Direct naar de inhoud

Conciergerie · Parijs · Onafhankelijke gids

Audiogids voor de Conciergerie,
vijf stops, gratis.

Onder een klokkentoren van 47 meter en 1.785 vierkante meter aan 14de-eeuwse gotische gewelven luister je hier direct naar vijf opnames, en Chiaro legt elk gebeeldhouwd kapiteel of revolutionair relikwie uit dat je fotografeert.

Gemaakt door Chiaro. Niet verbonden aan de Conciergerie.

9:41

De Tour de l’Horloge en de torens aan de Quai de l’Horloge

Conciergerie, Parijs

0:00 2:22
Stop 1 van 5

De vijf stops · 11 minuten audio

Vijf plekken, één wandeling,
in de volgorde waarin je ze tegenkomt.

Begin op de hoek van de boulevard du Palais en de quai de l’Horloge, waar deze zelfstandige audiogids voor de Conciergerie al vóór de beveiliging opent bij het oudste openbare uurwerk van Parijs en de middeleeuwse riviertorens. Voorbij de kaartcontrole daal je veertien treden af naar het middeleeuwse straatniveau en sta je tussen de vier gewelfde beuken van de Hal van de Wapenknechten; loop langs de zuilenrij naar het westen tot aan de hoge ijzeren spijlen van La Rue de Paris; ga op de begane grond verder naar de gevangenenkapel en het boeteoratorium van Marie-Antoinette achter de zwarte altaargordijnen; en stap ten slotte naar buiten op de Vrouwenbinnenplaats, vlak voor de boekwinkel en de twintig treden terug naar de straat. Het luisteren duurt ongeveer elf minuten binnen een bezoek waarvoor het monument zestig tot negentig minuten rekent.

Toegangsprijzen, openingstijden en de veiligheidsregels van het gerechtsgebouw op deze pagina zijn afkomstig van paris-conciergerie.fr en de bijbehorende bezoekersfolder, terwijl historische jaartallen en afmetingen steunen op die publicaties en op Wikipedia. Omdat het monument zijn eilandgrens deelt met de nog altijd werkende Parijse rechtbanken, gaan veiligheidsvoorschriften en aanwijzingen van medewerkers op de boulevard altijd vóór wat hier staat; is er ter plaatse iets veranderd, stuur ons dan even een bericht zodat volgende bezoekers de bijgewerkte versie lezen.

Stop 1 van 5 · Hoek van de boulevard du Palais en de quai de l’Horloge, op de stoep buiten de ingang op boulevard du Palais 2; openbare straat, nog vóór de kassa

De Tour de l’Horloge en de torens aan de Quai de l’Horloge

Toren gebouwd onder Jan II de Goede (1350–1353); uurwerk van Henri de Vic (1370) en omlijsting van Germain Pilon (1525–1590); riviertorens onder Lodewijk IX en Filips IV; neogotische noordgevel aan de rivier van Antoine-Marie Peyre (1820–1828) en oostgevel van Joseph-Louis Duc (1802–1879) en Étienne-Théodore Dommey · Tour Bonbec 13de eeuw; Tour de César en Tour d’Argent vroege 14de eeuw; Tour de l’Horloge 1350–1353; uurwerk 1370, opnieuw gedecoreerd in 1585; noordgevel 1820–1828, oostgevel 1847–1871 · Kalkstenen wachttoren van 47 m hoog met muren van bijna 1 m dik en een beschilderde en vergulde wijzerplaat van 1,5 m doorsnee, verbonden met drie ronde riviertorens

Om op te letten

  • De twee staande figuren van Germain Pilon naast de wijzerplaat uit 1585 aan de kant van de boulevard du Palais: links de Wet met haar tafelen en scepter, rechts de Gerechtigheid met zwaard en weegschaal.
  • De twee Latijnse platen boven en onder de vergulde zonnestralenwijzerplaat: de bovenste belooft Hendrik III na Polen en Frankrijk een derde kroon, de onderste vergelijkt twaalf gelijke uren met het handhaven van wet en gerechtigheid.
  • Om de hoek langs de Quai de l’Horloge de twee spitse kegeldaken van de Tour de César en de Tour d’Argent, en daarachter de gekanteelde Tour Bonbec, de enige toren aan het water met kantelen.
  • Hoe laag de middeleeuwse begane grond ligt ten opzichte van de stoep: stenen kademuren die vanaf 1611 onder Lodewijk XIII werden gebouwd, verhoogden de kade rond het paleis met enkele meters.
Transcriptie (2:22)

Ga op de straathoek staan waar de boulevard du Palais op de rivierkade uitkomt en kijk omhoog naar de vierkante stenen toren boven je. Met zijn zevenenveertig meter hoogte en muren van bijna één meter dik verrees de Tour de l’Horloge tussen 1350 en 1353 op drassige grond onder koning Jan de Goede als wachttoren van het koninklijk paleis. Alles erachter op deze westelijke helft van het Île de la Cité draaide om macht lang voordat het Louvre ertoe deed: Romeinse gouverneurs versterkten deze punt van het eiland, de Frankische koning Clovis stierf hier in 511 en Hugo Capet maakte er na 987 zijn zetel van.

Laat je blik zakken naar de blauw met gouden omlijsting laag op de muur aan de boulevard. In 1370 liet Karel de Vijfde aan deze toren het allereerste openbare uurwerk van Parijs plaatsen, gebouwd door de Lotharingse klokkenmaker Henri de Vic, en één jaar later hing hij een zilveren klok in de lantaarn. Tegen 1418 eisten de Parijzenaars een wijzerplaat aan de buitenkant, zodat de stad haar handel dag en nacht kon regelen. De omlijsting die je nu ziet dateert uit 1585, door Hendrik de Derde besteld bij beeldhouwer Germain Pilon: een vierkante wijzerplaat van anderhalve meter breed, gouden zonnestralen boven een koningsmantel bezaaid met lelies, geflankeerd door de Wet links en de Gerechtigheid met haar weegschaal rechts.

Lees met scherpe ogen de twee Latijnse opschriften. Het bovenste belooft dat Hij die Hendrik twee kronen schonk — Polen in 1573 en Frankrijk in 1574 — hem een hemelse derde zal geven. Het onderste zegt dat dit uurwerk, dat twaalf uren zo rechtvaardig verdeelt, de mensen leert de Gerechtigheid hoog te houden en de wetten te bewaken. Boven in de lantaarn luidde de alarmklok van het paleis bij koninklijke geboorten en sterfgevallen, en volgens de overlevering klonk zij ook op vierentwintig augustus 1572 tijdens de Bartholomeusnacht; revolutionairen smolten die klok in 1792 om. Restaurateurs keerden telkens terug naar de wijzerplaat, voor het laatst in 2012 aan de hand van oude tekeningen in de Bibliothèque nationale om precies het juiste blauw terug te vinden.

Kijk nu langs de Quai de l’Horloge naar het westen. Drie ronde middeleeuwse torens doorbreken de negentiende-eeuwse neogotische gevel: eerst de dubbele kegeldaken van de op Romeinse fundamenten gebouwde Tour de César en de Tour d’Argent, waar ooit de koninklijke schat lag, beide opgetrokken onder Filips de Vierde; helemaal westelijk staat de dertiende-eeuwse Tour Bonbec van Lodewijk de Negende, de enige met kantelen, spottend goedgebekt genoemd omdat haar martelkamer gevangenen aan het praten kreeg. Na een grote brand in 1776 stelde een architect voor alle vier de torens te slopen, tot zijn opvolger Pierre Desmaisons ingreep en het silhouet redde waarvan metalband Gojira speelde tijdens de Olympische Spelen van 2024 in Parijs.

Stop 2 van 5 · Begane grond, voorbij de kaartcontrole de 14 ingangstreden af: de grote vierbeukige gewelfde hal

De Hal van de Wapenknechten (Salle des Gens d’Armes)

Gebouwd voor Filips IV de Schone (1285–1314) onder zijn kamerheer Enguerrand de Marigny (1260–1315); gewelven gerestaureerd door Antoine-Marie Peyre (1770–1843) · 1302–1313; gerestaureerd 1812–1819 · Gotische kalkstenen hal in vier kruisribgewelfde beuken, 64 m lang, 27,5 m breed en 8,5 m hoog tot de sluitstenen, met een oppervlakte van 1.785 vierkante meter

Om op te letten

  • De vier kruisribgewelfde beuken die 8,5 meter oprijzen tot de sluitstenen, gedragen door drie rijen pijlers en zuilen met gebeeldhouwde bladkapitelen.
  • De vier middeleeuwse schouwen langs de muren die een ruimte verwarmden waar dagelijks tussen de duizend en tweeduizend leden van de hofhouding aten.
  • Aan de noordmuur het bewaarde blad van de Duitse zwartmarmeren tafel uit de verdwenen ceremoniële Grand’Salle erboven, en langs de zuidmuur de dichtgemetselde contouren van middeleeuwse tweelingramen.
  • In het noordwestelijke paviljoen ernaast de keukens van Jan de Goede uit 1353: vier hoekschouwen met stenen rookkappen in een vierkante ruimte van 280 vierkante meter.
Transcriptie (2:15)

Terwijl je de veertien treden bij de ingang afloopt, valt meteen op zijn plaats wat je buiten al zag: je daalt af naar het middeleeuwse straatniveau, achtergebleven toen Lodewijk de Dertiende in 1611 de stenen rivierkades liet ophogen. Wat zich voor je opent is de grootste bewaard gebleven wereldlijke gotische zaal van Europa. Vierenzestig meter lang, zevenentwintig en een halve meter breed en acht en een halve meter hoog tot de sluitstenen beslaat hij 1.785 vierkante meter, verdeeld over vier kruisribgewelfde beuken.

Filips de Vierde, bijgenaamd Filips de Schone, liet hem tussen 1302 en 1313 bouwen via zijn kamerheer Enguerrand de Marigny en verdrievoudigde zo het vloeroppervlak van het paleis voor een gecentraliseerde staat. Met Pinksteren in 1313 werd het voltooide paleis ingewijd ten overstaan van Filips, de koning van Navarra en Eduard de Tweede van Engeland. Twee jaar later was Filips dood en zat Marigny zelf opgesloten in het paleis dat hij had gebouwd, onder Lodewijk de Tiende beschuldigd van corruptie voordat hij aan de galg eindigde.

Geen enkele koning dineerde hier beneden. Deze verdieping was de machinekamer van de hofhouding: tussen de duizend en tweeduizend soldaten, klerken, beambten en bedienden aten, vergaderden en sliepen soms onder deze gewelven, verwarmd door vier enorme haarden. Langs de zuidmuur kun je nog altijd de omtrekken volgen van hoge dubbele gotische ramen, in de zeventiende eeuw dichtgemetseld toen buiten een nieuwe galerij verrees.

Het koninklijke vertoon speelde zich recht boven je hoofd af in de verdwenen Grand’Salle, een tweebeukige zaal van dezelfde omvang vol beschilderde houten beelden van alle Franse koningen. Zoek hier beneden aan de noordmuur naar een donkere gepolijste plaat: dat is het laatste stuk van de grote Duitse tafel van zwart marmer waaraan koningen boven banketten hielden en eden aflegden. Die bovenzaal brandde in maart 1618 uit. Toen Salomon de Brosse haar in 1622 herbouwde, maakte hij een constructiefout door zijn nieuwe zuilen niet recht boven de pijlers van Filips de Vierde te plaatsen. Twee eeuwen later begonnen de gewelven te wijken, zodat Antoine-Marie Peyre tussen 1812 en 1819 het gevangenispuin moest ruimen en de zaal restaureren.

Kijk voordat je naar het westen loopt nog even in het vierkante paviljoen aan de noordwesthoek: de keukens van Jan de Goede uit omstreeks 1353, 280 vierkante meter groot met vier hoekhaarden en rechtstreeks bevoorraad vanaf schepen op de Seine. Op zes januari 1378 werkten beide keukenverdiepingen samen voor het Driekoningenbanket van Karel de Vijfde ter ere van keizer Karel de Vierde, waarbij dertig gangen naar boven gingen voor achthonderd Franse en Duitse ridders.

Stop 3 van 5 · Westzijde van de Hal van de Wapenknechten, met zicht op de verhoogde vloer en het kamerhoge ijzeren traliehek naar de revolutionaire gevangenis

La Rue de Paris, aan de westkant van de hal

14de-eeuwse paleismetselaars onder Filips IV, afgescheiden en van tralies voorzien als gevangenisgang nadat Karel V het paleis verliet (vanaf 1364–1381) · Hal gebouwd 1302–1313; westelijke travee verhoogd en afgesloten met tralies in de late 14de eeuw · Verhoogde kalkstenen travee, afgesloten met een hoog smeedijzeren hek over de volledige westzijde van de 27,5 m brede en 8,5 m hoge gewelfde hal

Om op te letten

  • Het hoge smeedijzeren traliehek dat de spitse gotische boog aan de westkant van de hal helemaal vult en de verhoogde vijfde travee naar de mannengevangenis afsnijdt.
  • Het hoogteverschil in de vloer achter de spijlen: La Rue de Paris ligt hoger dan de middeleeuwse hal waarin je staat.
  • Op de stenen muur vlak onder de ijzeren tralies een gebeeldhouwd reliëf van het hoofd van Medusa tussen twee overstromende hoorns des overvloeds.
Transcriptie (2:27)

Blijf staan aan het westelijke uiteinde van de zuilenrij, waar de gotische zaal stuit op een wand van smeedijzeren spijlen die tot in de punt van de boog reiken. Achter die tralies ligt de stenen vloer hoger dan de plavuizen onder je schoenen. Die afgesneden travee is precies de plek waar een koninklijk paleis veranderde in een gevangenis.

De breuk kwam in 1358. Tijdens de Honderdjarige Oorlog stormden Parijse kooplieden onder leiding van Étienne Marcel het paleis binnen en vermoordden twee koninklijke maarschalken voor de ogen van de tiener-Dauphin, wiens kleren onder het bloed raakten. Eenmaal gekroond als Karel de Vijfde vertrouwde hij het eiland nooit meer. Hij verplaatste het hof naar het Hôtel Saint-Pol, het Louvre en Vincennes, liet boven de rechters van het Parlement achter en droeg het benedenpaleis over aan een koninklijke beheerder met rechtsmacht, de Concierge. Filips Augustus had dat ambt ingesteld; in de vijftiende eeuw streek zelfs koningin Isabeau van Beieren de inkomsten ervan op. Vanaf de jaren 1380 vermenigvuldigden de cellen zich over de begane grond, en werd de westelijke travee voor je verhoogd en vergrendeld als beveiligde doorgang.

Gevangenen gaven die gang een wrange bijnaam: La Rue de Paris, naar Monsieur de Paris, de traditionele titel van de stadsbeul die hierlangs kwam om veroordeelden op te halen. Onder de oude monarchie liepen Ravaillac, de moordenaar van Hendrik de Vierde, gifmengster Brinvilliers, roverhoofdman Cartouche en Damiens, die Lodewijk de Vijftiende aanviel, allemaal onder deze gewelven door.

In maart 1793 installeerde de Nationale Conventie boven in de oude Grand’Chambre, omgedoopt tot Zaal van de Vrijheid, het Revolutionair Tribunaal, terwijl openbaar aanklager Fouquier-Tinville werkte tussen de Caesar- en de Zilvertoren. Danton hield de afgevaardigden voor verschrikkelijk te zijn opdat het volk het niet hoefde te wezen. Hier beneden bepaalde geld nog steeds hoe je wachtte. Berooide gevangenen, de pailleux, sliepen op stro vol ratten, terwijl pistoliers zevenentwintig livres en twaalf sous, later vijftien livres, betaalden voor een bed. Omdat snelle executies datzelfde bed enkele dagen later vrijmaakten voor een nieuwe betalende gevangene, noemde een memoirenschrijver de Conciergerie het lucratiefste gemeubileerde pension van Parijs.

Achter het hek liep de donkere Gevangenengang langs het register van de griffier, het kantoor van de concierge en de Toiletkamer, waar veroordeelden hun bezittingen moesten afgeven, hun hemdkraag werd opengeknipt en hun nekhaar werd geschoren voordat ze op de karren stapten op de Cour du Mai. Ruim vierduizend beklaagden kwamen hier tussen 1793 en 1795 voorbij. In het eerste jaar van het Tribunaal liep bijna de helft vrijgesproken naar buiten, tot de wet van tien juni 1794 getuigen en advocaten afschafte; over de hele periode werd ongeveer twee derde veroordeeld, met die zomer gemiddeld achtendertig mensen per dag naar de guillotine en 2.780 executies in totaal, eindigend met Fouquier-Tinville zelf na negen maanden in zijn eigen cellen.

Stop 4 van 5 · Begane grond van de revolutionaire gevangenis, voorbij de Gevangenengang: ga in de gevangenenkapel staan met zicht op het altaar en de deuropening met zwarte gordijnen erachter

De Chapelle des Girondins en de Boetekapel van Marie-Antoinette

Gevangenenkapel na 1776 herbouwd door Joseph-Abel Couture (1728–1789) en Pierre Desmaisons (1711–1795); boetekapel in 1816 gebouwd door Antoine-Marie Peyre (1770–1843) voor Lodewijk XVIII · Gevangenenkapel herbouwd na de brand van 1776; boetekapel opgericht in 1816 · Gewelfde kalkstenen gevangeniskapel met een 18de-eeuws marmeren altaar en getraliede bovenverdieping, achter zwarte gordijnen verbonden met het boeteoratorium uit 1816 binnen het voormalige paleisterrein van 130 m bij 110 m

Om op te letten

  • Hoog in de muren van de buitenste gevangenenkapel de getraliede halfronde ramen van de bovenverdieping waar vrouwelijke gevangenen achter ijzeren hekken de mis bijwoonden.
  • Boven het 18de-eeuwse marmeren altaar met zijn zes kandelaars de zwarte rouwbaldakijn, geborduurd met gekroonde koninklijke wapenschilden en gekruiste martelaarspalmen.
  • Door de opengeslagen zwarte gordijnen achter het altaar Peyres Boetekapel uit 1816: wanden van geschilderd zwart marmer vol zilveren tranen, het glas-in-loodraam met monogram en het marmeren gedenkteken met het Testament van de koningin.
Transcriptie (2:12)

Loop de witgewelfde kapel binnen en kijk eerst hoog naar weerszijden, naar de halfronde ramen met ijzeren tralies. Pierre Desmaisons herbouwde deze gevangenenkapel na de paleisbrand van januari 1776 op de plattegrond van het twaalfde-eeuwse koninklijke oratorium van Lodewijk de Zevende, en achter die bovenste roosters woonden vrouwelijke gevangenen afgescheiden van de mannen beneden de mis bij.

Je staat midden in een negentiende-eeuws touwtrekken om de herinnering. Tijdens de Terreur maakte overbevolking van deze kapel een gemeenschappelijke cel, en een latere republikeinse legende wilde dat eenentwintig girondijnse afgevaardigden hier op negenentwintig oktober 1793 een laatste banket hielden — vandaar de naam Chapelle des Girondins. Maar recht voor je, achter het achttiende-eeuwse marmeren altaar, zes kandelaars en zwarte rouwgordijnen met koninklijke wapens, opent zich het antwoord van de Bourbonmonarchie: de Boetekapel van Marie-Antoinette.

In de nacht van één op twee augustus 1793 alleen overgebracht vanuit de Temple, bracht de afgezette koningin zesenzeventig dagen door in de Conciergerie, achter een kamerscherm onafgebroken bewaakt door twee gendarmes en zonder pen of papier. Op achtentwintig augustus glipte de Chevalier de Rougeville samen met politiecommissaris Michonis haar eerste cel binnen en liet twee anjers vallen waarin opgerolde briefjes manschappen en geld aanboden. Zij prikte haar antwoord met een speld in papier, en vijf dagen later kwam ze voorbij twee poortjes bijna tot aan het hek van de binnenplaats voordat een omgekochte bewaker in paniek raakte en haar terugstuurde. Na dat mislukte Anjercomplot verplaatsten cipiers haar voor haar laatste vierenveertig dagen hierheen naar een krappere tweede cel.

Haar proces begon boven op veertien oktober 1793 voor eenenveertig getuigen, terwijl haar twee advocaten minder dan één dag kregen om zich voor te bereiden. Toen ze werd beschuldigd van incest met haar jonge zoontje, draaide ze zich om en deed een beroep op elke moeder in de rechtszaal. Op zestien oktober om vier uur in de ochtend veroordeeld na twintig uur onafgebroken zitting, schreef ze een afscheidsbrief aan haar schoonzus Madame Élisabeth en reed ze op een open kar naar de Place de la Révolution.

Negen maanden later, op zevenentwintig juli 1794, bracht een gewonde Maximilien Robespierre zijn laatste uren door in de ziekenboeg hier vlak naast voordat hij onder hetzelfde valmes stierf. In 1816 liet koning Lodewijk de Achttiende architect Antoine-Marie Peyre beide vertrekken samenvoegen tot dit donkere heiligdom: muren in namaak zwart marmer beschilderd met zilveren tranen, een gebrandschilderd monogram en, op de plek waar ooit haar bed stond, een marmeren altaar met haar laatste brief erin gebeiteld.

Stop 5 van 5 · Begane grond, buiten op de open binnenplaats aan het einde van de revolutionaire route, vlak voor de boekwinkel en de uitgang

De Vrouwenbinnenplaats (Cour des Femmes)

Herbouwd na de brand van 1776 door Joseph-Abel Couture (1728–1789) en Pierre Desmaisons (1711–1795) op de plek van de middeleeuwse koningstuin · Late jaren 1770 tot jaren 1780, indeling onveranderd sinds de Revolutie · Open kalkstenen gevangenisbinnenplaats omringd door twee verdiepingen getraliede cellen boven een arcade op de begane grond, enkele meters verzonken onder de verhoogde rivierkades binnen het paleisterrein van 130 m bij 110 m

Om op te letten

  • De rij lange ijzeren punten die horizontaal uit de kroonlijst boven de bogen van de begane grond steken en een tweede traliewerk van schaduw over de kalksteen werpen.
  • De stenen wasfontein en stenen tafel op de binnenplaats, overblijfselen uit de jaren 1790 waaraan vrouwelijke gevangenen hun linnen wasten en aten.
  • In de noordoosthoek de met ijzeren spijlen afgesloten driehoekige ruimte (de Coin des Douze) waar mannelijke en vrouwelijke gevangenen door de tralies met elkaar spraken.
  • De ijzeren bel aan haar beugel naast de middelste boog op de begane grond, die werd geluid bij het openen en sluiten van de cellen.
Transcriptie (2:08)

Stap naar buiten in de open lucht en merk hoe de gevangenis zich zelfs zonder dak nog over je heen sluit. Langs de kroonlijst boven de celramen van de eerste verdieping steekt een rij lange ijzeren punten horizontaal uit de steen, zodat er een tweede rij tralies als schaduw over het kalksteen valt. Waar je nu staat lag ooit een tuin naast de middeleeuwse koninklijke vertrekken; herbouwd na de brand van 1776 heeft deze Vrouwenbinnenplaats haar revolutionaire aanleg vrijwel ongeschonden behouden.

Kijk rond onder de arcaden op de begane grond. De eerste cel van Marie-Antoinette keek via een smal raam op deze plaats uit voordat het Anjercomplot haar verhuizing naar binnen afdwong. Nog vóór het Tribunaal bestond, zagen deze plavuizen op twee en drie september 1792 de Septembermoorden, toen gewapende militanten de Parijse gevangenissen bestormden en 378 van de 488 gevangenen van de Conciergerie doodden, velen van hen precies hier; vierenzeventig vrouwen werden gespaard en één vrouw, Marie Gredeler, werd gedood.

Zodra de cellen tijdens de Terreur elke ochtend van het slot gingen, vormde deze kleine rechthoek de hele sociale wereld van de vrouwengevangenis. Armere vrouwen zaten opgesloten op de vochtige begane grond terwijl wie geld had luchtiger kamers boven huurde, maar overdag mengden ze zich rond dezelfde achttiende-eeuwse stenen tafel en schrobden ze hun linnen bij de stenen fontein die hier nog altijd staat. Sommigen schreven brieven of betaalden een medegevangene om nog één laatste portret te tekenen. Denk eens aan de geesten die in één enkel jaar over deze keien liepen: Olympe de Gouges, schrijfster van de Verklaring van de Rechten van de Vrouw; Charlotte Corday, kalm in de dagen nadat ze Marat had neergestoken; Manon Roland, de politieke stem van de girondijnen; Madame du Barry, de vroegere favoriete van Lodewijk de Vijftiende; en Madame Élisabeth, de zus van Lodewijk de Zestiende.

Werp een blik in de noordoosthoek, waar een ijzeren hek een kleine driehoek afsnijdt die de Hoek van de Twaalf heet. Dat stukje hoorde bij de mannenafdeling, zodat echtparen en families door de tralies konden praten, en het hield groepen van twaalf veroordeelden vast vlak voor ze naar de karren met twaalf plaatsen op de Cour du Mai liepen. In de Conciergerie zelf heeft nooit één executie plaatsgevonden.

En het gevangenisleven eindigde niet met Robespierre. Maarschalk Ney in 1815, de latere keizer Napoleon de Derde in 1840 en de anarchist Ravachol in 1892 zaten hier allemaal in een cel, en hoewel Frankrijk het gebouw in 1862 aanwees als historisch monument, vertrokken de laatste gevangenen pas in 1934.

Onafhankelijke gids · Chiaro

Richt Chiaro op alles wat je in de Conciergerie ziet.

Deze vijf stops slaan onderweg tientallen details over: vechtende fabeldieren op middeleeuwse zuilkapitelen, de stenen rookkappen boven de vier hoekhaarden van Jan de Goede, Latijnse spreuken hoog aan de boulevard en revolutionaire aandenkens achter glas. Maak een foto van een kapiteel, een inscriptie of een voorwerp in een vitrine, en Chiaro vertelt je wie het maakte en hoe het past tussen Capetingisch paleis en revolutionaire gevangenis, klaar voor vervolgvragen helemaal tot op de Cour des Femmes.

Waarom heet die travee Rue de Paris?Wat gebeurde er in de keukens uit 1353?Werd er binnen de gevangenis geguillotineerd?

Voor je gaat

01

Zo kom je er

2, boulevard du Palais, 75001 Parijs, aan de noordoostrand van het Palais de Justice op het Île de la Cité, tussen de Tour de l’Horloge en de twee ronde torens aan de Seine.

Metrolijn 4 naar Cité, of de lijnen 1, 7, 11 en 14 naar Châtelet. RER-lijnen B en C stoppen op Saint-Michel. Buslijnen 21, 24, 27, 38, 58, 81, 85 en 96 bedienen het eiland en de omliggende kades.

02

Tickets en toegang

  • Standaardtoegang voor volwassenen kost € 13 voor de volledige geopende route (vanaf 4 november blijft de Salle des Gardes gesloten vanwege archeologische opgravingen). Vooraf reserveren wordt aangeraden maar is niet verplicht, en gekochte tickets kunnen niet worden omgeruild of terugbetaald. Een combiticket met de naastgelegen Sainte-Chapelle kost € 23 als je de nationaliteit van een EER-land hebt of daar langer dan vier maanden regulier verblijft, en € 30 voor reizigers van buiten de EER; je koopt het online via de website van de Sainte-Chapelle, waarbij het gekozen tijdslot alleen voor de kapel geldt en je de Conciergerie ervoor of erna kunt bezoeken.
  • Bezoekers onder de 18 jaar mogen gratis naar binnen, net als EU-burgers van 18 tot en met 25 jaar en niet-Europese reguliere inwoners van Frankrijk in die leeftijdscategorie, een bezoeker met een beperking samen met één volwassen begeleider (met voorrang bij de ingang) en iedereen zonder reservering op de eerste zondag van januari, februari, maart en november.
  • De deuren openen dagelijks van 1 januari tot en met 31 december van 9.30 tot 18.00 uur; laatste toegang is om 17.30 uur, Histopad-tablets worden uitgereikt tot 16.15 uur en het monument sluit alleen op 1 mei en 25 december.
  • Omdat het monument een beveiligingszone deelt met het Palais de Justice, gelden er Vigipirate-controles en soms identiteitscontroles door de politie in de buurt: grote tassen, motorhelmen, steps, skateboards, skeelers, spuitbussen, glazen flessen of potten, scharen en scherpe messen worden geweigerd, kinderwagens moeten klein genoeg inklappen voor de röntgentunnel, dieren zijn niet toegestaan behalve blindengeleide- en hulphonden, en er is geen garderobe. Volledig trapvrije toegang is er niet — bij binnenkomst daal je 14 treden af (voorzien van een hellingbaan) en bij de uitgang klim je 20 treden op, met nog eens 15 treden heen en terug in het hoger gelegen revolutionaire deel — maar de beveiliging heeft twee leenrolstoelen.
Officiële tickets →
03

De officiële audiogids

Bij de toegangsprijs inbegrepen krijg je bij de ingang de eigen Histopad-tablet met augmented reality van het monument in zes talen, uitgereikt tot 16.15 uur met 360-gradenreconstructies van de middeleeuwse hallen en revolutionaire vertrekken. Bij de receptie liggen ook gratis gedrukte bezoekersfolders in 11 talen, een downloadbare app bevat de geschreven rondleidingsteksten, en medewerkers van het monument geven dagelijks om 11.00 en 15.00 uur zonder meerprijs een rondleiding van een uur in het Frans wanneer er iemand beschikbaar is. Onze browsergids is onofficieel en gratis en voegt gesproken verhalen toe vanaf de openbare stoep buiten tot op de Cour des Femmes, met de volledige tekst onder elke opname.

Officiële website →

Vragen

Is er een gratis audiogids voor de Conciergerie?

Ja: de vijf gesproken opnames op deze pagina spelen rechtstreeks af in je mobiele browser met volledige uitgeschreven teksten eronder, en beginnen al buiten op de boulevard du Palais vóór de beveiliging. Binnen de deuren is ook de eigen Histopad-tablet met augmented reality in zes talen bij je ticket inbegrepen zonder toeslag (uitgereikt tot 16.15 uur), naast gratis gedrukte folders in 11 talen en dagelijks om 11.00 en 15.00 uur een Franse rondleiding door medewerkers. Zie je buiten deze vijf stops een gebeeldhouwd kapiteel, Latijnse plaat of vitrinestuk, maak er dan een foto van in de Chiaro-app voor een directe gesproken uitleg.

Kan ik zonder ticket naar de audiogids van de Conciergerie luisteren?

Stop één werkt vanaf de openbare straat op de hoek van de boulevard du Palais en de quai de l’Horloge, met uitzicht op de Tour de l’Horloge, de klokomlijsting van Germain Pilon en de middeleeuwse riviertorens, zonder dat je een ticket nodig hebt. De stops twee tot en met vijf liggen achter de beveiliging van het gerechtsgebouw en vereisen toegang: € 13 voor alleen de Conciergerie, of € 23 (EER-burgers en reguliere inwoners) en € 30 (bezoekers van buiten de EER) in combinatie met de Sainte-Chapelle.

Wat kost de officiële audiogids van de Conciergerie?

Niets extra boven op je entreeticket: bij de ingang reiken medewerkers tot 16.15 uur de Histopad-tablet met augmented reality uit in zes talen. Bij de balie liggen daarnaast gratis gedrukte bezoekersfolders in 11 talen, en medewerkers verzorgen dagelijks om 11.00 en 15.00 uur een rondleiding van een uur in het Frans waarvoor je je bij aankomst kunt aanmelden.

Hoe werkt het combiticket voor de Conciergerie en de Sainte-Chapelle?

Online koop je het gezamenlijke ticket via de website van de Sainte-Chapelle voor € 23 voor EER-burgers en wie daar minstens vier maanden regulier woont, of € 30 voor bezoekers van buiten de EER. Alleen de Sainte-Chapelle werkt met het geboekte tijdslot op je reservering, zodat je de Conciergerie op hetzelfde ticket ervoor of erna kunt bezoeken — houd wel rekening met de laatste toegang om 17.30 uur en een gemiddeld bezoek van vijfenzeventig minuten.

Wanneer is de Conciergerie gesloten?

De vaste jaarlijkse sluitingsdagen zijn 1 mei en 25 december; op elke andere dag van het jaar, inclusief 1 januari, is het monument open van 9.30 tot 18.00 uur met laatste toegang om 17.30 uur. Rechtbankbeveiliging of archeologisch werk kan soms bepaalde data of ruimtes sluiten — de Salle des Gardes is vanaf 4 november dicht voor opgravingen — dus kijk voor vertrek altijd even op paris-conciergerie.fr.

Meer audiogidsen

Gemaakt door Chiaro. Niet verbonden aan de Conciergerie.