MoMA · Νέα Υόρκη · Ανεξάρτητος ξεναγός
Ηχητικός ξεναγός του MoMA,
πέντε στάσεις, δωρεάν.
Πέντε ηχογραφήσεις σε αυτή τη σελίδα, χωρίς καμία λήψη. Το MoMA έχει σχεδόν 200.000 έργα· φωτογραφίστε όποιο έχετε μπροστά σας και το Chiaro θα σας μιλήσει γι’ αυτό.
Δημιουργία του Chiaro. Δεν συνδέεται με το MoMA.
Η έναστρη νύχτα
MoMA, Νέα Υόρκη
Αυτό ήταν το δωρεάν κομμάτι
Αρκεί μια φωτογραφία: το Chiaro σάς παρουσιάζει το MoMA έργο προς έργο.
Οι πέντε στάσεις · 12 λεπτά ήχου
Πέντε στάσεις, μία διαδρομή,
με τη σειρά που θα περπατήσετε.
Στο επίπεδο 5 βρίσκεται ο πρώτος μισός αιώνας της μοντέρνας τέχνης, και αυτός ο ηχητικός ξεναγός του MoMA δεν φεύγει από εκεί: τέσσερις αίθουσες, πέντε πίνακες. Η «Έναστρη νύχτα» του βαν Γκογκ και η «Κοιμωμένη τσιγγάνα» του Ρουσό μοιράζονται την αίθουσα 501, ο «Χορός (I)» του Ματίς βρίσκεται στην αίθουσα 506, το «Λευκό πάνω σε λευκό» του Μάλεβιτς στην 507 και τα «Νούφαρα» του Μονέ γεμίζουν την αίθουσα 515 στην πτέρυγα Ντέιβιντ Γκέφεν. Δώδεκα λεπτά ηχογραφήσεων και μόνο λίγα λεπτά περπάτημα ανάμεσα στις αίθουσες, αν και ο κόσμος μπροστά στον βαν Γκογκ μπορεί να προσθέσει κι άλλα.
Οι ημερομηνίες, οι διαστάσεις και οι αριθμοί αιθουσών προέρχονται από την ψηφιακή συλλογή του MoMA, που καταγράφει επίσης αν ένα έργο εκτίθεται, και κάθε ιστορία στηρίζεται επιπλέον σε μια δεύτερη, ανεξάρτητη πηγή. Τα έργα όμως μετακινούνται, γιατί το MoMA αλλάζει τακτικά ό,τι κρέμεται στις αίθουσές του: αν αυτό που βλέπετε στον τοίχο διαφωνεί με αυτή τη σελίδα, εμπιστευτείτε τον τοίχο και πείτε μας τι βρήκατε.
Στάση 1 από 5 · Επίπεδο 5, αίθουσα 501, Alfred H. Barr, Jr. Galleries
Η έναστρη νύχτα
Βίνσεντ βαν Γκογκ · Σεν Ρεμί, Ιούνιος 1889 · Λάδι σε μουσαμά, 73,7 × 92,1 εκ.
Προσέξτε
- Η Αφροδίτη, το λαμπρότερο φως στον ουρανό, λίγο αριστερά από το κέντρο, δίπλα στο κυπαρίσσι, τυλιγμένη σε δαχτυλίδια από λευκό και κίτρινο. Ο βαν Γκογκ την έλεγε αυγερινό.
- Το καμπαναριό, ψηλό και λεπτό σαν βελόνα. Θυμίζει τις εκκλησίες της Ολλανδίας, όπου μεγάλωσε, και καθόλου την Προβηγκία.
- Η ίδια η μπογιά. Κοντές, παχιές πινελιές, η μία δίπλα στην άλλη, που προεξέχουν από τον μουσαμά· τα ανάγλυφά τους φαίνονται ακόμη κι αν κάνετε ένα βήμα πίσω.
- Το μισοφέγγαρο τέρμα δεξιά, τυλιγμένο στη δική του κίτρινη λάμψη.
Κείμενο (2:49)
Οι περισσότεροι σκέφτονται πρώτα ότι είναι μικρότερος απ’ όσο τον φαντάζονταν. Εβδομήντα τέσσερα εκατοστά επί ενενήντα δύο, όχι πολύ μεγαλύτερος από ένα παράθυρο, κάτι που ταιριάζει, γιατί από ένα παράθυρο ξεκίνησαν όλα.
Το 1889 και το 1890 ο Βίνσεντ βαν Γκογκ πέρασε δώδεκα μήνες στο άσυλο Σεν Πολ ντε Μοζόλ στο Σεν Ρεμί, στη νότια Γαλλία, προσπαθώντας να βρει λίγη ανακούφιση από την ψυχική του ασθένεια. Το παράθυρο του δωματίου του έβλεπε ανατολικά. Ζωγράφισε αυτή τη θέα είκοσι μία φορές. Αυτή είναι η μόνη νυχτερινή εκδοχή.
Στις αρχές Ιουνίου έγραψε στον αδελφό του, τον Τέο: σήμερα το πρωί κοίταζα την εξοχή από το παράθυρό μου πολύ πριν από την ανατολή του ηλίου, και δεν υπήρχε τίποτα άλλο εκτός από τον αυγερινό, που φαινόταν πολύ μεγάλος. Βρείτε τον τώρα. Είναι το λαμπρότερο φως στον ουρανό, λίγο αριστερά από το κέντρο, δίπλα στο σκούρο κυπαρίσσι, με δαχτυλίδια από λευκό και κίτρινο γύρω του. Είναι η Αφροδίτη. Οι αστρονόμοι το έχουν ελέγξει: την άνοιξη του 1889 η Αφροδίτη φαινόταν πράγματι την αυγή πάνω από την Προβηγκία, σχεδόν στη μέγιστη λαμπρότητά της.
Ένα μέρος λοιπόν είναι παρατήρηση. Πολλά όμως δεν είναι. Είναι μια νυχτερινή σκηνή ζωγραφισμένη στο φως της μέρας, σε αρκετές συνεδρίες. Το χωριό κάτω από τους λόφους δεν φαινόταν καθόλου από το παράθυρό του· το πήρε από άλλες θέες. Το κυπαρίσσι στα αριστερά ήταν πολύ πιο μακριά, κι εκείνος το τράβηξε μπροστά ώσπου σχεδόν να αγγίζει την πάνω άκρη του μουσαμά. Και κοιτάξτε το καμπαναριό, λεπτό και μυτερό. Είναι καμπαναριό από την Ολλανδία, όπου μεγάλωσε, όχι από τη νότια Γαλλία.
Κι ύστερα, η ίδια η μπογιά. Ο ουρανός πιάνει τα τρία τέταρτα του πίνακα και είναι φτιαγμένος από κοντές, βαριές πινελιές που τις βλέπετε από εκεί που στέκεστε. Όταν επιστήμονες του Τεχνολογικού Ινστιτούτου του Ρότσεστερ και του Μουσείου Μοντέρνας Τέχνης τον ανέλυσαν, βρήκαν στον ουρανό ουλτραμαρίνα και μπλε του κοβαλτίου, και για τα αστέρια και το φεγγάρι μια σπάνια χρωστική, το ινδικό κίτρινο, αναμεμειγμένο με κίτρινο του ψευδαργύρου.
Ο βαν Γκογκ δεν ήταν περήφανος γι’ αυτόν. Τον Σεπτέμβριο του 1889 τον κατέγραψε ως νυχτερινή μελέτη σε μια παρτίδα πινάκων για τον Τέο και είπε ότι οι περισσότεροι από αυτούς δεν του έλεγαν τίποτα· όταν κράτησε πίσω τρεις μουσαμάδες για να γλιτώσει τα ταχυδρομικά, αυτός ήταν ένας από τους τρεις, και έφυγε για το Παρίσι μόλις στις είκοσι οκτώ Σεπτεμβρίου. Σε ένα γράμμα στον ζωγράφο Εμίλ Μπερνάρ, στα τέλη Νοεμβρίου, τον αποκάλεσε αποτυχία. Κάποτε όμως είχε γράψει ακριβώς τι σήμαινε γι’ αυτόν ο νυχτερινός ουρανός: όπως παίρνουμε το τρένο για να πάμε στην Ταρασκόν ή στη Ρουέν, παίρνουμε τον θάνατο για να πάμε σε ένα αστέρι.
Το μουσείο τον απέκτησε το 1941 από τον έμπορο έργων τέχνης Πολ Ρόζενμπεργκ, με ανταλλαγή. Σύμφωνα με τον διευθυντή του μουσείου Γκλεν Λόουρι, το τίμημα ήταν δύο πίνακες του Σεζάν κι ένας του Τουλούζ-Λοτρέκ. Το μουσείο σχεδόν ποτέ δεν τον δανείζει, κι έτσι εδώ και πάνω από ογδόντα χρόνια αυτόν τον ουρανό τον βλέπει κανείς στο κέντρο του Μανχάταν, όχι στην Προβηγκία.
Στάση 2 από 5 · Επίπεδο 5, αίθουσα 501, Alfred H. Barr, Jr. Galleries
Η κοιμωμένη τσιγγάνα
Ανρί Ρουσό · 1897 · Λάδι σε μουσαμά, 129,5 × 200,7 εκ.
Προσέξτε
- Η ουρά του λιονταριού, σηκωμένη άκαμπτη πίσω του, ενώ το κεφάλι του σκύβει για να τη μυρίσει.
- Ο ριγωτός της χιτώνας σε όλα τα χρώματα του ουράνιου τόξου, το ραβδί ακόμη στο χέρι της, και δίπλα της το μαντολίνο και η ψηλή στάμνα με το νερό.
- Ο ουρανός: πανσέληνος και λίγα μόνο αστέρια, σε μια καθαρή, βαθυγάλανη νύχτα πάνω από μια έρημο.
Κείμενο (2:09)
Ξεκινήστε από την ουρά του λιονταριού. Είναι σηκωμένη άκαμπτη πίσω του, η μόνη τεντωμένη γραμμή στον πίνακα, ενώ το κεφάλι του κατεβαίνει προς τον ώμο της. Βγήκε από τη νύχτα της ερήμου και έπιασε τη μυρωδιά της, κι εκείνη δεν ξύπνησε.
Ο Ανρί Ρουσό περιέγραψε ο ίδιος τη σκηνή, και η περιγραφή του είναι υπέροχα πεζή. Μια περιπλανώμενη παίκτρια μαντολίνου, έγραψε, έχει πέσει σε βαθύ ύπνο από την εξάντληση, με τη στάμνα της με το πόσιμο νερό δίπλα της. Ένα λιοντάρι περνά τυχαία, παίρνει τη μυρωδιά της και δεν την κατασπαράζει. Ύστερα προσθέτει, σαν να διαβάζει από κατάλογο: υπάρχει ένα εφέ σεληνόφωτος, πολύ ποιητικό. Η σκηνή διαδραματίζεται σε μια εντελώς άνυδρη έρημο.
Ό,τι απαριθμεί είναι εκεί. Το μαντολίνο δίπλα της, η ψηλή στάμνα, το ραβδί ακόμη στο χέρι της, ένας χιτώνας με ρίγες σε όλα τα χρώματα του ουράνιου τόξου, και μια πανσέληνος σε έναν ουρανό με λίγα μόνο αστέρια. Τίποτα δεν κινείται, σχεδόν τίποτα δεν ρίχνει σκιά, και ακριβώς αυτή η ακινησία είναι που κάνει τον πίνακα παράξενο.
Ο Ρουσό δεν είχε σπουδάσει ζωγραφική. Τον έλεγαν Λε Ντουανιέ, δηλαδή τον τελωνειακό, πείραγμα για τη δουλειά του ως εισπράκτορα διοδίων και φόρων. Άρχισε να ζωγραφίζει σοβαρά λίγο μετά τα σαράντα του, έμαθε μόνος του και δεν βγήκε ποτέ από τη Γαλλία. Τα λιοντάρια και τις ζούγκλες του τα έβγαλε από το Μουσείο Φυσικής Ιστορίας και τον Βοτανικό Κήπο του Παρισιού. Οι κριτικοί της εποχής του τον κορόιδευαν.
Παρουσίασε αυτόν τον πίνακα το 1897 στο Σαλόν των Ανεξάρτητων και μετά προσπάθησε να τον πουλήσει στον δήμαρχο της γενέτειράς του, του Λαβάλ. Ο δήμαρχος αρνήθηκε. Ο πίνακας χάθηκε στη συλλογή ενός Παριζιάνου εμπόρου ξυλοκάρβουνου και έμεινε εκεί ως το 1924, όταν τον βρήκε ο κριτικός Λουί Βοσέλ. Τότε πια ο Ρουσό αναγνωριζόταν ως αυτοδίδακτη ιδιοφυΐα· ήδη το 1908 ο Πικάσο είχε παραθέσει προς τιμήν του ένα μισοαστείο δείπνο. Και η ανακάλυψη ήρθε μαζί με μια διαμάχη για το αν ο πίνακας ήταν πλαστός.
Τον Δεκέμβριο του 1939 η Όλγκα Γκούγκενχαϊμ, σύζυγος του Σάιμον Γκούγκενχαϊμ, τον αγόρασε και τον δώρισε στο Μουσείο Μοντέρνας Τέχνης. Σήμερα κρέμεται στην ίδια αίθουσα με την «Έναστρη νύχτα»: δύο νυχτερινοί ουρανοί ζωγραφισμένοι με οκτώ χρόνια διαφορά, ο ένας από έναν άνθρωπο που κοίταζε έξω από ένα παράθυρο στην Προβηγκία, ο άλλος από έναν άνθρωπο που δεν είχε πατήσει ποτέ το πόδι του σε έρημο.
Στάση 3 από 5 · Επίπεδο 5, αίθουσα 506, Alfred H. Barr, Jr. Galleries
Ο χορός (I)
Ανρί Ματίς · Παρίσι, Boulevard des Invalides, αρχές 1909 · Λάδι σε μουσαμά, 260,4 × 390,4 εκ.
Προσέξτε
- Το κενό στον κύκλο, μπροστά. Μια χορεύτρια απλώνει το χέρι της σε ένα χέρι που δεν έχει πιάσει ακόμη, κι έτσι ο κύκλος μένει ανοιχτός προς το μέρος σας.
- Η μορφή στα αριστερά: όλη η μπροστινή πλευρά της, από το σηκωμένο χέρι ως το πίσω πόδι, είναι μία μακριά, αδιάσπαστη καμπύλη.
- Πόσα χρώματα υπάρχουν. Μπλε ουρανός, πράσινο έδαφος, σώματα σε ανοιχτό ροζ, μαύρα μαλλιά και περιγράμματα. Αυτά είναι όλα, σε σχεδόν τέσσερα μέτρα μουσαμά.
Κείμενο (2:06)
Σχεδόν τέσσερα μέτρα μουσαμάς, και τέσσερα χρώματα. Μπλε για τον ουρανό. Πράσινο για τον λόφο. Ανοιχτό ροζ για τα πέντε σώματα, και μαύρο για τα μαλλιά και τα περιγράμματα. Αυτός είναι όλος ο πίνακας, και φτάνει για να νιώθετε ότι η αίθουσα γυρίζει.
Τον Μάρτιο του 1909 ένας Ρώσος επιχειρηματίας και συλλέκτης, ο Σεργκέι Στσούκιν, παρήγγειλε στον Ανρί Ματίς δύο μεγάλους διακοσμητικούς πίνακες, τον έναν με τίτλο «Χορός» και τον άλλο «Μουσική», για τη σκάλα του σπιτιού του στη Μόσχα. Ο «Χορός» θα κρεμόταν στο πλατύσκαλο. Ο Ματίς ζωγράφισε πρώτα αυτόν εδώ τον μουσαμά, γρήγορα, ως μελέτη για να βρει τη σύνθεση. Ο τελικός «Χορός», σε ένα έντονο, καυτό κόκκινο, εκτέθηκε το 1910 στο Φθινοπωρινό Σαλόν του Παρισιού και κρεμόταν στη σκάλα του Στσούκιν ως τη Ρωσική Επανάσταση του 1917. Σήμερα βρίσκεται στο Ερμιτάζ της Αγίας Πετρούπολης. Η μελέτη είναι αυτή που έχετε μπροστά σας.
Στην αρχή ο κόσμος μισούσε αυτόν τον πίνακα. Τα σώματα ήταν τόσο απλοποιημένα και ο χώρος τόσο επίπεδος, που οι κριτικοί τον χαρακτήρισαν αδέξιο ή σκόπιμα χοντροκομμένο. Ο Ματίς απαντούσε ότι είχε ζωή και ρυθμό, και ότι ήταν συνειδητή επιλογή. Την ίδια χρονιά είπε ότι η φωτογραφία μπορούσε πια να καταγράφει τις λεπτομέρειες εκατό φορές καλύτερα και γρηγορότερα από οποιονδήποτε ζωγράφο, οπότε ο ζωγράφος δεν χρειαζόταν πια να ασχολείται μ’ αυτές. Αυτό που απέμενε στη ζωγραφική ήταν ό,τι δεν μπορούσε να πιάσει η φωτογραφική μηχανή: η κίνηση, το συναίσθημα, το λίκνισμα μιας γραμμής.
Ακολουθήστε αυτή τη γραμμή. Η μορφή στα αριστερά είναι μία συνεχής καμπύλη, από το σηκωμένο χέρι της ως το πίσω πόδι. Τώρα κοιτάξτε το μπροστινό μέρος του κύκλου. Δύο χορεύτριες απλώνουν τα χέρια η μία προς την άλλη και δεν έχουν προλάβει να πιαστούν. Ο κύκλος είναι ανοιχτός, ακριβώς εκεί που στέκεστε, σαν να υπάρχει θέση για άλλον έναν.
Ο Ματίς εκτιμούσε πολύ αυτή την πρώτη εκδοχή. Το 1912 τη ζωγράφισε στο φόντο ενός άλλου πίνακα, με τίτλο «Τροπαίολα με τον πίνακα “Χορός I”». Αργότερα ο Νέλσον Ροκφέλερ δώρισε αυτόν εδώ τον μουσαμά στο Μουσείο Μοντέρνας Τέχνης προς τιμήν του Άλφρεντ Μπαρ, του πρώτου διευθυντή του μουσείου, που δίνει το όνομά του σε αυτές τις αίθουσες. Το κενό ανάμεσα σε εκείνα τα δύο χέρια δεν έκλεισε ποτέ.
Στάση 4 από 5 · Επίπεδο 5, αίθουσα 507, Alfred H. Barr, Jr. Galleries
Σουπρεματιστική σύνθεση: Λευκό πάνω σε λευκό
Καζιμίρ Μάλεβιτς · 1918 · Λάδι σε μουσαμά, 79,4 × 79,4 εκ.
Προσέξτε
- Δύο λευκά, όχι ένα. Το γερμένο τετράγωνο είναι το πιο ψυχρό από τα δύο· το φόντο γύρω του είναι μια απόχρωση πιο ζεστό.
- Οι άκρες του τετραγώνου. Είναι μαλακές και λίγο ακανόνιστες, τραβηγμένες με το χέρι, όχι με χάρακα.
- Οι πινελιές μέσα στο λευκό χρώμα. Από κοντά η επιφάνεια είναι γεμάτη υφή και τίποτα πάνω της δεν είναι άδειο.
Κείμενο (2:17)
Δώστε στα μάτια σας λίγα δευτερόλεπτα εδώ, γιατί ο πίνακας δεν θα κάνει τη δουλειά για εσάς. Από την άλλη άκρη της αίθουσας μπορεί να μοιάζει με άδειο μουσαμά. Από κοντά είναι δύο λευκά. Ένα τετράγωνο, γερμένο λοξά και σπρωγμένο έξω από το κέντρο, ζωγραφισμένο σε ψυχρό λευκό, πάνω σε ένα τετράγωνο φόντο από ελαφρώς πιο ζεστό λευκό. Χωρίς χρώμα, χωρίς βάθος, χωρίς αντικείμενο. Ο Καζιμίρ Μάλεβιτς κατέβασε τη ζωγραφική σχεδόν στο τίποτα και την άφησε εκεί.
Σχεδόν τίποτα, αλλά όχι τίποτα. Κοιτάξτε τις άκρες του γερμένου τετραγώνου. Δεν είναι τραβηγμένες με χάρακα· είναι λίγο τρεμάμενες, και το τετράγωνο δεν είναι απολύτως συμμετρικό. Κοιτάξτε την επιφάνεια και θα δείτε το πινέλο του να κινείται μέσα στο λευκό. Οι ίδιοι οι επιμελητές του Μουσείου Μοντέρνας Τέχνης τονίζουν ότι δεν πρόκειται για απρόσωπο πίνακα. Το χέρι του ζωγράφου είναι παντού.
Ο Μάλεβιτς τον ζωγράφισε το 1918, έναν χρόνο μετά τη Ρωσική Επανάσταση, ως μέρος μιας σειράς πινάκων με λευκό πάνω σε λευκό που είχε ξεκινήσει το 1916. Τη θεωρία του την ονόμασε σουπρεματισμό και την όριζε ως την υπεροχή του καθαρού συναισθήματος ή της καθαρής αντίληψης στις εικαστικές τέχνες. Είχε επίσης εμμονή με το αεροπλάνο. Μελετούσε αεροφωτογραφίες και ήθελε αυτό το τετράγωνο να δίνει την αίσθηση ότι αιωρείται. Το λευκό ήταν γι’ αυτόν το χρώμα του απείρου. Όταν η σειρά παρουσιάστηκε για πρώτη φορά στο κοινό, στη Μόσχα το 1919, έγραψε μια φράση που θα μπορούσε να κρέμεται στον τοίχο δίπλα στον πίνακα: κολύμπα στη λευκή ελεύθερη άβυσσο, το άπειρο είναι μπροστά σου.
Το πώς έφτασε στη Νέα Υόρκη είναι ένα πιο σιωπηλό δράμα. Το 1927 ο Μάλεβιτς τον πήγε σε μια έκθεση στο Βερολίνο και, όταν γύρισε στην πατρίδα του, τον άφησε στον αρχιτέκτονα Χούγκο Χέρινγκ. Το 1930 πέρασε στον Αλεξάντερ Ντόρνερ, διευθυντή του μουσείου του Αννόβερου, ο οποίος τον έκλεισε στην αποθήκη μόλις οι Ναζί ανέβηκαν στην εξουσία το 1933. Ο Μάλεβιτς πέθανε το 1935 χωρίς να αφήσει οδηγίες για την περιουσία του. Το μουσείο τοποθετεί την απόκτηση του πίνακα στο 1935, και μόλις το 1999 η απόκτηση αυτή επικυρώθηκε με συμφωνία με τους κληρονόμους του Μάλεβιτς.
Δεν πείστηκαν όλοι. Λέγεται ότι ένας κριτικός από το αντίπαλο στρατόπεδο των κονστρουκτιβιστών, γράφοντας για μια έκθεση του κύκλου του Μάλεβιτς, τον χαρακτήρισε τον μόνο καλό μουσαμά της έκθεσης: έναν απολύτως καθαρό, λευκό μουσαμά με πολύ καλό αστάρωμα. Κάτι θα μπορούσε να γίνει πάνω του.
Στάση 5 από 5 · Επίπεδο 5, αίθουσα 515, David Geffen Wing
Νούφαρα
Κλοντ Μονέ · 1914–26 · Λάδι σε μουσαμά, τρία τμήματα, συνολικά 200 × 1276 εκ.
Προσέξτε
- Το μεσαίο τμήμα: νούφαρα που επιπλέουν σε μια λίμνη από πράσινο και μπλε, με λιλά αφρό εκεί όπου καθρεφτίζονται τα σύννεφα.
- Το αριστερό τμήμα, όπου πιο χοντρές πινελιές σε σκουρότερους τόνους εισχωρούν από την άκρη.
- Το δεξί τμήμα, όπου ουρανός και νερό χάνονται κάτω από κοκκινοπράσινη βλάστηση.
- Ο ορίζοντας, που δεν υπάρχει. Ο μόνος ουρανός σε σχεδόν δεκατρία μέτρα μουσαμά είναι αυτός που καθρεφτίζεται στο νερό.
Κείμενο (2:11)
Σχεδόν δεκατρία μέτρα λιμνούλας, σε τρία τμήματα, και πουθενά ορίζοντας. Αυτό είναι το πρώτο που προσέχει κανείς, και ο λόγος που αυτή η αίθουσα μοιάζει διαφορετική από κάθε άλλη στο επίπεδο. Δεν υπάρχει άκρη του νερού, ούτε όχθη, ούτε ουρανός πάνω από το κεφάλι σας. Ο μόνος ουρανός είναι αυτός που καθρεφτίζεται στη λιμνούλα: σύννεφα που έγιναν λιλά και επιπλέουν ανάμεσα στα νούφαρα. Το μάτι σας δεν βρίσκει πού να σταθεί, κι έτσι συνεχίζει.
Περπατήστε κατά μήκος του πίνακα. Στο μεσαίο τμήμα τα νούφαρα επιπλέουν σε μια φωτεινή λίμνη από πράσινο και μπλε. Αριστερά, πιο χοντρές και πιο σκούρες πινελιές εισχωρούν από την άκρη. Δεξιά, ο ουρανός και το νερό χάνονται μέσα σε κοκκινοπράσινη βλάστηση. Κατά την περιγραφή του ίδιου του μουσείου, το σύνολο αιωρείται στο κατώφλι της αφαίρεσης, και όταν στέκεστε εδώ είναι εύκολο να ξεχάσετε ότι πρόκειται για μια αληθινή λιμνούλα, σε έναν αληθινό κήπο, στο Ζιβερνί, στη βορειοδυτική Γαλλία.
Ο Κλοντ Μονέ πέρασε τα τελευταία χρόνια της ζωής του ζωγραφίζοντας εκείνη τη λιμνούλα. Αποκαλούσε αυτούς τους μουσαμάδες «μεγάλες διακοσμήσεις» του, και το 1915 έχτισε κοντά στο σπίτι του ένα μεγάλο καινούργιο εργαστήριο για να τους φτιάξει. Από το 1914 ως τον θάνατό του το 1926 έκανε περίπου σαράντα τέτοια τεράστια τμήματα και συνέχιζε να τα ξαναδουλεύει, πολλά ενώ υπέφερε από καταρράκτη. Μετά τον θάνατό του, είκοσι δύο από αυτά τοποθετήθηκαν στους καμπύλους τοίχους του Μουσείου της Οραντζερί στο Παρίσι, δώρο του στη Γαλλία. Τα υπόλοιπα έμειναν στα εργαστήριά του ως τα τέλη της δεκαετίας του 1940.
Αυτή που τα ξανάφερε στο φως ήταν η Νέα Υόρκη. Το 1955 το Μουσείο Μοντέρνας Τέχνης έγινε το πρώτο μουσείο στις Ηνωμένες Πολιτείες που αγόρασε ένα από τα μεγάλα τμήματα, και ο λόγος είχε να κάνει τόσο με το παρόν όσο και με το παρελθόν. Ο Τζάκσον Πόλοκ και οι αφηρημένοι εξπρεσιονιστές έφτιαχναν τεράστιους πίνακες χωρίς ένα μοναδικό σημείο εστίασης, και ξαφνικά η λιμνούλα με τα νούφαρα ενός γέρου ιμπρεσιονιστή έμοιαζε με το μέλλον.
Ύστερα, στις δεκαπέντε Απριλίου 1958, ξέσπασε φωτιά στον πρώτο όροφο του μουσείου. Εργάτες που εγκαθιστούσαν κλιματισμό είχαν καπνίσει δίπλα σε κουτιά μπογιάς και σε πριονίδι. Ένας από αυτούς σκοτώθηκε. Η φωτιά κατέστρεψε ένα έργο του Μονέ με νούφαρα μήκους δεκαοκτώ ποδιών, δηλαδή σχεδόν πεντέμισι μέτρων. Αυτό το τρίπτυχο αγοράστηκε λίγο αργότερα, για να το αντικαταστήσει. Ο πίνακας που έχετε μπροστά σας βρίσκεται λοιπόν εδώ επειδή κάηκε ένας άλλος.
Ανεξάρτητος ξεναγός · Chiaro
Στρέψτε το Chiaro σε ό,τι βλέπετε στο MoMA.
Εμείς διαλέξαμε πέντε πίνακες· οι αίθουσες της συλλογής του MoMA απλώνονται σε τρία επίπεδα. Στρέψτε την εφαρμογή σε έναν Σεζάν στην 501, σε ένα πουλί του Μπρανκούζι, σε μια καρέκλα στις αίθουσες του ντιζάιν ή σε μια φωτογραφία που δεν έχετε ξαναδεί, και το Chiaro θα σας πει τι είναι και γιατί έχει σημασία, και θα απαντήσει φωνητικά στις επόμενες ερωτήσεις σας.
Πριν πάτε
Πώς θα πάτε
11 West 53 Street, Manhattan, New York, NY 10019. Οι επισκέπτες με εισιτήριο γενικής εισόδου μπαίνουν από την κεντρική είσοδο του κτιρίου Rockefeller στην 53rd Street, ανάμεσα στην Πέμπτη και την Έκτη Λεωφόρο, κοντά στην Έκτη Λεωφόρο και ακριβώς ανατολικά από το μεγάλο κατάστημα του μουσείου, το Museum Store. Η είσοδος στην 54th Street είναι για τα μέλη.
Μετρό E ή M ως τον σταθμό 5 Avenue-53 Street. Ο σταθμός είναι στην απέναντι πλευρά της 53rd Street από το μουσείο· περάστε απέναντι και περπατήστε δυτικά κατά μήκος του τετραγώνου ως την είσοδο.
Εισιτήρια
- Αγοράστε το εισιτήριό σας ηλεκτρονικά πριν πάτε. Το MoMA λέει ότι μόνο έτσι είστε σίγουροι ότι θα μπείτε· το ταμείο κρατά λίγα μόνο εισιτήρια, με σειρά προτεραιότητας, και μπορεί να έχει ουρά το πρωί και όταν βρέχει.
- Το MoMA ανοίγει επτά μέρες την εβδομάδα στις 10:30, μένει ανοιχτό ως τις 20:30 τις Παρασκευές και κλείνει μόνο την Ημέρα των Ευχαριστιών και τα Χριστούγεννα. Οι αίθουσες αρχίζουν να κλείνουν περίπου 15 λεπτά πριν από το κτίριο.
- Οι κάτοικοι της Πολιτείας της Νέας Υόρκης μπαίνουν δωρεάν τα βράδια της Παρασκευής από 17:30 ως 20:30, αλλά μόνο με δωρεάν εισιτήριο κλεισμένο από πριν και αποδεικτικό κατοικίας.
- Τα παιδιά ως 16 ετών μπαίνουν δωρεάν, αλλά χρειάζονται κι αυτά εισιτήριο. Κρατήστε το δικό σας αφού σκαναριστεί: με αυτό ξαναμπαίνετε αν βγείτε για φαγητό, και το προσωπικό μπορεί να ζητήσει να το δει ξανά στις εισόδους των αιθουσών.
- Η συμβουλή μας: πηγαίνετε πρώτα στην αίθουσα 501, μόλις ανοίξουν οι πόρτες. Ο βαν Γκογκ τραβάει κόσμο όλη μέρα, ενώ η υπόλοιπη διαδρομή είναι πιο ήσυχη.
Ο επίσημος ηχητικός ξεναγός
Ο ηχητικός ξεναγός του ίδιου του MoMA δεν κοστίζει τίποτα και δεν χρειάζεται ενοικιαζόμενη συσκευή. Λειτουργεί στο δικό σας κινητό: ακούστε τις λίστες αναπαραγωγής στο moma.org/audio ή χρησιμοποιήστε τη δωρεάν εφαρμογή ψηφιακών ξεναγών που προτείνει το MoMA, η οποία έχει και χάρτη του μουσείου και διατίθεται σε 40 γλώσσες. Μόνο η λίστα του επιπέδου 5 έχει 77 ηχητικά σχόλια, και το μουσείο προτείνει να φέρετε ακουστικά. Αυτή η σελίδα είναι επίσης δωρεάν και μένει σε πέντε πίνακες· ό,τι παραλείπουν οι λίστες του MoMA, φωτογραφίστε το με την εφαρμογή Chiaro.
Επίσημος ιστότοπος →Ερωτήσεις
Υπάρχει δωρεάν ηχητικός ξεναγός για το MoMA;
Ναι, και ένας από αυτούς είναι του ίδιου του MoMA: η ξενάγησή του περιλαμβάνεται δωρεάν στο εισιτήριο και παίζει στο κινητό σας. Ο άλλος είναι αυτή η σελίδα: πέντε κομμάτια με τα κείμενά τους, που ανοίγουν σε οποιοδήποτε πρόγραμμα περιήγησης, χωρίς εγκατάσταση. Για οτιδήποτε άλλο, φωτογραφίστε το με την εφαρμογή Chiaro και ακούστε την ιστορία του επί τόπου.
Πόσο κοστίζει ο επίσημος ηχητικός ξεναγός του MoMA;
Τίποτα. Ο ηχητικός ξεναγός του Μουσείου Μοντέρνας Τέχνης περιλαμβάνεται στη γενική είσοδο και παίζει στη δική σας συσκευή, μέσω του moma.org/audio ή μιας δωρεάν εφαρμογής ψηφιακών ξεναγών σε 40 γλώσσες. Δεν νοικιάζετε καμία συσκευή, οπότε φέρτε ακουστικά και φορτισμένο κινητό.
Πού βρίσκεται η «Έναστρη νύχτα» στο MoMA;
Στο επίπεδο 5, στην αίθουσα 501 των Alfred H. Barr, Jr. Galleries, όπου εκτίθεται η συλλογή από τη δεκαετία του 1880 ως τη δεκαετία του 1940. Η «Κοιμωμένη τσιγγάνα» του Ανρί Ρουσό κρέμεται στην ίδια αίθουσα, κι εκεί ξεκινά και η ξενάγηση του ίδιου του MoMA στα σημαντικότερα έργα.
Ποια μέρα είναι κλειστό το MoMA;
Καμία, σε μια κανονική εβδομάδα. Οι πόρτες ανοίγουν στις 10:30 κάθε μέρα και κλείνουν στις 17:30, ή στις 20:30 τις Παρασκευές· οι μόνες αργίες είναι η Ημέρα των Ευχαριστιών και τα Χριστούγεννα. Τα πρωινά του Σαββατοκύριακου, από 9:30 ως 10:30, ορισμένες αίθουσες είναι ανοιχτές μόνο για τα μέλη.
Πόσο κοστίζουν τα εισιτήρια του MoMA;
Οι ενήλικες πληρώνουν 30 δολάρια, οι 65 ετών και άνω με ταυτότητα 22 δολάρια και οι φοιτητές πλήρους φοίτησης με φοιτητική ταυτότητα 17 δολάρια· τα παιδιά ως 16 ετών μπαίνουν δωρεάν, αλλά χρειάζονται εισιτήριο. Ένα εισιτήριο καλύπτει όλες τις αίθουσες και τις περιοδικές εκθέσεις. Τα εισιτήρια δεν επιστρέφονται ούτε αλλάζουν, οπότε ελέγξτε την ημερομηνία πριν πληρώσετε.
Μπορώ να δω τις «Δεσποινίδες της Αβινιόν» και την «Εμμονή της μνήμης» σε αυτή τη διαδρομή;
Και τα δύο έργα είναι στο επίπεδο 5, σε μικρή απόσταση από αυτές τις στάσεις: οι «Δεσποινίδες της Αβινιόν» του Πικάσο στην αίθουσα 502 και η «Εμμονή της μνήμης» του Νταλί στην αίθουσα 517, ανάμεσα στους σουρεαλιστές. Στρέψτε την εφαρμογή Chiaro σε όποιο από τα δύο θέλετε και θα σας πει την ιστορία του.
Περισσότερες ηχητικές ξεναγήσεις
Δημιουργία του Chiaro. Δεν συνδέεται με το MoMA.