İçeriğe geç

Metropolitan Sanat Müzesi · New York · Bağımsız rehber

Met sesli rehberi,
beş durak, ücretsiz.

Burada dinleyin, indirme gerekmez. Geri kalan bir buçuk milyon eserden dilediğinizi ise tek bir fotoğrafla Chiaro anlatsın.

App Store'dan İndirin

Chiaro tarafından hazırlandı. Metropolitan Sanat Müzesi ile bağlantılı değildir.

9:41

Dendur Tapınağı

Metropolitan Sanat Müzesi, New York

0:00 2:15
Durak 1 / 5

Beş durak · 11 dakikalık anlatım

Beş durak, tek bir yürüyüş,
yürüyeceğiniz sırayla.

Bu Met sesli rehberi, Metropolitan Sanat Müzesi'ndeki beş eseri iki katta, tek bir turda dolaşıyor. Rota, ana girişin bulunduğu Kat 1'de, Salon 131'deki Dendur Tapınağı'yla başlıyor; aynı katta, Avrupa heykeli salonlarında Salon 548'deki Carpeaux'nun Ugolino'suyla sürüyor; Salon 634'teki Sokrates'in Ölümü için Kat 2'ye çıkıyor ve Amerikan Kanadı'nda (American Wing), Salon 760'taki Delaware'i Geçen Washington ile Salon 771'deki Madame X'le bitiyor. Toplam on bir dakikalık ses kaydı; yürümek için bir saatten epey fazla zaman ayırın, çünkü Met çok büyük ve kalabalık gerçekten yoğun.

Katalog bilgileri, salon numaraları ve tarihler Met'in açık koleksiyon API'sinden geliyor ve ikinci bir kaynak da bunları destekliyor. Met salonlarını sık sık yeniden düzenler. Eserin yanındaki etiket başka bir şey söylüyorsa etikete güvenin; bize de haber verirseniz seviniriz.

Durak 1 / 5 · Salon 131, Kat 1

Dendur Tapınağı

Roma dönemi, Augustus'un hükümdarlığı · En geç MÖ 10'da tamamlandı · Eolyen kumtaşı; tapınak 6,4 m yüksekliğinde, 12,5 m uzunluğunda

Şunlara dikkat edin

  • Duvar yazıları. On dokuzuncu yüzyılda Avrupalı ziyaretçiler adlarını duvarlara kazımış; bunlardan biri, girişte solda, 1817 tarihini taşıyor. Müze onları olduğu gibi bıraktı.
  • Öndeki iki sütun. Başlıkları nilüfer çiçeği biçiminde oyulmuş; bu üslup Mısır'da ilk kez iki bin beş yüz yıldan da uzun zaman önce kullanıldı.
  • Havuz ve cam duvar. Su Nil'in, arkadaki eğimli duvar da kayalıkların yerini tutuyor. Tapınak bugün de, eski yerinde olduğu gibi, doğuya bakıyor.
Konuşma metni (2:15)

Koca bir Mısır tapınağı, kapalı bir salonda, Manhattan'ın ortasında; camın öbür tarafında da Central Park. İşe havuzun karşı tarafına yürüyüp arkanıza dönerek başlayın. Bu suyun bir nedeni var. Tapınak aslında Nil'e bakan bir terasın üzerinde duruyordu; bu salonu tasarlayan mimarlar da nehrin ve kayalıkların yerini tutsun diye öne bir havuz, arkaya eğimli bir duvar yerleştirdi. Yapı hâlâ, Nubya'da olduğu gibi, doğuya bakıyor.

Mısır ölçülerine göre pek eski sayılmaz. Roma Mısır'ı ele geçirdikten sonra İmparator Augustus yaptırdı; çalışmalar milattan önce 23 ile 10 yılları arasında, Nil'in batı kıyısında, Asvan'ın yaklaşık seksen kilometre güneyinde sürdü. Tapınak tanrıça İsis'e ve boğularak ölüp tanrılaştırılan iki yerel kardeşe, Pedesi ile Pihor'a adanmıştı. Augustus duvarlara kendini onlara adak sunarken oydurdu: firavun kılığına girmiş bir Roma imparatoru. Bütün mesele de buydu zaten. Altıncı yüzyılda Hristiyanlar tapınağı kiliseye çevirdi.

Burada olmasının nedeni bir baraj. Mısır Asvan Yüksek Barajı'nı inşa ederken, arkasında oluşacak göl tapınağı sonsuza dek sular altında bırakacaktı; bu yüzden tapınak 1963'te, UNESCO'nun kurtarma kampanyası kapsamında parça parça söküldü. İki yıl sonra Mısır, başka anıtların kurtarılması için verilen on altı milyon dolara teşekkür olarak tapınağı Amerika Birleşik Devletleri'ne hediye etti; hediyeyi Jacqueline Kennedy kabul etti. Ardından gazetelerin Dendur Derbisi adını verdiği yarış başladı. Illinois'deki Cairo ile Tennessee'deki Memphis, adını bir Mısır şehrinden alan bir kasabanın bir Mısır tapınağını hak ettiğini savundu. Washington tapınağı Potomac Nehri'nin, Boston ise Charles Nehri'nin kıyısında istiyordu. Nisan 1967'de yarışı Met kazandı, çünkü taşları yağmurdan ve dondan uzakta, kapalı bir mekânda koruyacağına söz vermişti.

Altı yüz altmış bir blok, toplam altı yüz kırk ton, Ağustos 1968'de altı yüz altmış bir sandık içinde New York'a ulaştı. Bu kanat inşa edilirken yedi yıl beklediler; yeniden kurulan tapınak Eylül 1978'de ziyarete açıldı.

Şimdi tapınağa girerken soldaki duvarlara yaklaşın. Hiyerogliflerin arasında Latin harfleriyle yazılmış adlar ve tarihler göreceksiniz. Tapınak Nil yolculuğunun duraklarından biriyken, on dokuzuncu yüzyılda Avrupalı gezginler kazımış onları. Müze bu yazılara dokunmadı. Artık onlar da hikâyenin bir parçası, tıpkı imparator gibi.

Durak 2 / 5 · Salon 548, Avrupa heykeli, Kat 1

Ugolino ve Oğulları

Jean-Baptiste Carpeaux · 1865–1867 · Saint-Béat mermeri, 197,5 × 149,9 × 110,5 cm

Şunlara dikkat edin

  • Eller. Ugolino kendi parmak boğumlarını ısırıyor; ayak parmaklarının her biri kıvrılmış.
  • En alttaki çocuk: babasının ayaklarının dibinde büzülmüş yatıyor, belki de çoktan ölmüş.
  • Beden. Açlıktan ölmek üzere olan bir adam, ama kasları bir atletinki gibi; Michelangelo'dan ödünç alınmış.
Konuşma metni (2:10)

Bu beden yığınının tepesindeki adam kendi parmaklarını kemiriyor; dört çocuk da ona, parmaklarını değil kendilerini yemesi için yalvarıyor. Ne düşündüğünüze karar vermeden önce heykelin çevresinde tam bir tur atın. Her açıdan başka bir çocuk görürsünüz.

Hikâye Dante'den. Cehennem'in otuz üçüncü kantosunda Pisalı Kont Ugolino, oğulları ve torunlarıyla birlikte bir kuleye kapatılıp açlığa terk edilir. Çocuklar kendilerini ona sunar. Dante, Ugolino'nun bu teklifi kabul edip etmediğini hiçbir zaman açıkça söylemez; heykel de söylemiyor. Carpeaux karardan hemen önceki anı seçti; o yüze bakmanın bu kadar zor olması da bundan.

Jean-Baptiste Carpeaux, 1854'te Roma Ödülü'nü kazanmış ve Villa Medici'deki yıllarını Michelangelo'yu inceleyerek geçirmiş genç bir Fransızdı. Bu hemen belli oluyor. Ugolino'nun açlıktan bitap düşmüş olması gerekiyor, ama gövdesi bir atletin gövdesi, çünkü Michelangelo bedenleri böyle kurardı. Birbirine dolanmış uzuvlar Vatikan'daki Laokoon heykelinden geliyor: yılanların sarıp ezdiği bir baba ve iki oğlu. Çocuklar içinse Carpeaux ölmekte olan oğlanları canlı modelden çizdi; yani büyük beden ödünç alınmış olsa da küçük bedenler gerçek gözleme dayanıyor.

Alçı model ilk kez sergilendiğinde büyük bir olay yarattı. 1863'te bronz bir kopyası döküldü ve insanlar ikisini karşılaştırabilsin diye Paris'teki Tuileries Bahçesi'nde bir Laokoon kopyasının yanına yerleştirildi. Bu mermer versiyon, Pireneler'deki Saint-Béat taş ocağının sahibi için yontuldu; adam kendi taşını 1867 dünya fuarında sergilemek istiyordu. Met heykeli yüz yıl sonra, 1967'de satın aldı.

Bu eser Carpeaux'nun adını duyurdu. Ona Paris Operası'nın cephesindeki Dans grubunun siparişini kazandırdı; onu asıl ünlü yapan da o oldu. Eser, heykeltıraşın ölümünden çok sonra bile insanları etkilemeyi sürdürdü. 1929'da gerçeküstücü Max Ernst, Ugolino'nun çığlık atan yüzünü büyük olasılıkla eski bir sergi kataloğundaki bir baskıdan kesip bir kolaj romanına yapıştırdı ve çevresini müzik aletleriyle doldurdu.

Ayrılmadan önce babasının ayaklarının dibinde büzülmüş yatan en küçük çocuğa bakın. Carpeaux, oğlanın uyuyor mu yoksa ölmüş mü olduğunu size söylemiyor. Bütün heykel bu tek figürde saklı.

Durak 3 / 5 · Salon 634, Avrupa resmi, Kat 2

Sokrates'in Ölümü

Jacques-Louis David · 1787 · Tuval üzerine yağlıboya, 129,5 × 196,2 cm

Şunlara dikkat edin

  • İki imza. David'in tam adı, Sokrates'in uyluğunu kavrayan Kriton'un altında; baş harfleri ise yatağın ayak ucundaki Platon'un altında.
  • Kadehi uzatan adam. Zehri veriyor ama bakmaya dayanamıyor; yüzünü öbür eline gömmüş.
  • Arkadaki merdivendeki kadın. Bu, Sokrates'in karısı Ksantippe; odadan çıkarılmış, dönüp geriye bakıyor.
Konuşma metni (1:59)

Bir adam zehir içmek üzere ve hâlâ ders veriyor. Bu tablonun hem esprisi hem de asıl meselesi bu. Atina, Sokrates'i gençleri yoldan çıkarmak ve tanrılar uydurmakla suçlayıp ölüme mahkûm etmiş; o da kaçma fırsatını geri çevirmiş. Şimdi hapishanedeki yatağında oturuyor. Bir eli baldıran zehrine uzanıyor, öbürü havada; tartışmanın tam ortasında, sanki kadeh önemsiz bir ayrıntıymış gibi.

Sahne Platon'un Phaidon diyaloğundan alınmış, ama David onu kendi işine göre düzenlemiş. Hocası öldüğünde Platon gençti. Tabloda ise yatağın ayak ucuna çökmüş yaşlı adam o; sanki sahneyi on yıllar sonra hatırlayıp yazıya döküyor. Sokrates'in kendisi yetmiş yaşındaydı; David onu dinç ve yakışıklı, çok daha genç bir adamın bedeniyle resmetmiş. Çevresindeki dostlar, bir insanın dağılabileceği her biçimde dağılıyor; en sakin iki figür, Sokrates ve Platon, mavimtırak beyaz giyen yalnızca iki kişi.

Kadehi uzatan adama bakın. Başını çevirmiş, yüzü boştaki elinde. Cüppesi tablodaki en kırmızı şey; David kenarlardaki kırmızıları soluk tutuyor ve merkeze doğru yoğunlaştırıyor, böylece gözünüz zehrin üzerine düşüyor. Arkada, merdivende, bir kadın omzunun üstünden geriye bakıyor. Bu, odadan çıkarılan Sokrates'in karısı Ksantippe.

Tablo bir kraliyet siparişi değildi. Charles-Michel Trudaine de la Sablière adlı, yirmi yaşlarında zengin bir genç onu 1786'da ısmarladı; David de ölümün gerçekte nasıl olduğunu bir Yunanca uzmanına danıştı. Sekiz yıl sonra Trudaine ve kardeşi Terör döneminde giyotinle idam edildi, tablo da kardeşin dul eşine kaldı. Met onu 1931'de satın aldı.

Tablo 1787 Salonu'nda sergilendiğinde İngiliz ressam Joshua Reynolds, onun Sistina Şapeli'nden bu yana yapılmış en büyük eser olduğunu söyledi. O yıl Amerika'nın Paris elçisi olan Thomas Jefferson da gidip gördü ve sergideki en iyi eserin bu olduğunu yazdı. Devam etmeden önce imzaları bulun. David tam adını, Sokrates'in bacağını kavrayan dostu Kriton'un altına, yalnızca baş harflerini de Platon'un altına koydu. Kendini hangisi olarak gördüğünü size böyle söylüyordu.

Durak 4 / 5 · Salon 760, Amerikan Kanadı, Kat 2

Delaware'i Geçen Washington

Emanuel Leutze · 1851 · Tuval üzerine yağlıboya, 378,5 × 647,7 cm

Şunlara dikkat edin

  • Bayrak. Daire biçiminde dizilmiş on üç yıldız; bu tasarım ancak 1777'de, bu geceden altı ay sonra ortaya çıktı.
  • Çerçeve. Tepesinde on dört fit genişliğinde oyma bir kartal var; bu, Leutze'nin tasarladığı çerçevenin 1864 tarihli bir fotoğraftan yeniden yapılmış kopyası.
  • Pruvadaki iki adam: biri İskoç beresi takmış, öbürü Afrika kökenli; yan yana kürek çekiyorlar.
Konuşma metni (2:18)

Altı buçuk metrelik bir tuval ve içindeki neredeyse her şey bilerek yanlış. Washington'ın yanında havaya kaldırılan bayrakla başlayın. Daire biçiminde dizilmiş on üç yıldız. Bu tasarım Haziran 1777'de kabul edildi; tablodaki gece ise 25 Aralık 1776 gecesi, Trenton'daki Hessenli paralı askerlere yapılan baskından önce Delaware Nehri'nin geçildiği gece. Bayrak henüz yoktu.

Nehir de yanlış. Emanuel Leutze bu tabloyu Almanya'da, Düsseldorf'ta yaptı; su ve karşı kıyı aslında Ren. Leutze Amerika'da büyümüş, sonra Almanya'ya dönmüştü. Fikir aklına 1848 devrimleri sırasında, Amerikan örneğinin Avrupalı reformcuları yüreklendireceği umuduyla geldi. Modelleri, Düsseldorf'tan geçen Amerikalı sanat öğrencileriydi. Kayık da çok küçük. Gerçek Durham tekneleri kırk ile altmış fit uzunluğunda, düz tabanlı, yüksek bordalı teknelerdi; atları ve topları taşırlardı. Böyle bir teknede, dipteki buz gibi sudan uzak durmak için herkes ayakta dururdu; yani Washington'ın duruşu göründüğü kadar gözü kara değil.

Bunların hiçbiri önemli değildi, çünkü bu tablo bir belge değil, bir savunu. Kayıktaki adamlara bakın. Pruvada batılı bir nişancı, yanında İskoç beresi takmış bir adamla Afrika kökenli bir adam yan yana kürek çekiyor; iki çiftçi, birinin başı sargılı; kıçta da Amerikan yerlisi kıyafeti giymiş bir figür. Leutze bütün yeni ülkeyi tek bir kayığa sığdırdı. 1853 tarihli kataloğa göre bayrağı tutan adam, ileride başkan olacak Teğmen James Monroe.

Bu, tablonun ikinci versiyonu. İlki atölyedeki bir yangında hasar gördü, Bremen'deki müzeye gitti ve Eylül 1942'de bir İngiliz hava saldırısında yok oldu. Bu ise Atlantik'i geçti, Ekim 1851'de New York'ta sergilendi ve elli binden fazla kişi onu görmeye geldi. Bir koleksiyoncu tabloyu, o zamana göre muazzam bir para olan on bin dolara satın aldı; 1897'de de tablo Met'e bağışlandı.

Bakmanız gereken bir şey daha var, ama o şey tablo değil. Tablo doksan yılı aşkın bir süre, sonradan Leutze'ye ait olmadığı anlaşılan sade bir çerçeve içinde asılı kaldı. 2007'de, orijinal çerçeveyi gösteren 1864 tarihli bir fotoğraf ortaya çıktı; çerçevenin tepesinde oyma bir kartal vardı. Müze çerçeveyi yeniden yaptırdı. Yalnızca kartal on dört fit genişliğinde.

Durak 5 / 5 · Salon 771, Amerikan Kanadı, Kat 2

Madame X

John Singer Sargent · 1883–1884 · Tuval üzerine yağlıboya, 208,6 × 109,9 cm

Şunlara dikkat edin

  • Sağ askı. Şimdi omzunun üstünde sağlam duruyor. 1884'te omzundan kayarken resmedilmişti ve skandal bununla başladı.
  • Kulak. Kıpkırmızı; neredeyse beyaza boyanmış yüz ve omuzlar arasında pudrasız kalan tek ten parçası.
  • Masa. Ayakları siren biçiminde; saçındaki hilal ise tanrıça Diana'nın ayı. O hilali kendisi takardı.
Konuşma metni (1:55)

Size bakmıyor. İlk dikkat çeken şey bu. Bedeni size dönük, başı ise başka yöne dönmüş, profilden görünüyor; sağ kolu da ayakları siren biçiminde oyulmuş bir masaya doğru geriye kıvrılıyor. Bu, korunması zor bir poz ve Sargent onu tam da bu gerilim için seçti. Sonra ten var: kâğıt rengine varana dek pudralanmış ten ve pudranın bittiği yerde o tek kırmızı kulak.

Adı Virginie Amélie Avegno Gautreau'ydu. Amerikalıydı; New Orleans'ta doğmuş, Paris'te kendisinden iki kat yaşlı bir bankerle evlenmişti. Orada güzelliği ve lavanta rengi yüz pudrasıyla ünlüydü. Ressamlar yıllardır onun portresini yapmak için izin istiyordu. Paris'teki bir başka Amerikalı, John Singer Sargent da istedi ve Şubat 1883'te kadın kabul etti. Bu bir sipariş değildi. Sargent tabloyu Salon için istiyordu; orada bir sansasyon bir kariyeri başlatabilirdi.

Neredeyse bir kariyeri bitiriyordu. Berbat bir modeldi: canı sıkkın, dalgın, hep bir partide. Sargent bir mektubunda onun resmedilemez güzelliğinden ve umutsuz tembelliğinden yakındı. Bu kompozisyona karar vermeden önce kadının Bretanya'daki evinde otuz kadar etüt yaptı. Tablo 1884 Salonu'nda yalnızca Madam üç yıldızın portresi adıyla asıldığında, elbisenin sağ askısı omzundan kayarken resmedilmişti. Paris dehşete düştü. Eleştirmenler kadını bayağı, tenini ceset gibi buldu. Le Figaro'da bir eleştirmen, bir çırpınış daha ve hanımefendi kurtulmuş olacak, diye yazdı. Annesi gözyaşları içinde atölyeye gelip tablonun kaldırılmasını istedi.

Sargent askıyı yeniden omzun üstüne boyadı; şimdi gördüğünüz hâli bu. Kısa süre sonra da Paris'ten Londra'ya taşındı. Tabloyu otuz yıldan fazla yanında tuttu. 1916'da onu Met'e sattı ve müdüre yazdığı mektupta, sanırım bugüne kadar yaptığım en iyi şey bu, dedi. Bir New York gazetesi şu başlığı attı: Modelinin reddettiği Sargent başyapıtını müze satın aldı.

Saçındaki hilale bir kez daha bakın. Bu, avcı tanrıça Diana'nın ayı ve Sargent'ın fikri değildi. Onu kadın kendisi takardı. Ne yaptığını çok iyi biliyordu; Sargent da öyle.

Bağımsız rehber · Chiaro

Chiaro'yu Met'teki her şeye doğrultun.

Bu beşi işin ücretsiz kısmı. Uygulamada, bir Sümer mühründen bir Tiffany vitraya kadar Met'teki herhangi bir nesnenin fotoğrafını çekersiniz; Chiaro size onun hikâyesini hemen orada anlatır, ardından ne sorarsanız sesli olarak yanıtlar.

Askı neden omzunda?Hangi bayrak yanlış?Ugolino onları yedi mi?

Gitmeden önce

01

Ulaşım

1000 Fifth Avenue, 82nd Street köşesi, Upper East Side. Ana giriş, Fifth Avenue'daki merdivenlerin yukarısındadır.

4, 5 ya da 6 numaralı metroyla Lexington Avenue üzerindeki 86th Street istasyonunda inip üç blok batıya, Fifth Avenue'ya, oradan dört blok güneye, 82nd Street'teki girişe yürüyün; ya da Q hattıyla Second Avenue üzerindeki 86th Street istasyonuna gidin. M1, M2, M3 ve M4 otobüsleri güney yönünde Fifth Avenue'dan, ön merdivenlerin hemen önünden, kuzey yönünde ise bir blok doğudaki Madison Avenue'dan geçer.

02

Biletler

  • Müze çarşamba günleri kapalıdır. Cuma ve cumartesi günleri 21.00'e kadar açık kalır.
  • New York eyaletinde yaşayanlar ile New York, New Jersey ve Connecticut'tan gelen öğrenciler diledikleri kadar öder. Diğer herkes tam ücret öder; bilet, üzerinde yazan tarihte Met'in iki mekânına, Fifth Avenue'daki müzeye ve The Met Cloisters'a aynı gün giriş hakkı verir.
  • Kapılar açılır açılmaz Dendur Tapınağı'ndan başlayın. Öğlene doğru salon kalabalıkla dolar.
  • Amerikan Kanadı'ndaki iki tabloyu sona bırakın: ikisi de Kat 2'de ve Madame X, bir başlangıçtan çok bir final için yaratılmış gibi.
Resmî biletler →
03

Resmî sesli rehber

Met'in kendi rehberi ücretsizdir: kendi telefonunuza yüklediğiniz, sesli turlar içeren bir dijital rehber. Sesli rehber durakları ve metinleri metmuseum.org'da da ücretsiz olarak yer alır. Buradaki beş durağı da ücretsiz dinleyebilirsiniz; binadaki geri kalan her şeyi ise Chiaro uygulaması bir fotoğraftan anlatır.

Resmî web sitesi →

Sorular

Ücretsiz bir Met sesli rehberi var mı?

Var, bu sayfa. Tarayıcınızda dinleyebileceğiniz beş eser; her birinin altında metni ve salon numarası var, yüklemeniz gereken bir uygulama da yok. Beşten fazlasını isterseniz Chiaro uygulaması, Met'teki herhangi bir nesneyi önünde çektiğiniz bir fotoğraftan anlatır.

Met'in resmî sesli rehberi ne kadar?

Hiçbir ücreti yok. Koleksiyonun öne çıkan eserlerinden Mısır salonlarına ve Amerikan Kanadı'na kadar sesli turlar içeren Met dijital rehberi kendi telefonunuzda ücretsizdir; duraklar ve metinleri metmuseum.org'da da ücretsiz olarak yer alır.

Dendur Tapınağı Met'in neresinde?

Kat 1'de, Salon 131'de: Central Park'a bakan cam duvarlı, tapınağın önünde bir havuz bulunan salonda. Mısır salonlarının sonunda yer alır.

Met çarşamba günleri kapalı mı?

Evet. Pazar, pazartesi, salı ve perşembe günleri 10.00 ile 17.00, cuma ve cumartesi günleri 10.00 ile 21.00 arasında açıktır.

Met'e giriş ücreti ne kadar?

Genel giriş yetişkinler için 30 dolar, 65 yaş ve üzeri ziyaretçiler için 22 dolar, öğrenciler için 17 dolardır; 12 yaş ve altındaki çocuklar ücretsiz girer. New York eyaletinde yaşayanlar ile New York, New Jersey ve Connecticut'tan gelen öğrenciler diledikleri kadar öder. Tek bir bilet, üzerinde yazan tarihte Met'in iki mekânına, Fifth Avenue'daki müzeye ve The Met Cloisters'a aynı gün giriş hakkı verir.

Diğer sesli rehberler

Chiaro tarafından hazırlandı. Metropolitan Sanat Müzesi ile bağlantılı değildir.