Berliner Dom · Berlijn · Onafhankelijke gids
Audiogids voor de Berliner Dom,
vijf stops, gratis.
Een koepel die nu 98 meter hoog is en bij de opening in 1905 nog 114 meter, boven de grootste protestantse kerk van Duitsland: luister van het park buiten tot de omgang bovenin, en maak dan een foto van elk graf, beeld of raam en vraag Chiaro van wie het is.
Gemaakt door Chiaro. Niet verbonden aan de Berliner Dom.
De westgevel vanuit de Lustgarten
Berliner Dom, Berlijn
Dat was het gratis deel
Eén foto is genoeg: Chiaro vertelt je over alles wat je ziet bij de Berliner Dom.
De vijf stops · 12 minuten audio
Vijf plekken, één wandeling,
in de volgorde waarin je ze tegenkomt.
Keizer Wilhelm II wilde dat Berlijn een antwoord kreeg op de Sint-Pieter in Rome, en deze audiogids voor de Berliner Dom volgt die ambitie van het gras buiten tot de top van de koepel. De eerste stop is gratis: de Lustgarten, het park voor de westgevel, waar je al kunt luisteren voordat je een ticket hebt. De volgende drie liggen in de Preekkerk, de hoofdruimte onder de koepel: het midden ervan, de altaarruimte aan de oostkant, en het orgel aan de noordkant, met de koninklijke sarcofagen eronder en ertegenover. De laatste is de omgang rond de koepel, op 50 meter hoogte en alleen via trappen te bereiken. Reken op ongeveer twaalf minuten luisteren, korte wandelingetjes tussen de stops binnen, en de klim; de dom zelf rekent voor een volledig bezoek op eigen houtje op zo'n anderhalf uur.
Elke naam, datum en maat op deze pagina komt van berlinerdom.de, de eigen website van de dom, uit het Berlijnse monumentenregister en uit de Engelse en Duitse Wikipedia, en wat er over de bezoekregels staat, komt van berlinerdom.de. Dit is een kerk in volle gebruik, waar kerkdiensten en concerten voorgaan op bezichtiging, dus wat een medewerker of een bord bij de deur je die dag zegt, gaat boven deze pagina.
Stop 1 van 5 · De Lustgarten, het openbare park voor de hoofdgevel; ga op de paden bij de fontein staan, met je gezicht naar het oosten
De westgevel vanuit de Lustgarten
Julius Carl Raschdorff (1823–1914), domarchitect, met zijn zoon Otto Raschdorff (1854–1915), in opdracht van keizer Wilhelm II; koepel en torenbekroningen in vereenvoudigde vorm herbouwd in de DDR-tijd, 1975–1984 · Eerste steen 17 juni 1894; ingewijd 27 februari 1905; exterieur herbouwd 1975–1984 · Zandstenen gevelbekleding van ongeveer 30 centimeter dik; de koepel nu 98 meter hoog, bij de bouw 114 meter
Om op te letten
- Het boogvormige mozaïek boven het hoofdportaal, een van de laatste toevoegingen aan het gebouw: het kwam er pas in 1920, vijftien jaar na de inwijding.
- De koepel en de torenbekroningen. In de DDR-tijd zijn ze in vereenvoudigde vorm herbouwd, elk 16 meter lager dan in 1905 en zonder de lantaarns die ze bekroonden.
- De grijszwarte korst op de zandsteen: roet, stof en bandenslijtsel van het verkeer, dat volgens de dom langzaam in de steen vreet.
- De noordwestelijke toren, links als je naar de gevel kijkt. Daarin hangen de klokken, maar drie, die twee keer per dag luiden voor de kerkdienst.
Transcriptie (2:20)
Ga op de paden bij de fontein staan en laat de hele gevel je blikveld vullen, want dit is de kant waarvan hij bekeken moest worden. De dom kijkt naar het westen, uit over de Lustgarten, en alles aan deze voorkant is erop gemaakt om je te laten stilstaan: een gevel van twee verdiepingen, een zuilenhal, een granieten trap, en boven alles een koepel van groen koper.
Bescheiden was de ambitie erachter niet. De dom zelf noemt het gebouw het Berlijnse antwoord van keizer Wilhelm de Tweede op de Sint-Pieter in Rome. De architect was Julius Carl Raschdorff, een katholiek uit Silezië die stadsbouwmeester van Keulen was geweest, wat een mooie ironie is voor de grootste protestantse kerk van Duitsland. De eerste steen werd gelegd op 17 juni 1894, met 1900 als streefjaar. Door vertragingen schoof de opening op naar 27 februari 1905. Raschdorff moest zijn plannen meer dan eens omgooien, niet in de laatste plaats toen het Pruisische parlement hem maar 10 van de 20 miljoen mark toekende waarop hij had gehoopt.
Kijk nu omhoog naar de koepel, en dan naar de vier torens, want wat je ziet is niet helemaal wat men in 1905 zag. In mei 1944 brandde de koepel uit. Toen Oost-Duitsland vanaf 1975 eindelijk het exterieur herbouwde, kwamen de grote koepel en de torenbekroningen terug in een veel soberder vorm, elk 16 meter lager, zonder een van de lantaarns die ze hadden bekroond, en met een volledig nieuw kruis erop. De reden was politiek. De regering wilde niet dat een volledig gerestaureerd monument van het keizerrijk haar eigen nieuwe staatsgebouwen in de buurt overschaduwde, met het Paleis van de Republiek voorop. Zo was de dom bij de opening 114 meter hoog, en is hij nu 98.
Het boogvormige mozaïek boven de hoofdingang kwam laat, in 1920, en de bronzen deuren eronder in 1907. Kijk ook hoe donker de steen is. Dat komt niet alleen door de ouderdom. De eigen bouwmeesters van de dom zeggen dat roet, stof en bandenslijtsel van het verkeer zich op de zandsteen afzetten, en dat luchtvervuiling met regenwater zuren vormt die er langzaam in vreten.
De grond onder je voeten heeft een drukker leven gehad dan de kerk. De Lustgarten begon als moestuin van het paleis, werd in 1646 een sierlijke lusttuin, en in 1713 maakte de soldatenkoning Frederik Willem de Eerste er een met zand bedekt exercitieterrein van. De nazi's bestraatten het in 1934 voor massabijeenkomsten. Pas aan het eind van de jaren 1990 werd het weer een park, en de fontein voor je staat waar Schinkel er een had gepland, op de plek waar de eerste fontein hier zijn water 13 meter hoog spoot, aangedreven door een stoommachine.
Stop 2 van 5 · Preekkerk (Predigtkirche), de hoofdruimte: ga in het midden staan, onder de koepel
Onder de koepel van de Preekkerk
Julius Carl Raschdorff (1823–1914); koepelmozaïeken naar Anton von Werner (1843–1915); reliëfs van Otto Lessing (1846–1912); staalconstructie van de koepel berekend door Heinrich Müller-Breslau (1851–1925) · 1894–1905; koepel uitgebrand 24 mei 1944; noodkoepel 1952–1953; opnieuw ingewijd 6 juni 1993; mozaïeken voltooid in 2002 · Zandsteen, stucwerk, verguldsel en stenen mozaïek; de koepel heeft een doorsnede van 33 meter
Om op te letten
- Het ronde venster helemaal bovenin, met de duif van de Heilige Geest in een stralenkrans.
- De mozaïekvelden met goudgrond rond de koepel, met de zaligsprekingen. Het zijn reconstructies, gemaakt naar de bewaard gebleven modellen van Anton von Werner zelf en pas in 2002 voltooid.
- De witte reliëfs van Otto Lessing in de gebogen velden net boven de beelden, met taferelen uit de Handelingen van de Apostelen: de steniging van Stefanus, de bekering van Paulus, Paulus in Athene, de genezing van de verlamde man.
Transcriptie (2:14)
Loop naar het midden van de kerk, blijf staan en leg je hoofd in je nek. Dit is de Predigtkirche, de Preekkerk, de hoofdruimte van de dom, en de koepel boven je is 33 meter breed. De dom omschrijft de ruimte zelf als licht en verheven, en voor één keer is het officiële woord het juiste: hoge ramen rondom in de tamboer, overal goud, en kleur die over de mozaïeken is uitgegoten.
Helemaal bovenin zit een rond venster met de duif van de Heilige Geest in een stralenkrans. Daaromheen lopen de mozaïekvelden met de zaligsprekingen, de zegenwoorden uit de Bergrede. Ze zijn ontworpen door Anton von Werner, de schilder die zo ongeveer het uiterlijk van dit hele interieur bepaalde en die persoonlijk bij de keizer in de gunst stond. Wilhelm de Tweede was geen opdrachtgever die op afstand bleef. Von Werner paste zijn ontwerpen voor deze velden aan de eigen wensen van de keizer aan.
Dan nu de verrassing, en die is de reden dat deze ruimte eruitziet zoals je hem ziet. Op 24 mei 1944, tijdens een van de zwaarste luchtaanvallen op Berlijn, trof een bus met vloeibaar brandmiddel de lantaarn boven op de koepel. Onder het koperen dak zat een houten bekleding, geïsoleerd met turf, en die vatte vlam waar geen brandweer bij kon. De brandende lantaarn stortte recht naar beneden, door de stenen binnenkoepel boven je, deze kerk in, waar hij door de vloer sloeg waarop je nu staat en doodkisten in de koninklijke grafkelder eronder openbrak. Er gaat een verhaal, overgeleverd en niet bewezen, dat domorganist Fritz Heitmann gewoon doorspeelde terwijl de koepel openlag naar de hemel.
Jarenlang gaapte boven deze plek een gat van 20 meter breed. Pas in 1952 en 1953 werd het gedicht met een noodkoepel, en tegen die tijd hadden wind en weer de meeste mozaïeken vernield. Wat je nu ziet is opnieuw gemaakt, met Italiaanse specialisten, naar de originele modellen van von Werner, die bewaard waren gebleven. Het laatste deel was in 2002 klaar. De kerk zelf was al op 6 juni 1993 heropend, met bondskanselier Helmut Kohl onder de kerkgangers, terwijl de nationale televisie de dienst uitzond.
Nog één ding om vanaf hier in je op te nemen. Het stalen geraamte dat dit alles draagt, is berekend door de ingenieur Heinrich Müller-Breslau, en in 2007 werd de historische koepelconstructie voorgedragen als historisch monument van de Duitse ingenieursbouwkunst. Laat je blik dan zakken naar de gebogen velden vlak boven de grote beelden. De witte reliëfs daar zijn de taferelen van Otto Lessing uit de Handelingen van de Apostelen: de steniging van Stefanus, de bekering van Paulus, Paulus in Athene, en Petrus en Johannes die een verlamde man genezen.
Stop 3 van 5 · Preekkerk (Predigtkirche), oostkant: de altaarruimte (Altarraum), gezien vanaf de vloer van de kerk
De altaarruimte en de altaarramen
Altaar van Friedrich August Stüler (1800–1865); apostelscherm en kandelaars ontworpen door Karl Friedrich Schinkel (1781–1841); ramen naar Anton von Werner (1843–1915); preekstoel van Otto Raschdorff (1854–1915) · Altaar 1850 en scherm uit de vorige dom; preekstoel 1908; ramen gereconstrueerd tot 1999 · Altaar van wit marmer en onyx, verguld bronzen scherm, eikenhouten preekstoel; de altaarruimte zeven treden verhoogd, geflankeerd door zandstenen beelden van de reformatoren van vier meter hoog
Om op te letten
- De drie hoge ramen achter het altaar: de geboorte van Christus in het midden, de kruisiging en de opstanding aan weerszijden, alle drie naar ontwerpen van Anton von Werner.
- Het vergulde scherm achter het altaar met de rij kleine apostelen. Schinkel ontwierp het in brons voor de oude dom; inmiddels is het helemaal verguld.
- De witte altaartafel van marmer en geelachtige onyx, half luthers blokaltaar en half gereformeerde avondmaalstafel, gemaakt als teken van de unie van de twee kerken.
- De gesneden eikenhouten preekstoel met het opschrift Des Herrn Wort bleibet ewiglich: het Woord des Heeren blijft in der eeuwigheid.
Transcriptie (2:15)
Draai je vanuit het midden van de koepel naar de oostkant, waar de vloer zeven treden oploopt naar de altaarruimte. De dom noemt dit deel bijzonder prachtig, en het is de enige plek in de ruimte waar de bouwers van de keizer het verleden graag hergebruikten. Het meeste van wat daarboven staat, kwam uit de oudere dom die werd afgebroken om plaats te maken voor deze.
Begin bij de drie hoge ramen achter het altaar. Het middelste toont de geboorte van Christus, en aan weerszijden zie je de kruisiging en de opstanding. Het zijn ontwerpen van Anton von Werner, maar het glas is niet van hem. In december 1940 blies de luchtdruk van een Britse luchtaanval deze ramen eruit, samen met elk ander raam in het gebouw. De ontwerpen van von Werner bleven bewaard, en de altaarramen werden ernaar opnieuw gemaakt, een klus die in 1999 klaar was. Het gekleurde licht dat op het altaar valt, is dus glas uit de late twintigste eeuw dat je precies laat zien wat de keizer zag.
Dan het altaar zelf, de witte tafel boven aan de treden. Het is van marmer met geelachtige onyx, ontworpen door Friedrich August Stüler en in 1850 gemaakt voor de oude dom, en het is een stuk theologie in steen. Het combineert een luthers blokaltaar met een gereformeerde avondmaalstafel, omdat deze kerk stond voor de unie van de twee protestantse tradities in Pruisen, de lutherse en de gereformeerde. Erachter rijst het vergulde apostelscherm op, ontworpen door Karl Friedrich Schinkel. Het was eerst van brons en is nu helemaal verguld, en de kleine apostelen erop zijn kopieën van de figuren op het graf van de heilige Sebaldus in Neurenberg. Ook de twee hoge staande kandelaars van verguld ijzer zijn van Schinkel, gemodelleerd door de beeldhouwer Theodor Kalide; Raschdorff liet ze voor de nieuwe kerk hoger maken en uitbreiden. Achter het scherm, in de doopruimte, staat een doopvont van wit marmer van Christian Daniel Rauch.
Kijk dan opzij naar de eikenhouten preekstoel, ontworpen door Otto Raschdorff, de zoon van de architect, die op het bureau van zijn vader werkte. Hij was een van de weinige dingen die bij de opening nog niet klaar waren, en werd pas in 1908 voltooid. Langs de rand zijn de woorden Des Herrn Wort bleibet ewiglich gesneden: het Woord des Heeren blijft in der eeuwigheid.
Tot slot de stenen reuzen die dit eind van de kerk bewaken. Aan de kant van het altaar staan zandstenen beelden van vier meter hoog van de reformatoren: Luther, Melanchthon, Zwingli en Calvijn. Kijk de andere kant op en je vindt hun politieke tegenhangers, de vier vorsten die de Reformatie steunden, verzameld rond de eigen loge van de keizer. De reformatoren kijken over de ruimte heen de vorsten aan, en dat is in twee rijen beelden het hele betoog van dit gebouw.
Stop 4 van 5 · Preekkerk (Predigtkirche), noordkant, met je gezicht naar het orgel; de sarcofaag van de Grote Keurvorst staat onder het orgel, het paar van Schlüter ertegenover onder de zuidgalerij
Het Sauer-orgel en de koninklijke sarcofagen
Wilhelm Sauer (1831–1916), orgelbouwer uit Frankfurt an der Oder; kast naar Otto Raschdorff (1854–1915) en de beeldhouwer Richard Moest (1841–1906); praalsarcofagen van Frederik I en Sophie Charlotte door Andreas Schlüter (1659–1714) · Orgel 1905, in 1988–1993 teruggebracht in de staat van 1905; sarcofagen van Schlüter 1705 en 1713, in de Preekkerk sinds de afbraak van de Gedenkkerk · Eikenhouten kast en metalen pijpen: 7269 pijpen en 113 registers over vier manualen en pedaal, met drie 32-voetsregisters in het pedaal
Om op te letten
- De gesneden eikenhouten kast en de zilverkleurige frontpijpen. Otto Raschdorff, de zoon van de architect, ontwierp de kast.
- Onder het orgel de barokke praalsarcofagen van de Grote Keurvorst Frederik Willem en zijn tweede vrouw Dorothea.
- Aan de overkant, achter tralies onder de zuidgalerij, de twee vergulde sarcofagen van Andreas Schlüter voor Frederik I en Sophie Charlotte. Aan het voeteneind van de hare zit de Dood, gehuld in een lijkwade, haar naam te schrijven.
Transcriptie (2:17)
Ga met je gezicht naar de noordkant van de kerk staan, waar het orgel op zijn galerij staat, in een kast van gesneden eikenhout. Bij de inwijding in 1905 gold het als het grootste orgel van Duitsland: 7269 pijpen, 113 registers, vier klavieren en een pedaal. Drie van de pedaalregisters hebben pijpen van 32 voet lang. Het werd gebouwd door de hoforgelmaker Wilhelm Sauer uit Frankfurt an der Oder, en het markeert het einde van een tijdperk. Het was een van de laatste grote romantische orkestorgels, geïntoneerd om te klinken als de symfonieorkesten van zijn tijd, en volgens de dom is het nu het grootste orgel uit de laatromantiek dat in zijn oorspronkelijke staat bewaard is gebleven.
Na de oorlog stalen dieven ongeveer een derde van de pijpen en rukten ze delen van het mechaniek los om het metaal te verkopen. Tussen 1988 en 1993 bracht de firma van Sauer zelf het terug in de staat van 1905, met als enige toevoeging een sterkere ventilator, zodat de wind stabiel blijft als alle registers tegelijk getrokken zijn.
Laat je blik nu zakken naar de vloer onder het orgel. Die grote barokke sarcofagen zijn van de Grote Keurvorst, Frederik Willem van Brandenburg, en van zijn tweede vrouw, Dorothea. Vroeger stonden ze in de Gedenkkerk, een hele vleugel aan de noordkant van de dom. Oost-Duitsland blies die in 1975 op, en de praalsarcofagen werden hierheen verhuisd, onder het orgel en onder de zuidgalerij. Het zijn cenotafen. De lichamen liggen in de grafkelder onder je voeten.
Draai je helemaal om en kijk de ruimte door, onder de zuidgalerij, naar het vergulde paar achter de tralies. De dom geeft zelf toe dat ze slecht staan, alleen van twee kanten en door de tralies te zien. Voor mij zijn het de mooiste dingen in het gebouw, en ze zijn van Andreas Schlüter, de beeldhouwer en architect van het Berlijnse stadspaleis. Die van de koningin kwam eerst, in 1705, die van de koning in 1713, allebei gegoten in verguld tin en lood. Sophie Charlotte was slim en had een groot netwerk; ze omringde zich met geleerden, onder wie de filosoof Leibniz, gaf de aanzet tot de Academie van Wetenschappen in Berlijn, en haar man noemde Slot Charlottenburg naar haar. Aan het voeteneind van haar sarcofaag zit de Dood, gehuld in een lijkwade, en schrijft haar naam op de tafel van de geschiedenis. Frederik de Eerste, die zichzelf in 1701 kroonde tot de eerste koning in Pruisen, hield boven alles van pracht en praal, en zijn sarcofaag is de rijkste van de twee. Aan het hoofdeinde houden twee vrouwen, die voor Brandenburg en Pruisen staan, zijn gekroonde portret omhoog. Aan het voeteneind huilt een vrouw in haar handen, en naast haar blaast een putto, een klein jongetje, zeepbellen.
Stop 5 van 5 · De koepelomgang (Kuppelumgang) op 50 meter, te bereiken via de bezoekerstrap; loop de hele cirkel rond
De omgang rond de koepel
Julius Carl Raschdorff (1823–1914); koepel in vereenvoudigde vorm herbouwd in 1975–1984, met dombouwmeester Rüdiger Hoth als leider van de wederopbouw vanaf 1975 · 1905; buitenkoepel uitgebrand 24 mei 1944; herbouwd exterieur voltooid in 1984 · Een omgang rond de tamboer, 50 meter boven de grond; de koepel zelf 98 meter hoog
Om op te letten
- Recht naar beneden in het westen: de Lustgarten, waar de eerste stop was, met Schinkels Altes Museum langs de noordkant.
- Oostnoordoost, op ongeveer 600 meter: de televisietoren, een van de bezienswaardigheden die de dom zelf noemt voor dit uitzicht.
- De engelen met hun instrumenten op de koepel achter je, hierboven dichtbij genoeg om ze goed te bekijken.
- De Spree onder de oostkant, met rondvaartboten, en op een goede dag muziek die uit de Lustgarten omhoog zweeft.
Transcriptie (2:29)
Deze heb je verdiend. Je staat op de omgang rond de tamboer van de koepel, 50 meter boven de grond, en er zit geen glas tussen jou en de stad, alleen een brede balustrade. Volgens de dom kun je hiervandaan muziek horen die beneden in de Lustgarten wordt gespeeld, en op een rustige dag lukt dat ook echt.
Zoek eerst het park waar je aan het begin stond. Het ligt pal in het westen, recht onder je, een rechthoek van gazons en paden, en de lange zuilenrij aan de rechterkant, de noordkant, is het Altes Museum van Schinkel. Ooit was dit de moestuin van het paleis, toen een exercitieterrein, toen een bestraat plein voor massabijeenkomsten, en nu is het weer een park. Kijk nu voorbij het park, pal naar het westen en iets minder dan twee kilometer verderop, naar de Reichstag, een van de bezienswaardigheden die de dom voor deze rondgang noemt.
Loop nu door naar het oosten en noordoosten. Daar staat de televisietoren, op ongeveer 600 meter, en iets rechts ervan, pal in het oosten, de rode bakstenen toren van het Rotes Rathaus, het stadhuis. Aan de oostkant stroomt beneden je de Spree, met de rondvaartboten. In het zuidzuidoosten, heel dichtbij, staat het Humboldt Forum, op de plek van het Berlijnse stadspaleis. Die buur verklaart het gebouw waarop je staat. Het verhaal van de dom begon met een kapel in het paleis, de grafkelder en de graven documenteren vijfhonderd jaar begrafenisgebruiken van het vorstenhuis, en de dom zegt zelf dat hij nog altijd nauw met het paleis verbonden is.
Kijk dan achter je omhoog naar de koepel zelf. Je bent nu dicht bij de engelen met hun instrumenten die eromheen staan. De koepel daarboven is niet die van 1905. Na de brand van 1944 bouwde Oost-Duitsland hem lager en soberder weer op, en de dom erkent in zijn eigen geschiedenis dat architecten al vanaf de bouw over de vorm van de koepel twistten. De sobere versie is inmiddels zelf als monument beschermd, wat elke terugkeer naar de oude vorm nog moeilijker maakt.
Kijk tot slot aan de noordkant naar beneden, naar de rand van het gebouw. Ongeveer een derde van de dom zoals hij oorspronkelijk was opgezet, ontbreekt, en hier stond dat deel: de Gedenkkerk, een vleugel voor de praalgraven van de dynastie, die op 30 oktober 1975 werd opgeblazen. Zo'n 204 van de gebeeldhouwde gevelstenen zijn gered, en ze liggen nog altijd in een bos bij Ahrensfelde. De dom zelf noemt de lege grond onder je een onaantrekkelijke plek, en van hierboven zie je precies wat hij bedoelt.
Onafhankelijke gids · Chiaro
Richt Chiaro op alles in en rond de Berliner Dom.
Reformatoren van vier meter hoog, 91 graven van Hohenzollerns in de grafkelder, een marmeren doopvont van Rauch en een hele stad onder de koepel: vijf opnames laten het meeste onbesproken. Houd de Chiaro-app voor een sarcofaag, een beeld of een dak dat je vanaf de omgang ziet, en hij noemt de maker, wie er begraven ligt of welk gebouw er aan de horizon staat, en praat door zolang je nog vragen hebt.
Voor je gaat
Zo kom je er
Het postadres is Am Lustgarten, 10178 Berlijn; de dom zelf staat op het Museumeiland in het stadsdeel Mitte. De hoofdgevel kijkt naar het westen, uit op het park Lustgarten, waar de eerste stop is. Sinds maart 2026 is het gebouw tot en met het Dommuseum drempelvrij: een zelfbedieningslift aan de noordkant brengt je van straatniveau omhoog naar de arcaden van de dom, en vanaf de arcaden gaat iedereen naar binnen door de grote portalen; binnen loopt naast de bezoekerstrap in de zuidtoren een lift van de grafkelder omhoog naar het Dommuseum. De koepelomgang is de uitzondering: bezoekers met een beperkte mobiliteit kunnen die niet bereiken.
Met de U-Bahn, lijn U5, naar Museumsinsel; met de S-Bahn, lijn S3, S5, S7, S9 of S75, naar Hackescher Markt; met de tram, M4, M5 of M6, naar de halte Spandauer Straße; met de bus, lijn 100, 200 of 300, uitstappen bij Am Lustgarten naast het park. Dit is de routebeschrijving die de dom zelf geeft.
Tickets en toegang
- Op de meeste dagen gaat de dom om 9.00 uur open en om 18.00 uur dicht, behalve op zondag, wanneer hij om 12.00 uur opengaat; de laatste toegang is om 17.00 uur, een uur voor sluitingstijd, en daarna gaan de ruimtes een voor een dicht. Kerkdiensten, huwelijken en concerten veranderen op sommige dagen de openingstijden en kunnen de toegang beperken zolang ze duren, en tijdens een dienst kun je de hoofdkerk niet bezichtigen, dus kijk voor je vertrekt even in de dagkalender op berlinerdom.de.
- Toegang kost € 15, of € 12 met korting, en één volwassene met maximaal vier kinderen onder de 18 betaalt € 15. Dat ene ticket geldt voor de kerk zelf, het Keizerlijke Trappenhuis, de trouw- en doopkapel, de koninklijke grafkelder, het museum en de koepelomgang. Koop het online, bij de automaten of aan de kassa; contant betalen kan niet, en een ticket blijft een jaar geldig vanaf de dag van aankoop.
- De omgang rond de koepel ligt bijna 300 treden hoog, zonder lift en zonder mogelijkheid om op het laatste stuk om te keren. Bij hevige regen, zware sneeuwval, ijzel en harde wind blijft hij dicht.
- Tassen groter dan A3, koffers en bagage van welke soort ook mogen niet mee naar binnen. In het souterrain is een beperkt aantal kluisjes, en de dom vraagt je die vóór je bezoek te gebruiken; fotograferen mag voor privégebruik, zonder flitser of statief, maar niet tijdens kerkdiensten.
De officiële audiogids
De dom heeft een eigen audiogids, en die krijg je zonder meerprijs bij je ticket. Je haalt hem op direct naast de kassa en levert hem bij de uitgang weer in; hij spreekt Duits en Engels, plus Frans, Spaans, Italiaans, Russisch of Pools, en in de eerste twee talen bestaat er ook een versie voor kinderen. Rondleidingen van een halfuur zijn eveneens inbegrepen, meestal elke dag om 13.00, 14.00 en 15.00 uur, met vertrek in de Preekkerk. Waar de officiële audiogids je door het hele gebouw leidt, kiest deze pagina vijf plekken, begint buiten waar je nog geen ticket nodig hebt, en zet de volledige tekst van elke opname onder de speler.
Officiële website →Vragen
Is er een gratis audiogids voor de Berliner Dom?
Deze pagina is gratis: vijf plekken met uitleg, van de Lustgarten tot de koepelomgang, af te spelen in je browser, met de volledige tekst van elke opname eronder. Ook de eigen audiogids van de dom maakt je rekening niet hoger, want die zit bij het toegangsticket, in zeven talen.
Kan ik de audiogids voor de Berliner Dom beluisteren voordat ik een ticket koop?
Bij de eerste stop wel: die is bedoeld voor de Lustgarten, het openbare park voor de hoofdgevel, en je hoeft alleen het gebouw te kunnen zien. De andere vier zijn binnen in de dom en boven op de koepelomgang, en vallen allemaal onder één toegangsticket.
Wat kost de officiële audiogids van de Berliner Dom?
Niets bovenop de toegang. De audiogids van de dom zit bij de ticketprijs in, je haalt hem op naast de kassa en geeft hem bij de uitgang terug, en het gewone ticket kost € 15. De rondleidingen van een halfuur om 13.00, 14.00 en 15.00 uur zijn ook inbegrepen.
Is de Berliner Dom op zondag open?
Ja, meestal van 12.00 tot 18.00 uur, met de laatste toegang om 17.00 uur. Op doordeweekse dagen en op zaterdag gaat hij om 9.00 uur open. In een kerk in gebruik gaan de diensten voor, dus kijk voor de openingstijden van een bepaalde dag in de dagkalender van de dom.
Hoe hoog is de koepelomgang van de Berliner Dom, en is er een lift?
De omgang loopt op 50 meter boven de grond rond de koepel, en een lift is er niet: het zijn bijna 300 treden, en op het laatste stuk kun je niet terug. Bij hevige regen, sneeuw, ijzel en harde wind is hij dicht, en het is het enige deel van het bezoek dat niet toegankelijk is voor bezoekers met een beperkte mobiliteit.
Meer audiogidsen
Gemaakt door Chiaro. Niet verbonden aan de Berliner Dom.