Μετάβαση στο περιεχόμενο

Πάνθεον · Παρίσι · Ανεξάρτητος ξεναγός

Ηχητικός ξεναγός του Πανθέου των Παρισίων,
πέντε στάσεις, δωρεάν.

Μια εκκλησία μήκους 110 μέτρων κάτω από τρούλο ύψους 83 μέτρων, που έγινε ο τάφος του έθνους: πέντε στάσεις παίζουν σε αυτή την καρτέλα, και για κάθε άλλο όνομα στην κρύπτη το Chiaro σάς λέει την ιστορία από μια φωτογραφία.

Λήψη στο App Store

Δημιουργία του Chiaro. Δεν συνδέεται με το Πάνθεον των Παρισίων.

9:41

Η δυτική πρόσοψη και το αέτωμα του Νταβίντ ντ’ Ανζέ

Πάνθεον των Παρισίων, Παρίσι

0:00 2:37
Στάση 1 από 5

Οι πέντε στάσεις · 13 λεπτά ήχου

Πέντε σημεία, μία διαδρομή,
με τη σειρά που θα περπατήσετε.

Αυτός ο ηχητικός ξεναγός του Πανθέου ξεκινά στην πλατεία, στην κορυφή της οδού Σουφλό, απ’ όπου το προστώο, το αέτωμα και ο τρούλος διαβάζονται πριν μπείτε, και τελειώνει ανάμεσα στους τάφους κάτω από το δάπεδο. Μόλις περάσετε τις πόρτες, προχωρήστε ανατολικά κατά μήκος του κεντρικού κλίτους και σταθείτε εκεί όπου διασταυρώνονται οι τέσσερις κεραίες, κάτω από τον τρούλο· σε εκείνο ακριβώς το σημείο ταλαντεύεται το εκκρεμές του Φουκό· συνεχίστε ανατολικά ως την άκρη, όπου η Εθνική Συνέλευση στέκεται στη θέση της Αγίας Τράπεζας· και μετά κατεβείτε στην κρύπτη, στον θάλαμο του Βολταίρου. Πέντε στάσεις χωρίς ξεναγό, όλες μέσα ή μπροστά σε ένα κτίριο μήκους 110 μέτρων, κάνουν συνολικά περίπου 13 λεπτά ακρόασης.

Πριν ξεκινήσετε, να ξέρετε ότι εδώ αλλάζουν δύο πράγματα: η τιμή του εισιτηρίου, που είναι χαμηλότερη από τον Οκτώβριο ως τον Μάρτιο απ’ ό,τι το καλοκαιρινό εξάμηνο, και η ώρα κλεισίματος, που έρχεται νωρίτερα όποτε το κεντρικό κλίτος γεμίσει υπερβολικά. Κάθε ωράριο, τιμή και κανόνας σε αυτή τη σελίδα προέρχεται από το paris-pantheon.fr, τον επίσημο ιστότοπο του μνημείου, και οι ιστορίες του στηρίζονται σε αυτόν τον ιστότοπο και στη Βικιπαίδεια. Μια έντυπη ανακοίνωση δίπλα στο προστώο ή μια κουβέντα από έναν φύλακα μετράει περισσότερο από οτιδήποτε γράφεται εδώ· κι αν πιάσετε αυτή τη σελίδα σε λάθος, στείλτε μας ένα μήνυμα, ώστε ο επόμενος επισκέπτης να τη βρει διορθωμένη.

Στάση 1 από 5 · Place du Panthéon, στην κορυφή της οδού Σουφλό, απέναντι από τη δυτική πρόσοψη· δημόσια πλατεία, πριν από οποιοδήποτε εισιτήριο

Η δυτική πρόσοψη και το αέτωμα του Νταβίντ ντ’ Ανζέ

Ζακ-Ζερμέν Σουφλό (1713–1780), με ολοκλήρωση από τον Ζαν-Μπατίστ Ροντελέ· αέτωμα: Νταβίντ ντ’ Ανζέ (1788–1856) · Κτίριο 1764–1790· αέτωμα 1831–1837 · Λίθινο προστώο με κορινθιακούς κίονες κάτω από γλυπτό αέτωμα· το κτίριο έχει μήκος 110 m και πλάτος 84 m

Προσέξτε

  • Την επιγραφή στη ζώνη κάτω από το αέτωμα, Aux grands hommes la patrie reconnaissante, «Στους μεγάλους άνδρες η ευγνώμων πατρίδα». Έχει κατέβει και ξαναμπεί περισσότερες από μία φορές από το 1791· από το 1885 έμεινε στη θέση της.
  • Τον Ναπολέοντα ανάμεσα στους στρατιώτες και στους ένστολους φοιτητές στο δεξί μισό του αετώματος, και τον Βολταίρο, τον Ρουσσώ και τον Λαφαγιέτ ανάμεσα στους στοχαστές αριστερά.
  • Τα ανάγλυφα πάνω από τις πόρτες, βαθιά μέσα στο προστώο: γλυπτά της δεκαετίας του 1790 και του 1837, που επέζησαν από κάθε αλλαγή καθεστώτος.
  • Τον σταυρό πάνω στο φανάρι. Από το 1830 ως το 1851 κυμάτιζε εκεί στη θέση του μια σημαία, και μια κόκκινη σημαία κατά την Κομμούνα του 1871.
Κείμενο (2:37)

Σταθείτε εκεί όπου η οδός Σουφλό ανοίγει στην πλατεία και κοιτάξτε προς τα πάνω, στον λόφο. Ολόκληρη η πρόσοψη είναι φτιαγμένη για να φαίνεται από εδώ: μια σειρά κορινθιακοί κίονες, ένα τρίγωνο από γλυπτές μορφές που ακουμπά πάνω τους, και πάνω απ’ όλα ένα τύμπανο ζωσμένο με κι άλλους κίονες, ένας τρούλος κι ένα φανάρι. Από το 1790 ώσπου υψώθηκε ο Πύργος του Άιφελ το 1889, ο σταυρός πάνω σε εκείνο το φανάρι ήταν το ψηλότερο σημείο του Παρισιού. Ρίξτε μια ματιά πίσω σας: ο δρόμος κατηφορίζει ευθεία για περίπου τριακόσια μέτρα ως τον Κήπο του Λουξεμβούργου.

Όλα ξεκίνησαν από ένα τάμα. Το 1744 ο Λουδοβίκος ο Δέκατος Πέμπτος αρρώστησε βαριά στο Μετς, προσευχήθηκε στην Αγία Γενοβέφα, την πολιούχο του Παρισιού, και γιατρεύτηκε. Ορκίστηκε να ξαναχτίσει την εκκλησία του αβαείου της σε αυτή την κορυφή του λόφου. Τα ταμεία ήταν άδεια, έτσι το στέμμα οργάνωσε μια τεράστια λαχειοφόρο, και ο ίδιος ο βασιλιάς έβαλε τον θεμέλιο λίθο στις έξι Σεπτεμβρίου του 1764. Ο αρχιτέκτονάς του, ο Ζακ-Ζερμέν Σουφλό, ήταν σχεδόν άγνωστος, και ήθελε να συναγωνιστεί τον Άγιο Πέτρο της Ρώμης και τον Άγιο Παύλο του Λονδίνου. Πέθανε πριν τελειώσει το έργο. Ο συνεργάτης του Μπρεμπιόν και ο μαθητής του Ροντελέ το ολοκλήρωσαν το 1790, ακριβώς στην ώρα για να το πάρει η Επανάσταση από την αγία.

Διαβάστε τις λέξεις στη ζώνη κάτω από το τρίγωνο: «Στους μεγάλους άνδρες η ευγνώμων πατρίδα». Μπήκαν εκεί το 1791, όταν η εκκλησία έγινε τόπος ανάπαυσης για ήρωες. Κατέβηκαν επί των παλινορθωμένων βασιλιάδων, ξαναμπήκαν το 1830, κατέβηκαν πάλι επί της Δεύτερης Αυτοκρατορίας και επέστρεψαν οριστικά το 1885, για την κηδεία του Βίκτωρος Ουγκώ. Το κτίριο άλλαξε χρήση έξι φορές, κι αυτή η επιγραφή είναι το βαρόμετρό του.

Τώρα το αέτωμα. Ο Νταβίντ ντ’ Ανζέ το σκάλισε από το 1831 έως το 1837. Στη μέση στέκεται η Πατρίδα και μοιράζει στεφάνια που της δίνει η Ελευθερία, ενώ η Ιστορία καταγράφει τα ονόματα. Αριστερά είναι οι στοχαστές και οι επιστήμονες: ο Βολταίρος, ο Ρουσσώ, ο γιατρός Μπισά και ο Λαφαγιέτ. Η κυβέρνηση ήθελε να βγει ο Λαφαγιέτ. Ο Νταβίντ ντ’ Ανζέ αρνήθηκε, και το αέτωμα αποκαλύφθηκε χωρίς καμία απολύτως επίσημη τελετή. Δεξιά στέκονται ο Ναπολέων Βοναπάρτης, οι στρατιώτες του και ένστολοι φοιτητές της Πολυτεχνικής Σχολής.

Αυτοί οι κίονες έχουν δει χειρότερα από την πολιτική. Τον Ιούνιο του 1848 εξεγερμένοι που είχαν κρυφτεί μέσα διώχτηκαν με κανονιοβολισμούς που προκάλεσαν σοβαρές ζημιές σε αυτή την πρόσοψη. Και στις είκοσι έξι Μαΐου του 1871, καθώς έπεφτε η Κομμούνα, ο βουλευτής Ζαν-Μπατίστ Μιγιέρ εκτελέστηκε πάνω σε αυτά τα σκαλιά, γονατιστός.

Στάση 2 από 5 · Μέσα, κατά μήκος του κεντρικού κλίτους ως το σημείο όπου συναντά τη διασταύρωση κάτω από τον τρούλο· κοιτάξτε ψηλά

Ο τρούλος πάνω από τη διασταύρωση, όπως φαίνεται από το κεντρικό κλίτος

Ζακ-Ζερμέν Σουφλό (1713–1780) και Ζαν-Μπατίστ Ροντελέ· λοφία: Φρανσουά Ζεράρ (1770–1837)· τοιχογραφία του τρούλου: Αντουάν-Ζαν Γκρο (1771–1835) · Σχέδιο τρούλου εγκρίθηκε το 1777, ολοκληρώθηκε το 1790· ζωγραφική του Γκρο 1811–1824· λοφία 1821–1837 · Τρεις λίθινοι τρούλοι ο ένας μέσα στον άλλον, ύψος 83 m ως την κορυφή· ο τρούλος ζυγίζει 17.000 τόνους

Προσέξτε

  • Τη ζωγραφισμένη ταινία με τις λέξεις La Mort, «Ο Θάνατος», στη βάση ενός από τα τέσσερα λοφία του Φρανσουά Ζεράρ· τα άλλα είναι η Δόξα, το Έθνος και η Δικαιοσύνη.
  • Το άνοιγμα στον φατνωματικό κάτω τρούλο, και τη ζωγραφική που αιωρείται από πάνω του, στον μεσαίο από τους τρεις τρούλους.
  • Τα παράθυρα του τυμπάνου: το φως της μέρας που μπαίνει από αυτά φωτίζει από ψηλά τη ζωγραφική του Γκρο.
  • Μέσα από το τόξο απέναντι, τον φατνωματικό θόλο της επόμενης κεραίας του ελληνικού σταυρού.
Κείμενο (2:49)

Ανεβείτε το κεντρικό κλίτος και σταματήστε λίγο πριν από τον ανοιχτό χώρο στη μέση, εκεί όπου συναντιούνται οι τέσσερις κεραίες του κτιρίου. Μετά γείρετε το κεφάλι πίσω. Πάνω σας η πέτρα δίνει τη θέση της σε ένα δαχτυλίδι από παράθυρα, μια ζώνη από γλυπτές γιρλάντες και την κάτω πλευρά ενός τρούλου. Κοιτάτε το κομμάτι του κτιρίου που παραλίγο να το γκρεμίσει.

Ο Σουφλό σχεδίασε έναν ελληνικό σταυρό, τέσσερις κεραίες ίσου μήκους, με τον τρούλο πάνω από τη διασταύρωση. Αυτό που βλέπετε είναι μόνο ο πρώτος από τρεις τρούλους, φωλιασμένους ο ένας μέσα στον άλλον. Ο χαμηλότερος έχει φατνώματα και είναι ανοιχτός στη μέση. Μέσα από αυτό το άνοιγμα διακρίνετε τον δεύτερο, που φέρει μια ζωγραφική, και πάνω και από τους δύο κάθεται το εξωτερικό κέλυφος που είδατε από την πλατεία, χτισμένο από πέτρα και ντυμένο με μολύβι, αντί για ξύλινο σκελετό, όπως γίνονταν συνήθως οι γαλλικοί τρούλοι. Ο μεσαίος τρούλος σηκώνει το λίθινο φανάρι, πάνω από πέντε τόνους, και ο Σουφλό σχεδίασε την καμπύλη του σαν ανεστραμμένη κρεμαστή αλυσίδα, ακολουθώντας μια θεωρία που δημοσίευσε ο Ρόμπερτ Χουκ το 1676. Ολόκληρος ο τρούλος ζυγίζει δεκαεπτά χιλιάδες τόνους.

Οι επικριτές έλεγαν ότι τέσσερις πεσσοί δεν θα άντεχαν ποτέ κάτι τέτοιο. Ο Σουφλό διέτρεξε την πέτρα με σιδερένιες ράβδους, πρόδρομο της οπλισμένης κατασκευής, και από το 1806 ο Ροντελέ αναγκάστηκε να ενισχύσει τους πεσσούς. Ως τον εικοστό πρώτο αιώνα οι ράβδοι είχαν διαβρωθεί, και μια αποκατάσταση από το 2010 έως το 2020 τις αντικατέστησε.

Βρείτε τα τέσσερα καμπύλα τρίγωνα εκεί όπου ο στρογγυλός τρούλος πατά πάνω στην τετράγωνη διασταύρωση. Αυτά είναι τα λοφία του Φρανσουά Ζεράρ: η Δόξα, ο Θάνατος, το Έθνος και η Δικαιοσύνη, ζωγραφισμένα από το 1821 έως το 1837. Ο Ζεράρ πέθανε το 1837 και τα τελείωσαν οι μαθητές του. Ψάξτε τη ζωγραφισμένη ταινία που γράφει στα γαλλικά «Λα Μορ», δηλαδή «Ο Θάνατος».

Η ζωγραφική στον δεύτερο τρούλο, η Αποθέωση της Αγίας Γενοβέφας, είναι του Αντουάν-Ζαν Γκρο, και η ιστορία της είναι φάρσα σε τέσσερις πράξεις. Ο Ναπολέων την παρήγγειλε το 1811, και ο Γκρο έβαλε μέσα τον Αυτοκράτορα. Τον Αύγουστο του 1814 το υπουργείο του παλινορθωμένου βασιλιά τού είπε να ζωγραφίσει στη θέση του τον Λουδοβίκο τον Δέκατο Όγδοο. Στα τέλη Μαρτίου του 1815 ο Ναπολέων είχε επιστρέψει, και μαζί του η εντολή να ζωγραφιστεί εκείνος. Μόλις τελείωσαν οι Εκατό Ημέρες, ήταν ξανά η σειρά του Λουδοβίκου. Η αμοιβή ανέβηκε στην πορεία από τριάντα έξι χιλιάδες φράγκα σε πενήντα χιλιάδες.

Πριν προχωρήσετε, κοιτάξτε πίσω, προς το κεντρικό κλίτος. Οι πίνακες στα τέσσερα πρώτα φατνώματα δεξιά είναι η Παιδική ηλικία της Αγίας Γενοβέφας του Πυβί ντε Σαβάν, ζωγραφισμένη από το 1874 έως το 1878 και κρεμασμένη, όπως και όλος ο κύκλος, πάνω από παράθυρα που είχαν χτιστεί δεκαετίες νωρίτερα. Σε έναν μεταγενέστερο πίνακα του ίδιου κύκλου, ο Ζοζέφ Μπλαν έδωσε στον δημοκρατικό ηγέτη Γκαμπετά τον ρόλο ενός απεσταλμένου του Κλόβις και στον Ζορζ Κλεμανσό τον ρόλο του Αγίου Γαλακτουάρ.

Στάση 3 από 5 · Η διασταύρωση, ακριβώς κάτω από τον τρούλο, στο χαμηλό κιγκλίδωμα γύρω από το εκκρεμές

Το εκκρεμές του Φουκό, κάτω από τον τρούλο

Πείραμα του Λεόν Φουκό (1819–1868) με τον μηχανικό Γκυστάβ Φρομάν· επανεγκαταστάθηκε το 1995 · 1851· μόνιμη επανεγκατάσταση το 1995 · Σφαίρα από ορείχαλκο και μόλυβδο 28 kg σε χαλύβδινο σύρμα μήκους 67 m, κρεμασμένο από τον τρούλο

Προσέξτε

  • Τη γραμμή του βαριδιού σε σχέση με τον κύκλο που είναι χαραγμένος γύρω του. Ξαναελάτε σε ένα τέταρτο της ώρας και θα έχει μετακινηθεί, γιατί έχει μετακινηθεί το δάπεδο.
  • Το σύρμα που ανεβαίνει ίσια ως εκεί που χάνεται από τα μάτια. Στη βάση του καταλήγει στο βαρίδι· στην κορυφή του είναι στερεωμένο εξήντα επτά μέτρα ψηλά, στον τρούλο.
  • Ακριβώς από πάνω, μέσα από τον ανοιχτό τρούλο, την Αγία Γενοβέφα του Γκρο με τους βασιλιάδες της Γαλλίας γύρω της.
Κείμενο (2:11)

Βρίσκεστε τώρα ακριβώς κάτω από τον τρούλο, και η ορειχάλκινη σφαίρα που ταλαντεύεται μπροστά σας κρέμεται από αυτόν με ένα χαλύβδινο σύρμα μήκους εξήντα επτά μέτρων. Δώστε της ένα λεπτό. Πηγαινοέρχεται σε κάτι που μοιάζει με σταθερή γραμμή, και κάθε πλήρης ταλάντωση κρατά δεκαέξι δευτερόλεπτα, πάνω σε ένα τόξο πλάτους περίπου έξι μέτρων. Η γραμμή δεν είναι σταθερή. Κάθε ταλάντωση πέφτει περίπου δυόμισι χιλιοστά μακριά από την προηγούμενη, και με τις ώρες η γραμμή γυρίζει αργά γύρω από τον κύκλο.

Δεν κινείται η σφαίρα. Κινείστε εσείς. Το εκκρεμές συνεχίζει να ταλαντεύεται στο ίδιο επίπεδο, ενώ το δάπεδο, το κτίριο και ολόκληρο το Παρίσι γυρίζουν από κάτω του μαζί με τη Γη.

Ο Λεόν Φουκό το δοκίμασε πρώτα στο κελάρι του σπιτιού του στο Παρίσι. Για μια δημόσια επίδειξη το 1851 χρειαζόταν ύψος, και ο Λουδοβίκος-Ναπολέων Βοναπάρτης, τότε Πρόεδρος, επέτρεψε σε εκείνον και στον μηχανικό Γκυστάβ Φρομάν να χρησιμοποιήσουν αυτόν τον τρούλο. Οι προσκλήσεις έγραφαν: «Σας προσκαλούμε να έρθετε να δείτε τη Γη να γυρίζει». Κρέμασαν μια σφαίρα από ορείχαλκο και μόλυβδο βάρους είκοσι οκτώ κιλών, με μια ακίδα από κάτω που χάραζε ένα στρώμα άμμου, έτσι ώστε κάθε πέρασμα άφηνε ένα καινούργιο αυλάκι δίπλα στο προηγούμενο. Οι Παριζιάνοι έρχονταν κατά πλήθη.

Κράτησε μήνες. Τον Δεκέμβριο του 1851 ο ίδιος Λουδοβίκος-Ναπολέων κατέλαβε την εξουσία με πραξικόπημα, έδωσε το κτίριο πίσω στην Εκκλησία, και το πείραμα σταμάτησε. Πενήντα χρόνια αργότερα ο αστρονόμος Καμίγ Φλαμαριόν κρέμασε ξανά εδώ ένα εκκρεμές, και πάνω από δύο χιλιάδες άνθρωποι ήρθαν στην πρώτη επίδειξη. Επέστρεψε οριστικά το 1995, κατέβηκε κατά την αποκατάσταση το 2014, και ξανακρεμάστηκε στις δεκαπέντε Σεπτεμβρίου του 2015.

Κάτι που πρέπει να ξέρετε πριν δεθείτε με αυτό το βαρίδι: είναι αντίγραφο. Η αυθεντική σφαίρα του Φουκό ανήκει στο Μουσείο Τεχνών και Επαγγελμάτων. Κρεμόταν πράγματι εδώ για ένα διάστημα από το 1995, όσο εκείνο το μουσείο ανακαινιζόταν, και μετά γύρισε στο σπίτι της.

Το όνομα του Φουκό βρίσκεται και πάνω στον Πύργο του Άιφελ, αλλά αυτή η διασταύρωση είναι το σημείο όπου η ιδέα του δουλεύει ακόμη. Ακολουθήστε το σύρμα προς τα πάνω με τα μάτια σας. Χάνεται μέσα από το άνοιγμα του φατνωματικού τρούλου, κι εκεί ψηλά είναι η ζωγραφική του Γκρο: η Αγία Γενοβέφα καθισμένη σε έναν βράχο, με τους βασιλιάδες της Γαλλίας μαζεμένους γύρω της, από τον Κλόβις ως τον Λουδοβίκο τον Δέκατο Όγδοο.

Στάση 4 από 5 · Το ανατολικό άκρο, στην αψίδα πέρα από τη διασταύρωση, απέναντι από το μνημείο, εκεί όπου βρισκόταν η Αγία Τράπεζα

Η Εθνική Συνέλευση, στο ανατολικό άκρο

Φρανσουά-Λεόν Σικάρ (1862–1934)· ψηφιδωτό σε σχέδιο του Ερνέστ Εμπέρ· πίνακες στο βάθος: Εντουάρ Ντεταΐγ · Παρουσιάστηκε το 1911· ψηφιδωτό 1875–1884· τρίπτυχο του Ντεταΐγ 1902–1905 · Λίθινο σύμπλεγμα ύψους 6,40 m και μήκους 9,60 m

Προσέξτε

  • Τις λέξεις Vivre libre ou mourir, «Ζήσε ελεύθερος ή πέθανε», χαραγμένες στο βάθρο κάτω από τη Μαριάννα.
  • Τους δύο τυμπανιστές μπροστά στο δεξί σύμπλεγμα, και τον στρατηγό Ος έφιππο πίσω τους.
  • Την Ιωάννα της Λωραίνης με το λάβαρό της στο χρυσό ψηφιδωτό από πάνω: η μόνη από τις πέντε μορφές χωρίς φωτοστέφανο.
  • Τη λατινική ζώνη στη βάση του ψηφιδωτού, που αρχίζει με τις λέξεις ANGELVM GALLIAE CVSTODEM, «τον φύλακα άγγελο της Γαλλίας».
Κείμενο (2:18)

Συνεχίστε ανατολικά, πέρα από τη διασταύρωση, ως την άκρη, εκεί όπου μια εκκλησία θα είχε την κύρια Αγία Τράπεζα. Εκεί ακριβώς στέκεται αυτό. Μπροστά σας υψώνεται ένας τοίχος από πέτρινους ανθρώπους, ύψους 6,40 μέτρων και μήκους 9,60 μέτρων, και λέγεται Εθνική Συνέλευση.

Δεν προοριζόταν ποτέ για αυτό το κτίριο. Το σύμπλεγμα του Φρανσουά-Λεόν Σικάρ προοριζόταν αρχικά για τον Κήπο του Κεραμεικού και κατέληξε εδώ, στη θέση της παλιάς Αγίας Τράπεζας στην αψίδα: ένας δημοκρατικός βωμός στην κεφαλή ενός κτιρίου που ξεκίνησε ως εκκλησία. Ο Σικάρ δούλεψε πάνω του σχεδόν τέσσερα χρόνια, και όταν παρουσιάστηκε το 1911, ο Τύπος το κατακεραύνωσε, για το τεράστιο μέγεθός του και επειδή δεν ήταν τίποτε άλλο παρά πέτρα.

Διαβάστε το από τη μέση. Ένθρονη πάνω στο βάθρο κάθεται η Μαριάννα, η Δημοκρατία, πάνω από τις λέξεις «Ζήσε ελεύθερος ή πέθανε». Στα αριστερά σας οι βουλευτές της Συνέλευσης ορμούν μπροστά με τα χέρια απλωμένα, δίνοντας τον όρκο. Στα δεξιά σας ο στρατηγός Ος κάθεται έφιππος ανάμεσα σε δημοκρατικούς στρατιώτες, και δύο τυμπανιστές γέρνουν μπροστά στον ρυθμό. Προσέξτε τα ρούχα και την κίνηση: ο Σικάρ σμίλεψε άνδρες με τα ενδύματα της δικής τους εποχής, όχι με τήβεννους, και τους έκανε να ορμούν.

Μετά κοιτάξτε πέρα από αυτούς. Ο πίνακας πίσω από το δεξί σύμπλεγμα ανήκει στο τρίπτυχο του Εντουάρ Ντεταΐγ «Προς τη δόξα», ζωγραφισμένο από το 1902 έως το 1905 και χαιρετισμένο ως ζωγραφικός ύμνος στη Δημοκρατία. Ο Σικάρ διαμόρφωσε το σύμπλεγμά του έτσι ώστε να φαίνεται ακόμη.

Τώρα σηκώστε τα μάτια στον ημιθόλιο από πάνω σας, και η διαφωνία γίνεται ενδιαφέρουσα. Εκείνο το χρυσό ψηφιδωτό σχεδιάστηκε από τον Ερνέστ Εμπέρ και φτιάχτηκε από το 1875 έως το 1884, όταν το κτίριο υποτίθεται ότι ήταν ακόμη εκκλησία. Δείχνει τον Χριστό να διδάσκει στον φύλακα άγγελο της Γαλλίας τα πεπρωμένα της χώρας, σαράντα δύο τετραγωνικά μέτρα ψηφιδωτού, με τη λατινική επιγραφή του να τρέχει κατά μήκος της βάσης. Μετρήστε τα φωτοστέφανα. Από τις πέντε μορφές του, οι τέσσερις φορούν ένα, ανάμεσά τους και η γονατιστή γυναίκα που συμβολίζει την Πόλη του Παρισιού. Η Ιωάννα της Λωραίνης, που κρατά το λάβαρό της, δεν έχει. Η Εκκλησία την ανακήρυξε αγία μόλις το 1920.

Έτσι, σε αυτή την άκρη του κτιρίου, ένας επαναστατικός όρκος κι ένας στρατός που βαδίζει στέκονται κάτω από ένα καθολικό ψηφιδωτό, και η Δημοκρατία τούς άφησε πρόσωπο με πρόσωπο.

Στάση 5 από 5 · Η κρύπτη, κάτω από την εκκλησία: ο θάλαμος του Βολταίρου

Ο τάφος του Βολταίρου στην κρύπτη

Άγαλμα: Ζαν-Αντουάν Ουντόν (1741–1828)· θόλοι: Σουφλό και Ροντελέ · Ο Βολταίρος μεταφέρθηκε εδώ στις 11 Ιουλίου 1791· άγαλμα περίπου 1808–1812 · Λίθινη κρύπτη τεσσάρων στοών κάτω από όλο το κτίριο· μαρμάρινο άγαλμα και σαρκοφάγος

Προσέξτε

  • Την επίχρυση επιγραφή στη σαρκοφάγο, AUX MANES DE VOLTAIRE, με την ημερομηνία του διατάγματος της Συνέλευσης, 30 Μαΐου 1791.
  • Τον Βολταίρο του Ουντόν: το χαμόγελο, το οστεώδες πρόσωπο και τα χαρτιά που κρατά στο στήθος.
  • Το ημικυκλικό παράθυρο στην άκρη του θαλάμου. Η κρύπτη απλώνεται κάτω από όλο το κτίριο και φωτίζεται απ’ έξω.
Κείμενο (2:41)

Κατεβείτε στην κρύπτη. Είναι πιο δροσερή, πιο ήσυχη και πολύ μεγαλύτερη απ’ όσο περιμένετε: τέσσερις μακριές στοές, μία κάτω από κάθε κεραία της εκκλησίας από πάνω, με παράθυρα ψηλά σε καθεμιά, έτσι ώστε ποτέ δεν είναι ολότελα υπόγεια. Υπάρχει χώρος για περίπου τριακόσιους τάφους, πολύ περισσότερους απ’ όσους έχουν χρησιμοποιηθεί ποτέ.

Ο πρωιμότερος από όσους βρίσκονται ακόμη εδώ είναι μπροστά σας. Τα λείψανα του Βολταίρου μεταφέρθηκαν σε αυτό το κτίριο στις έντεκα Ιουλίου του 1791, με μια μεγαλόπρεπη τελετή. Διαβάστε τα επίχρυσα γράμματα στη σαρκοφάγο: «Στους μάνες του Βολταίρου», δηλαδή στο πνεύμα του Βολταίρου, και από κάτω, ότι η Εθνοσυνέλευση αποφάσισε στις τριάντα Μαΐου του 1791 πως εκείνος είχε κερδίσει τις τιμές που αρμόζουν στους μεγάλους άνδρες. Ο μαρμάρινος Βολταίρος δίπλα, λεπτός και χαμογελαστός, με μια δέσμη χαρτιά στο χέρι, είναι έργο του Ζαν-Αντουάν Ουντόν, σμιλεμένο περίπου από το 1808 έως το 1812.

Δεν ήταν πάντα ευπρόσδεκτος επισκέπτης. Το 1821, όταν το κτίριο ήταν ξανά εκκλησία, οι τάφοι του Βολταίρου και του Ρουσσώ μετακινήθηκαν μακριά από τα μάτια του κοινού. Αυλικοί ρώτησαν τον Λουδοβίκο τον Δέκατο Όγδοο αν ήταν πρέπον να μείνει ένας τέτοιος εχθρός του κλήρου μέσα σε εκκλησία. Αφήστε τον, είπε ο βασιλιάς· τιμωρείται αρκετά που πρέπει να ακούει λειτουργία κάθε μέρα. Επί της Δεύτερης Αυτοκρατορίας οι δύο τάφοι σκεπάστηκαν με σανίδες. Και για δεκαετίες το Παρίσι επαναλάμβανε μια ιστορία ότι το 1814 φανατικοί είχαν κλέψει τα οστά του Βολταίρου και τα είχαν πετάξει σε έναν σωρό σκουπιδιών. Η φήμη φούντωσε τόσο, ώστε το φέρετρο ανοίχτηκε το 1897. Ήταν μέσα.

Ο Ρουσσώ τον ακολούθησε εδώ το 1794. Πιο πέρα οι στοές γεμίζουν με τις μεταγενέστερες επιλογές της Δημοκρατίας: ο Βίκτωρ Ουγκώ το 1885, ο Εμίλ Ζολά το 1908, ο Ζαν Ζορές, ο Ζαν Μουλέν και ο Λουί Μπράιγ. Η Μαρί Κιουρί ήρθε το 1995, η πρώτη γυναίκα που έγινε δεκτή για τη δική της αξία. Οι ηρωίδες της Αντίστασης Ζενεβιέβ ντε Γκωλ-Αντονιόζ και Ζερμέν Τιγιόν ακολούθησαν το 2015, η Σιμόν Βέιλ το 2018 και η Ζοζεφίν Μπέικερ το 2021, τιμημένη με κενοτάφιο αντί για τάφο. Το 2024 η Μελινέ Μανουσιάν ήρθε δίπλα στον σύζυγό της, τον αντιστασιακό Μισάκ Μανουσιάν. Οι μισοί όμως από όσους είναι θαμμένοι εδώ κάτω είναι αξιωματούχοι της Αυτοκρατορίας του Ναπολέοντα που σχεδόν κανείς δεν θυμάται πια. Από το 1958 ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας αποφασίζει ποιος μπαίνει. Οι πιο πρόσφατοι, τον Ιούνιο του 2026, ήταν ο ιστορικός Μαρκ Μπλοκ και η σύζυγός του Σιμόν Μπλοκ: τιμώνται εδώ με κενοτάφια, άδειους τάφους, επειδή ο τάφος του Μαρκ Μπλοκ παραμένει στην Κρεζ.

Και ο Σουφλό είναι εδώ, μεταφερμένος κάτω το 1829. Ο αρχιτέκτονας που ύψωσε την εκκλησία για μια αγία αναπαύεται κάτω από αυτήν, ανάμεσα στους μεγάλους άνδρες.

Ανεξάρτητος ξεναγός · Chiaro

Στρέψτε το Chiaro σε ό,τι βλέπετε στο Πάνθεον.

Πέντε στάσεις αφήνουν το μεγαλύτερο μέρος του κτιρίου ανείπωτο: ολόκληρους τοίχους με ζωγραφισμένους αγίους και βασιλιάδες στο κεντρικό κλίτος, τα τέσσερα λοφία του Ζεράρ και μια κρύπτη με ογδόντα μία ταφές, οι μισές αξιωματούχοι της Αυτοκρατορίας που λίγοι επισκέπτες θα μπορούσαν να κατονομάσουν. Φωτογραφίστε έναν πίνακα, ένα σκαλισμένο όνομα πάνω από έναν θάλαμο ή μια μορφή στο αέτωμα, και το Chiaro σάς λέει ποιος είναι, ποιος το έφτιαξε και γιατί η Δημοκρατία το έβαλε εκεί, και οι ερωτήσεις μπορούν να συνεχίζονται ώσπου να ανεβείτε ξανά από την κρύπτη.

Ποιος είναι θαμμένος δίπλα στον Βολταίρο;Γιατί ο Ναπολέων είναι στο αέτωμα;Κινείται πραγματικά το εκκρεμές;

Πριν πάτε

01

Πώς θα πάτε

Place du Panthéon, 75005 Paris, στο Καρτιέ Λατέν. Το κτίριο στέκεται στη μέση της πλατείας και κοιτάζει δυτικά, προς την οδό Σουφλό.

Μετρό, γραμμή 10, ως τη στάση Maubert-Mutualité, ή γραμμή 7 ως τη στάση Place Monge. RER B ως τη στάση Luxembourg και μετά με τα πόδια ανηφορικά στην οδό Σουφλό. Ο πλησιέστερος σταθμός ποδηλάτων Vélib' είναι ο υπ’ αριθμόν 5032, Panthéon - Valette.

02

Εισιτήρια και είσοδος

  • Ένα εισιτήριο καλύπτει το κεντρικό κλίτος και την κρύπτη, δηλαδή και τις πέντε στάσεις· η πρώτη είναι έξω και δεν χρειάζεται εισιτήριο. Τα εισιτήρια κοστίζουν 13 ευρώ τους χειμερινούς μήνες, από τον Οκτώβριο ως τον Μάρτιο, και 16 ευρώ την καλοκαιρινή περίοδο, από τον Απρίλιο ως τον Σεπτέμβριο· με τη Βασιλική του Σεν-Ντενί μαζί γίνονται 26 ευρώ.
  • Η είσοδος είναι δωρεάν για παιδιά κάτω των 16 ετών με ενήλικα που έχει ηλεκτρονικό εισιτήριο, για επισκέπτη με αναπηρία και έναν συνοδό, και για όλους τις πρώτες Κυριακές του Νοεμβρίου, του Δεκεμβρίου, του Ιανουαρίου, του Φεβρουαρίου και του Μαρτίου. Πολίτες της ΕΕ και μόνιμοι κάτοικοι Γαλλίας από 16 έως 25 ετών μπαίνουν επίσης δωρεάν, αλλά παραλαμβάνουν εισιτήριο από το ταμείο.
  • Ανοιχτό καθημερινά, 10:00 έως 18:30 από τον Απρίλιο ως τον Σεπτέμβριο και 10:00 έως 18:00 από τον Οκτώβριο ως τον Μάρτιο, με τελευταία είσοδο 45 λεπτά πριν από το κλείσιμο. Την πρώτη εργάσιμη Δευτέρα κάθε μήνα ανοίγει το μεσημέρι, και στις 24 και 31 Δεκεμβρίου κλείνει στις 17:00.
  • Δεν υπάρχει βεστιάριο ούτε θυρίδα για αποσκευές, και επιτρέπονται μόνο συνηθισμένα σακίδια· φαγητό και ποτό δεν επιτρέπονται. Μια εξωτερική ράμπα και ένας εσωτερικός ανελκυστήρας φτάνουν σε όλο το κεντρικό κλίτος. Οι προσωπικές φωτογραφίες επιτρέπονται, τα τρίποδα όχι.
Επίσημα εισιτήρια →
03

Ο επίσημος ηχητικός ξεναγός

Τέσσερα είδη βοήθειας προσφέρει το ίδιο το μνημείο. Η υποδοχή δίνει δωρεάν έντυπο υλικό επίσκεψης σε έντεκα γλώσσες και νοικιάζει συσκευές ηχητικής ξενάγησης στα 5 ευρώ, σε δέκα γλώσσες, ανάμεσά τους και τα αγγλικά. Το προσωπικό κάνει μια περιήγηση στις 14:00 ή/και στις 15:00, ανάλογα με τη διαθεσιμότητα, χωρίς κράτηση και χωρίς καμία χρέωση πέρα από την είσοδο, ενώ μια ξενάγηση με ομιλητή αγοράζεται χωριστά, στα 20,50 ευρώ ανά ενήλικα. Ο δικός μας ξεναγός είναι ανεπίσημος και δεν κοστίζει τίποτα: πέντε ηχογραφήσεις που ξεκινούν από το λιθόστρωτο της πλατείας και τελειώνουν στον Βολταίρο, με κάθε λέξη και τυπωμένη, σε περίπτωση που η σιωπή της κρύπτης σάς κάνει να προτιμάτε το διάβασμα από την ακρόαση.

Επίσημος ιστότοπος →

Ερωτήσεις

Υπάρχει δωρεάν ηχητικός ξεναγός για το Πάνθεον των Παρισίων;

Ναι, και τον έχετε ήδη ανοιχτό: πέντε δωρεάν ηχογραφήσεις, από την πλατεία του Πανθέου έξω ως τη σαρκοφάγο του Βολταίρου, που παίζουν κατευθείαν από αυτή τη σελίδα στο κινητό σας, με τα λόγια καθεμιάς γραμμένα από κάτω. Μέσα, η μόνη προφορική επιλογή που προσφέρει το μνημείο χωρίς επιπλέον κόστος είναι η περιήγηση με το προσωπικό στις 14:00 ή/και στις 15:00, όταν κάποιος είναι διαθέσιμος να την κάνει· η συσκευή ηχητικής ξενάγησης κοστίζει 5 ευρώ. Για ένα όνομα πάνω σε θάλαμο ή μια μορφή σε κάποιον από τους πίνακες του κεντρικού κλίτους που αυτές οι πέντε προσπερνούν, αρκεί μια φωτογραφία για να σας πει η εφαρμογή Chiaro ποιος ή τι είναι.

Μπορώ να ακούσω τον ηχητικό ξεναγό του Πανθέου των Παρισίων χωρίς εισιτήριο;

Για την πρώτη στάση, ναι. Την ακούτε όρθιοι στην πλατεία του Πανθέου, μπροστά στο προστώο, το αέτωμα και τον τρούλο, σε δημόσιο χώρο. Οι άλλες τέσσερις, κάτω από τον τρούλο, στο ανατολικό άκρο και κάτω στην κρύπτη, είναι μέσα, και ένα εισιτήριο καλύπτει μαζί το κεντρικό κλίτος και την κρύπτη: 13 ευρώ από τον Οκτώβριο ως τον Μάρτιο, 16 ευρώ από τον Απρίλιο ως τον Σεπτέμβριο.

Πόσο κοστίζει ο επίσημος ηχητικός ξεναγός του Πανθέου των Παρισίων;

5 ευρώ, σε δέκα γλώσσες, ανάμεσά τους και τα αγγλικά. Το προσωπικό του μνημείου κάνει επίσης δωρεάν ξενάγηση στις 14:00 ή/και στις 15:00, ανάλογα με τη διαθεσιμότητα, χωρίς κράτηση· ρωτήστε στην υποδοχή. Μια ξενάγηση με ομιλητή κοστίζει 20,50 ευρώ για έναν ενήλικα.

Πότε είναι κλειστό το Πάνθεον των Παρισίων;

Κλείνει τις πόρτες του τρεις φορές τον χρόνο: την πρώτη Ιανουαρίου, την πρώτη Μαΐου και στις είκοσι πέντε Δεκεμβρίου. Κάθε άλλη μέρα ανοίγει στις 10:00 και κλείνει στις 18:30 από τον Απρίλιο ως τον Σεπτέμβριο και στις 18:00 από τον Οκτώβριο ως τον Μάρτιο, με τελευταία είσοδο 45 λεπτά νωρίτερα. Δύο εξαιρέσεις: την πρώτη εργάσιμη Δευτέρα του μήνα ανοίγει το μεσημέρι, και στις 24 και 31 Δεκεμβρίου κλείνει στις 17:00.

Μπορώ να ανέβω στον τρούλο και στην κιονοστοιχία του Πανθέου των Παρισίων;

Όχι προς το παρόν: ο ιστότοπος του ίδιου του μνημείου αναφέρει ότι η πανοραμική θέα είναι κλειστή για τους επισκέπτες. Μπορείτε να ακούσετε και τις πέντε στάσεις χωρίς αυτήν. Ο τρούλος παραμένει το κέντρο της επίσκεψης από κάτω, εκεί όπου στέκεστε στο εκκρεμές και κοιτάζετε ψηλά, μέσα στη ζωγραφική.

Περισσότερες ηχητικές ξεναγήσεις

Δημιουργία του Chiaro. Δεν συνδέεται με το Πάνθεον των Παρισίων.