Przejdź do treści

Katedra Notre-Dame · Paryż · Niezależny przewodnik

Audioprzewodnik po katedrze Notre-Dame,
pięć przystanków, za darmo.

Wszystkie pięć odtworzysz w tej karcie, bez instalowania czegokolwiek. Potem Chiaro na podstawie jednego zdjęcia opowie ci o reszcie katedry, którą zaczęto budować w 1163 roku i która ma 127 metrów długości.

Pobierz w App Store

Stworzone przez Chiaro. Bez powiązań z zarządcą katedry Notre-Dame.

9:41

Fasada zachodnia, z placu przed katedrą

Katedra Notre-Dame, Paryż

0:00 3:35
Przystanek 1 z 5

Pięć przystanków · 14 min słuchania

Pięć miejsc, jedna trasa,
w kolejności, w jakiej je zobaczysz.

Dwa z pięciu przystanków tego audioprzewodnika po katedrze Notre-Dame, z którym zwiedzasz na własną rękę, wypadają jeszcze przed drzwiami, dwa są w środku, a ostatni patrzy na katedrę z drugiego brzegu Sekwany. Zacznij na placu przed fasadą zachodnią, potem spójrz w górę na portal Sądu Ostatecznego, którym się wchodzi. W środku idź wzdłuż północnej strony i obejściem za chórem do rzeźbionej i malowanej przegrody chóru, a potem wróć wzdłuż południowej strony chóru do Matki Bożej Paryskiej, na filarze w narożniku południowego ramienia transeptu. Wyjdź, przejdź przez most Pont au Double na lewy brzeg i odwróć się do ostatniego przystanku, iglicy. Razem około czternastu minut słuchania i mniej więcej godzina na nogach; bez rezerwacji czekanie przy drzwiach może się wydłużyć. W środku katedra prosi o ciszę, więc weź słuchawki albo odtwórz oba przystanki ze środka jeszcze na placu, zanim wejdziesz.

Każdy fakt na tej stronie pochodzi ze strony samej katedry, notredamedeparis.fr, oraz z Wikipedii. Godziny otwarcia ustala katedra i podaje je na swojej stronie, więc tam sprawdź dzień, w którym się wybierasz. W czynnej katedrze nabożeństwo potrafi zmienić plan dnia, więc jeśli osoby dyżurujące przy portalu powiedzą ci coś innego niż ta strona, posłuchaj ich i napisz do nas, żeby następny czytelnik dostał właściwą informację.

Przystanek 1 z 5 · Plac przed katedrą (parvis), przed fasadą zachodnią; bezpłatnie, poza kolejką do wejścia

Fasada zachodnia, z placu przed katedrą

Budowniczowie pracujący dla biskupów Eudes’a de Sully i Wilhelma z Owernii, których nazwiska zaginęły; odnowiona w latach 1844–1864 przez Jean-Baptiste’a Lassusa (1807–1857) i Eugène’a Viollet-le-Duca (1814–1879) · Rozpoczęta w 1200 roku; wieża południowa około 1220–1240, północna 1235–1250 · Wapień paryski; obie wieże mają 69 m wysokości, zachodnia rozeta 9,6 m średnicy

Na co zwrócić uwagę

  • Rząd dwudziestu ośmiu koronowanych królów Judy nad trzema portalami, dwadzieścia metrów nad ziemią. Wszystkie posągi to dziewiętnastowieczne rekonstrukcje, a jeden z królów ma twarz Viollet-le-Duca.
  • Wieże nie są bliźniacze. Północna, po twojej lewej, jest nieco większa, podobnie jak jej przypora.
  • Adam i Ewa po obu stronach zachodniej rozety, a przed nią Matka Boża między dwoma aniołami.
  • Znak kilometra zero wpuszczony w bruk placu: punkt, od którego mierzy się drogi wychodzące z Paryża.
Transkrypcja (3:35)

Cofnij się na placu na tyle, żeby objąć wzrokiem całą fasadę: jedno płaskie, spokojne, niemal kwadratowe lico, sześćdziesiąt dziewięć metrów do szczytów wież. Le Corbusier nazwał ją czystym tworem ducha, w którym rządzą kwadrat i koło. Najpierw znajdź koło. To zachodnia rozeta, 9,6 metra średnicy, dokładnie pośrodku, wykonana około 1225 roku.

Teraz poszukaj tego, co nie jest symetryczne. Dwie wieże wyglądają na bliźniacze, ale nie są. Ta po twojej lewej, północna, jest nieco większa, podobnie jak jej przypora. Najpierw wyrosła wieża południowa, mniej więcej od 1220 roku, a północna między 1235 a 1250 rokiem. W trzynastym wieku rozważano dla obu iglice, ale nigdy ich nie zbudowano i dlatego wieże kończą się płasko.

Fasadę zaczęto w 1200 roku za biskupa Eudes’a de Sully, kontynuowano za Wilhelma z Owernii, spowiednika świętego Ludwika, a w ciągu mniej więcej pięćdziesięciu lat ukończyli ją kolejni mistrzowie budowlani, których nazwiska zaginęły.

Opuść wzrok na długi rząd koronowanych postaci nad trzema portalami, dwadzieścia metrów nad ziemią. To Galeria Królów: dwudziestu ośmiu, tylu, ile było pokoleń królów Judy przed Chrystusem. W czasie rewolucji wzięto ich za królów Francji i zniszczono albo okaleczono. Żaden z tych, którzy stoją tam dziś, nie jest średniowieczny. Wyrzeźbiono ich na nowo w dziewiętnastym wieku w pracowniach, którymi kierował Adolphe-Victor Geoffroy-Dechaume, a konserwatorzy pozwolili sobie na żart. W 1860 roku rzeźbiarz Chenillon zostawił na niektórych nowych królach napisy mówiące, czyje mają twarze: architekt Eugène Viollet-le-Duc stoi tam na górze z rysami króla Eli, a jego kolega Lassus jako Amazjasz.

Prawdziwe głowy odnalazły się w 1977 roku, dwadzieścia jeden sztuk, wykopane podczas prac budowlanych przy rue de la Chaussée-d’Antin w dziewiątej dzielnicy. Są dziś w Muzeum Cluny i wciąż mają ślady farby, a to dowód, że części tej fasady były kiedyś kolorowe.

Nad królami Matka Boża między dwoma aniołami, przed rozetą, to także zamówienie Viollet-le-Duca, wykonane przez Geoffroya-Dechaume’a w 1854 roku, i to znów Viollet-le-Duc umieścił Adama po jednej stronie rozety, a Ewę po drugiej.

Viollet-le-Duc to nazwisko, które usłyszysz dziś jeszcze wiele razy, i jest ku temu powód. W latach trzydziestych dziewiętnastego wieku budynek był w tak złym stanie, że władze Paryża rozważały jego rozbiórkę. Powieść Victora Hugo z 1831 roku sprawiła, że miasto spojrzało na niego na nowo, a w 1844 roku Lassusowi i Viollet-le-Ducowi powierzono jego odnowienie. Jasny kolor przyszedł jeszcze później: od 1963 roku minister kultury André Malraux kazał oczyścić fasadę z sadzy wielu stuleci.

Wysoko w wieży południowej, po twojej prawej, wisi Emmanuel, wielki dzwon, odlany w 1683 roku i nazwany przez Ludwika Czternastego: trzynaście ton, serce ważące pięćset kilogramów, ton fis. To jedyny dzwon w tym miejscu, którego rewolucja nie przetopiła.

W noc pożaru, w kwietniu 2019 roku, ogień dotarł do wieży północnej, gdzie wisiało osiem dzwonów. Obawiano się, że jeśli dzwony spadną, zniszczą wieżę i zagrożą drugiej, a wraz z nią całej katedrze. Grupa strażaków weszła na wieżę południową, przeszła na drugą stronę i walczyła z ogniem pod dzwonami. Fasada, na którą patrzysz, to ta, którą uratowali.

Zanim staniesz w kolejce, spójrz pod nogi. Gdzieś w bruku tego placu jest mały znak, kilometr zero, punkt, od którego mierzy się drogi Francji wychodzące z Paryża.

Przystanek 2 z 5 · Fasada zachodnia, portal środkowy: wejście do katedry, widoczne z placu i z kolejki do wejścia

Portal Sądu Ostatecznego

Anonimowi rzeźbiarze z lat dwudziestych XIII wieku; filar dzielący, dolne nadproże, panny mądre i głupie oraz dwunastu apostołów wykonano na nowo pod kierunkiem Eugène’a Viollet-le-Duca (1814–1879) · Osadzony w latach 1220–1230; rozcięty przez Germaina Soufflota w 1771 roku; odnowiony w XIX wieku · Rzeźbiony wapień; środkowy i największy z trzech portali zachodnich, z dwunastoma apostołami w ościeżach, po sześciu z każdej strony

Na co zwrócić uwagę

  • Waga w górnym pasie: po jednej stronie archanioł Michał, po drugiej diabeł, który naciska szalę, żeby przechylić ważenie na swoją stronę.
  • Umarli wychodzący z grobów w najniższym pasie, a wśród nich papież i król.
  • Anioł u boku Chrystusa trzymający krzyż i ten naprzeciwko, z włócznią i gwoździami.
  • Dwunastu apostołów w ościeżach, mijanych przy wejściu: posągi Viollet-le-Duca w miejsce tych rozbitych w 1792 roku.
Transkrypcja (2:19)

To są drzwi, przez które wejdziesz, więc póki jeszcze stoisz na zewnątrz, poświęć im minutę. Portal środkowy jest największy z trzech i osadzono go jako ostatni, między 1220 a 1230 rokiem. Jego tematem jest koniec świata, a czyta się go od dołu do góry.

W najniższym pasie, tuż nad drzwiami, umarli wychodzą z grobów, a aniołowie dmą w trąby. Katedra sama wskazuje, kto jest wśród nich: papież, król, kobiety, wojownicy i Afrykanin. W trzynastym wieku był to sposób, by powiedzieć, że sąd, a także zbawienie, dotyczą wszystkich.

Pas wyżej jest scena, którą trzeba znaleźć. Archanioł Michał trzyma wagę i waży duszę, a po drugiej stronie diabeł opiera się o szalę, żeby oszukać. Po jednej stronie wagi zbawieni idą swobodnie ku Chrystusowi. Po drugiej potępieni odchodzą, trzymając własne łańcuchy, a katedra odczytuje to tak, że nikt ich nie zmusza: sami nie chcą ich puścić. Przesuń wzrok w górę po archiwoltach po tej prawej stronie, a zobaczysz, że wypełnia je piekło. Ludzie, którzy pierwsi na to patrzyli, w większości nie umieli czytać. To była ich księga.

Na samej górze zasiada Chrystus jako sędzia i pokazuje rany na dłoniach i w boku. Anioł obok niego niesie włócznię i gwoździe, drugi krzyż, a Maryja i święty Jan klęczą na krańcach. W archiwoltach wokół niego, po jego prawicy, panny mądre trzymają zapalone lampy; panny głupie, po jego lewicy, trzymają swoje zgaszone.

Teraz część, o której nikt cię nie uprzedza. W 1771 roku architekt Germain Soufflot wyciął środek tego portalu. Usunął filar dzielący i środkową część obu nadproży, żeby w procesjach mógł przejść baldachim arcybiskupa, a otwór wypełnił drewnianym łukiem. Apostołów w ościeżach rozbito do 1792 roku. Wszystko, co dziś stoi w tych miejscach, jest dziełem Viollet-le-Duca: przywrócił portalowi dawny wygląd, odbudował filar z postacią Chrystusa Nauczającego, panny i wszystkich dwunastu apostołów.

Górna część tympanonu nad tobą to więc trzynastowieczny kamień, a wiele z tego, co jest na wysokości głowy, pochodzi z dziewiętnastego wieku.

Wszystko to było kiedyś malowane i złocone. Przechodząc pod łukiem, spójrz na apostołów po obu stronach. Piotr jest wśród sześciu po lewej, a Paweł wśród sześciu po prawej.

Przystanek 3 z 5 · Obejście za chórem: ściana północna w drodze tam, ściana południowa w drodze powrotnej w stronę południowego ramienia transeptu

Przegroda chóru, z obejścia

Pierre de Chelles (ściana północna), potem Jean Ravy, mistrz budowy w latach 1318–1344 (ściana południowa); dzieło ukończył jego bratanek Jean le Bouteiller w 1351 roku · XIV wiek, ukończona w 1351 roku · Rzeźbiony, malowany i złocony kamień: czternaście scen w wysokim reliefie na ścianie północnej, dziewięć pełnoplastycznych na ścianie południowej

Na co zwrócić uwagę

  • Tomasz klęczący w niebieskiej szacie z palcem w ranie w boku Chrystusa, a pozostali apostołowie patrzą z okien dwóch wieżyczek.
  • Łaciński wiersz pod każdą sceną. Pod Tomaszem brzmi: Chrystus ukazuje się dziesięciu apostołom i Tomaszowi.
  • Zmiana stylu między ścianami: spokojny wysoki relief po stronie północnej, gęściej ustawione, pełnoplastyczne postacie po południowej.
  • Chrystus w stroju ogrodnika, ukazujący się Marii Magdalenie: pierwsza scena ściany południowej.
Transkrypcja (2:29)

Jesteś teraz w obejściu, przejściu, które biegnie dookoła za chórem, a ściana z rzeźbionymi i malowanymi scenami przy twoim ramieniu to to, co zostało z czternastowiecznej przegrody. Miała służyć ciszy: oddzielała kanoników modlących się w chórze od wszystkiego, co działo się tu, na zewnątrz.

Jeśli idziesz od strony północnej, pierwszą połowę masz już za sobą: życie Chrystusa od Nawiedzenia po Ogrójec, czternaście scen przechodzących jedna w drugą bez przerwy. Wyrzeźbiono je pod kierunkiem architekta Pierre’a de Chelles, który zaprojektował wystrój chóru, a potem, w 1316 roku, odszedł do pracy w Chartres.

Ta strona, południowa, jest inna i warto je porównać. Mistrzem budowy został Jean Ravy i przez dwadzieścia sześć lat była to jego praca. Tematem jest to, co wydarzyło się po Zmartwychwstaniu: Chrystus ukazujący się w ogrodzie Marii Magdalenie, w stroju ogrodnika, potem świętym niewiastom, Piotrowi, dwóm uczniom w Emaus, Tomaszowi i wszystkim apostołom razem. Dziewięć scen, każda wydzielona własnymi kolumienkami. Katedra pisze, że tak kompletny cykl jest w średniowiecznej rzeźbie rzadkością. Przyjrzyj się samej rzeźbie. Ściana północna to wysoki relief, spokojny i czytelny. Tutaj postacie są pełnoplastyczne, fałdy sztywniejsze, a każda scena jest pełna szczegółów.

Znajdź Tomasza. Klęczy w niebieskiej szacie i wkłada palec w ranę w boku Chrystusa, a pozostali apostołowie patrzą z okien wieżyczek po obu stronach. Łaciński napis pod spodem mówi to wprost: Chrystus ukazuje się dziesięciu apostołom i Tomaszowi.

Ravy umieścił na tej ścianie samego siebie, klęczącego na jej skraju. Zmarł w 1344 roku, a jego bratanek Jean le Bouteiller ukończył dzieło w 1351 roku. Człowiek, który za nie zapłacił, kanonik Pierre de Fayel, też kazał się wyrzeźbić klęczący na końcu, a ta figura jest dziś w Luwrze.

Widzisz tylko boki. Przegroda biegła kiedyś dookoła całego chóru; w osiemnastym wieku jej wschodni kraniec usunięto, by zrobić miejsce na klasycystyczny marmur, a zachodni, lektorium zamykające nawę, rozebrano.

Kolor to nie współczesny pomysł. Podczas dziewiętnastowiecznej restauracji konserwator nazwiskiem Caudron postanowił zachować oryginalną polichromię, zamiast ją zdzierać, i od tamtej pory ją odnawiano, w dziewiętnastym i dwudziestym wieku. Zanim pójdziesz dalej, spójrz jeszcze raz wzdłuż tej ściany: niebieskie szaty, czerwone obrzeża, złote tło, odnowiona farba według średniowiecznego schematu, na kamieniu wyrzeźbionym prawie siedemset lat temu.

Przystanek 4 z 5 · Południowe ramię transeptu, twarzą na północ, przez skrzyżowanie naw: figura stoi na filarze po twojej prawej, tam gdzie zaczyna się chór, a północna rozeta jest na wprost

Matka Boża Paryska, przy południowo-wschodnim filarze skrzyżowania naw

Anonimowy rzeźbiarz paryski z XIV wieku; na tym filarze ustawił ją Eugène Viollet-le-Duc (1814–1879) w 1855 roku · XIV wiek; przeniesiona do Notre-Dame w 1818 roku, na ten filar w 1855 roku · Kamień, 1,8 m wysokości

Na co zwrócić uwagę

  • Rączka Dzieciątka ciągnąca za brzeg welonu matki i kula, czyli świat, w drugiej ręce.
  • Wygięcie jej ciała: biodro wysunięte, długa linia w kształcie litery S, znak rozpoznawczy gotyckich Madonn.
  • Jej korona i królewski strój Królowej Niebios.
  • Północna rozeta po drugiej stronie skrzyżowania: pośrodku znów Matka Boża, w szkle, które jest tam od około 1250 roku.
Transkrypcja (2:28)

Stań w południowym ramieniu transeptu twarzą na północ, przez skrzyżowanie naw, w stronę wielkiej niebieskiej rozety. Na narożnym filarze po prawej, tam gdzie zaczyna się chór, stoi figura, która nosi imię katedry, odkąd Viollet-le-Duc ją tu ustawił: Notre-Dame de Paris, Matka Boża Paryska, kamienna Madonna w koronie, wysoka na 1,8 metra, z synem na ręku.

Nie powstała dla tego budynku. Wyrzeźbiono ją w czternastym wieku dla kaplicy Saint-Aignan w krużganku kanoników na wyspie. Rewolucja zniszczyła trzynastowieczną Madonnę, która stała na filarze dzielącym portalu Najświętszej Maryi Panny na zewnątrz, i w 1818 roku sprowadzono tę figurę, by zajęła jej miejsce. W 1855 roku Viollet-le-Duc przeniósł ją tutaj, do środka, na filar, przy którym od dwunastego wieku stał ołtarz Maryi.

Zobacz, jak stoi: biodro wysunięte, ciało jedną długą, powolną literą S, znak rozpoznawczy gotyckich Madonn, tu doprowadzony daleko, dla elegancji, nie dla ruchu. A potem spójrz na Dzieciątko. Trzyma kulę, która oznacza świat, ale rzeźbiarz dał mu jeden prawdziwie dziecięcy gest: ciągnie za brzeg welonu matki.

Pisarz Joris-Karl Huysmans, który w 1898 roku pisał o tej katedrze, uważał, że jej usta układają się w grymas zapowiadający łzy, jakby rzeźbiarz zamknął w jednej twarzy radość narodzin i smutek, który dopiero nadejdzie.

W Boże Narodzenie 1886 roku, podczas nieszporów, poeta Paul Claudel stał w tłumie przy drugim filarze u wejścia do chóru, po prawej. Jak sam to później opisał, w jednej chwili jego serce zostało poruszone i uwierzył, a nic potem nie zdołało tej wiary zachwiać.

Figura przetrwała pożar z 2019 roku.

Teraz rozeta za nią. Północną rozetę zbudowano około 1250 roku pod kierunkiem Jeana de Chelles, a jej szkło to niemal w całości szkło z trzynastego wieku. W 1756 roku kanonicy uznali, że wnętrze jest zbyt ciemne, kazali zniszczyć średniowieczne witraże i zastąpić je zwykłym białym szkłem. Rozety oszczędzili. W środku tej znów jest Matka Boża, otoczona przez sędziów, królów, arcykapłanów i proroków Starego Testamentu. Południowa rozeta, nad tobą i za tobą, była darem świętego Ludwika, ale w osiemnastym i dziewiętnastym wieku w dużej części ją odnowiono, więc to rozeta północna wciąż pokazuje ci światło z 1250 roku.

Figura przy filarze i kobieta pośrodku rozety to ta sama osoba, jedna w kamieniu, druga w szkle, a między nimi całe skrzyżowanie naw.

Przystanek 5 z 5 · Pont au Double i Quai de Montebello, na lewym brzegu, z widokiem na północny wschód, przez Sekwanę na południową stronę katedry; ulica publiczna, bez biletu

Iglica, z mostu Pont au Double

Projekt Eugène’a Viollet-le-Duca (1814–1879), kontynuującego zamysł Jean-Baptiste’a Lassusa (1807–1857); dębową konstrukcję wykonał cieśla Auguste Bellu; po pożarze z 2019 roku odbudowana według tych samych planów · 1859; zniszczona 15 kwietnia 2019; odbudowana i odsłonięta w lutym 2024 · Dąb pokryty ołowiem, 96 m wysokości

Na co zwrócić uwagę

  • Iglica dokładnie nad skrzyżowaniem naw, tam gdzie transept przecina nawę główną.
  • Łuki przyporowe wzdłuż południowej strony, każdy jednym kamiennym skokiem nad nawami bocznymi.
  • Fasada południowego ramienia transeptu z rozetą, rozpoczęta w 1258 roku przez Jeana de Chelles i ukończona przez Pierre’a de Montreuil.
  • Rzygacze na końcach przypór: przede wszystkim rynny, które odrzucają wodę daleko od murów.
Transkrypcja (2:40)

Przejdź przez Pont au Double na lewy brzeg i odwróć się. Stąd widać długą południową stronę katedry: nawę z łukami przyporowymi, fasadę południowego ramienia transeptu z rozetą, a nad skrzyżowaniem naw, tam gdzie spotykają się ramiona krzyża, iglicę.

To nie pierwsza iglica w tym miejscu. Pierwotna stanęła między 1220 a 1230 rokiem; pięć stuleci wiatru wygięło ją i osłabiło, a od 1786 roku ją rozbierano. Jean-Baptiste Lassus zaczął nową, a po jego śmierci w 1857 roku przejął ją Viollet-le-Duc, który oparł projekt na iglicy katedry w Orleanie. Ta, którą ukończył w sierpniu 1859 roku, miała dziewięćdziesiąt sześć metrów wysokości, o osiemnaście więcej niż pierwotna: dębowa konstrukcja z Szampanii, zbudowana przez cieślę Auguste’a Bellu, pod mniej więcej dwustoma pięćdziesięcioma tonami ołowiu.

Wokół jej podstawy ustawił szesnaście miedzianych posągów dłuta Geoffroya-Dechaume’a: dwunastu apostołów, po trzech z każdej strony, a na czele każdej grupy jeden z czterech symboli ewangelistów, wół, lew, orzeł i anioł. Wszyscy apostołowie spoglądali na Paryż, z wyjątkiem jednego. Święty Tomasz, patron architektów, odwrócił się i patrzył w górę, na iglicę, a miał twarz Viollet-le-Duca.

Jedenastego kwietnia 2019 roku zaczęła się renowacja iglicy, a szesnaście figur zdjęto dźwigiem do naprawy. Cztery dni później zapalił się dach. Iglica spłonęła, a gdy runęła, pociągnęła za sobą siedemset pięćdziesiąt ton kamienia i ołowiu i przebiła część sklepień. Koguta ze szczytu, w którym był fragment korony cierniowej, umieszczony tam przez samego Viollet-le-Duca, uznano za straconego. Odnaleziono go następnego dnia w gruzach, uszkodzonego, ale w większości całego.

Rząd ogłosił konkurs na nowy projekt, a wśród pomysłów była iglica z włókna węglowego pokryta płatkami złota. W lipcu 2020 roku zapadła decyzja w przeciwną stronę: odbudować iglicę Viollet-le-Duca dokładnie, według tych samych planów. Szesnastego grudnia 2023 roku na szczycie stanął nowy kogut, z tymi samymi relikwiami i nazwiskami dwóch tysięcy osób, które pracowały przy odbudowie, a kiedy w lutym 2024 roku zdjęto ważące sześćset ton rusztowanie, pod spodem było właśnie to.

Patrzysz więc na nowy dąb i nowy ołów, i na projekt z 1859 roku.

Zanim odejdziesz, spójrz wzdłuż boku pod nią, gdzie łuki przyporowe przeskakują nad nawami bocznymi jednym przęsłem. Dalej na wschód, wokół chóru, Jean Ravy zbudował w czternastym wieku łuki przyporowe o rozpiętości piętnastu metrów każdy; to ten sam Ravy, którego południową ścianę przegrody chóru widać było w środku.

Niezależny przewodnik · Chiaro

Skieruj Chiaro na wszystko, co widzisz w katedrze Notre-Dame.

Pięć przystanków zostawia ci większą część katedry do samodzielnego odkrycia: trzy portale, dwadzieścia dziewięć kaplic, przegrodę chóru z dwudziestoma trzema rzeźbionymi scenami, dwudziestu ośmiu królów wzdłuż fasady i łuki przyporowe obsadzone rzygaczami. Gdy wzrok zatrzyma się na rzeźbionej twarzy, kawałku witraża albo nagrobku, którego nie umiesz rozpoznać, zrób zdjęcie, a Chiaro powie ci, na co patrzysz i czyje ręce to wykonały; pytać możesz dalej przez całą drogę wokół chóru.

Kim jest tych 28 królów?Czy to szkło jest średniowieczne?Dlaczego iglicę odbudowano bez zmian?

Przed wizytą

01

Dojazd

6 Parvis Notre-Dame – Place Jean-Paul II, 75004 Paryż, na wyspie Cité (Île de la Cité). Wchodzi się z placu przez środkowe drzwi fasady zachodniej, portal Sądu Ostatecznego, po kontroli bezpieczeństwa. Osoby na wózkach mają przy tym samym portalu szybkie wejście, bez rezerwacji, a podnośnik w północnym ramieniu transeptu wjeżdża do obejścia za chórem.

Najbliżej jest linią 4 metra do stacji Cité lub Saint-Michel. Linie 1 i 11 zatrzymują się na stacji Hôtel de Ville, linia 10 na Maubert-Mutualité lub Cluny – La Sorbonne, a linie 7, 11 i 14 na Châtelet. Pociągi RER linii B i C stają na stacji Saint-Michel – Notre-Dame. Autobusy: 47 (Cité lub Saint-Michel), 72 i 87 (Hôtel de Ville) oraz 75 (Maubert-Mutualité lub Cluny – La Sorbonne).

02

Bilety i wstęp

  • Wstęp jest bezpłatny. Bezpłatna rezerwacja na konkretną godzinę na stronie lub w aplikacji katedry jest dobrowolna: tylko skraca czekanie, a bez niej też wejdziesz. Rezerwacje otwierają się zaledwie kilka godzin wcześniej, nie z kilkudniowym wyprzedzeniem. Żadna inna strona nie może sprzedawać wstępu, więc płatny „bilet” od kogokolwiek innego jest bezwartościowy.
  • Według strony samej katedry godziny otwarcia to od poniedziałku do piątku 7:50–19:00, w czwartki do 22:00, a w soboty i niedziele 8:15–19:30; ostatnie wejście 30 minut przed zamknięciem. Katedra jest otwarta codziennie w tych godzinach, ale dla zwiedzających zamyka się podczas wielkich uroczystości i oficjalnych wydarzeń (na przykład 13 grudnia 2025 roku była zamknięta przez cały dzień z powodu beatyfikacji), więc sprawdź na stronie katedry dzień, w którym chcesz przyjść.
  • W środku obowiązuje cisza i nie wolno rozmawiać przez telefon; katedra prosi zwiedzających, by w ogóle nie korzystali w środku z telefonów. Jej własna aplikacja jest przeznaczona do słuchania przez słuchawki, podobnie jak ta strona; możesz też odsłuchać przystanki 3 i 4 przed wejściem. Fotografowanie bez lampy błyskowej jest dozwolone w większości budynku.
  • Każdy przechodzi kontrolę bezpieczeństwa: bez bagażu i dużych toreb, plecaki do 20 litrów. Ubierz się jak do miejsca kultu, z zakrytymi ramionami, brzuchem i udami; mężczyźni zdejmują nakrycia głowy. Wieże rezerwuje się osobno, na ich własnej oficjalnej stronie, a wstęp do skarbca jest płatny.
Oficjalne bilety →
03

Oficjalny audioprzewodnik

Katedra ma trzy własne. Bezpłatną oficjalną aplikację na Androida i iPhone’a, po francusku, angielsku lub hiszpańsku, z trasami dla zwiedzających indywidualnie, rodzin i pielgrzymów; katedra prosi, by przynieść do niej własne słuchawki. Audioprzewodniki do wypożyczenia w recepcji, za 6 euro, po francusku, angielsku, hiszpańsku, niemiecku, portugalsku i włosku. I bezpłatne zwiedzanie z wolontariuszami CASA Notre-Dame, w grupach najwyżej dwudziestoosobowych, którzy zbierają się przy rue du Cloître-Notre-Dame na rogu rue d’Arcole, obok wieży północnej. Czwartą możliwością, niezależną od katedry, jest ta strona: bezpłatna, bez urządzenia do odebrania w recepcji, z pełnym tekstem każdego przystanku pod odtwarzaczem, co pomaga w nawie, w której prosi się o ciszę.

Oficjalna strona →

Pytania

Czy jest bezpłatny audioprzewodnik po katedrze Notre-Dame?

Tak: oficjalna aplikacja katedry i ta strona nic nie kosztują. Aplikacja działa na Androidzie i iPhonie i ma trasy z przewodnikiem po francusku, angielsku lub hiszpańsku. Ta strona nie wymaga żadnej aplikacji: jej pięć przystanków odtwarza się na samej stronie internetowej, a pod każdym jest pełny tekst narracji. W obu przypadkach weź słuchawki. Płacić trzeba tylko za audioprzewodnik wypożyczany w recepcji.

Czy ten audioprzewodnik po Notre-Dame coś kosztuje albo wymaga biletu?

Nie. Wstęp do katedry jest bezpłatny, a trzy z pięciu przystanków są na zewnątrz, w przestrzeni publicznej: plac przed katedrą, portal wejściowy i most Pont au Double. Pozostałe dwa są w środku. Bezpłatna rezerwacja na konkretną godzinę jest dobrowolna i tylko skraca czekanie przy drzwiach.

Ile kosztuje oficjalny audioprzewodnik po katedrze Notre-Dame?

Audioprzewodniki z recepcji kosztują 6 euro i są dostępne po francusku, angielsku, hiszpańsku, niemiecku, portugalsku i włosku. Oficjalna aplikacja katedry jest bezpłatna, po francusku, angielsku lub hiszpańsku, z trasami dla zwiedzających indywidualnie, rodzin i pielgrzymów.

Czy muszę mieć rezerwację, żeby wejść do Notre-Dame?

Nie. Katedra podaje, że rezerwacja jest całkowicie dobrowolna i służy tylko przyspieszeniu wejścia; bez niej też wejdziesz, choć w godzinach szczytu poczekasz dłużej. Bezpłatne terminy otwierają się zaledwie kilka godzin wcześniej na stronie lub w aplikacji katedry i żadna inna platforma nie może ich sprzedawać. Na mszę rezerwacja nie jest potrzebna: 20 minut przed każdym nabożeństwem otwiera się osobna kolejka.

Czy katedra Notre-Dame bywa zamknięta?

Czasami. Jest otwarta codziennie w godzinach podanych na jej stronie: od poniedziałku do piątku 7:50–19:00, w czwartki do 22:00, a w soboty i niedziele 8:15–19:30, z ostatnim wejściem 30 minut przed zamknięciem. Zamyka się jednak dla zwiedzających podczas wielkich uroczystości i oficjalnych wydarzeń: na przykład 13 grudnia 2025 roku była zamknięta przez cały dzień z powodu beatyfikacji. Sprawdź na stronie katedry dzień, w którym chcesz przyjść.

Czy można wejść na wieże?

Nie w ramach bezpłatnego wstępu do katedry. Wieżami osobno zarządza Centre des monuments nationaux i rezerwuje się je wyłącznie na ich własnej oficjalnej stronie, gdzie są ceny, godziny zwiedzania, terminy i dni zamknięcia. Żaden z pięciu przystanków na tej stronie ich nie wymaga.

Więcej audioprzewodników

Stworzone przez Chiaro. Bez powiązań z zarządcą katedry Notre-Dame.