Przejdź do treści

Muzeum Jacquemart-André · Paryż · Niezależny przewodnik

Audioprzewodnik po Muzeum Jacquemart-André,
pięć przystanków, za darmo.

Pięć nagrań, od Biblioteki po Muzeum Włoskie, odtwarzanych w tej karcie. O wszystkim innym, co państwo André zgromadzili w swoim domu przy bulwarze Haussmanna, Chiaro opowie ci na podstawie zdjęcia.

Pobierz w App Store

Stworzone przez Chiaro. Bez powiązań z dyrekcją Muzeum Jacquemart-André.

9:41

Wieczerza w Emaus

Muzeum Jacquemart-André, Paryż

0:00 2:31
Przystanek 1 z 5

Pięć przystanków · 11 min słuchania

Pięć przystanków, jedna trasa,
w kolejności, w jakiej je zobaczysz.

Podwójne kręcone schody są osią tego audioprzewodnika po Muzeum Jacquemart-André: pięć dzieł w jednej rezydencji. Zaczynasz w Bibliotece od Rembrandta, wchodzisz po schodach do fresku Tiepola na samej górze i do brązowego papieża Berniniego w Galerii Muzyków, a potem przechodzisz przez Muzeum Włoskie, od Uccella w Galerii Florenckiej do Mantegni w Galerii Weneckiej, jego ostatniej sali. W sumie nagrania trwają około jedenastu minut. Sale leżą tu blisko siebie, więc nogi niewiele się napracują; jeśli lubisz się zatrzymywać, daj pięciu przystankom jakieś czterdzieści minut.

Każda informacja poniżej pochodzi z opisów, które muzeum publikuje o własnych dziełach, zestawionych z drugim źródłem wszędzie tam, gdzie takie istnieje; gdy źródła się rozchodzą, rozstrzygają dowody. Sale noszą nazwy, które nadało im samo muzeum. Nélie Jacquemart ustaliła w testamencie, gdzie ma wisieć każde dzieło, ale obrazy i tak wyjeżdżają na wystawy: jeśli sala mówi co innego, rację ma sala, a jedna wiadomość do nas wystarczy, by poprawić stronę.

Przystanek 1 z 5 · Biblioteka, ściana na wprost od wejścia

Wieczerza w Emaus

Rembrandt · Około 1628 · Olej na desce, 39 × 42 cm

Na co zwrócić uwagę

  • Sam Chrystus, ciemny profil po prawej. Źródło światła jest ukryte za nim, więc najważniejsza postać obrazu jest cieniem.
  • Drugi uczeń, łatwy do przeoczenia: przewrócił krzesło i padł na kolana u stóp Chrystusa, niemal zagubiony w mroku.
  • Służąca w głębi po lewej, zajęta przy swoim małym świetle. Zabierz cud, a zostanie wieczór w gospodzie.
  • Rozmiar. Trzydzieści dziewięć na czterdzieści dwa centymetry; najcenniejszy Rembrandt państwa André to niewielka deska.
Transkrypcja (2:31)

Jesteś w najbardziej prywatnym pokoju domu. Zanim stanęły tu książki, była to sypialnia Nélie Jacquemart, a później przychodziła tu z mężem, Edouardem André, żeby przeglądać katalogi aukcyjne i decydować, co kupić następnym razem. Spośród wszystkiego, co wisi na tych ścianach, muzeum nazywa niewielką deskę przed tobą naprawdę bezcenną. Ma trzydzieści dziewięć na czterdzieści dwa centymetry. Można by ją unieść pod pachą.

Historia pochodzi z Ewangelii według świętego Łukasza. Po ukrzyżowaniu dwaj uczniowie w drodze do Emaus spotykają nieznajomego i zapraszają go na posiłek. Przy stole nagle rozpoznają w nim zmartwychwstałego Chrystusa, a wtedy on znika im z oczu. Malarze przedstawiali tę wieczerzę wiele razy. Rembrandt około 1628 roku, gdy miał mniej więcej dwadzieścia dwa lata, znalazł na nią nowy sposób.

Spójrz na prawą stronę deski. Jest tam Chrystus, na pierwszym planie, a jego twarzy nie widać. Źródło światła jest ukryte za nim, więc staje się ciemnym profilem na tle rozjarzonej ściany, a światło zdaje się z niego wychodzić, zamiast na niego padać. Muzeum łączy ten efekt z Caravaggiem i jego naśladowcami: światłocień doprowadzony tak daleko, jak tylko się da. Śmiałość polega na tym, że główna postać opowieści może być cieniem.

Teraz dwaj uczniowie. Jeden siedzi przy stole i wpatruje się w niego, z twarzą w pełnym świetle, przerażony. Drugiego możesz w ogóle przeoczyć. Przewrócił krzesło i padł na kolana u stóp Chrystusa, a mrok niemal go pochłonął. Potem spójrz w lewo, w głąb, do tylnej izby. Służąca krząta się przy swoim małym świetle, zajęta własną pracą. Zabierz cud, a zostanie zwyczajny wieczór w gospodzie, i tak też opisuje to muzeum.

Rembrandt wracał do tego tematu raz po raz. Luwr ma inną jego Wieczerzę w Emaus, spokojną i symetryczną, zbudowaną wokół osi środkowej jak obraz historyczny. Werdykt muzeum brzmi tak: żadna inna wersja nie osiągnęła doskonałości tej wczesnej.

Deska przybyła tu długą drogą. Willem Six miał ją w Amsterdamie do 1734 roku; po nim przyszli kolekcjonerzy w Brukseli, Paryżu i Wiedniu, aż marszand Charles Sedelmeyer sprzedał ją Edouardowi André. Nie był to pierwszy Rembrandt państwa André: Edouard kupił już w 1865 roku jego portret niejakiego doktora Tholinxa, a ta mała scena dołączyła do niego później. W 2019 roku pojechała do Mediolanu i zawisła w Brerze obok Wieczerzy w Emaus samego Caravaggia, malarza, od którego pożyczyła światło. Potem wróciła tutaj, do pokoju, w którym państwo André siadywali nad katalogami aukcyjnymi.

Przystanek 2 z 5 · Klatka schodowa

Przyjęcie Henryka III w Villi Contarini

Giambattista Tiepolo · Około 1745 · Fresk przeniesiony na płótno, 7,29 × 4,02 m

Na co zwrócić uwagę

  • Młodzieniec na pierwszym planie, odchylony do tyłu, z nogami zwisającymi poza malowaną ramę. To iluzjonistyczna sztuczka Tiepola, która wpycha scenę w twoją przestrzeń.
  • Malowana architektura: arkady i kolumny otwartej galerii, której ściana wcale nie ma.
  • Stopnie. Fresk pokazuje francuskiego króla wchodzącego do willi, dlatego państwo André umieścili go na szczycie schodów.
Transkrypcja (2:12)

Zatrzymaj się na szczycie schodów i odwróć do ściany. Schody, które masz właśnie za sobą, to architektoniczna niespodzianka tego domu: podwójna spirala z marmuru, kamienia, żelaza i brązu, umieszczona na samym końcu apartamentów, a nie pośrodku, gdzie można by się jej spodziewać. Obraz nad nimi wybrano dokładnie na to miejsce.

Giambattista Tiepolo namalował go dla Villi Contarini, wiejskiej rezydencji w Wenecji Euganejskiej, według datowania muzeum około 1745 roku. Utrwala prawdziwą wizytę z 1574 roku. Henryk Trzeci, syn Katarzyny Medycejskiej, w Polsce znany jako Henryk Walezy, wracał z Polski, by po swoim bracie Karolu Dziewiątym objąć tron Francji, i w drodze do Paryża zatrzymał się w willi rodu Contarinich, zanim wjechał do Wenecji. Tiepolo umieszcza to spotkanie w przestronnej galerii z malowanymi arkadami i kolumnami, a domownicy willi tłoczą się naprzód, by powitać króla i jego orszak.

Teraz znajdź młodzieńca na pierwszym planie. Jest odchylony do tyłu, a jego nogi zwisają poza krawędź malowanej ramy, w przestrzeń, w której stoisz. To Tiepolo, który dobrze się bawi: iluzjonistyczny żart w duchu trompe-l'oeil, zamieniający płaską ścianę w balkon.

Edouard André i Nélie Jacquemart znaleźli fresk w 1893 roku, podczas jednej ze swoich podróży do Włoch, i kupili go razem z malowanym plafonem z tej samej willi. Zdjęcie fresku ze ściany w Wenecji Euganejskiej i ponowne umieszczenie go na ścianie w Paryżu to powolna praca. Zdjęcie, przewiezienie i ponowny montaż obu dzieł trwały osiem miesięcy, od maja 1893 do stycznia 1894 roku. Edouard zmarł w 1894 roku, wkrótce po zakończeniu prac.

Umieścili fresk na szczycie schodów z powodu, który sam widzisz: pokazuje on francuskiego króla wchodzącego po stopniach willi, a ty masz takie stopnie właśnie za sobą. W 1896 roku „Gazette des Beaux-Arts” pisała, że żaden Tiepolo nie może być bliższy francuskim sercom: ostatni wielki malarz wenecki i epizod z historii Francji. Plafon, który przyjechał razem z freskiem, trafił do jadalni, w której jest dziś restauracja, więc lunch podaje się tam pod drugą połową tamtego zakupu.

Kolory są świeższe niż kilka lat temu. Od jesieni 2023 roku przez rok trwały prace, podczas których odnowiono ten fresk, a razem z nim marmur i brąz schodów, które masz za sobą.

Przystanek 3 z 5 · Galeria Muzyków, od strony ulicy

Popiersie papieża Grzegorza XV

Gian Lorenzo Bernini · 1622 · Brąz, 78 × 66 cm

Na co zwrócić uwagę

  • Cokół. Spośród wszystkich odlewów tego popiersia tylko ten ma na podstawie herby.
  • Święty Piotr i święty Paweł, po jednym z każdej strony kapy, patroni papieża wpleceni w haft.
  • Głowa głęboko zapadnięta w kołnierz, tak że całe popiersie tworzy trójkąt: stary człowiek przygnieciony własnymi szatami.
Transkrypcja (2:01)

Mało kto przychodzi na bulwar Haussmanna, spodziewając się Berniniego, człowieka, którego jego własne stulecie uważało za największego artystę i który w Rzymie pracował dla jednego papieża po drugim. A jednak jest tutaj, w brązie. Ten człowiek to papież Grzegorz Piętnasty, a popiersie należy do nielicznych dzieł z siedemnastego wieku, jakie Nélie Jacquemart w ogóle kupiła. Jej serce należało do renesansu, ale jakość rozpoznawała od razu, i w 1899 roku kupiła to popiersie na aukcji Stefana Bardiniego w Londynie.

Grzegorz Piętnasty urodził się jako Alessandro Ludovisi, w Bolonii, i był papieżem ledwie dwa i pół roku, od lutego 1621 roku aż do śmierci w lipcu 1623 roku. Bernini zaczął jego marmurowy portret zaraz po wyborze i we wrześniu miał go gotowy. Potem przyszły odlewy z brązu. Marmur jest dziś w Toronto, w Art Gallery of Ontario. To, na co patrzysz, jest odlewem według niego i przez długi czas właśnie dlatego uchodziło za coś gorszego. Muzeum mówi, że nowe badania to odwróciły: to może być pierwszy ze wszystkich odlewów, wykończony dłutem samego Berniniego dla ważnego rzymskiego kolekcjonera, i dziś uchodzi za dzieło najwyższej rangi.

Bernini pracował szybko, bo wykorzystywał to, co już zrobił. Kapa, ciężki płaszcz liturgiczny, jest niemal w całości wzięta z popiersia, które w 1618 roku wykonał dla poprzedniego papieża, Pawła Piątego. Zmienił zapinkę i zmienił dwie małe postacie po bokach. Spójrz na nie teraz: święty Piotr z jednej strony, święty Paweł z drugiej, patroni papieża, wpisani w haft. Potem spójrz na głowę, głęboko zapadniętą w kołnierz, tak że całe popiersie staje się trójkątem. To schorowany sześćdziesięciosiedmiolatek, pochylony pod ciężarem urzędu, z oczami wciąż w pełni czujnymi.

Portret hojnie się opłacił. Trzydziestego czerwca 1621 roku ten papież uczynił Berniniego kawalerem Orderu Chrystusa, z dożywotnią pensją. Bernini miał dwadzieścia dwa lata. Odtąd Rzym nazywał go Il Cavaliere, czyli Kawaler.

Zanim pójdziesz dalej, spójrz w dół, na cokół. Spośród wszystkich odlewów tego popiersia tylko ten ma na podstawie herby.

Przystanek 4 z 5 · Galeria Florencka, prawa ściana od wejścia

Święty Jerzy walczący ze smokiem

Paolo Uccello · 1430–1435 · Malowana deska

Na co zwrócić uwagę

  • Grota pośrodku. Dzieli pejzaż na dwie części, a każda połowa ma własny punkt zbiegu.
  • Smok, zielony i skręcony, narysowany jak stwór z gotyckiego herbu.
  • Księżniczka po lewej, płaski czerwony kontur, jak postać na medalionie, na tle pól wykreślonych w perspektywie.
Transkrypcja (1:57)

Nélie Jacquemart urządziła tę salę jako coś w rodzaju prywatnej kaplicy, ze stallami, nastawą ołtarzową i pomnikiem nagrobnym, i zawiesiła tu florenckie obrazy, które kochała najbardziej, między innymi Madonny Botticellego i Perugina. Muzeum nie ma jednak wątpliwości, który obraz jest tu najważniejszy. Na prawej ścianie od wejścia wisi dzieło, które od dawna nazywa najrzadszym w swojej kolekcji włoskiej i swoim arcydziełem.

Paolo Uccello namalował je między 1430 a 1435 rokiem. Temat to stara legenda. Smok ma właśnie pożreć królewską córkę, a święty Jerzy nadjeżdża i przebija go kopią. Opowieść przyszła ze Wschodu, a chrześcijanie przejęli ją jako obraz Kościoła wyzwolonego z pogaństwa.

Ta deska jest dziwna, bo to dwa obrazy naraz. Postacie należą do gotyckiego świata chorągwi i heraldyki. Księżniczka po lewej to płaski kontur, jak postać wybita na medalionie. Smok, zielony i zwinięty w sploty, wygląda, jakby zszedł z herbu. Ale spójrz za nich. Pola i wzgórza są wykreślone w perspektywie: to nowoczesna połowa obrazu. A wielka grota pośrodku dzieli ten pejzaż na dwie części, każdą z własnym punktem zbiegu i własną głębią. Muzeum nazywa tę złożoność typową dla Uccella: stara historia odegrana na tle zupełnie nowego sposobu budowania przestrzeni.

Jeśli znasz świętego Jerzego z National Gallery w Londynie, wiedz, że ten był pierwszy. Londyński obraz powstał około 1470 roku, a ten jest starszy i spokojniejszy z nich dwóch.

Nélie Jacquemart zobaczyła go po raz pierwszy we Florencji, w pałacu swojego ulubionego antykwariusza. Chciała go mieć i nie mogła, bo obrazu nie wolno było wywieźć z Włoch. Więc czekała. W 1899 roku trafił na aukcję w Londynie i tam go kupiła, w tym samym roku i w tym samym mieście, w którym kupiła popiersie Berniniego, które zostało właśnie za tobą. Arcydzieło muzeum dotarło do Paryża przez londyńską salę aukcyjną.

Przystanek 5 z 5 · Galeria Wenecka, lewa ściana od wejścia

Ecce Homo

Andrea Mantegna · Około 1500 · Olej na płótnie, 54 × 42 cm

Na co zwrócić uwagę

  • Dwie papierowe kartki w górnych rogach, namalowane tak, jakby je przypięto: Crucifige eum, tolle eum. Ukrzyżuj go, zabierz go.
  • Aureola. Jest przezroczysta; widać przez nią prosto ciemne tło.
  • Sznur zarzucony na szyję i zawiązany z przodu oraz związane nadgarstki skrzyżowane na piersi.
  • Stara twarz pod pomarańczowym turbanem po prawej, z otwartymi ustami i ręką ściskającą jego ramię.
Transkrypcja (2:07)

To ostatnia sala Muzeum Włoskiego i ta, która najwięcej zawdzięcza osobistemu gustowi Edouarda André. Kiedy każdy kolekcjoner wokół chciał Florencji, on chciał Wenecji i północy Włoch, i sala jest ich pełna: Bellini, Crivelli, Carpaccio. Na lewej ścianie od wejścia wisi mały, twardy obraz Andrei Mantegni.

Ecce Homo znaczy: Oto człowiek. To słowa Piłata, gdy pokazuje tłumowi umęczonego Chrystusa. Mantegna namalował ten obraz około 1500 roku, pod koniec życia; zmarł w 1506 roku. Zobacz, jak blisko cię przyprowadza. Chrystus wypełnia płótno, w półpostaci i nagi, a muzeum podkreśla, że przy tym temacie to coś wyjątkowo rzadkiego. Bicz naznaczył jego ciało. Nadgarstki ma związane, a na szyję zarzucony sznur, zawiązany z przodu jak smycz. Jego aureola jest przezroczysta; widać przez nią na wylot.

Potem twarze, które tłoczą się przy jego ramionach. Dwaj mężczyźni kładą na nim rękę, żeby trzymać go w niewoli. Po prawej, pod pomarańczowym turbanem, stara twarz z otwartymi ustami, podobno starej kobiety. Po lewej mężczyzna, którego nakrycie głowy pokrywa pismo przypominające hebrajskie, choć nim nie jest. Za nimi kolejne twarze w półmroku. Muzeum mówi, że żaden malarz przed Mantegną nie zbliżył twarzy tak bardzo do karykatury, by pokazać wściekłość i żądzę zabijania, a kiedy stoisz tak blisko, czujesz, jak w sali robi się ciasno.

Teraz przeczytaj dwie papierowe kartki w górnych rogach, namalowane tak, jakby je przypięto. Crucifige eum, tolle eum. Ukrzyżuj go, zabierz go.

Kolor to niemal grisaille, szarości i blade ciało kładzione cienko, więc postacie wyglądają na wyrzeźbione, jak antyczne posągi. Przez długi czas ta intensywność działała na niekorzyść obrazu i wątpiono, czy to w ogóle Mantegna. Potrzeba było dwóch wystaw, jednej w Luwrze i drugiej w Metropolitan Museum w Nowym Jorku, zanim uznano go za jego dzieło. Wygląda na to, że wciąż jest na oryginalnym podłożu i nie ma werniksu, więc powierzchnia jest bliska tej, którą zostawił Mantegna: sznur, przezroczysta aureola i dwa skrawki malowanego papieru, które wciąż wykrzykują to samo.

Niezależny przewodnik · Chiaro

Skieruj Chiaro na każde dzieło w Muzeum Jacquemart-André.

Pięć dzieł to ledwie okruch tego, co kupili państwo André. Skieruj telefon na Chardina w Galerii Obrazów, popiersie Houdona w Wielkim Salonie albo Madonnę Botticellego w Galerii Florenckiej: aplikacja rozpozna dzieło, opowie, jak trafiło na bulwar Haussmanna, i będzie mówić tak długo, jak długo starczy ci pytań, tam, na miejscu, w sali.

Dlaczego Chrystus jest w cieniu?Jak się przenosi fresk?Kim była Nélie Jacquemart?

Przed wizytą

01

Dojazd

158 boulevard Haussmann, 75008 Paryż, kawałek piechotą od Pól Elizejskich i wielkich domów towarowych. Rezydencja stoi w głębi, cofnięta od bulwaru, a nie w linii zabudowy, więc wypatruj przerwy w rzędzie fasad.

Metrem: linie 9 i 13 obsługują trzy najbliższe stacje, Miromesnil, Saint-Philippe du Roule i Saint-Augustin. Jadąc RER A, wysiądź na Charles de Gaulle–Étoile i dojdź pieszo. W pobliżu przejeżdżają autobusy 22, 28, 43, 52, 54, 80, 83, 84 i 93, a kierowcy mogą skorzystać z całodobowego parkingu Haussmann-Berri tuż przy drzwiach muzeum.

02

Bilety

  • Nie ma tu dnia wolnego: muzeum jest otwarte codziennie przez cały rok, także w święta, od 10:00. Zamyka się o 18:00 od poniedziałku do czwartku, o 22:00 w piątki i o 19:00 w weekendy, a ostatni zwiedzający wchodzą 30 minut przed zamknięciem.
  • Nie licz na darmową pierwszą niedzielę. Muzeum prowadzi prywatna firma i nie bierze udziału w tym programie; dzieci poniżej siódmego roku życia i kilka wymienionych grup wchodzą bezpłatnie po okazaniu dokumentu.
  • W czasie wystawy ten sam bilet obejmuje dom i wystawę, a bilety kupione online mają 15-minutowe okno wejścia. Rezerwacja nie jest obowiązkowa, ale bez biletu możesz czekać przy kasie.
  • Walizek nie wolno wnosić i nie ma ich gdzie zostawić; szafki na szyfr, 45 × 28 × 28 cm, zmieszczą mały plecak. Zdjęcia bez flesza można robić wszędzie.
Oficjalne bilety →
03

Oficjalny audioprzewodnik

Przy kasie za 5 euro kupisz własny audioprzewodnik muzeum: dziesięć języków i około dziewięćdziesięciu minut komentarza do stałej kolekcji; można go też dodać do rezerwacji online. Muzealna aplikacja do zwiedzania, z oprowadzaniem po domu, które prowadzi Franck Ferrand, nic nie kosztuje. Skoro ta aplikacja i ta strona z pięcioma przystankami są bezpłatne, płatny przewodnik jest wart swojej ceny głównie wtedy, gdy chcesz pełnych półtorej godziny; o każdym pojedynczym dziele spoza naszej piątki opowie aplikacja Chiaro na podstawie zdjęcia.

Oficjalna strona →

Pytania

Czy jest bezpłatny audioprzewodnik po Muzeum Jacquemart-André?

Muzealna aplikacja do zwiedzania jest bezpłatna, podobnie jak ta strona: pięć nagrań odtwarzanych w przeglądarce, z tekstem pod każdym z nich. O każdym innym obrazie, popiersiu czy gabinecie w tym domu opowie ci aplikacja Chiaro, wystarczy zrobić zdjęcie.

Ile kosztuje oficjalny audioprzewodnik po Muzeum Jacquemart-André?

Kosztuje 5 euro. Do stałej kolekcji oferuje około półtorej godziny słuchania w dziesięciu językach, w tym po angielsku, japońsku i chińsku; komentarz do wystawy jest tylko po francusku i angielsku. Można go dodać do rezerwacji online.

Gdzie wisi Wieczerza w Emaus Rembrandta w Muzeum Jacquemart-André?

W Bibliotece, na ścianie na wprost od wejścia. Zanim pokój stał się biblioteką, był sypialnią Nélie Jacquemart; na trasie zwiedzania wypada przed wielkimi schodami i Muzeum Włoskim.

Czy Muzeum Jacquemart-André jest otwarte w poniedziałki?

Tak, poniedziałek to zwykły dzień otwarcia. Drzwi otwierają się o 10:00 codziennie przez cały rok, także w święta, a w poniedziałek zamykają się o 18:00, tak jak do czwartku włącznie; w piątki muzeum działa do 22:00, w weekendy do 19:00. W Boże Narodzenie 2026 roku i w Nowy Rok 2027, które oba wypadają w piątek, zamyka się o 18:00.

Czy wstęp do Muzeum Jacquemart-André jest bezpłatny w pierwszą niedzielę miesiąca?

Nie. Muzeum prowadzi w imieniu Institut de France prywatna firma, Culturespaces, i nie uczestniczy w darmowych pierwszych niedzielach, które oferuje wiele paryskich muzeów. Bezpłatnie wchodzą dzieci poniżej siódmego roku życia, osoby z niepełnosprawnością wraz z opiekunem oraz garstka posiadaczy legitymacji zawodowych.

Ile czasu zajmuje zwiedzanie Muzeum Jacquemart-André?

Pięć przystanków tutaj zajmuje z oglądaniem około czterdziestu minut, z czego jedenaście to słuchanie. Według szacunków samego muzeum cała stała kolekcja to półtorej godziny, plus około 45 minut na wystawę czasową.

Więcej audioprzewodników

Stworzone przez Chiaro. Bez powiązań z dyrekcją Muzeum Jacquemart-André.