Katedra św. Pawła · Londyn · Niezależny przewodnik
Audioprzewodnik po katedrze św. Pawła,
pięć przystanków, za darmo.
Kopuła Wrena ma 111 metrów (365 stóp) wysokości do krzyża, a ostatni kamień położono na niej w 1708 roku. Posłuchaj tu pięciu jej historii, od chodnika po kryptę, a potem sfotografuj dowolny z ponad pięciuset pomników i zapytaj Chiaro, kogo upamiętnia.
Stworzone przez Chiaro. Bez powiązań z zarządcą katedry św. Pawła.
Fasada zachodnia ze szczytu Ludgate Hill
Katedra św. Pawła, Londyn
To była bezpłatna część
Zrób zdjęcie, a Chiaro opowie ci o dowolnym szczególe katedry św. Pawła.
Pięć przystanków · 13 min słuchania
Pięć miejsc, jedna trasa,
w kolejności, w jakiej je zobaczysz.
Ten darmowy audioprzewodnik po katedrze św. Pawła, z którym zwiedzasz na własną rękę, zaczyna się na chodniku na szczycie Ludgate Hill, twarzą do fasady zachodniej, z pomnikiem królowej Anny za plecami: na pierwszy przystanek nie potrzebujesz żadnego biletu. W środku idź nawą główną na wschód, do pomnika Wellingtona w arkadzie po północnej stronie, a potem dalej, na skrzyżowanie naw, żeby stanąć pod kopułą i spojrzeć w górę. Z południowego ramienia transeptu schody prowadzą po 376 stopniach na kamienny balkon, który od zewnątrz okrąża kopułę, z widokiem na rzekę. Potem zejdź na dół i dalej do krypty, do grobu Nelsona, dokładnie pod miejscem, z którego patrzy się w górę na kopułę; tam też kończy zwiedzanie plan samej katedry. Między królową Anną a Nelsonem jest około trzynastu minut nagrań; po płaskim przejdziesz niecałe dwieście metrów, a czas zabierają schody.
Informacje o zwiedzaniu pochodzą z własnych stron katedry na stpauls.co.uk i z jej mapy dostępności, a każdą datę, nazwisko i wymiar potwierdza też drugie, niezależne źródło. W tym budynku pierwszeństwo mają nabożeństwa, a trasa zwiedzania je omija, więc jeśli kościelny (virger) albo informacja wywieszona tego dnia powie ci coś innego niż to, co czytasz tutaj, kieruj się nimi.
Przystanek 1 z 5 · Dziedziniec na szczycie Ludgate Hill, przed Wejściem Zachodnim (West Entrance), obok pomnika królowej Anny
Fasada zachodnia ze szczytu Ludgate Hill
Sir Christopher Wren (1632–1723), z rzeźbiarzem Francisem Birdem (1667–1731), autorem frontonu i posągów · 1675–1711; fronton Birda wyrzeźbiony w 1706, apostołowie w 1721, zegar w wieży południowo-zachodniej z 1709 · Wapień z Portlandu; płaskorzeźba we frontonie Birda ma 64 stopy długości i 17 stóp wysokości
Na co zwrócić uwagę
- Dwie kondygnacje zdwojonych kolumn. Dolny rząd zajmuje całą szerokość fasady, górny tylko jej środek: Wren pokazuje z zewnątrz, gdzie kończą się nawy boczne, a gdzie ciągnie się wyższa nawa główna.
- Okrągłe otwory u podstawy każdej wieży. W prawym, w wieży południowej, jest zegar; lewy jest pusty.
- Zatłoczona płaskorzeźba we frontonie, z jeźdźcami i całą resztą. To Nawrócenie świętego Pawła Francisa Birda, wyrzeźbione w 1706 roku, długie na 64 stopy.
- Królowa Anna na cokole za tobą, odwrócona plecami do kościoła i patrząca w dół Ludgate Hill. To kopia z 1886 roku, nie oryginał Birda.
Transkrypcja (2:41)
Stań u stóp schodów, z królową Anną za plecami, i spójrz w górę na fasadę. Dwie kondygnacje zdwojonych kolumn. Porównaj ich szerokość. Dolny rząd biegnie przez całą szerokość budynku, górny obejmuje tylko środek. W ten sposób Christopher Wren mówi ci, co jest za murem: szeroki dolny rząd stoi przed nawą główną i obiema nawami bocznymi, wąski górny tylko przed nawą główną, która wznosi się wyżej niż boczne.
Wszystko, na co patrzysz, zastąpiło coś, co stało tu wcześniej, i jest w tym pewna ironia. Wren od 1661 roku doradzał przy naprawach średniowiecznej katedry na tym wzgórzu, a w maju 1666 roku zaproponował odbudowę w stylu klasycznym w miejsce tego, co nazywał gotyckim prostactwem dawnego projektu. We wrześniu wielki pożar Londynu wypalił budynek i spór rozstrzygnął się sam. Oficjalnie powierzono mu to zadanie trzydziestego lipca 1669 roku, a pierwszy kamień położono w czerwcu 1675 roku. Co do dnia nikt się nie zgadza: trzy ówczesne relacje podają dwudziesty pierwszy, dwudziesty piąty i dwudziesty ósmy.
Budowę opłacono z podatku od węgla i ukończono ją za życia architekta, co katedrom prawie nigdy się nie zdarza. Jego własny syn pomagał osadzić ostatni kamień latarni, dwudziestego szóstego października 1708 roku.
Spójrz w górę, w trójkąt frontonu. Ta zatłoczona płaskorzeźba z jeźdźcami to Nawrócenie świętego Pawła, chwila na drodze do Damaszku, wyrzeźbiona przez Francisa Birda w 1706 roku i długa na sześćdziesiąt cztery stopy.
Teraz wieże. Każda wyrasta z kwadratowego bloku z dużym okrągłym otworem. Po prawej, w wieży południowej, mieści się w nim zegar. Po lewej otwór jest po prostu pusty. Każdą wieńczy złocony ananas.
Jedna rzecz w środku przetrwała pożar w całości. Jedynym kompletnym pomnikiem, jaki został po dawnej katedrze, jest pomnik poety Johna Donne'a, dziekana katedry, który do własnego nagrobka pozował owinięty w całun.
A teraz się odwróć. Królowa Anna stoi plecami do kościoła i patrzy w dół Ludgate Hill. To kopia z 1886 roku. Oryginał Birda z 1712 roku trzy razy padł ofiarą napaści, mocno zniszczyła go pogoda i w końcu trafił do ogrodu niedaleko Hastings. Rzeźbiarz, któremu zlecono kopię, Richard Belt, trafił do więzienia za wyłudzenie pieniędzy, zanim zdążył ją skończyć, i dokończył ją ktoś inny. Ktoś napisał kiedyś wierszyk o miejscu, w którym stoi, podobno nabazgrany na samym pomniku: Brandy Nan, Brandy Nan, zostawiona na lodzie, twarzą do szynku z dżinem, plecami do kościoła.
Przystanek 2 z 5 · Cathedral Floor (główny poziom katedry), w arkadzie między nawą główną a północną nawą boczną
Pomnik Wellingtona po północnej stronie nawy
Alfred Stevens (1817–1875); koń z jeźdźcem na szczycie to dzieło Johna Tweeda (1869–1933) · Projektowany od 1856; ukończony w 1912, gdy odsłonięto posąg konny · Marmurowy baldachim i figury z brązu, w arkadzie nawy Wrena, która ma 28 metrów (91 stóp) wysokości
Na co zwrócić uwagę
- Jeździec na samym szczycie: Wellington na swoim koniu Copenhagen, ostatni element, który dotarł dopiero w 1912 roku, sześćdziesiąt lat po pogrzebie.
- Ciemna figura z brązu, leżąca na sarkofagu pod marmurowym baldachimem. To nagrobna postać księcia.
- Grupy z brązu na obu końcach baldachimu: Prawda wyrywająca język z ust Fałszu i Męstwo depczące Tchórzostwo.
Transkrypcja (2:13)
Od zachodniego końca nawy przejdź kawałek na wschód, w stronę kopuły, i zatrzymaj się przy dużej arkadzie po lewej, po stronie północnej. Popatrz, co ją wypełnia. To największy pomnik w budynku, a jego droga tutaj trwała sześćdziesiąt lat.
Arthur Wellesley, książę Wellington, zwycięzca spod Waterloo, zmarł w 1852 roku. Jego kondukt pogrzebowy osiemnastego listopada wyprowadził na ulice, jak się szacuje, półtora miliona ludzi. Wóz pogrzebowy odlano z ponad dziesięciu ton brązu z armat zdobytych pod Waterloo, a kiedy dojechał do katedry, zawiódł jego mechanizm: wniesienie trumny do środka zajęło ponad godzinę. W środku czekało do piętnastu tysięcy ludzi, we wnętrzu całkowicie zaciemnionym.
Na pomnik ogłoszono konkurs i rzeźbiarz Alfred Stevens zgłosił się do niego w 1856 roku. Zgodził się na honorarium, które okazało się beznadziejnie niskie, poświęcił temu zamówieniu większość życia zawodowego i zmarł w 1875 roku, nie doczekawszy ustawienia pomnika. Przez lata pomnik stał wciśnięty do bocznej kaplicy, kaplicy świętego Michała i świętego Jerzego, gdzie nikt nie mógł porządnie obejrzeć brązów. Dopiero później przeniesiono go do tej arkady, miejsca, dla którego go zaprojektowano.
Najpierw zajrzyj pod marmurowy baldachim. Ciemna postać leżąca na sarkofagu to figura księcia z brązu. Potem spójrz na oba końce baldachimu, na grupy z brązu: Prawda wyrywa język z ust Fałszu, a Męstwo depcze Tchórzostwo. Subtelność to nie jest mocna strona Stevensa.
Teraz szczyt. Wellington na swoim koniu, Copenhagenie. Jeździec był w planie od początku, ale ludziom nie podobał się pomysł konia w kościele, a prezes Królewskiego Instytutu Architektów Brytyjskich oświadczył, że konstrukcja nie utrzyma takiego ciężaru. Konia i jeźdźca dokończył inny rzeźbiarz, John Tweed, i odsłonięto ich w 1912 roku.
Skoro już tu stoisz, spójrz wzdłuż całej nawy, wysokiej na dwadzieścia osiem metrów, pod rzędem płaskich kopułek przypominających spodki. Wren zaprojektował to wnętrze bez żadnego miejsca na pomniki i przez prawie sto lat po jego ukończeniu nie było tu ani jednego. Pierwsze trzy upamiętniły reformatora więziennictwa Johna Howarda, Samuela Johnsona i malarza Joshuę Reynoldsa. Potem sprawą zainteresował się parlament i powstały trzydzieści trzy pomniki opłacone przez państwo. Dziś jest ich ponad pięćset.
Samego Wellingtona tu na górze nie ma. Leży w krypcie, pod środkiem kopuły, obok Nelsona, i tam też skończy się ten spacer.
Przystanek 3 z 5 · Cathedral Floor (główny poziom katedry), na skrzyżowaniu naw pod kopułą, przy ołtarzu pod kopułą
Pod kopułą, z głową zadartą w górę
Sir Christopher Wren (1632–1723); malowidła Sir Jamesa Thornhilla (1675 lub 1676–1734) · Kopuła ukończona w 1708; malowidła Thornhilla 1716–1719 · Kopuła wewnętrzna na ośmiu filarach, malowana techniką grisaille; Galeria Szeptów biegnie 30 metrów (99 stóp) nad posadzką i ma 34 metry (112 stóp) średnicy
Na co zwrócić uwagę
- Cienka balustrada na gzymsie nad arkadami. To Galeria Szeptów, 30 metrów w górze, a kropki, które się o nią opierają, to zwiedzający.
- Osiem scen z życia świętego Pawła w kopule, namalowanych przez Jamesa Thornhilla techniką grisaille: odcieniami jednego koloru, nie w pełnej palecie barw.
- Mały jasny otwór na samym szczycie, okulus. Przez niego patrzysz na malowane wnętrze ceglanego stożka, drugiej konstrukcji nad tą.
- Mozaiki w wygiętych trójkątach między arkadami, tuż pod bębnem. Czterej prorocy powstali według projektów Alfreda Stevensa, rzeźbiarza pomnika Wellingtona.
Transkrypcja (3:06)
Przejdź dalej, na środek, tam gdzie nawa przecina się z transeptem, stań przy ołtarzu pod kopułą i spójrz prosto w górę. Nie spiesz się. To jest widok, dla którego powstał cały budynek.
Pierścień balustrady wysoko nad arkadami to Galeria Szeptów, trzydzieści metrów nad posadzką, o średnicy trzydziestu czterech metrów. Te kropki, które się o nią opierają, to ludzie, którzy pokonali 257 stopni. Szept wypowiedziany tam przy ścianie usłyszy ktoś, kto przyłoży ucho do ściany w dowolnym innym miejscu okręgu, i właśnie tutaj po raz pierwszy zrozumiano to zjawisko: lord Rayleigh około 1878 roku ustalił, że dźwięk wędruje, przywierając do zakrzywionej ściany. Fizycy do dziś mówią o falach galerii szeptów. Klaśnij tam w dłonie, a usłyszysz cztery echa.
Nad galerią wznosi się bęben, z oknami i posągami w niszach, a nad nim malowana kopuła. Osiem scen z życia świętego Pawła namalował James Thornhill w latach 1716–1719, i zwróć uwagę, że nie są w pełnych kolorach. To grisaille, malarstwo w odcieniach jednego koloru. Kiedy Thornhill wygrał zamówienie, arcybiskup Canterbury miał podobno zauważyć, że nie zna się na malarstwie, ale malarz musi być protestantem i Anglikiem.
A teraz prawdziwa niespodzianka. To, co widzisz stąd, nie jest tą kopułą, którą widać z ulicy. Wren zbudował trzy: tę kopułę wewnętrzną, nad nią ceglany stożek, który dźwiga kamienną latarnię, a nad oboma kopułę zewnętrzną z drewna i ołowiu, która całkiem zasłania stożek. Spójrz na sam szczyt, na mały jasny otwór. To okulus, zapożyczony z Panteonu w Rzymie, a przez niego patrzysz na malowane wnętrze ceglanego stożka.
Niżej, w wygiętych trójkątach między arkadami, kolorowe mozaiki pochodzą z epoki wiktoriańskiej. Czterej prorocy powstali według projektów Alfreda Stevensa, autora pomnika Wellingtona, który przed chwilą oglądaliśmy; przed śmiercią zdążył ukończyć tylko Izajasza, a resztę według jego projektów dokończył inny artysta.
Większość kopuł stoi na czterech filarach. Wren postawił tę na ośmiu, żeby rozłożyć ciężar. Mimo to się ruszyła. W latach 1913 i 1914 inspektorzy stwierdzili, że filary osiadają, w Wigilię 1924 roku władze City wydały nakaz w sprawie niebezpiecznej budowli, a od 1925 roku inżynierowie wtłaczali w filary beton i ponad 250 stalowych prętów i opasali kopułę stalowym łańcuchem. Potem przyszła wojna. We wrześniu 1940 roku saperzy rozbroili bombę z opóźnionym zapłonem, która trafiła w katedrę; zdetonowana później w bezpiecznym miejscu, zostawiła trzydziestometrowy krater. W kwietniu 1941 roku bomba, która spadła na północne ramię transeptu, przesunęła całą kopułę odrobinę w bok.
Ostatnia rzecz, pod twoimi stopami. W kulminacyjnym momencie pogrzebu Nelsona w 1806 roku jego trumnę przyniesiono na to skrzyżowanie naw i za pomocą ukrytego mechanizmu opuszczono przez posadzkę do krypty. Marynarze z okrętu Victory mieli wrzucić za nią banderę okrętu. Zamiast tego podarli ją na kawałki, żeby je zachować.
Przystanek 4 z 5 · Kopuła: Galeria Kamienna (Stone Gallery), na zewnątrz, 376 stopni nad poziomem Cathedral Floor; Galeria Złota (Golden Gallery) wyżej, po 528 stopniach
Galeria Kamienna, na zewnątrz kopuły
Sir Christopher Wren (1632–1723); kulę i krzyż na latarni przeprojektował w 1821 roku C. R. Cockerell · Kopuła i latarnia ukończone w 1708; kula i krzyż wymienione w 1821 · Kamienny balkon z balustradą wokół kopuły zewnętrznej, 52 metry nad ziemią; Galeria Złota jest na wysokości 85 metrów, a krzyż na 111 metrach
Na co zwrócić uwagę
- Millennium Bridge, biegnący prosto na ciebie od południowego brzegu. Wytyczono go w osi tego budynku, tak żeby z drugiego końca kładka oprawiała katedrę jak w ramę.
- Tate Modern na przeciwległym brzegu, obok południowego końca kładki, w dawnej elektrowni Bankside.
- Nad głową: żebrowany ołów kopuły zewnętrznej, a nad nim kwadratowa latarnia z Galerią Złotą wokół podstawy, 33 metry wyżej niż ty.
Transkrypcja (2:25)
Jesteś teraz na zewnątrz, na kamiennym balkonie, który biegnie dookoła całej kopuły, pięćdziesiąt dwa metry nad przykościelnym placem i 376 stopni nad posadzką. Złap oddech, a potem przejdź na stronę zwróconą ku rzece.
Prosto pod tobą, od południowego brzegu, biegnie Millennium Bridge, stalowa kładka dla pieszych otwarta dziesiątego czerwca 2000 roku. Wytyczono ją celowo w osi tego budynku: stań na jej drugim końcu, a kładka oprawi w ramę południową fasadę katedry. Londyńczycy nazwali ją Chwiejnym Mostem, bo pierwszego dnia kołysała się tak niepokojąco, że ją zamknięto, i zamknięta pozostała prawie dwa lata. Duży budynek obok jej południowego końca to Tate Modern, które zaczynało życie jako elektrownia Bankside.
Aż do drugiej połowy dwudziestego wieku nic na panoramie City nie było wyższe od kopuły, na której stoisz. Wren zaprojektował ją tak, żeby było ją widać ponad tłumem smukłych kościelnych iglic, a ponad pięćdziesiąt kościołów City to jego dzieła.
Teraz spójrz w górę. Nad tobą ołów kopuły zewnętrznej jest żebrowany, zgodnie z rytmem pilastrów poniżej, a przy szczycie jest osiem małych świetlików, ledwie widocznych, które przez ukryty stożek wpuszczają dzienne światło do wnętrza. Wyżej stoi latarnia, kwadratowa, a nie okrągła, która waży mniej więcej 850 ton. Wąski pierścień wokół jej podstawy to Galeria Złota, osiemdziesiąt pięć metrów nad ziemią, najwyższy punkt, do którego da się dojść. Kula i krzyż na samym szczycie mają dwadzieścia trzy stopy wysokości i ważą około siedmiu ton; oryginały z 1708 roku wymieniono w 1821 roku.
Całość ma do krzyża 365 stóp, czyli 111 metrów; liczbę 365 łączy się zwykle z zainteresowaniem Wrena astronomią. Średniowieczna katedra na tym wzgórzu była jeszcze wyższa. Wysokością jej iglicę przewyższały tylko katedra w Lincoln i jeden kościół w bałtyckim porcie Stralsund, dopóki w 1561 roku nie zniszczył jej piorun. Ale żadna inna katedra Kościoła Anglii w ogóle nie ma kopuły.
Najbliżej zagłady kopuła była dwudziestego dziewiątego grudnia 1940 roku, kiedy ulice dookoła płonęły. Churchill zażądał, żeby wszystkie siły przeciwpożarowe skierować do katedry świętego Pawła. Fotograf Herbert Mason uchwycił kopułę z dachu przy Tudor Street, bladą i całą ponad dymem, a zdjęcie St Paul's Survives, czyli Katedra Świętego Pawła przetrwała, stało się najbardziej znanym obrazem Londynu w czasie wojny. Szkody, jakie wyrządził kopule tu na górze ogień artylerii przeciwlotniczej, ostatecznie naprawiono dopiero w 1967 roku.
Przystanek 5 z 5 · Krypta: Nelson Chamber (komnata Nelsona), dokładnie pod środkiem kopuły, z grobem Wellingtona obok
Grób Nelsona w krypcie, pod kopułą
Benedetto da Rovezzano (1474–ok. 1552), od 1524 roku dla kardynała Thomasa Wolseya; potem przejęty na niedokończony grobowiec Henryka VIII i ustawiony nad grobem Nelsona w krypcie Wrena · Sarkofag rozpoczęty w 1524; Nelson pochowany tu 9 stycznia 1806 · Sarkofag z czarnego marmuru w Nelson Chamber, dokładnie pod środkiem kopuły, 37–38 stopni poniżej poziomu Cathedral Floor
Na co zwrócić uwagę
- Sam czarny sarkofag, wykonany prawie trzy stulecia przed Nelsonem dla kardynała, który popadł w niełaskę.
- Mozaikowa posadzka wokół grobu, ułożona w dziewiętnastym wieku przez więźniarki z więzienia w Woking.
- Linijka łaciny wpuszczona w posadzkę u stóp grobu: Palmam qui meruit ferat, niech palmę niesie ten, kto na nią zasłużył. To dewiza Nelsona.
- Zanim wyjdziesz z krypty: skromny grób samego Wrena i epitafium nad nim, które każe ci się rozejrzeć.
Transkrypcja (2:48)
Zejdź po schodach do krypty i znajdź okrągłą salę dokładnie pod środkiem kopuły, prosto pod miejscem, w którym zatrzymaliśmy się, żeby spojrzeć w górę. Stań przodem do czarnego grobowca między kolumnami.
To Horatio Nelson. Został postrzelony pod Trafalgarem dwudziestego pierwszego października 1805 roku i zmarł na morzu, a jego ciało wróciło do kraju w największej beczce na wodę, jaka była na okręcie, zalane brandy, którą chirurg wybrał zamiast marynarskiego rumu, bo była mocniejsza. Trumnę, w której spoczął, zrobiono z drewna francuskiego okrętu, który Nelson pokonał. Wystawiono go na widok publiczny w Greenwich, a pochowano tutaj dziewiątego stycznia 1806 roku.
Nie spodziewał się tego. W bitwie koło przylądka Świętego Wincentego w 1797 roku zawołał słynne: Opactwo Westminsterskie albo chwalebne zwycięstwo! Zanim umarł, w opactwie zabrakło już miejsca.
Sarkofag jest z drugiej ręki, i to z bardzo dostojnej. Czarny marmur przygotował dla kardynała Wolseya, lorda kanclerza Henryka Ósmego, florencki rzeźbiarz Benedetto da Rovezzano, który przyjechał do Anglii w 1524 roku. Kiedy Wolsey popadł w niełaskę, Henryk przejął sarkofag na własny grobowiec, którego nigdy nie ukończono, i tak sarkofag czekał na Nelsona prawie trzy stulecia. Wybuchło też publiczne oburzenie, kiedy wyszło na jaw, że czterej kościelni brali od zwiedzających po szylingu za obejrzenie go i chowali do kieszeni razem nawet trzysta funtów dziennie.
Spójrz na posadzkę. Mozaiki ułożyły w dziewiętnastym wieku więźniarki z więzienia w Woking, a u stóp grobu wpuszczono w nie linijkę łaciny: Palmam qui meruit ferat. Niech palmę niesie ten, kto na nią zasłużył. To dewiza Nelsona.
Obok niego leży Wellington. Kiedy jego trumnę w 1852 roku opuszczono przez posadzkę, postawiono ją na sarkofagu Nelsona i tam pozostała do listopada 1853 roku, kiedy wreszcie opuszczono ją na ziemię. Jego własny grobowiec, wykuty z jednego bloku kamienia z Kornwalii, ukończono dopiero w 1858 roku. The Illustrated London News napisał, że Wellington i Nelson śpią pod kopułą ramię w ramię. Churchill w ogóle nie jest tu pochowany, ale bramy wykonane na pamiątkę jego pogrzebu w 1965 roku ustawiono w jednej linii z nimi dwoma.
Dookoła ciebie stoją filary, które podtrzymują budynek. Krypta ciągnie się pod całą katedrą, a nie tylko pod jej wschodnią częścią, jak w większości katedr, jest największa w Europie, a połowę jej przestrzeni zajmuje lity mur, który rozkłada ciężar kościoła nad tobą.
Zanim wyjdziesz na górę, znajdź jeszcze jeden grób. Christopher Wren był pierwszą osobą pochowaną we własnej katedrze, w 1723 roku, pod prostym kamieniem, wśród tablic upamiętniających jego rodzinę, jego współpracownika Roberta Hooke'a i jego kamieniarzy. Nad grobem jest po łacinie jego epitafium: Czytelniku, jeśli szukasz jego pomnika, rozejrzyj się wokół.
Niezależny przewodnik · Chiaro
Skieruj Chiaro na cokolwiek w katedrze św. Pawła.
Pięć przystanków w budynku, który ma ponad pięćset pomników, kryptę ciągnącą się pod całością i linię dachu pełną rzeźbionych świętych. Tablica pamiątkowa w południowej nawie bocznej, nazwisko wykute w posadzce krypty, iglica widoczna z balkonu: zrób zdjęcie, a Chiaro powie ci, kogo się tam upamiętnia, kto to wykonał i dlaczego trafiło akurat tutaj, i będzie rozmawiać dalej, aż twoją uwagę przyciągnie kolejny pomnik.
Przed wizytą
Dojazd
St Paul's Cathedral, St Paul's Churchyard, London EC4M 8AD, na szczycie Ludgate Hill. Na mapie dostępności katedry Wejście Zachodnie (West Entrance) jest na szczycie 24 zachodnich stopni i tam odtwarza się pierwszy przystanek. Bez schodów wejdziesz przez wejście z rampą w północnym ramieniu transeptu (North Transept), które prowadzi prosto na główny poziom katedry (Cathedral Floor).
Stacja St Paul's na linii Central, w strefie taryfowej 1, jest 270 metrów stąd, około trzech minut pieszo. Do City Thameslink jest stąd 300 metrów, a do Blackfriars, z metrem i pociągami National Rail, 500 metrów. Statki rzeczne zatrzymują się przy Blackfriars Pier, dziewięć minut pieszo, i przy Bankside Pier, dwanaście minut stąd.
Bilety i wstęp
- Zwiedzanie odbywa się od poniedziałku do soboty. Według katedry jest ona otwarta od 8:30, a ostatnie wejście jest zwykle o 16:00; galerie kopuły (Dome Galleries) otwierają się o 9:30, z ostatnim wejściem o 16:15. Godziny mogą się zmieniać, więc sprawdź swój dzień w kalendarzu na stpauls.co.uk. W niedziele budynek jest otwarty na nabożeństwa, a w sezonie letnim trzy galerie kopuły są w niedziele otwarte także dla zwiedzających, na osobny bilet Dome Sunday, którego cenę podaje stpauls.co.uk; w tym roku sezon trwa od 15 marca do 25 października 2026.
- Bilet na zwiedzanie od poniedziałku do soboty kosztuje 27 £ dla dorosłego i 10,50 £ dla dziecka i w te dni obejmuje główny poziom katedry, kryptę i wszystkie trzy galerie kopuły, razem z przewodnikiem multimedialnym. Rezerwacja online daje najszybsze wejście, ale bilety sprzedaje się też przy drzwiach. Nabożeństwa są zawsze bezpłatne.
- Na galerie prowadzą wyłącznie schody: 257 stopni do Galerii Szeptów, 376 do Galerii Kamiennej i łącznie 528 do Galerii Złotej, a dzieci z biletem dziecięcym muszą być pod opieką dorosłego. Zdjęcia bez lampy błyskowej można robić na głównym poziomie katedry, w krypcie i na dwóch zewnętrznych galeriach, ale nie w Galerii Szeptów, w kaplicy św. Dunstana ani podczas nabożeństw, a filmować nie wolno.
- Torby większe niż 45 na 30 na 25 centymetrów, łącznie z uchwytami i kółkami, nie są wpuszczane, a szatni nie ma, więc zabierz ze sobą jak najmniej.
Oficjalny audioprzewodnik
Własny przewodnik multimedialny katedry dostajesz bez dopłaty do każdego biletu na zwiedzanie: urządzenie z ekranem dotykowym, które odbierasz przy stanowisku multimedialnym na głównym poziomie katedry, z komentarzem w dziewięciu językach, filmowymi przelotami przez galerie kopuły oraz wersjami dla rodzin, z audiodeskrypcją i w brytyjskim języku migowym. Przewodnicy katedry prowadzą też krótkie zwiedzanie Highlights i dłuższe po głównym poziomie katedry i krypcie, oba bezpłatne dla posiadaczy biletów, rezerwowane w dniu wizyty przy Guiding Desk i prowadzone po angielsku. Ta strona dokłada pierwsze słowo, zanim przejdziesz przez drzwi: pięć przystanków z narracją na twoim własnym telefonie, zaczynając na chodniku przed wejściem.
Oficjalna strona →Pytania
Czy jest darmowy audioprzewodnik po katedrze św. Pawła?
Właśnie go czytasz: pięć przystanków do samodzielnego zwiedzania, od chodnika na Ludgate Hill do grobu Nelsona, z tekstem każdego wypisanym pod odtwarzaczem. Katedra ma też własne urządzenie multimedialne i ono również jest wliczone w zwykły bilet na zwiedzanie. O setkach pomników, do których nie dociera żaden z nich, opowie ci zdjęcie zrobione w aplikacji Chiaro.
Czy mogę słuchać audioprzewodnika po katedrze św. Pawła bez biletu?
Tylko pierwszego przystanku. Słuchasz go na dziedzińcu, twarzą do fasady zachodniej, z pomnikiem królowej Anny za plecami, i nie potrzebujesz do tego niczego poza widokiem. Pozostałe cztery, pomnik Wellingtona, kopuła, Galeria Kamienna i grób Nelsona, są w środku, a jeden zwykły bilet na zwiedzanie od poniedziałku do soboty obejmuje je wszystkie, razem z wejściem na galerie.
Ile kosztuje oficjalny audioprzewodnik po katedrze św. Pawła?
Nic ponad cenę wstępu: katedra wydaje posiadaczom biletów swoje przewodniki multimedialne, z komentarzem w dziewięciu językach i wersjami dla rodzin, z audiodeskrypcją i w brytyjskim języku migowym. Zwiedzanie Highlights oraz zwiedzanie głównego poziomu katedry i krypty, prowadzone przez przewodników katedry, też są bezpłatne dla posiadaczy biletów. Jedynym dodatkowym kosztem jest zwiedzanie Triforium Treasures, za 16 £ od osoby ponad cenę wstępu.
Czy galerie Szeptów, Kamienna i Złota są wliczone w bilet do katedry św. Pawła?
Tak. Zwykły bilet na zwiedzanie od poniedziałku do soboty obejmuje główny poziom katedry, kryptę i galerie kopuły. Prowadzą na nie wyłącznie schody: 257 stopni do Galerii Szeptów, 376 do Galerii Kamiennej i łącznie 528 do Galerii Złotej, a według katedry galerie są otwierane o 9:30, z ostatnim wejściem o 16:15.
Czy katedrę św. Pawła można zwiedzać w niedzielę?
Głównego budynku nie: w niedziele katedra jest otwarta na nabożeństwa, które są bezpłatne. Wyjątkiem jest kopuła: w sezonie letnim trzy galerie kopuły są otwarte także w niedziele, na osobny bilet Dome Sunday, a w 2026 roku sezon trwa od 15 marca do 25 października. Od poniedziałku do soboty katedra jest otwarta dla zwiedzających od 8:30, z ostatnim wejściem zwykle o 16:00.
Więcej audioprzewodników
Stworzone przez Chiaro. Bez powiązań z zarządcą katedry św. Pawła.