Μετάβαση στο περιεχόμενο

Παναγία των Παρισίων · Παρίσι · Ανεξάρτητος ξεναγός

Ηχητικός ξεναγός της Παναγίας των Παρισίων,
πέντε στάσεις, δωρεάν.

Και οι πέντε παίζουν σε αυτή την καρτέλα, χωρίς να εγκαταστήσετε τίποτα. Έπειτα αφήστε το Chiaro να σας αφηγηθεί, από μία φωτογραφία, όλο τον υπόλοιπο καθεδρικό, που άρχισε να χτίζεται το 1163 και έχει μήκος 127 μέτρα.

Λήψη στο App Store

Δημιουργία του Chiaro. Δεν συνδέεται με τον καθεδρικό ναό της Παναγίας των Παρισίων.

9:41

Η δυτική πρόσοψη, από την πλατεία

Παναγία των Παρισίων, Παρίσι

0:00 3:35
Στάση 1 από 5

Οι πέντε στάσεις · 14 λεπτά ήχου

Πέντε σημεία, μία διαδρομή,
με τη σειρά που θα περπατήσετε.

Από τις πέντε στάσεις αυτού του ηχητικού ξεναγού για αυτόνομη περιήγηση στην Παναγία των Παρισίων, οι δύο έρχονται πριν περάσετε την πόρτα, οι δύο είναι μέσα και η τελευταία κοιτάζει πίσω από την απέναντι όχθη του Σηκουάνα. Ξεκινήστε στην πλατεία μπροστά από τη δυτική πρόσοψη και μετά σηκώστε το βλέμμα στην πύλη της Δευτέρας Παρουσίας, από την οποία μπαίνετε. Μέσα, προχωρήστε από τη βόρεια πλευρά και κάντε τον γύρο από τον περιμετρικό διάδρομο πίσω από τον χορό ως το σκαλιστό και ζωγραφισμένο διάφραγμα του χορού, και μετά γυρίστε από τη νότια πλευρά του χορού ως το άγαλμα της Παναγίας των Παρισίων, στον πεσσό στη γωνία του νότιου εγκάρσιου κλίτους. Βγείτε, περάστε τη γέφυρα Pont au Double στην αριστερή όχθη και γυρίστε για την τελευταία στάση, τον οβελίσκο. Περίπου δεκατέσσερα λεπτά ακρόασης και καμιά ώρα περπάτημα· χωρίς κράτηση η αναμονή στην πόρτα μπορεί να είναι μεγαλύτερη. Ο καθεδρικός ζητά σιωπή στο εσωτερικό, γι’ αυτό φέρτε ακουστικά ή ακούστε τις δύο εσωτερικές στάσεις στην πλατεία πριν μπείτε.

Κάθε στοιχείο αυτής της σελίδας προέρχεται από τον ιστότοπο του ίδιου του καθεδρικού, notredamedeparis.fr, και από τη Wikipedia. Το ωράριο το ορίζει ο καθεδρικός και το δημοσιεύει στη δική του σελίδα, οπότε δείτε εκεί τη μέρα που θα πάτε. Ένας ναός όπου τελούνται ακολουθίες μπορεί να αλλάξει το πρόγραμμα της μέρας εξαιτίας μιας λειτουργίας· αν οι υπεύθυνοι στην πύλη σάς πουν κάτι που δεν λέει αυτή η σελίδα, ακολουθήστε εκείνους και γράψτε μας, ώστε ο επόμενος αναγνώστης να ενημερωθεί σωστά.

Στάση 1 από 5 · Η πλατεία μπροστά από τη δυτική πρόσοψη (parvis)· δωρεάν, έξω από την ουρά εισόδου

Η δυτική πρόσοψη, από την πλατεία

Πρωτομάστορες που τα ονόματά τους χάθηκαν, επί επισκόπων Εντ ντε Σιλί και Γουλιέλμου της Ωβέρνης· αναστήλωση 1844–1864 από τους Ζαν-Μπατίστ Λασύς (1807–1857) και Εζέν Βιολέ-λε-Ντικ (1814–1879) · Ξεκίνησε το 1200· νότιος πύργος περίπου 1220–1240, βόρειος 1235–1250 · Ασβεστόλιθος του Παρισιού· οι δύο πύργοι έχουν ύψος 69 m, ο δυτικός ρόδακας διάμετρο 9,6 m

Προσέξτε

  • Η σειρά των είκοσι οκτώ στεφανωμένων βασιλέων του Ιούδα πάνω από τις τρεις πόρτες, σε ύψος είκοσι μέτρων. Όλα τα αγάλματα φτιάχτηκαν ξανά τον δέκατο ένατο αιώνα, και ένας βασιλιάς έχει το πρόσωπο του Βιολέ-λε-Ντικ.
  • Οι πύργοι δεν είναι δίδυμοι. Ο βόρειος, στα αριστερά σας, είναι λίγο μεγαλύτερος, όπως και το αντέρεισμά του.
  • Ο Αδάμ και η Εύα στις δύο πλευρές του δυτικού ρόδακα, και μπροστά του η Παναγία ανάμεσα σε δύο αγγέλους.
  • Το σήμα του χιλιομετρικού μηδενός στο λιθόστρωτο της πλατείας: το σημείο από το οποίο μετριούνται οι δρόμοι που βγαίνουν από το Παρίσι.
Κείμενο (3:35)

Πηγαίνετε αρκετά πίσω στην πλατεία ώστε να χωρέσει όλη η πρόσοψη στο βλέμμα σας: μία επίπεδη, ήρεμη, σχεδόν τετράγωνη όψη, εξήντα εννέα μέτρα ως την κορυφή των πύργων. Ο Λε Κορμπιζιέ την είπε καθαρό δημιούργημα του πνεύματος, που το κυβερνούν το τετράγωνο και ο κύκλος. Βρείτε πρώτα τον κύκλο. Είναι ο δυτικός ρόδακας, με διάμετρο 9,6 μέτρα, ακριβώς στο κέντρο, φτιαγμένος γύρω στο 1225.

Τώρα ψάξτε αυτό που δεν είναι συμμετρικό. Οι δύο πύργοι μοιάζουν δίδυμοι, αλλά δεν είναι. Αυτός στα αριστερά σας, ο βόρειος, είναι λίγο μεγαλύτερος, όπως και το αντέρεισμά του. Πρώτος υψώθηκε ο νότιος, από το 1220 περίπου, και ο βόρειος ανάμεσα στο 1235 και το 1250. Τον δέκατο τρίτο αιώνα σχεδιάστηκαν οβελίσκοι και για τους δύο, αλλά δεν χτίστηκαν ποτέ· γι’ αυτό οι πύργοι τελειώνουν επίπεδοι.

Η πρόσοψη άρχισε το 1200 επί επισκόπου Εντ ντε Σιλί, συνεχίστηκε επί Γουλιέλμου της Ωβέρνης, εξομολογητή του Αγίου Λουδοβίκου, και ολοκληρώθηκε μέσα σε πενήντα περίπου χρόνια από μια σειρά πρωτομαστόρων των οποίων τα ονόματα χάθηκαν.

Χαμηλώστε το βλέμμα στη μακριά σειρά από στεφανωμένες μορφές πάνω από τις τρεις πόρτες, σε ύψος είκοσι μέτρων. Αυτή είναι η Στοά των Βασιλέων: είκοσι οκτώ βασιλείς, για τις είκοσι οκτώ γενιές των βασιλέων του Ιούδα πριν από τον Χριστό. Στην Επανάσταση τους πέρασαν για βασιλείς της Γαλλίας και τους κατέστρεψαν ή τους ακρωτηρίασαν. Κανένας από όσους βλέπετε εκεί πάνω σήμερα δεν είναι μεσαιωνικός. Σκαλίστηκαν ξανά τον δέκατο ένατο αιώνα στα εργαστήρια του Αντόλφ-Βικτόρ Ζοφρουά-Ντεσόμ, και οι αναστηλωτές δεν αντιστάθηκαν σε ένα αστείο. Το 1860 ο γλύπτης Σενιγιόν άφησε σε μερικούς από τους νέους βασιλείς επιγραφές που λένε ποιανού είναι το πρόσωπο: ο αρχιτέκτονας Εζέν Βιολέ-λε-Ντικ βρίσκεται εκεί πάνω με τα χαρακτηριστικά του βασιλιά Ηλά, και ο συνάδελφός του ο Λασύς ως Αμασίας.

Τα αληθινά κεφάλια βρέθηκαν το 1977, είκοσι ένα, όταν ξεθάφτηκαν σε οικοδομικές εργασίες στην οδό Σοσέ ντ’ Αντέν, στο ένατο διαμέρισμα. Σήμερα βρίσκονται στο Μουσείο Κλυνί και φέρουν ακόμη ίχνη χρώματος: είναι η απόδειξη ότι τμήματα αυτής της πρόσοψης ήταν κάποτε χρωματιστά.

Πάνω από τους βασιλείς, η Παναγία ανάμεσα σε δύο αγγέλους μπροστά στον ρόδακα είναι κι αυτή παραγγελία του Βιολέ-λε-Ντικ, φτιαγμένη από τον Ζοφρουά-Ντεσόμ το 1854, και πάλι ο Βιολέ-λε-Ντικ ήταν που έβαλε τον Αδάμ από τη μία πλευρά του ρόδακα και την Εύα από την άλλη.

Βιολέ-λε-Ντικ είναι το όνομα που θα ακούτε συνέχεια σήμερα, και υπάρχει λόγος. Τη δεκαετία του 1830 το κτίριο ήταν σε τόσο κακή κατάσταση, που οι αρχές του Παρισιού σκέφτηκαν να το κατεδαφίσουν. Το μυθιστόρημα του Βίκτωρος Ουγκώ του 1831 έκανε την πόλη να το ξαναδεί, και το 1844 ο Λασύς και ο Βιολέ-λε-Ντικ ανέλαβαν να το αναστηλώσουν. Το ανοιχτό χρώμα ήρθε ακόμη αργότερα: από το 1963 ο υπουργός Πολιτισμού Αντρέ Μαλρό έβαλε να καθαριστεί η πρόσοψη από την αιθάλη αιώνων.

Ψηλά στον νότιο πύργο, στα δεξιά σας, κρέμεται η μεγάλη καμπάνα Εμμανουήλ, που χυτεύτηκε το 1683 και την ονόμασε έτσι ο Λουδοβίκος ο Δέκατος Τέταρτος: δεκατρείς τόνοι, με γλωσσίδι πεντακοσίων κιλών, και χτυπά σε φα δίεση. Είναι η μόνη καμπάνα εδώ που δεν έλιωσε η Επανάσταση.

Τη νύχτα της φωτιάς, τον Απρίλιο του 2019, οι φλόγες έφτασαν στον βόρειο πύργο, όπου κρέμονταν οκτώ καμπάνες. Ο φόβος ήταν ότι, αν έπεφταν οι καμπάνες, θα κατέστρεφαν τον πύργο και θα έθεταν σε κίνδυνο τον άλλο, και μαζί του ολόκληρο τον καθεδρικό. Μια ομάδα πυροσβεστών ανέβηκε στον νότιο πύργο, πέρασε απέναντι και πολέμησε τη φωτιά κάτω από τις καμπάνες. Η πρόσοψη που κοιτάζετε είναι αυτή που έσωσαν.

Πριν μπείτε στην ουρά, κοιτάξτε κάτω. Κάπου στο λιθόστρωτο αυτής της πλατείας υπάρχει ένα μικρό σήμα, το χιλιομετρικό μηδέν, το σημείο από το οποίο μετριούνται οι δρόμοι της Γαλλίας, ξεκινώντας από το Παρίσι.

Στάση 2 από 5 · Δυτική πρόσοψη, κεντρική πύλη: η είσοδος του καθεδρικού, ορατή από την πλατεία και από την ουρά εισόδου

Η πύλη της Δευτέρας Παρουσίας

Ανώνυμοι γλύπτες της δεκαετίας του 1220· ο κεντρικός πεσσός, το κάτω υπέρθυρο, οι φρόνιμες και οι μωρές παρθένες και οι δώδεκα απόστολοι ξαναφτιάχτηκαν υπό τον Εζέν Βιολέ-λε-Ντικ (1814–1879) · Τοποθετήθηκε το 1220–1230· ανοίχτηκε στη μέση από τον Ζερμέν Σουφλό το 1771· αναστηλώθηκε τον 19ο αιώνα · Σκαλιστός ασβεστόλιθος· η κεντρική και μεγαλύτερη από τις τρεις δυτικές πύλες, με δώδεκα αποστόλους στις παραστάδες, έξι σε κάθε πλευρά

Προσέξτε

  • Η ζυγαριά στην επάνω ζώνη: ο Αρχάγγελος Μιχαήλ στη μία πλευρά, ένας δαίμονας στην άλλη που πατάει τον δίσκο για να γείρει το ζύγισμα.
  • Οι νεκροί που βγαίνουν από τους τάφους τους στην κάτω ζώνη, ανάμεσά τους ένας πάπας και ένας βασιλιάς.
  • Ο άγγελος στο πλάι του Χριστού που κρατά τον σταυρό, και ο απέναντι με τη λόγχη και τα καρφιά.
  • Οι δώδεκα απόστολοι στις παραστάδες καθώς μπαίνετε: τα αγάλματα του Βιολέ-λε-Ντικ στη θέση εκείνων που συντρίφτηκαν το 1792.
Κείμενο (2:32)

Αυτή είναι η πόρτα από την οποία θα περάσετε, γι’ αυτό δώστε της ένα λεπτό όσο είστε ακόμη απέξω. Η κεντρική πύλη είναι η μεγαλύτερη από τις τρεις και ήταν η τελευταία που τοποθετήθηκε, ανάμεσα στο 1220 και το 1230. Θέμα της είναι το τέλος του κόσμου, και διαβάζεται από κάτω προς τα πάνω.

Στην κάτω ζώνη, ακριβώς πάνω από τις πόρτες, οι νεκροί βγαίνουν από τους τάφους τους ενώ άγγελοι σαλπίζουν. Ο ίδιος ο καθεδρικός επισημαίνει ποιοι είναι ανάμεσά τους: ένας πάπας, ένας βασιλιάς, γυναίκες, πολεμιστές κι ένας Αφρικανός, που τον δέκατο τρίτο αιώνα ήταν ένας τρόπος να πει κανείς ότι η κρίση, και η σωτηρία, αφορούν όλους.

Μία ζώνη πιο πάνω είναι η σκηνή που πρέπει να βρείτε. Ο Αρχάγγελος Μιχαήλ κρατά μια ζυγαριά και ζυγίζει μια ψυχή, και από την άλλη πλευρά ένας δαίμονας γέρνει πάνω στον δίσκο, προσπαθώντας να κλέψει στο ζύγισμα. Στη μία πλευρά της ζυγαριάς οι σωσμένοι βαδίζουν ελεύθεροι προς τον Χριστό. Στην άλλη οι κολασμένοι απομακρύνονται κρατώντας οι ίδιοι τις αλυσίδες τους, και κατά την ερμηνεία του καθεδρικού κανείς δεν τους αναγκάζει: δεν θέλουν να τις αφήσουν. Ακολουθήστε τα τόξα προς τα πάνω σε εκείνη τη δεξιά πλευρά και θα δείτε την κόλαση να τα γεμίζει. Οι άνθρωποι που πρωτοκοίταξαν αυτή την πύλη στην πλειονότητά τους δεν ήξεραν να διαβάζουν. Αυτό ήταν το βιβλίο τους.

Στην κορυφή κάθεται ο Χριστός ως κριτής και δείχνει τις πληγές στα χέρια και στην πλευρά του. Ένας άγγελος δίπλα του κρατά τη λόγχη και τα καρφιά, ένας άλλος τον σταυρό, και η Παναγία και ο Άγιος Ιωάννης γονατίζουν στις άκρες. Στα τόξα γύρω του, στα δεξιά του, οι φρόνιμες παρθένες κρατούν τα λυχνάρια τους αναμμένα· οι μωρές παρθένες, στα αριστερά του, κρατούν τα δικά τους σβηστά.

Και τώρα το κομμάτι για το οποίο δεν σας προειδοποιεί κανείς. Το 1771 ο αρχιτέκτονας Ζερμέν Σουφλό έκοψε τη μέση αυτής της πύλης. Αφαίρεσε τον κεντρικό πεσσό και το κέντρο των δύο υπέρθυρων, για να περνά το κουβούκλιο του αρχιεπισκόπου στις λιτανείες, και γέμισε το κενό με ένα ξύλινο τόξο. Οι απόστολοι στις παραστάδες είχαν συντριβεί ως το 1792. Ό,τι στέκεται σήμερα σε όλες αυτές τις θέσεις είναι του Βιολέ-λε-Ντικ: επανέφερε την πύλη όπως ήταν, ξαναέχτισε τον πεσσό με τον Χριστό Διδάσκαλο όρθιο πάνω του, και ξανάφτιαξε τις παρθένες και τους δώδεκα αποστόλους, όλους.

Άρα το επάνω μέρος του τυμπάνου, ψηλά από πάνω σας, είναι λίθος του δέκατου τρίτου αιώνα, ενώ πολλά από όσα βλέπετε στο ύψος των ματιών σας είναι του δέκατου ένατου.

Όλα αυτά ήταν κάποτε ζωγραφισμένα και επιχρυσωμένα. Καθώς περνάτε κάτω από το τόξο, κοιτάξτε τους αποστόλους δεξιά κι αριστερά σας. Ο Πέτρος είναι ανάμεσα στους έξι στα αριστερά, και ο Παύλος ανάμεσα στους έξι στα δεξιά.

Στάση 3 από 5 · Ο περιμετρικός διάδρομος πίσω από τον χορό: ο βόρειος τοίχος στο πήγαινε, ο νότιος στο γύρισμα προς το νότιο εγκάρσιο κλίτος

Το διάφραγμα του χορού, από τον περιμετρικό διάδρομο

Πιερ ντε Σελ (βόρειος τοίχος), έπειτα Ζαν Ραβί, πρωτομάστορας από το 1318 ως το 1344 (νότιος τοίχος)· το ολοκλήρωσε ο ανιψιός του Ζαν λε Μπουτεγιέ το 1351 · 14ος αιώνας, ολοκληρώθηκε το 1351 · Σκαλιστός, ζωγραφισμένος και επιχρυσωμένος λίθος: δεκατέσσερις σκηνές σε έξεργο ανάγλυφο στον βόρειο τοίχο, εννέα ολόγλυφες στον νότιο

Προσέξτε

  • Ο Θωμάς γονατιστός με γαλάζιο χιτώνα, με το δάχτυλο στην πληγή στην πλευρά του Χριστού, ενώ οι άλλοι απόστολοι κοιτάζουν από τα παράθυρα δύο πυργίσκων.
  • Η λατινική γραμμή κάτω από κάθε σκηνή. Κάτω από τον Θωμά λέει: ο Χριστός εμφανίζεται στους δέκα αποστόλους και στον Θωμά.
  • Η αλλαγή ύφους ανάμεσα στους δύο τοίχους: ήρεμο έξεργο ανάγλυφο στη βόρεια πλευρά, πιο πολυπρόσωπες, ολόγλυφες μορφές στη νότια.
  • Ο Χριστός ντυμένος κηπουρός, όπως εμφανίζεται στη Μαρία τη Μαγδαληνή: η πρώτη σκηνή του νότιου τοίχου.
Κείμενο (2:31)

Βρίσκεστε τώρα στον περιμετρικό διάδρομο, το πέρασμα που κάνει όλο τον γύρο πίσω από τον χορό, και ο τοίχος με τις σκαλιστές και ζωγραφισμένες σκηνές δίπλα στον ώμο σας είναι ό,τι έχει απομείνει από ένα διάφραγμα του δέκατου τέταρτου αιώνα. Ο σκοπός του ήταν η σιωπή: προστάτευε τους κανονικούς, τους κληρικούς του καθεδρικού, που προσεύχονταν μέσα στον χορό από ό,τι συνέβαινε εδώ έξω.

Αν ήρθατε από τη βόρεια πλευρά, έχετε ήδη περάσει το πρώτο μισό: τη ζωή του Χριστού από τον Ασπασμό ως τον κήπο της Γεθσημανή, δεκατέσσερις σκηνές που κυλούν η μία μέσα στην άλλη χωρίς διακοπή. Σκαλίστηκαν υπό τον αρχιτέκτονα Πιερ ντε Σελ, που σχεδίασε τη διακόσμηση του χορού και μετά, το 1316, έφυγε για να δουλέψει στη Σαρτρ.

Αυτή η νότια πλευρά είναι διαφορετική, και αξίζει τη σύγκριση. Τη θέση του πρωτομάστορα ανέλαβε ο Ζαν Ραβί, και για είκοσι έξι χρόνια αυτό ήταν το έργο του. Το θέμα είναι όσα έγιναν μετά την Ανάσταση: ο Χριστός εμφανίζεται στη Μαρία τη Μαγδαληνή στον κήπο, ντυμένος κηπουρός, έπειτα στις μυροφόρες, στον Πέτρο, στους δύο μαθητές στους Εμμαούς, στον Θωμά, στους αποστόλους όλους μαζί. Εννέα σκηνές, η καθεμία πλαισιωμένη από τους δικούς της μικρούς κίονες. Ο καθεδρικός σημειώνει ότι ένας τόσο πλήρης κύκλος είναι σπάνιος στη μεσαιωνική γλυπτική. Κοιτάξτε το ίδιο το σκάλισμα. Ο βόρειος τοίχος είναι έξεργο ανάγλυφο, ήρεμο και καθαρό. Εδώ οι μορφές στέκονται εντελώς ολόγλυφες, οι πτυχώσεις είναι πιο άκαμπτες και κάθε σκηνή είναι γεμάτη λεπτομέρειες.

Βρείτε τον Θωμά. Γονατίζει με γαλάζιο χιτώνα και βάζει το δάχτυλό του στην πληγή στην πλευρά του Χριστού, και οι άλλοι απόστολοι κοιτάζουν από τα παράθυρα μικρών πύργων δεξιά κι αριστερά. Τα λατινικά από κάτω το λένε καθαρά: ο Χριστός εμφανίζεται στους δέκα αποστόλους και στον Θωμά.

Ο Ραβί έβαλε τον εαυτό του σε αυτόν τον τοίχο, γονατιστό στην άκρη του. Πέθανε το 1344, και ο ανιψιός του, ο Ζαν λε Μπουτεγιέ, ολοκλήρωσε το έργο το 1351. Ο άνθρωπος που το πλήρωσε, ένας κανονικός ονόματι Πιερ ντε Φαγιέλ, έβαλε να σκαλίσουν κι εκείνον γονατιστό στο τέλος, και αυτή η μορφή βρίσκεται σήμερα στο Λούβρο.

Αυτό που βλέπετε είναι μόνο οι πλευρές. Το διάφραγμα κάποτε έκανε όλο τον γύρο του χορού· τον δέκατο όγδοο αιώνα το ανατολικό του άκρο αφαιρέθηκε για να μπουν κλασικά μάρμαρα, και το δυτικό, ένα διάφραγμα που χώριζε τον χορό από τον κυρίως ναό, γκρεμίστηκε.

Το χρώμα δεν είναι σύγχρονη ιδέα. Στην αναστήλωση του δέκατου ένατου αιώνα, ένας συντηρητής ονόματι Κοντρόν φρόντισε να διατηρήσει την αρχική βαφή αντί να την ξύσει, και από τότε ανανεώθηκε, τον δέκατο ένατο και τον εικοστό αιώνα. Πριν προχωρήσετε, κοιτάξτε κατά μήκος του τοίχου άλλη μια φορά: γαλάζιοι χιτώνες, κόκκινα περιθώρια, χρυσό φόντο, αναστηλωμένη βαφή πάνω στο μεσαιωνικό χρωματικό σχέδιο, σε λίθο σκαλισμένο πριν από σχεδόν επτακόσια χρόνια.

Στάση 4 από 5 · Νότιο εγκάρσιο κλίτος, με πρόσωπο προς τον βορρά, πέρα από τη διασταύρωση: το άγαλμα είναι στον πεσσό στα δεξιά σας, εκεί όπου αρχίζει ο χορός, με τον βόρειο ρόδακα ακριβώς απέναντι

Το άγαλμα της Παναγίας των Παρισίων, στον νοτιοανατολικό πεσσό της διασταύρωσης

Ανώνυμος Παριζιάνος γλύπτης του 14ου αιώνα· τοποθετήθηκε σε αυτόν τον πεσσό από τον Εζέν Βιολέ-λε-Ντικ (1814–1879) το 1855 · 14ος αιώνας· μεταφέρθηκε στον καθεδρικό το 1818, σε αυτόν τον πεσσό το 1855 · Λίθος, ύψος 1,8 m

Προσέξτε

  • Το χέρι του Παιδιού που τραβά την άκρη από το μαντίλι της μητέρας του, και η σφαίρα, ο κόσμος, στο άλλο του χέρι.
  • Η καμπύλη του σώματός της: ο γοφός προς τα έξω, ένα μακρύ σχήμα S, η υπογραφή της γοτθικής Παναγίας.
  • Το στέμμα και το βασιλικό ένδυμά της, ως Βασίλισσας των Ουρανών.
  • Ο βόρειος ρόδακας απέναντι από τη διασταύρωση: πάλι η Παναγία στο κέντρο, σε γυαλί που βρίσκεται εκεί από το 1250 περίπου.
Κείμενο (2:30)

Σταθείτε στο νότιο εγκάρσιο κλίτος και στραφείτε προς τον βορρά, πέρα από τη διασταύρωση, προς τον μεγάλο γαλάζιο ρόδακα. Στον γωνιακό πεσσό στα δεξιά σας, εκεί όπου αρχίζει ο χορός, βρίσκεται το άγαλμα που φέρει το όνομα του καθεδρικού από τότε που το έστησε εδώ ο Βιολέ-λε-Ντικ: η Νοτρ-Νταμ ντε Παρί, η Παναγία των Παρισίων, μια πέτρινη Παναγία, στεφανωμένη, ύψους 1,8 μέτρων, που κρατά τον γιο της στο μπράτσο.

Δεν φτιάχτηκε για αυτό το κτίριο. Σκαλίστηκε τον δέκατο τέταρτο αιώνα για το παρεκκλήσι του Σεν-Τενιάν, στον περίβολο των κανονικών του καθεδρικού, πάνω στο νησί. Η Επανάσταση κατέστρεψε την Παναγία του δέκατου τρίτου αιώνα που στεκόταν στον κεντρικό πεσσό της πύλης της Παναγίας, απέξω, και το 1818 έφεραν αυτήν εδώ για να πάρει τη θέση της. Το 1855 ο Βιολέ-λε-Ντικ τη μετέφερε μέσα, σε έναν πεσσό όπου από τον δωδέκατο αιώνα υπήρχε Αγία Τράπεζα αφιερωμένη στην Παναγία.

Κοιτάξτε πώς στέκεται: ο γοφός έξω, το σώμα μια μακριά, αργή σιγμοειδής καμπύλη, η υπογραφή των γοτθικών Παναγιών, που εδώ τονίζεται στο έπακρο, για χάρη της κομψότητας και όχι της κίνησης. Ύστερα κοιτάξτε το Παιδί. Κρατά μια σφαίρα που συμβολίζει τον κόσμο, αλλά ο γλύπτης του έδωσε μια αληθινή παιδική κίνηση: τραβά την άκρη από το μαντίλι της μητέρας του.

Ο μυθιστοριογράφος Ζορίς-Καρλ Ουισμάνς, γράφοντας για αυτόν τον καθεδρικό το 1898, έβλεπε το στόμα της να σουφρώνει σε ένα παράπονο που προμηνύει δάκρυα, σαν να είχε βάλει ο γλύπτης σε ένα πρόσωπο τη χαρά της γέννησης και τη θλίψη που επρόκειτο να έρθει.

Ανήμερα τα Χριστούγεννα του 1886, στον εσπερινό, ο ποιητής Πολ Κλοντέλ στεκόταν μέσα στο πλήθος κοντά στον δεύτερο πεσσό στην είσοδο του χορού, στα δεξιά. Όπως το περιέγραψε ο ίδιος, σε μια στιγμή η καρδιά του αγγίχτηκε και πίστεψε, και τίποτα αργότερα δεν μπόρεσε να κλονίσει αυτή την πίστη.

Το άγαλμα πέρασε σώο από τη φωτιά του 2019.

Τώρα ο ρόδακας πίσω της. Ο βόρειος ρόδακας χτίστηκε γύρω στο 1250 υπό τον Ζαν ντε Σελ, και το γυαλί του είναι, σχεδόν όλο, γυαλί του δέκατου τρίτου αιώνα. Το 1756 οι κανονικοί αποφάσισαν ότι το κτίριο ήταν πολύ σκοτεινό και έβαλαν να καταστρέψουν τα μεσαιωνικά βιτρό και να μπει στη θέση τους απλό λευκό γυαλί. Τους ρόδακες τους λυπήθηκαν. Στο κέντρο αυτού εδώ είναι πάλι η Παναγία, περιτριγυρισμένη από τους κριτές, τους βασιλείς, τους αρχιερείς και τους προφήτες της Παλαιάς Διαθήκης. Ο νότιος ρόδακας, πάνω και πίσω σας, ήταν δώρο του Αγίου Λουδοβίκου, αλλά αναστηλώθηκε σε μεγάλο βαθμό τον δέκατο όγδοο και τον δέκατο ένατο αιώνα, οπότε είναι ο βόρειος ρόδακας που σας δείχνει ακόμη το φως του 1250.

Το άγαλμα στον πεσσό και η γυναίκα στο κέντρο του ρόδακα είναι το ίδιο πρόσωπο, η μία σε λίθο και η άλλη σε γυαλί, με όλη τη διασταύρωση ανάμεσά τους.

Στάση 5 από 5 · Pont au Double και Quai de Montebello, στην αριστερή όχθη, με θέα προς τα βορειοανατολικά, πέρα από τον Σηκουάνα, στη νότια πλευρά· δημόσιος δρόμος, χωρίς εισιτήριο

Ο οβελίσκος, από τη γέφυρα Pont au Double

Σχέδιο του Εζέν Βιολέ-λε-Ντικ (1814–1879), που συνέχισε ένα έργο του Ζαν-Μπατίστ Λασύς (1807–1857)· δρύινος σκελετός του ξυλουργού Ογκίστ Μπελί· ξαναχτίστηκε με τα ίδια σχέδια μετά τη φωτιά του 2019 · 1859· καταστράφηκε στις 15 Απριλίου 2019· ξαναχτίστηκε και αποκαλύφθηκε τον Φεβρουάριο του 2024 · Δρυς επενδυμένη με μόλυβδο, ύψος 96 m

Προσέξτε

  • Ο οβελίσκος, ακριβώς πάνω από τη διασταύρωση, εκεί όπου το εγκάρσιο κλίτος συναντά τον κυρίως ναό.
  • Τα ιπτάμενα αντερείσματα κατά μήκος της νότιας πλευράς, το καθένα ένα μόνο πέτρινο άλμα πάνω από τα πλάγια κλίτη.
  • Η πρόσοψη του νότιου εγκάρσιου κλίτους με τον ρόδακά της, που την άρχισε το 1258 ο Ζαν ντε Σελ και την ολοκλήρωσε ο Πιερ ντε Μοντρέιγ.
  • Οι τερατόμορφες υδρορροές στις άκρες των αντερεισμάτων: πρώτα απ’ όλα λούκια, που πετούν το νερό μακριά από τους τοίχους.
Κείμενο (2:43)

Περάστε τη γέφυρα Πον ο Ντουμπλ στην αριστερή όχθη και γυρίστε. Από εδώ βλέπετε τη μακριά νότια πλευρά του καθεδρικού: τον κυρίως ναό με τα ιπτάμενα αντερείσματά του, την πρόσοψη του νότιου εγκάρσιου κλίτους με τον ρόδακά της, και πάνω από τη διασταύρωση, εκεί όπου συναντιούνται οι βραχίονες του σταυρού, τον οβελίσκο.

Δεν είναι ο πρώτος οβελίσκος εδώ. Ο αρχικός υψώθηκε ανάμεσα στο 1220 και το 1230· πέντε αιώνες αέρα τον λύγισαν και τον αποδυνάμωσαν, και από το 1786 άρχισε να αποσυναρμολογείται. Ο Ζαν-Μπατίστ Λασύς ξεκίνησε έναν καινούργιο, και μετά τον θάνατό του το 1857 τον ανέλαβε ο Βιολέ-λε-Ντικ, που βάσισε το σχέδιο στον οβελίσκο του καθεδρικού της Ορλεάνης. Αυτός που ολοκλήρωσε τον Αύγουστο του 1859 είχε ύψος ενενήντα έξι μέτρα, δεκαοκτώ περισσότερα από τον αρχικό: ένας σκελετός από δρυ της Σαμπάνιας, φτιαγμένος από τον ξυλουργό Ογκίστ Μπελί, κάτω από διακόσιους πενήντα περίπου τόνους μολύβι.

Γύρω από τη βάση του έστησε δεκαέξι χάλκινα αγάλματα του Ζοφρουά-Ντεσόμ: τους δώδεκα αποστόλους, τρεις σε κάθε πλευρά, και μπροστά από κάθε ομάδα ένα από τα τέσσερα σύμβολα των ευαγγελιστών, ένα βόδι, ένα λιοντάρι, έναν αετό κι έναν άγγελο. Όλοι οι απόστολοι κοίταζαν προς το Παρίσι εκτός από έναν. Ο Άγιος Θωμάς, προστάτης των αρχιτεκτόνων, είχε γυρίσει πίσω και κοίταζε ψηλά τον οβελίσκο, και είχε το πρόσωπο του Βιολέ-λε-Ντικ.

Στις έντεκα Απριλίου 2019 άρχισε η αποκατάσταση του οβελίσκου, και τα δεκαέξι αγάλματα κατέβηκαν με γερανό για επισκευή. Τέσσερις μέρες αργότερα πήρε φωτιά η στέγη. Ο οβελίσκος κάηκε, και όταν έπεσε παρέσυρε μαζί του επτακόσιους πενήντα τόνους πέτρα και μολύβι και διαπέρασε ένα μέρος των θόλων. Ο πετεινός της κορυφής, που περιείχε ένα κομμάτι από τον Ακάνθινο Στέφανο, τοποθετημένο εκεί από τον ίδιο τον Βιολέ-λε-Ντικ, θεωρήθηκε χαμένος. Βρέθηκε την επόμενη μέρα στα συντρίμμια, χτυπημένος αλλά σχεδόν ακέραιος.

Η κυβέρνηση ανακοίνωσε διαγωνισμό για νέο σχέδιο, και ανάμεσα στις ιδέες ήταν κι ένας οβελίσκος από ανθρακονήματα ντυμένος με φύλλα χρυσού. Τον Ιούλιο του 2020 η απόφαση πήγε προς την αντίθετη κατεύθυνση: να ξαναχτιστεί ακριβώς ο οβελίσκος του Βιολέ-λε-Ντικ, με τα ίδια σχέδια. Στις δεκαέξι Δεκεμβρίου 2023 ένας νέος πετεινός μπήκε στην κορυφή, με τα ίδια λείψανα και τα ονόματα δύο χιλιάδων ανθρώπων που δούλεψαν στην ανοικοδόμηση, και όταν τον Φεβρουάριο του 2024 κατέβηκε η σκαλωσιά των εξακοσίων τόνων, από κάτω φάνηκε αυτός ο οβελίσκος.

Αυτό που κοιτάτε λοιπόν είναι καινούργιο δρύινο ξύλο και καινούργιο μολύβι, και ένα σχέδιο του 1859.

Πριν φύγετε, κοιτάξτε κατά μήκος της πλευράς από κάτω, εκεί όπου τα ιπτάμενα αντερείσματα πηδούν πάνω από τα πλάγια κλίτη με ένα μόνο άνοιγμα. Πιο ανατολικά, γύρω από τον χορό, ο Ζαν Ραβί έχτισε τον δέκατο τέταρτο αιώνα αντερείσματα με άνοιγμα δεκαπέντε μέτρων το καθένα: ο ίδιος Ραβί που έφτιαξε τον νότιο τοίχο του διαφράγματος του χορού που είδατε μέσα.

Ανεξάρτητος ξεναγός · Chiaro

Στρέψτε το Chiaro σε ό,τι βλέπετε στην Παναγία των Παρισίων.

Οι πέντε στάσεις αφήνουν το μεγαλύτερο μέρος του καθεδρικού να το ανακαλύψετε μόνοι σας: τρεις πύλες, είκοσι εννέα παρεκκλήσια, ένα διάφραγμα χορού σκαλισμένο σε είκοσι τρεις σκηνές, είκοσι οκτώ βασιλείς κατά μήκος της πρόσοψης και ιπτάμενα αντερείσματα γεμάτα τερατόμορφες υδρορροές. Όταν ένα σκαλιστό πρόσωπο, ένα κομμάτι βιτρό ή ένας τάφος που δεν μπορείτε να αναγνωρίσετε τραβήξει το βλέμμα σας, φωτογραφίστε το, και το Chiaro θα σας πει τι βλέπετε και ποια χέρια το έπλασαν· οι ερωτήσεις μπορούν να συνεχιστούν σε όλο τον γύρο του περιμετρικού διαδρόμου.

Ποιοι είναι οι 28 βασιλείς;Είναι μεσαιωνικό αυτό το γυαλί;Γιατί ο οβελίσκος ξαναχτίστηκε ίδιος;

Πριν πάτε

01

Πώς θα πάτε

6 Parvis Notre-Dame – Place Jean-Paul II, 75004 Παρίσι, στο νησί της Σιτέ (Île de la Cité). Μπαίνετε από την πλατεία, από την κεντρική πόρτα της δυτικής πρόσοψης, την πύλη της Δευτέρας Παρουσίας, μετά από έλεγχο ασφαλείας. Οι χρήστες αναπηρικού αμαξιδίου έχουν γρήγορη πρόσβαση στην ίδια πύλη, χωρίς κράτηση, και μια ανυψωτική πλατφόρμα στο βόρειο εγκάρσιο κλίτος οδηγεί στον περιμετρικό διάδρομο.

Πιο κοντά είναι η γραμμή 4 του μετρό, στις στάσεις Cité ή Saint-Michel. Οι γραμμές 1 και 11 σταματούν στο Hôtel de Ville, η γραμμή 10 στο Maubert-Mutualité ή στο Cluny – La Sorbonne, και οι γραμμές 7, 11 και 14 στο Châtelet. Οι γραμμές B και C του RER σταματούν στο Saint-Michel – Notre-Dame. Λεωφορεία: 47 (Cité ή Saint-Michel), 72 και 87 (Hôtel de Ville) και 75 (Maubert-Mutualité ή Cluny – La Sorbonne).

02

Εισιτήρια και είσοδος

  • Η είσοδος είναι δωρεάν. Η δωρεάν κράτηση για συγκεκριμένη ώρα στον ιστότοπο ή στην εφαρμογή του καθεδρικού είναι προαιρετική: απλώς μειώνει την αναμονή, και χωρίς αυτήν μπαίνετε κανονικά. Οι κρατήσεις ανοίγουν μόλις λίγες ώρες πριν, όχι μέρες νωρίτερα. Κανένας άλλος ιστότοπος δεν επιτρέπεται να πουλά είσοδο, οπότε ένα «εισιτήριο» επί πληρωμή από οποιονδήποτε άλλον δεν έχει καμία αξία.
  • Σύμφωνα με τη σελίδα του ίδιου του καθεδρικού, το ωράριο είναι Δευτέρα ως Παρασκευή 07:50–19:00, την Πέμπτη ως τις 22:00, και Σάββατο και Κυριακή 08:15–19:30, με τελευταία είσοδο 30 λεπτά πριν από το κλείσιμο. Είναι ανοιχτός καθημερινά σε αυτές τις ώρες, αλλά κλείνει για τους επισκέπτες σε μεγάλες τελετές και επίσημες εκδηλώσεις (για παράδειγμα, στις 13 Δεκεμβρίου 2025 έμεινε κλειστός όλη την ημέρα για μια μακαριοποίηση), οπότε ελέγξτε τον ιστότοπο του καθεδρικού για τη μέρα που σκοπεύετε να έρθετε.
  • Μέσα ζητείται σιωπή και δεν επιτρέπονται τηλεφωνικές κλήσεις· ο καθεδρικός ζητά από τους επισκέπτες να μη χρησιμοποιούν το κινητό τους στο εσωτερικό. Η δική του εφαρμογή είναι φτιαγμένη για ακουστικά, όπως και αυτή η σελίδα, ή ακούστε τις στάσεις 3 και 4 πριν μπείτε. Η φωτογράφιση χωρίς φλας επιτρέπεται στο μεγαλύτερο μέρος του κτιρίου.
  • Όλοι περνούν από έλεγχο ασφαλείας: όχι αποσκευές ή μεγάλες τσάντες, και σακίδια ως 20 λίτρα. Ντυθείτε όπως σε χώρο λατρείας, με καλυμμένους ώμους, κοιλιά και μηρούς· οι άντρες βγάζουν το καπέλο. Για τους πύργους γίνεται χωριστή κράτηση στον δικό τους επίσημο ιστότοπο, και το Θησαυροφυλάκιο έχει εισιτήριο.
Επίσημα εισιτήρια →
03

Ο επίσημος ηχητικός ξεναγός

Ο καθεδρικός έχει τρεις δικούς του. Μια δωρεάν επίσημη εφαρμογή για Android και iPhone, στα γαλλικά, τα αγγλικά ή τα ισπανικά, με διαδρομές για μεμονωμένους επισκέπτες, οικογένειες και προσκυνητές· ο καθεδρικός ζητά να φέρετε τα δικά σας ακουστικά για να τη χρησιμοποιήσετε. Ηχητικούς ξεναγούς προς ενοικίαση στο γραφείο υποδοχής, 6 ευρώ, στα γαλλικά, τα αγγλικά, τα ισπανικά, τα γερμανικά, τα πορτογαλικά και τα ιταλικά. Και δωρεάν ξεναγήσεις από εθελοντές της CASA Notre-Dame, σε ομάδες το πολύ είκοσι ατόμων, με σημείο συνάντησης στη rue du Cloître-Notre-Dame, στη γωνία με τη rue d’Arcole, δίπλα στον βόρειο πύργο. Μια τέταρτη επιλογή, ανεξάρτητη από τον καθεδρικό, είναι αυτή η σελίδα: δωρεάν, χωρίς συσκευή να παραλάβετε από το γραφείο, και με την αφήγηση κάθε στάσης ολόκληρη γραμμένη κάτω από το πλέιερ, κάτι που βοηθά σε έναν ναό όπου ζητείται σιωπή.

Επίσημος ιστότοπος →

Ερωτήσεις

Υπάρχει δωρεάν ηχητικός ξεναγός για την Παναγία των Παρισίων;

Ναι: η επίσημη εφαρμογή του καθεδρικού και αυτή η σελίδα δεν κοστίζουν τίποτα. Η εφαρμογή λειτουργεί σε Android και iPhone, με ξεναγήσεις στα γαλλικά, τα αγγλικά ή τα ισπανικά. Αυτή η σελίδα δεν χρειάζεται καμία εφαρμογή: οι πέντε στάσεις της παίζουν μέσα στην ίδια την ιστοσελίδα, η καθεμία με ολόκληρη την αφήγηση γραμμένη από κάτω. Φέρτε ακουστικά και για τα δύο. Ο μόνος που κοστίζει είναι ο ηχητικός ξεναγός που νοικιάζετε στο γραφείο υποδοχής.

Κοστίζει κάτι αυτός ο ηχητικός ξεναγός ή χρειάζεται εισιτήριο;

Όχι. Η είσοδος στον καθεδρικό είναι δωρεάν, και οι τρεις από τις πέντε στάσεις είναι σε εξωτερικό, δημόσιο χώρο: η πλατεία, η πύλη εισόδου και η γέφυρα Pont au Double. Οι άλλες δύο είναι μέσα. Η δωρεάν κράτηση για συγκεκριμένη ώρα είναι προαιρετική και απλώς μειώνει την αναμονή στην πόρτα.

Πόσο κοστίζει ο επίσημος ηχητικός ξεναγός της Παναγίας των Παρισίων;

Οι συσκευές ηχητικής ξενάγησης στο γραφείο υποδοχής κοστίζουν 6 ευρώ και υπάρχουν στα γαλλικά, τα αγγλικά, τα ισπανικά, τα γερμανικά, τα πορτογαλικά και τα ιταλικά. Η επίσημη εφαρμογή του καθεδρικού είναι δωρεάν, στα γαλλικά, τα αγγλικά ή τα ισπανικά, με διαδρομές για μεμονωμένους επισκέπτες, οικογένειες και προσκυνητές.

Πρέπει να κάνω κράτηση για να μπω στην Παναγία των Παρισίων;

Όχι. Ο καθεδρικός λέει ότι η κράτηση είναι εντελώς προαιρετική και υπάρχει μόνο για να επιταχύνει την είσοδο· χωρίς αυτήν μπαίνετε κανονικά, με μεγαλύτερη αναμονή τις ώρες αιχμής. Οι δωρεάν ώρες ανοίγουν μόλις λίγες ώρες πριν στον ιστότοπο ή στην εφαρμογή του καθεδρικού, και καμία άλλη πλατφόρμα δεν επιτρέπεται να τις πουλά. Για να παρακολουθήσετε τη Λειτουργία δεν χρειάζεται κράτηση: μια χωριστή ουρά ανοίγει 20 λεπτά πριν από κάθε ακολουθία.

Κλείνει ποτέ η Παναγία των Παρισίων;

Μερικές φορές. Είναι ανοιχτή καθημερινά στις ώρες που δίνει η δική της σελίδα: Δευτέρα ως Παρασκευή 07:50–19:00, την Πέμπτη ως τις 22:00, και Σάββατο και Κυριακή 08:15–19:30, με τελευταία είσοδο 30 λεπτά πριν από το κλείσιμο. Κλείνει όμως για τους επισκέπτες σε μεγάλες τελετές και επίσημες εκδηλώσεις: στις 13 Δεκεμβρίου 2025, για παράδειγμα, έμεινε κλειστή όλη την ημέρα για μια μακαριοποίηση. Ελέγξτε τον ιστότοπο του καθεδρικού για τη μέρα που σκοπεύετε να έρθετε.

Μπορώ να ανέβω στους πύργους;

Όχι με τη δωρεάν είσοδο στον καθεδρικό. Τους πύργους τούς διαχειρίζεται χωριστά το Centre des monuments nationaux, και η κράτηση γίνεται μόνο στον δικό τους επίσημο ιστότοπο, όπου θα βρείτε τιμές, ώρες επίσκεψης, ημερομηνίες και ημέρες κλεισίματος. Καμία από τις πέντε στάσεις αυτής της σελίδας δεν τους χρειάζεται.

Περισσότερες ηχητικές ξεναγήσεις

Δημιουργία του Chiaro. Δεν συνδέεται με τον καθεδρικό ναό της Παναγίας των Παρισίων.