ηχητικός ξεναγός του Μουσείου Κλυνί;
Ο ψηφιακός συνοδός επίσκεψης του μουσείου κοστίζει 4 ευρώ, ή 2 με μειωμένο εισιτήριο. Τον νοικιάζετε στην υποδοχή αφήνοντας ένα έγγραφο ταυτότητας, και διατίθεται στα γαλλικά, στη γαλλική νοηματική γλώσσα, στα αγγλικά και στα ισπανικά.
Πού βρίσκεται η Κυρία και ο μονόκερος στο Μουσείο Κλυνί;
Στον πάνω όροφο, στην αίθουσα 20, που πήρε το όνομά της από τις ταπισερί. Η διαδρομή του μουσείου σας περνά πρώτα από τα ρωμαϊκά λουτρά και τις αίθουσες του ισογείου, έτσι ο μονόκερος έρχεται προς το τέλος της επίσκεψης.
Είναι το Μουσείο Κλυνί κλειστό τις Δευτέρες;
Ναι, η Δευτέρα είναι κάθε εβδομάδα η μέρα που το μουσείο μένει κλειστό, και κλείνει επίσης τα Χριστούγεννα, την Πρωτοχρονιά και την 1η Μαΐου. Τις υπόλοιπες μέρες οι πόρτες ανοίγουν στις 9:30 και κλείνουν στις 18:15, και τα τελευταία εισιτήρια πωλούνται στις 17:30.
Πόσο χρόνο χρειάζεται το Μουσείο Κλυνί;
Οι πέντε στάσεις παίρνουν περίπου μία ώρα, από την οποία οι ηχογραφήσεις καταλαμβάνουν δώδεκα λεπτά περίπου. Ολόκληρο το μουσείο είναι είκοσι δύο αίθουσες σε δύο επίπεδα που καλύπτουν χίλια πεντακόσια χρόνια· η συμβουλή μας είναι δύο με τρεις ώρες για όλα.
Έχει ανοίξει ξανά το Μουσείο Κλυνί μετά την ανακαίνιση;
Ναι. Μετά από μια μακρά ανακαίνιση, που αναδιάταξε τις συλλογές σε χρονολογική σειρά και πρόσθεσε ένα νέο κτίριο για τις υπηρεσίες των επισκεπτών, το μουσείο άνοιξε ξανά στις 12 Μαΐου 2022.
Περισσότερες ηχητικές ξεναγήσεις
Δημιουργία του Chiaro. Δεν συνδέεται με το Μουσείο Κλυνί.