Tower of London · Londyn · Niezależny przewodnik
Audioprzewodnik po Tower of London,
pięć przystanków, za darmo.
Prawie pięć hektarów w dwóch pierścieniach murów i fosie, wokół donżonu rozpoczętego około 1078 roku. Wszystkie pięć przystanków gra w tej karcie, a o pozostałych dziewięciuset pięćdziesięciu latach opowie ci Chiaro na podstawie zdjęcia.
Stworzone przez Chiaro. Bez powiązań z zarządcą Tower of London.
Fosa i zachodnie wejście
Tower of London, Londyn
To była bezpłatna część
Zrób zdjęcie, a Chiaro opowie ci o dowolnym szczególe Tower of London.
Pięć przystanków · 14 min słuchania
Pięć miejsc, jedna trasa,
w kolejności, w jakiej je zobaczysz.
Pięć przystanków, cztery z nich na jeden zwykły bilet, a trasa zaczyna się jeszcze przed bramą. Pierwszy jest na Tower Hill, na chodniku na zachód od fosy, tam, gdzie na planie samej twierdzy widnieje napis „Enter here” i gdzie nie potrzebujesz niczego poza widokiem na mury. Potem przez West Gate do Water Lane i Bramy Zdrajców po południowej stronie; na północ, na wewnętrzny dziedziniec, do Tower Green i pokrytych wyrytymi napisami ścian Wieży Beauchamp; do serca zamku, do Białej Wieży i normańskiej kaplicy w jej wnętrzu; wreszcie na górę, na ganek obronny wschodniego muru, czyli Battlements, skąd widać Tamizę i drogę do wyjścia. Około czternastu minut słuchania i mniej więcej pół kilometra marszu, a trasa po najważniejszych miejscach w brytyjskim języku migowym, którą twierdza oferuje na tym samym terenie, trwa około dziewięćdziesięciu minut.
Nazwy, daty i wymiary pochodzą z materiałów dla zwiedzających, które Historic Royal Palaces publikuje o Tower, a potwierdza je jeszcze jedno niezależne źródło. Godziny otwarcia, ceny i zamknięcia w okresie świątecznym zmieniają się częściej niż cokolwiek innego na tej stronie, więc przed wizytą sprawdź je na hrp.org.uk. Jeśli oznakowanie na miejscu mówi co innego niż ta strona, wierz oznakowaniu, a potem napisz do nas.
Przystanek 1 z 5 · Tower Hill, strona zachodnia, poza fosą i West Gate, tam, gdzie plan dla zwiedzających samej twierdzy podaje „Enter here”
Fosa i zachodnie wejście
Kamieniarze Edwarda I, na linii wcześniejszego rowu Henryka III; osuszona na polecenie księcia Wellingtona jako komendanta (Constable) Tower · Fosa i zewnętrzny mur kurtynowy 1275–1285; osuszenie fosy 1843–1845 · Mur kurtynowy z wapienia z Kentu (Kentish ragstone) i sucha fosa szeroka na 50 metrów, niegdyś pośrodku o 4,5 metra głębsza niż dziś
Na co zwrócić uwagę
- Sama fosa: pięćdziesiąt metrów szerokości, a pośrodku niegdyś o cztery i pół metra głębsza niż trawnik, na który patrzysz z góry. Osuszono ją w latach czterdziestych XIX wieku na rozkaz księcia Wellingtona, po tym jak w garnizonie wybuchła choroba.
- Dwa mury, nie jeden. Niższy, po drugiej stronie fosy, to zewnętrzny mur kurtynowy Edwarda Pierwszego z lat 1275–1285. Wyższy mur za nim otacza wewnętrzny dziedziniec; obwiedziono go murem za panowania Ryszarda Pierwszego, a jego zachodnie lico Edward przebudował w ramach tej samej kampanii. Dziełem Henryka Trzeciego są mury wschodni i północny, po których przejdziesz na ostatnim przystanku.
- Legge's Mount, bastion w narożniku północno-zachodnim. Zamurowane blanki na jego południowym licu to jedyne średniowieczne blanki, jakie zachowały się w całej twierdzy; każde inne wcięcie to wiktoriańska rekonstrukcja.
- Cztery wieżyczki Białej Wieży ponad murami. Donżon ma dwadzieścia siedem metrów do południowych blanków i stoi na gruncie położonym wyżej niż chodnik, na którym jesteś.
Transkrypcja (2:40)
Zielony pas przed tobą to fosa. Ma pięćdziesiąt metrów szerokości, a pośrodku była kiedyś o cztery i pół metra głębsza niż trawa, na którą teraz patrzysz z góry. Jest sucha od niecałych dwustu lat i nie osuszono jej dla efektu. W 1830 roku komendant Tower, książę Wellington, kazał wybrać z niej grubą warstwę mułu. Problemu to nie rozwiązało: w 1841 roku w garnizonie wybuchła choroba i zmarło kilku żołnierzy, więc padł rozkaz, żeby rów osuszyć i zasypać ziemią. Prace ruszyły w 1843 roku i dwa lata później były w większości skończone.
Teraz policz mury, bo są dwa. Niższy, tuż po drugiej stronie fosy, to zewnętrzny mur kurtynowy Edwarda Pierwszego, zbudowany między 1275 a 1285 rokiem. Wyższy mur za nim otacza wewnętrzny dziedziniec, obwiedziony murem sto lat wcześniej, za panowania Ryszarda Pierwszego; jego zachodnie lico Edward przebudował w ramach tej samej kampanii, więc prawie wszystko, co widzisz z tej strony, to jego dzieło. Dziełem Henryka Trzeciego są mury wschodni i północny, po których możesz przejść na końcu tej trasy. Edward wydał tu w dziesięć lat dwadzieścia jeden tysięcy funtów, ponad dwa razy więcej, niż Henryk Trzeci wydał na zamek przez całe swoje panowanie, a ten zewnętrzny pierścień to właśnie to, co za te pieniądze dostał: kazał zasypać starą fosę, na jej linii postawić nowy mur kurtynowy, a przed nim wykopać nową fosę. Od kiedy skończył w 1285 roku, kształt zamku się nie zmienił.
Nowy mur Edwarda sprawił, że stare główne wejście stało się bezużyteczne, więc w tym zachodnim narożniku wybito nowe, z dwoma budynkami bramnymi i barbakanem przed nimi. Barbakan dostał nazwę, która zdradza, co w nim trzymano. Stał się Wieżą Lwów, bo co najmniej od lat trzydziestych czternastego wieku mieszkały w nim zwierzęta królewskiej menażerii, tuż na zachód od bramy, przez którą zaraz przejdziesz. W rachunkach z 1335 roku zapisano zakup zamka i klucza dla lwów i lampartów. Samej Wieży Lwów już nie ma. Ale w 2008 roku z okolic fosy wydobyto dwie czaszki: samców lwa berberyjskiego, podgatunku, który na wolności wymarł. Metoda radiowęglowa datuje je na lata między 1280 a 1385 oraz między 1420 a 1480 rokiem.
Jeszcze jedno, zanim przejdziesz na drugą stronę. Spójrz na niski, okrągły bastion w dalekim narożniku po lewej. To Legge's Mount, a zamurowane blanki na jego południowym licu to jedyne średniowieczne blanki, jakie przetrwały gdziekolwiek w twierdzy. Każde inne wcięcie, które dziś zobaczysz, to wiktoriańska rekonstrukcja.
Przystanek 2 z 5 · Zewnętrzny dziedziniec, strona południowa, przy Water Lane, kilka metrów za West Gate; plan samej twierdzy nazywa ją Traitor's Gate, a tuż nad nią stoi St Thomas's Tower
Brama Zdrajców, od strony Water Lane
Zbudowana dla Edwarda I jako Wieża św. Tomasza; szachulcowa nadbudowa nad łukiem to późniejsza praca nad komnatami Edwarda na pierwszym piętrze, odnowiona na potrzeby ekspozycji średniowiecznego pałacu · 1275–1279; nazwa Traitors' Gate była w użyciu już w 1543 roku · Kamienna brama wodna pod szerokim łukiem odcinkowym, z broną i strzelnicami, dźwigająca na piętrze szachulcowe komnaty królewskie
Na co zwrócić uwagę
- Strzelnice w ścianach basenu, małe krzyże wycięte w kamieniu. Są skierowane do środka, na wszystko, co właśnie przepłynęło przez bramę.
- Jak nisko jest łuk. Woda sięgała aż do niego: Edward Pierwszy wysunął ten mur na grunt, który wcześniej był dnem Tamizy.
- Szachulcowa fasada nad łukiem. To późniejsza praca, osadzona na piętrze, na którym Edward Pierwszy urządził swoje królewskie komnaty; ta wieża i sąsiednia Wieża Wakefield to jedyne dwa budynki pałacowe w twierdzy, które przetrwały.
- Suchy basen pod łukiem. Przez stulecia stała w nim maszyna, która tłoczyła wodę z rzeki do zbiornika na dachu Białej Wieży, a w latach 1724–1726 przystosowano ją także do wiercenia luf.
Transkrypcja (2:13)
Stań przy barierce i zobacz, jak nisko jest ten łuk. Woda sięgała kiedyś aż do niego. Edward Pierwszy wysunął południowy mur zamku na grunt, który wcześniej był dnem Tamizy, i między 1275 a 1279 rokiem wbudował tę bramę w nowy mur. Zastąpiła Krwawą Wieżę jako brama wodna zamku i w całej Anglii nie ma niczego podobnego. Najbliższym odpowiednikiem była brama wodna Luwru w Paryżu, a tę rozebrano dawno temu.
Znajdź strzelnice w ścianach basenu, małe krzyże wycięte w kamieniu. Są skierowane do środka, na wszystko, co właśnie przepłynęło przez bramę. Brama wodna to dziura w zamku i kamieniarze Edwarda dobrze o tym wiedzieli, więc zrobili z basenu pułapkę: strzelnice po bokach i bronę w wejściu, żeby decydować, kto wpłynie do środka.
Nazwa jest starsza, niż większość ludzi przypuszcza. Brama Zdrajców nazywała się tak już w 1543 roku, kiedy nazwa pojawia się na panoramie Londynu Antona van den Wyngaerde. Więźniów przywożono łodzią rzeką, a po drodze przepływali pod London Bridge, gdzie na pikach tkwiły głowy niedawno straconych. Tędy wprowadzono Tomasza Morusa.
A teraz sprostowanie, bo o żadnym miejscu w twierdzy nie powtarza się tylu nieprawdziwych rzeczy. O Annie Boleyn ciągle się mówi, że po aresztowaniu przywieziono ją przez Bramę Zdrajców. Współczesny jej kronikarz Charles Wriothesley pisze, że nie: weszła przez bramę w Wieży Byward, pod którą minutę temu prowadziła cię droga. Elżbietę, przywiezioną tu 18 marca 1554 roku po rebelii Wyatta, historia potraktowała tak samo. John Foxe opisał jej przybycie bardzo szczegółowo i nigdzie nie wspomina o tej bramie.
Potem spójrz w górę, na szachulcową fasadę wiszącą nad łukiem. Samo drewno to późniejsza praca, ale spoczywa na piętrze, na którym Edward urządził wygodne królewskie komnaty, a z całego pałacu, który Tudorowie i Stuartowie zostawili na pastwę czasu, przetrwały tylko ten budynek i sąsiednia Wieża Wakefield. To, co zostało z tamtych komnat, jest otwarte dla zwiedzających od 2006 roku.
I jeszcze jedno, w pustym basenie pod łukiem. Przez stulecia stała w nim maszyna, która tłoczyła wodę z rzeki do zbiornika na dachu Białej Wieży. Najpierw napędzała ją siła pływów, potem konie, potem para, a między 1724 a 1726 rokiem ktoś przerobił ją tak, żeby napędzała urządzenia do wiercenia luf. Usunięto ją w pierwszych miesiącach 1866 roku.
Przystanek 3 z 5 · Wewnętrzny dziedziniec, strona zachodnia, na Tower Green, na południe od Kaplicy Królewskiej św. Piotra w Okowach (St Peter ad Vincula); napisy są w środku Wieży Beauchamp przy trawniku
Tower Green i Wieża Beauchamp
Wieża Beauchamp zbudowana dla Edwarda I w miejscu dawnego budynku bramnego zamku; napisy wyryte przez samych więźniów; komnatę udostępniono zwiedzającym z inicjatywy powieściopisarza Williama Harrisona Ainswortha, a na nowo urządził ją Anthony Salvin · Wieża 1275–1285; napisy z XVI i XVII wieku; udostępniona zwiedzającym w połowie XIX wieku · Kamień i cegła, pierwsze zastosowanie cegły na dużą skalę w Brytanii od odejścia Rzymian; jedna z trzynastu wież wewnętrznego muru kurtynowego, a w jej więziennej komnacie napisy ponumerowane co najmniej do 67
Na co zwrócić uwagę
- Wyryte napisy na ścianie więziennej komnaty, każdy z własnym numerem obok. Imiona, daty, herby, dzwon oraz słowa IANE i DOCTOR COOK, wycięte przez więźniów w XVI i XVII wieku.
- Cegła w murach wieży. Wieża Beauchamp to pierwsze zastosowanie cegły na dużą skalę w Brytanii od czasu, gdy w V wieku odeszli stamtąd Rzymianie.
- Mały kwadrat granitowego bruku pośrodku trawnika. Kazała go ułożyć królowa Wiktoria, żeby oznaczyć miejsce szafotu, a historycy nie są przekonani, czy pokazano jej właściwy skrawek trawy.
- Kaplica po północnej stronie trawnika, św. Piotra w Okowach. Pochowani są w niej Anna Boleyn, Katarzyna Howard, Joanna Grey i Tomasz Morus.
Transkrypcja (2:43)
Ten skrawek trawy dzielą dwie rzeczy, a ta słynna to mniejsza historia.
Ścięcie tutaj, w murach, było przywilejem. Prawie wszystkie egzekucje związane z Tower odbywały się poza murami, na wzgórzu Tower Hill, gdzie przez czterysta lat stracono sto dwanaście osób. W samym zamku, przed dwudziestym wiekiem, było ich siedem. Śmierć tutaj oznaczała, że skazany nie miał przed sobą szyderczego tłumu, a monarcha nie miał złej prasy. Tą siódemką byli: lord Hastings w 1483 roku; królowa Anna Boleyn 19 maja 1536 roku; Małgorzata, hrabina Salisbury, ostatnia z Plantagenetów, w maju 1541 roku; królowa Katarzyna Howard i Jane Boleyn, wicehrabina Rochford, obie 13 lutego 1542 roku; Joanna Grey 12 lutego 1554 roku; i hrabia Essex w lutym 1601 roku. Wszyscy od topora, z wyjątkiem Anny Boleyn, którą ścięto mieczem. Trzy kolejne nazwiska należą do zupełnie innego stulecia: Malcolm Macpherson, Samuel Macpherson i Farquhar Shaw, żołnierze pułku Black Watch rozstrzelani na tym trawniku 19 lipca 1743 roku przez pluton egzekucyjny złożony z ich własnych towarzyszy.
Nikt nie wie na pewno, czy zginęli dokładnie na tej trawie. Królowa Wiktoria poprosiła, żeby pokazano jej to miejsce, i kazała wyłożyć je granitem; według jednej z relacji strażnik, jeden z Yeoman Warders, który sam nie wiedział, po prostu na coś wskazał, a inne źródła umieszczają szafot na placu apelowym między Białą Wieżą a budynkiem Waterloo Block. Pewne jest, że w średniowieczu był tu cmentarz i że kiedy na nowo układano wiktoriańską kostkę, wyszły spod niej fundamenty nieistniejącego budynku: prawdopodobnie wartowni rozebranej w 1684 roku, w której przeprowadzano ścięcia bez publiczności, pod dachem.
Druga rzecz to Wieża Beauchamp po zachodniej stronie trawnika. Ściany jej więziennej komnaty pokrywają napisy, które więźniowie wyryli w kamieniu w szesnastym i siedemnastym wieku: imiona, daty, herby, dzwon, słowo IANE, słowa DOCTOR COOK.
Możesz je przeczytać dzięki powieściopisarzowi. William Harrison Ainsworth utrwalił w wyobraźni angielskiej publiczności obraz tego zamku jako labiryntu podziemnych sal tortur, co było fikcją: stałej sali tortur nigdy tu nie było. Potem zaproponował, żeby otworzyć tę komnatę, by ludzie mogli zobaczyć napisy, a Anthony Salvin urządził ją na nowo na prośbę księcia Alberta.
Zanim wejdziesz, poszukaj ptaków. Zawsze trzyma się tu co najmniej sześć kruków, w 2025 roku było ich osiem, bo wierzy się, że jeśli odlecą, królestwo upadnie. Historyk samej twierdzy nazywa to wiktoriańskim wymysłem: najstarsza znana wzmianka o trzymanych tu krukach to ilustracja z 1883 roku.
Przystanek 4 z 5 · Najbardziej wewnętrzny dziedziniec, środek zamku, u stóp drewnianych schodów przy południowej elewacji; przewodnik samej twierdzy nazywa ten przystanek White Tower and Saint John's Chapel, czyli Biała Wieża i kaplica św. Jana
Biała Wieża
Zbudowana dla Wilhelma Zdobywcy pod kierunkiem Gundulfa, biskupa Rochesteru; według interpretacji Geoffreya Parnella być może powiększona przez Wilhelma Rudego po 1090 roku; bielona na rozkaz Henryka III; obramienia z kamienia z Caen wymieniane na kamień portlandzki w XVII i XVIII wieku, począwszy od czasów Inigo Jonesa, a zewnętrzne lico obłożone na nowo w latach 1639–1640 · Rozpoczęta około 1078 roku, ukończona prawdopodobnie do 1100 roku; najwyższe piętro i obecny dach dodane w latach 90. XV wieku; bielona od 1240 roku · Wapień z Kentu z obramieniami z kamienia z Caen i z Reigate, później zastąpionymi kamieniem portlandzkim; u podstawy 36 na 32 metry, bez wysuniętych narożnych wież, i 27 metrów do południowych blanków
Na co zwrócić uwagę
- Drewniane schody przy południowej elewacji. Stoją tam, gdzie stały zdejmowane schody normańskie, a drzwi na ich szczycie zamurowano w XVII wieku i otwarto ponownie dopiero w 1973 roku.
- Okrągłe wybrzuszenie w narożniku południowo-wschodnim, inne niż trzy kwadratowe wieże narożne. To absyda kaplicy św. Jana, dobudowana, kiedy mury piwnic już stały.
- Okna. Prawie wszystkie powiększono w XVIII wieku, pod koniec wymiany okładziny, która zaczęła się sto lat wcześniej: w latach 1639 i 1640 zewnętrzne lico ogołocono i wymieniono znaczną część okładziny. Przetrwały tylko dwa oryginalne okna normańskie, oba odnowione, w południowym murze na wysokości galerii biegnącej w grubości muru.
- Sama kaplica św. Jana, na górnym piętrze: nagi normański kamień, półkoliste łuki na ciężkich, krótkich kolumnach i najbliższe w całej twierdzy przestrzeni, która nie zmieniła się od dziewięciuset lat.
Transkrypcja (3:25)
Dziewięćset pięćdziesiąt lat, trzydzieści sześć na trzydzieści dwa metry u podstawy, nie licząc narożnych wież, dwadzieścia siedem metrów do blanków nad twoją głową, a niewiele brakowało, żeby była o jedną trzecią mniejsza.
Zacznij od drewnianych schodów przed tobą. Wejście do normańskiego donżonu celowo umieszczano nad ziemią i prowadziły do niego drewniane schody, które w razie ataku na zamek można było usunąć. Kamienny przedsionek, który nad nimi prawdopodobnie dobudował Henryk Drugi, dawno zniknął. Same drzwi zamurowano w siedemnastym wieku i pozostały zamknięte aż do 1973 roku, kiedy wróciły te schody i wejście znów otwarto.
Donżon tradycyjnie datuje się na 1078 rok, na podstawie Textus Roffensis, średniowiecznego rękopisu z Rochesteru, który odnotowuje, że Gundulf, biskup Rochesteru, kierował budową z polecenia Wilhelma Zdobywcy. Datowanie dendrochronologiczne zawęża początek prac do lat między 1075 a 1079. To najstarszy kamienny donżon w Anglii. Ale w 1995 roku historyk Geoffrey Parnell znalazł w jednym z tych murów ślady wskazujące, że najpierw ukończono go w dwóch trzecich obecnej wielkości, z dwuspadowym dachem, a do tego, co widzisz dziś, podwyższył go dopiero Wilhelm Rudy, po huraganie w 1090 roku.
Nazwa wzięła się z farby. Henryk Trzeci kazał wybielić donżon w 1240 roku, a polecenie dla zarządcy królewskich budowli brzmiało, by Wielką Wieżę wybielić i wewnątrz, i na zewnątrz. Jeszcze tego samego roku napisał ponownie, każąc przedłużyć ołowiane rynny, żeby świeżo wybielony mur nie niszczał od spływającego deszczu. Król, który martwi się o swoje rynny.
Teraz narożniki. Trzy to kwadratowe wieże. Czwarty, południowo-wschodni, wybrzusza się na zewnątrz półkolem, a to wybrzuszenie to absyda kaplicy: kaplicy świętego Jana, której nie było w pierwotnym planie, bo ten występ zbudowano, kiedy mury piwnic już stały. Jedyny inny donżon w Anglii z czymś podobnym jest w Colchesterze. Wejdź na górę i znajdź tę kaplicę: to jedyne miejsce w twierdzy, które prawie się nie zmieniło. Nagi normański kamień, półkoliste łuki na ciężkich, krótkich kolumnach, żadnych ozdób. Henryk Trzeci kazał namalować w niej złoty krzyż i wstawić witraże z Najświętszą Marią Panną i Trójcą Świętą; w latach dwudziestych czternastego wieku służyła już za składnicę dokumentów.
Dwie historie z tej południowej strony. W 1381 roku, w czasie powstania chłopskiego, Tower była oblężona, a w środku przebywał król, i kiedy Ryszard Drugi wyjechał na spotkanie z Watem Tylerem, tłum wszedł do zamku, nie napotykając żadnego oporu. Arcybiskup Canterbury, Simon Sudbury, schował się w kaplicy świętego Jana w nadziei, że tłum uszanuje prawo azylu. Wyciągnięto go stamtąd i ścięto na Tower Hill. A 17 czerwca 1674 roku, przy rozbiórce starego przedsionka przy tym wejściu, robotnicy znaleźli pod jego schodami kości dwojga dzieci. Uznano, że to książęta, Edward Piąty i jego brat Ryszard, ostatni raz widziani publicznie w czerwcu 1483 roku, i kości pochowano ponownie w opactwie westminsterskim. Głębokość, z której je wydobyto, około trzech metrów, odpowiada rzymskiemu cmentarzowi odkrytemu w 2011 roku tuż na północ stąd.
Zanim wejdziesz na górę, przyjrzyj się oknom. Prawie wszystkie powiększono w osiemnastym wieku, pod koniec wymiany okładziny, w ramach której od siedemnastego wieku zastępowano obramienia z kamienia z Caen kamieniem portlandzkim. Przetrwały tylko dwa oryginalne okna normańskie, oba odnowione, w południowym murze na wysokości galerii biegnącej w grubości muru: dwa małe otwory w budowli, którą od dziewięciu stuleci przebudowuje się wokół niej samej.
Przystanek 5 z 5 · Wewnętrzny dziedziniec, strona wschodnia, na ganku obronnym między Salt Tower a północnym narożnikiem; plan dla zwiedzających samej twierdzy podaje go jako Battlements
Blanki, na ganku obronnym wschodniego muru
Kamieniarze Henryka III przy murach wschodnim i północnym, z przebudową Edwarda I od zachodu; blanki, za którymi idziesz, to wiktoriańska rekonstrukcja · Mur i wieże od około 1238 roku po panowanie Edwarda I; trzy wschodnie wieże zewnętrznego muru rozebrane w 1843 roku · Wewnętrzny mur kurtynowy z trzynastoma wieżami, z gankiem obronnym na wysokości przedpiersia, otaczający zamek o powierzchni prawie 12 akrów, czyli 4,9 hektara, z Wieżą Salt w narożniku południowo-wschodnim
Na co zwrócić uwagę
- Blanki, za którymi idziesz. To wiktoriańska rekonstrukcja; jedyne zachowane średniowieczne blanki to te zamurowane na Legge's Mount, które widać z chodnika jeszcze przed wejściem.
- Wieża Salt w południowo-wschodnim narożniku ganku i zewnętrzny dziedziniec pod nią, gdzie w 1560 roku Mennica Królewska zajmowała już budynek przy tej wieży.
- Zewnętrzny mur pod tobą po wschodniej stronie. Stały wzdłuż niego trzy prostokątne wieże, co piętnaście metrów, aż do rozbiórki w 1843 roku.
- Biała Wieża stąd, z góry. To jedyny punkt standardowej trasy, w którym jesteś na wysokości dolnych okien donżonu, zamiast patrzeć na nie z dołu.
Transkrypcja (2:40)
Stoisz na szczycie muru Henryka Trzeciego, w jedynym miejscu standardowej trasy, gdzie jesteś nad zamkiem, a nie w jego środku, i pierwsze, co warto zrobić, to odwrócić się na zewnątrz i spojrzeć ponad przedpiersiem.
Pod tobą, po tej stronie, jest zewnętrzny dziedziniec, wąski pas między dwoma murami, a za nim City, finansowe serce Londynu. To przez te biurowce twierdzę zaczęto spychać w stronę listy światowego dziedzictwa w zagrożeniu UNESCO. Na listę światowego dziedzictwa Tower trafiła w 1988 roku.
Teraz spójrz na kamień, o który się opierasz. Henryk Trzeci budował ten mur wschodni i mur północny od około 1238 roku i od tamtej pory wymiary dziedzińca się nie zmieniły. Większość jego dzieła przetrwała; z dziewięciu wież, które postawił, tylko dwie przebudowano od podstaw. W ten mur kurtynowy wpisanych jest trzynaście wież, a licząc zgodnie z ruchem wskazówek zegara od narożnika południowo-zachodniego, są to: Bell, Beauchamp, Devereux, Flint, Bowyer, Brick, Martin, Constable, Broad Arrow, Salt, Lanthorn, Wakefield i Bloody. Każda miała swoje zadanie. W Wieży Bell wisiał dzwon, który bił na alarm, gdy zamek został zaatakowany. Królewski łuczarz, który robił łuki, kusze i katapulty, miał warsztat w Wieży Bowyer.
Blanki, za którymi idziesz, nie są średniowieczne. Prawie każde wcięcie w twierdzy to wiktoriańska rekonstrukcja, a jedyne zachowane średniowieczne blanki to te zamurowane na południowym licu Legge's Mount, bastionu w narożniku północno-zachodnim.
Ten mur to także ta część zamku, która naprawdę spełniła zadanie, do którego ją zbudowano. Tower oblegano w październiku 1191 roku, kiedy William Longchamp po trzech dniach oddał ją księciu Janowi. Ponownie w 1214 roku, kiedy Robert Fitzwalter wprowadził armię do Londynu, a oblężenie zdjęto dopiero dlatego, że król Jan podpisał Wielką Kartę Swobód. I w kwietniu 1267 roku, kiedy Gilbert de Clare, hrabia Hertford, przyprowadził pod mury dużą armię i machiny oblężnicze, ogłosił, że pieczy nad Tower nie wolno powierzać cudzoziemcowi, i nie zdołał jej zdobyć.
Zanim zejdziesz na dół, spójrz jeszcze na zewnętrzny dziedziniec. Wzdłuż zewnętrznego muru po tamtej stronie stały trzy prostokątne wieże, co piętnaście metrów, dopóki nie rozebrano ich w 1843 roku, a w tym samym pasie działała Mennica Królewska: Edward Pierwszy przeniósł ją w obręb tych murów, w 1279 roku scentralizowano tu mennice całego kraju, a w 1560 roku mennica zajmowała cały budynek tam w dole, obok Wieży Salt. Do dziś kilka razy w roku z tej twierdzy oddaje salwy honorowe Honourable Artillery Company: sześćdziesiąt dwa strzały z okazji królewskiej, czterdzieści jeden przy każdej innej.
Niezależny przewodnik · Chiaro
Skieruj Chiaro na wszystko, co zobaczysz w Tower of London.
Pięć przystanków, a twierdza zajmuje prawie pięć hektarów i ma trzynaście wież w samym wewnętrznym murze. Wyryty napis, herb nad drzwiami, bastion bez żadnej tabliczki: złap dowolny z nich w kadr telefonu, a Chiaro powie ci, co to jest i kto za tym stał, i będzie opowiadać dalej, dopóki masz pytania.
Przed wizytą
Dojazd
Tower Hill, Londyn EC3N 4AB. Idź na zachodni kraniec, obok fosy: plan dla zwiedzających samej twierdzy oznacza ten narożnik napisami „Enter here” i „Exit here”, a dokumenty o dostępności nazywają go West Gate. Pierwszy przystanek z tej strony jest na chodniku przed nim.
Najbliższa stacja metra to Tower Hill na liniach Circle i District, w strefie biletowej 1, kilka minut piechotą od zachodniego wejścia. Stacja Tower Gateway kolejki Docklands Light Railway i dworzec Fenchurch Street kolei krajowej (National Rail) są niedaleko, a przystań Tower Millennium Pier dla statków rzecznych leży tuż przy południowo-zachodnim narożniku zamku. Na planie samej twierdzy zaznaczono przystanek autobusowy i parking dla autokarów od strony Tower Hill.
Bilety i wstęp
- Zarezerwuj bilet online przed wyjazdem, na wybrany dzień i godzinę wejścia. To dziewiąta najczęściej odwiedzana atrakcja w kraju, w 2025 roku liczba zwiedzających wyniosła 2 817 852, a plan samej twierdzy pokazuje tylko jedno wejście, od zachodu.
- Jeden zwykły bilet dla dorosłych obejmuje całą tę trasę, a do tego wycieczki z Yeoman Warders. Białej Wieży, Wieży Beauchamp ani ganku obronnego na murach nie rezerwuje się osobno.
- Nie wszędzie wolno fotografować. Na planie dla zwiedzających samej twierdzy jest symbol zakazu fotografowania, a miejsca, których dotyczy, są oznaczone na terenie.
- Godziny otwarcia zmieniają się w zależności od sezonu, a twierdza jest zamknięta w okresie Bożego Narodzenia i w Nowy Rok. Przed wyjazdem sprawdź godziny i dokładne daty zamknięcia na hrp.org.uk.
Oficjalny audioprzewodnik
Oficjalny przewodnik twierdzy to człowiek, nie urządzenie. Strażnicy Yeoman Warders, którzy od co najmniej 1509 roku są królewską strażą przyboczną, oprowadzają zwiedzających po zamku; wycieczka ze strażnikiem jest częścią zwykłego biletu, a nie płatnym dodatkiem, a plan dla zwiedzających samej twierdzy wymienia „Meet the Yeoman Warders” wśród dziesięciu rzeczy, które warto zobaczyć i zrobić. Oprócz tego twierdza oferuje za dodatkową opłatą przewodnik multimedialny, który odbiera się na miejscu, w osobnym punkcie zaznaczonym na tym samym planie; jego cena jest na hrp.org.uk. Strona Chiaro dodaje trzecią możliwość: pięć przystanków w przeglądarce telefonu, bez urządzenia do odebrania i bez aplikacji do instalowania, z tekstem każdego nagrania pod odtwarzaczem, na te odcinki murów, gdzie wiatr zagłusza dźwięk.
Oficjalna strona →Pytania
Czy jest bezpłatny audioprzewodnik po Tower of London?
Masz go właśnie przed sobą. Jego pięć przystanków gra na zwykłej stronie internetowej, pod każdym odtwarzaczem jest tekst, i nie trzeba ani instalować aplikacji, ani odbierać urządzenia. Oprowadzanie przez strażników Yeoman Warders również mieści się w cenie biletu. O wszystkim, do czego żadne z nich nie dociera, a takich rzeczy są setki, opowie ci aplikacja Chiaro na podstawie zdjęcia, które zrobisz.
Czy potrzebuję biletu, żeby słuchać?
Na pierwszy przystanek nie. Jest na chodniku na Tower Hill, na zachód od fosy i przed bramą, i wystarczy ci widok na mury. Pozostałe cztery są w środku: Brama Zdrajców przy Water Lane, Tower Green i Wieża Beauchamp, Biała Wieża oraz ganek obronny na wschodnim murze. Wszystkie cztery obejmuje jeden zwykły bilet dla dorosłych, bez dodatkowej rezerwacji.
Ile kosztuje oficjalny audioprzewodnik po Tower of London?
Oficjalnym przewodnikiem twierdzy są Yeoman Warders, a ich oprowadzanie nie kosztuje nic ponad bilet: wycieczka ze strażnikiem jest częścią zwykłego wstępu, a plan samej twierdzy wymienia ją wśród dziesięciu rzeczy, które warto zobaczyć i zrobić. Twierdza oferuje też za dodatkową opłatą przewodnik multimedialny, który odbiera się na miejscu i który można dokupić przy rezerwacji. Jego cena jest na hrp.org.uk.
Gdzie zacząć?
Na Tower Hill, na chodniku na zachód od fosy, z widokiem na zewnętrzny mur po drugiej stronie. Plan dla zwiedzających samej twierdzy oznacza ten zachodni narożnik napisami „Enter here” i „Exit here”, a dokumenty o dostępności nazywają go West Gate. Odtwórz pierwszy przystanek, zanim wejdziesz; potem trasa prowadzi na wschód wzdłuż Water Lane i kończy się na ganku obronnym, z którego schodzi się z powrotem do wnętrza murów.
Czy Tower of London jest w jakieś dni zamknięta?
Jest zamknięta w okresie Bożego Narodzenia i w Nowy Rok, a przez resztę roku otwarta. Godziny otwarcia zależą od sezonu, a strona samej twierdzy podaje je dla każdego dnia. Pierwszy przystanek z tej strony działa niezależnie od tego, czy brama jest otwarta: jest na chodniku na Tower Hill, na zachód od fosy i poza murami.
Gdzie w Tower of London jest Biała Wieża?
W samym środku zamku, na najbardziej wewnętrznym dziedzińcu, a wchodzi się do niej po drewnianych schodach przy południowej elewacji. To donżon, który Wilhelm Zdobywca zaczął budować około 1078 roku: trzydzieści sześć na trzydzieści dwa metry u podstawy i dwadzieścia siedem metrów wysokości do południowych blanków. Od niego nazwę wzięła cała twierdza. Kaplica św. Jana jest w środku, na górnym piętrze.
Więcej audioprzewodników
Stworzone przez Chiaro. Bez powiązań z zarządcą Tower of London.