Βρετανικό Μουσείο · Λονδίνο · Ανεξάρτητος ξεναγός
Ηχητικός ξεναγός του Βρετανικού Μουσείου,
πέντε στάσεις, δωρεάν.
Πέντε ηχογραφήσεις που παίζουν εδώ, χωρίς λήψη και χωρίς εισιτήριο. Το μουσείο έχει κάθε στιγμή εκτεθειμένα περίπου 50.000 αντικείμενα· στρέψτε το Chiaro σε οποιοδήποτε από τα υπόλοιπα και θα σας πει τι βλέπετε.
Δημιουργία του Chiaro. Δεν συνδέεται με το Βρετανικό Μουσείο.
Η Στήλη της Ροζέτας
Βρετανικό Μουσείο, Λονδίνο
Αυτό ήταν το δωρεάν κομμάτι
Αρκεί μια φωτογραφία: το Chiaro σάς παρουσιάζει το Βρετανικό Μουσείο έργο προς έργο.
Οι πέντε στάσεις · 14 λεπτά ήχου
Πέντε στάσεις, μία διαδρομή,
με τη σειρά που θα περπατήσετε.
Πέντε αντικείμενα, δύο επίπεδα, μία διαδρομή. Ξεκινά στην αίθουσα 4, στη Στήλη της Ροζέτας, περνά στην Αίθουσα Ντουβίν, την αίθουσα 18, στο ισόγειο, για τα Γλυπτά του Παρθενώνα, ανεβαίνει στην αίθουσα 41 για το κράνος του Σάτον Χου, συνεχίζει δίπλα, στην αίθουσα 40, για τα πιόνια του Λιούις, και τελειώνει στον Κύλινδρο του Κύρου, στην αίθουσα 52. Οι ηχογραφήσεις διαρκούν όλες μαζί γύρω στα δεκατέσσερα λεπτά. Υπολογίστε μία ώρα για το περπάτημα και να περιμένετε ότι θα μείνετε περισσότερο, γιατί η είσοδος δεν κοστίζει τίποτα και κανένα εισιτήριο δεν σας βάζει χρονικό όριο.
Κάθε αίθουσα, χρονολογία, διάσταση και αριθμός καταγραφής εδώ προέρχεται από την αγγλική Βικιπαίδεια, το Wikidata και χρονολογημένα δημοσιεύματα. Η αίθουσα 18 ειδικά έχει κλείσει και στο παρελθόν λόγω διαρροών από τη στέγη, και οι αίθουσες αναδιαμορφώνονται. Εμπιστευτείτε ό,τι γράφει η προθήκη μπροστά σας περισσότερο από ό,τι γράφει εδώ, και στείλτε μας τη διόρθωσή σας.
Στάση 1 από 5 · Αίθουσα 4, Αίθουσα Αιγυπτιακής Γλυπτικής
Η Στήλη της Ροζέτας
Πτολεμαϊκή Αίγυπτος, διάταγμα των ιερέων της Μέμφιδας · 196 π.Χ. · Γρανοδιορίτης, 112,3 × 75,7 × 28,4 εκ., περίπου 760 κιλά
Προσέξτε
- Η ροζ φλέβα στην πάνω αριστερή γωνία. Φάνηκε μόνο όταν αφαιρέθηκαν η κιμωλία και το κερί, το 1999.
- Το λοξό σπάσιμο κατά μήκος της πάνω άκρης, όπου λείπουν δεκατέσσερις ή δεκαπέντε σειρές ιερογλυφικών και πιθανότατα μια σκαλισμένη σκηνή με τον βασιλιά μπροστά στους θεούς.
- Οι τρεις ζώνες γραφής και πόσο διαφορετικά πυκνές είναι: ιερογλυφικά πάνω, δημοτική γραφή στο φαρδύ κέντρο, ελληνικά κάτω.
- Οι λευκές βαμμένες φράσεις στην αριστερή και τη δεξιά πλευρά, που προστέθηκαν στο Λονδίνο: «Πάρθηκε ως λάφυρο στην Αίγυπτο από τον Βρετανικό Στρατό το 1801» και «Δωρήθηκε από τον βασιλιά Γεώργιο τον Τρίτο».
Κείμενο (3:22)
Μικρότερη απ’ ό,τι περιμένετε, και πιο σκούρα. Στέκεται στη δική της προθήκη στη μέση της αίθουσας, επειδή κατά τα στοιχεία του ίδιου του μουσείου είναι το πιο πολυσύχναστο μεμονωμένο αντικείμενο σε όλο το κτίριο.
Ξεκινήστε από το τι δεν είναι. Δεν είναι από μαύρο βασάλτη, παρότι για πολύ καιρό έτσι περιγραφόταν. Τα χαραγμένα γράμματα είχαν τριφτεί με λευκή κιμωλία για να διαβάζονται, και η επιφάνεια είχε περαστεί με κερί καρναούμπα για να προστατεύεται από τα δάχτυλα των επισκεπτών· μαζί, αυτές οι δύο επεμβάσεις σκούρυναν την πλάκα. Αφαιρέθηκαν και οι δύο στον καθαρισμό του 1999, και από κάτω φάνηκε σκουρόγκριζος γρανοδιορίτης που λαμπυρίζει όπου οι κρύσταλλοι πιάνουν το φως, με μια ροζ φλέβα στην πάνω αριστερή γωνία. Βρείτε τη φλέβα. Οι γεωλόγοι συνέδεσαν το πέτρωμα με ένα μικρό λατομείο στο Γκεμπέλ Τινγκάρ, κοντά στο Ασουάν, στη δυτική όχθη του Νείλου, και μια τέτοια ροζ γραμμή είναι χαρακτηριστική της πέτρας από εκεί.
Ούτε είναι ολόκληρη. Αυτή η λοξή γραμμή στο πάνω μέρος είναι σπάσιμο. Η σύγκριση με μια παρόμοια στήλη, το Διάταγμα της Κανώπου, δείχνει ότι λείπουν δεκατέσσερις ή δεκαπέντε σειρές ιερογλυφικών, άλλα τριάντα εκατοστά πέτρας, και πάνω από αυτά μια σκηνή με τον βασιλιά μπροστά στους θεούς, κάτω από έναν φτερωτό ηλιακό δίσκο.
Το ίδιο το κείμενο είναι γραφειοκρατία ναών. Το 196 προ Χριστού οι ιερείς της Μέμφιδας εξέδωσαν διάταγμα προς τιμήν του Πτολεμαίου του Πέμπτου. Είχε δωρίσει στους ναούς ασήμι και σιτάρι, και στο όγδοο έτος της βασιλείας του, όταν η πλημμύρα του Νείλου ανέβηκε υπερβολικά, έβαλε να συγκρατήσουν με φράγματα τα πλεονάζοντα νερά για χάρη των αγροτών. Σε αντάλλαγμα, οι ιερείς δεσμεύτηκαν να γιορτάζουν κάθε χρόνο τα γενέθλιά του και την ημέρα της στέψης του. Αντίγραφο στάλθηκε σε κάθε ναό της Αιγύπτου, σε τρεις γραφές: ιερογλυφικά στην κορυφή, δημοτική γραφή στο φαρδύ μεσαίο τμήμα, ελληνικά στο κάτω μέρος.
Η ανακάλυψη έγινε τυχαία. Στα μέσα Ιουλίου του 1799, Γάλλοι στρατιώτες ενίσχυαν ένα οχυρό λίγα χιλιόμετρα από τη Ροζέτα, στο Δέλτα του Νείλου, και ο υπολοχαγός Πιερ-Φρανσουά Μπουσάρ πρόσεξε την πλάκα με την επιγραφή καθώς γκρέμιζαν έναν τοίχο στο εσωτερικό του. Δύο χρόνια αργότερα οι Βρετανοί πήραν την Αίγυπτο και η πέτρα ήρθε στο Λονδίνο με τη Συνθήκη Παράδοσης της Αλεξάνδρειας. Κάποιος εδώ έγραψε έπειτα με λευκή μπογιά δύο φράσεις στην αριστερή και τη δεξιά της πλευρά: πάρθηκε ως λάφυρο στην Αίγυπτο από τον Βρετανικό Στρατό το 1801, και δωρήθηκε από τον βασιλιά Γεώργιο τον Τρίτο. Βρίσκονται ακόμη εκεί.
Ο Τόμας Γιανγκ ξεχώρισε τα φωνητικά σημεία με τα οποία γράφεται το όνομα Πτολεμαίος. Ο Ζαν-Φρανσουά Σαμπολιόν ολοκλήρωσε το αλφάβητό του στις 14 Σεπτεμβρίου 1822 και το ανακοίνωσε δεκατρείς μέρες αργότερα, με την επιστολή του προς τον κύριο Ντασιέ. Η διαμάχη για το σε ποιον ανήκει η δόξα έζησε περισσότερο και από τους δύο. Στις αρχές της δεκαετίας του 1970, Γάλλοι επισκέπτες παραπονέθηκαν ότι το πορτρέτο του Σαμπολιόν στο μουσείο ήταν μικρότερο από εκείνο του Γιανγκ δίπλα του· Άγγλοι επισκέπτες παραπονέθηκαν για το αντίθετο. Τα πορτρέτα είχαν το ίδιο μέγεθος.
Η Αίγυπτος τη ζητά πίσω. Τον Ιούλιο του 2003, ο Ζάχι Χαουάς, τότε επικεφαλής του Ανώτατου Συμβουλίου Αρχαιοτήτων της Αιγύπτου, ζήτησε δημόσια την επιστροφή της και την αποκάλεσε σύμβολο της αιγυπτιακής μας ταυτότητας· επανέλαβε το αίτημα τον Αύγουστο του 2022. Το μουσείο έστειλε στην Αίγυπτο το 2005 ένα αντίγραφο σε φυσικό μέγεθος από υαλοβάμβακα, και τον Δεκέμβριο του 2009 ο Χαουάς πρότεινε να παραιτηθεί από τη διεκδίκηση της μόνιμης κυριότητας με αντάλλαγμα έναν δανεισμό τριών μηνών. Η πέτρα βρίσκεται ακόμη σε αυτή την προθήκη.
Αν θέλετε να αγγίξετε μία, στη Βασιλική Βιβλιοθήκη, την παλιά αίθουσα βιβλιοθήκης αυτού του μουσείου, υπάρχει ένα αντίγραφο χωρίς προθήκη, που μπορείτε ελεύθερα να το αγγίξετε, όπως στεκόταν το πρωτότυπο μπροστά στους επισκέπτες πριν από διακόσια χρόνια.
Στάση 2 από 5 · Αίθουσα 18, Αίθουσα Ντουβίν
Τα Γλυπτά του Παρθενώνα
Φιλοτεχνήθηκαν υπό την καθοδήγηση του Φειδία, Αθήνα · 5ος αιώνας π.Χ. · Πεντελικό μάρμαρο: περίπου 21 μορφές των αετωμάτων, 15 από τις 92 αρχικές μετόπες και 75 μέτρα της ζωφόρου
Προσέξτε
- Το χρώμα της πέτρας. Το πεντελικό μάρμαρο στον ανοιχτό αέρα παίρνει χρώμα μελιού, και τη δεκαετία του 1930 έβαλαν μαρμαράδες να τρίψουν αυτή την πατίνα για να το φέρουν πιο κοντά στο λευκό.
- Η ίδια η ζωφόρος. Εβδομήντα πέντε μέτρα της βρίσκονται σε αυτή την αίθουσα, λίθος τον λίθο, ιππείς και άλογα σε πομπή.
- Οι μετόπες: δεκαπέντε από τις αρχικές ενενήντα δύο βρίσκονται εδώ, και σε καθεμία ένας Λαπίθης μάχεται με έναν Κένταυρο.
- Τα κενά. Περισσότερα από τα μισά σωζόμενα γλυπτά του Παρθενώνα βρίσκονται σε αυτή την αίθουσα· τα περισσότερα από τα υπόλοιπα είναι στο Μουσείο Ακρόπολης, στην Αθήνα.
Κείμενο (2:56)
Η αίθουσα είναι μέρος του επιχειρήματος. Ο έμπορος τέχνης Τζόζεφ Ντουβίν τη χρηματοδότησε το 1931· ολοκληρώθηκε το 1938, μια βόμβα την κατέστρεψε το 1940, και τα γλυπτά επέστρεψαν το 1962.
Ό,τι βρίσκεται εδώ είναι περισσότερο από το μισό απ’ όσα σώζονται από τη γλυπτική διακόσμηση του Παρθενώνα: περίπου είκοσι μία μορφές από τα αετώματα, δεκαπέντε από τις αρχικές ενενήντα δύο μετόπες και εβδομήντα πέντε μέτρα της ζωφόρου. Τα περισσότερα από τα υπόλοιπα βρίσκονται στην Αθήνα.
Δύο γεγονότα σημάδεψαν αυτή την πέτρα. Στις 26 Σεπτεμβρίου 1687 μια βενετική οβίδα χτύπησε την πυρίτιδα που η οθωμανική φρουρά είχε αποθηκεύσει μέσα στον Παρθενώνα· η έκρηξη τίναξε στον αέρα το κέντρο του ναού, σκότωσε περίπου τριακόσιους ανθρώπους και έριξε περίπου τα τρία πέμπτα της ζωφόρου. Έπειτα, από το 1801 ως το 1812, άνθρωποι του Τόμας Μπρους, έβδομου κόμη του Έλγιν, αφαίρεσαν περίπου τα μισά από όσα είχαν απομείνει. Για να μεταφερθούν, κιονόκρανα, μετόπες και πλάκες της ζωφόρου αποκόπηκαν βίαια από το κτίριο ή κόπηκαν με πριόνι σε μικρότερα κομμάτια, πράγμα που προκάλεσε στον Παρθενώνα ανεπανόρθωτη ζημιά.
Τώρα η διαμάχη, χωρίς περιστροφές. Στέκεστε στη μέση της. Ο Έλγιν δήλωσε το 1816 σε επιτροπή της Βουλής των Κοινοτήτων ότι οι άνθρωποί του δούλευαν με βάση ένα φιρμάνι, μια οθωμανική διαταγή, που είχε εκδοθεί τον Ιούλιο του 1801, και ότι όλα έγιναν δημόσια, με τη συμμετοχή των τοπικών αρχών. Η επιτροπή τον απάλλαξε, και το Κοινοβούλιο ψήφισε τριάντα πέντε χιλιάδες λίρες για τη συλλογή. Από την άλλη πλευρά: κανένα επίσημο ίχνος της διαταγής του Ιουλίου του 1801 δεν έχει βρεθεί ποτέ στα τουρκικά αρχεία. Το πρωτότυπο θεάθηκε τελευταία φορά στην Αθήνα το 1810 και πιθανότατα καταστράφηκε το 1821· αυτό που κατέχει το μουσείο είναι μια ιταλική μετάφραση.
Το 1983 η ελληνική κυβέρνηση ζήτησε επίσημα την επιστροφή των γλυπτών και έθεσε τη διαφορά ενώπιον της UNESCO. Η Ελλάδα υποστηρίζει ότι αφαιρέθηκαν παράνομα ή ανήθικα, ότι έχουν τεράστια σημασία για την Ελλάδα και ότι η θέση τους είναι μαζί με τον υπόλοιπο Παρθενώνα. Το Βρετανικό Μουσείο υποστηρίζει ότι αποκτήθηκαν νόμιμα, ότι η επιστροφή τους θα δημιουργούσε προηγούμενο που θα μπορούσε να διαλύσει άλλες παγκόσμιες συλλογές, και ότι η θέασή τους δίπλα σε άλλους αρχαίους πολιτισμούς προσφέρει κάτι που η Αθήνα δεν μπορεί να προσφέρει. Η Βρετανία και το μουσείο απέρριψαν την πρόταση διαμεσολάβησης της UNESCO· το 2021 η UNESCO ζήτησε από τη βρετανική κυβέρνηση να επιλύσει το ζήτημα σε διακυβερνητικό επίπεδο. Οι συνομιλίες συνεχίζονται, και ο νόμος για το Βρετανικό Μουσείο του 1963 απαγορεύει στο μουσείο να εκποιεί αντικείμενα της συλλογής του, εκτός από λίγες, αυστηρά ορισμένες περιπτώσεις, οπότε κάθε παράδοση θα χρειαζόταν το Κοινοβούλιο.
Ένα τελευταίο, για το χρώμα. Ο Ντουβίν πίστευε ότι τα γλυπτά ήταν αρχικά λευκά, και θεωρείται ότι τη δεκαετία του 1930 έβαλε μαρμαράδες να αφαιρέσουν την πατίνα στο χρώμα του μελιού. Μια μελέτη της Έμα Πέιν το 2023 έκρινε τη ζημιά μικρή για την εποχή της, και από τότε οι απεικονιστικές τεχνικές έχουν εντοπίσει ίχνη αρχαίου χρώματος πάνω στην πέτρα.
Στάση 3 από 5 · Αίθουσα 41
Το κράνος του Σάτον Χου
Αγγλοσαξονικό, άγνωστου τεχνίτη · Ταφή γύρω στο 620 με 625 μ.Χ. · Σίδηρος επενδυμένος με φύλλα επικασσιτερωμένου μπρούντζου, με ασημένιο σύρμα, επιχρύσωση και γρανάτες· περίπου 2,5 κιλά
Προσέξτε
- Τα τρία κεφάλια δράκων: ένα σε κάθε άκρη του λοφίου και ένα τρίτο, στραμμένο προς τα πάνω, εκεί που ενώνονται τα φρύδια.
- Το επίχρυσο κεφάλι αγριόχοιρου στην εξωτερική άκρη κάθε φρυδιού.
- Τα δύο φρύδια σε σύγκριση. Οι γρανάτες στη μία πλευρά έχουν από πίσω χαραγμένο φύλλο χρυσού και λάμπουν· στην άλλη δεν υπάρχει φύλλο, και κάθονται θαμποί πάνω στον μπρούντζο.
- Τα σκούρα, διαβρωμένα κομμάτια πάνω στη λεία, ανασυντεθειμένη επιφάνεια. Μόνο τα θραύσματα είναι αυθεντικά· ό,τι βρίσκεται ανάμεσά τους είναι η ανασύνθεση του 1971.
Κείμενο (2:24)
Περιμένετε μια στιγμή πριν αποφασίσετε ότι είναι πρόσωπο. Τα φρύδια, η μύτη και το μουστάκι ανήκουν σε έναν άντρα, όμως τα ίδια κομμάτια μετάλλου διαβάζονται και αλλιώς. Εκεί που ενώνονται τα φρύδια βρίσκεται ένα μικρό μπρούντζινο κεφάλι δράκου, στραμμένο προς τα πάνω. Μόλις το δείτε, τα φρύδια γίνονται οι ανοιγμένες φτερούγες του και η μύτη το σώμα του, και ο δράκος γρυλίζει σε έναν δεύτερο δράκο, τον μακρύ που διατρέχει το λοφίο από μπροστά προς τα πίσω. Στην άλλη άκρη του λοφίου υπάρχει και τρίτο κεφάλι. Τρεις δράκοι κι ένας άντρας στα ίδια λίγα εκατοστά.
Μετά συγκρίνετε τα δύο φρύδια. Το καθένα έχει στην κάτω πλευρά μια σειρά από τετράγωνους γρανάτες σε μικρές μπρούντζινες κυψέλες. Στη μία πλευρά οι κυψέλες είναι επενδυμένες με χαραγμένο φύλλο χρυσού, που αντανακλά το φως μέσα από τις πέτρες και βαθαίνει το κόκκινο. Στην άλλη πλευρά δεν υπάρχει φύλλο, και οι γρανάτες ακουμπούν κατευθείαν στον μπρούντζο. Σε μια αίθουσα φωτισμένη από φωτιά, μόνο το ένα φρύδι θα έλαμπε, και αυτός που φορούσε το κράνος θα έμοιαζε μονόφθαλμος. Μονόφθαλμος ήταν και ο θεός Όντιν.
Το κράνος βγήκε από τη γη το 1939 σε εκατοντάδες σκουριασμένα θραύσματα, από μια ταφή μέσα σε πλοίο στο Σάφοκ, τυλιγμένο σε υφάσματα δίπλα στο κεφάλι του νεκρού. Ο Χέρμπερτ Μάριον το συναρμολόγησε πρώτος, μεταξύ 1945 και 1946, όταν ήταν πάνω από εβδομήντα χρονών και, όπως λέγεται, έβλεπε μόνο με το ένα μάτι. Το 1968 το μουσείο έκρινε ότι το αποτέλεσμα ήταν λάθος, διέλυσε το κράνος και το παρέδωσε στον Νάιτζελ Γουίλιαμς, που ήταν γύρω στα είκοσι πέντε. Εκείνος βρήκε τις νέες ενώσεις αγνοώντας τις διακοσμημένες μπροστινές όψεις και μελετώντας τις πίσω. Μια σαπισμένη δερμάτινη επένδυση τις είχε αφήσει μαυρισμένες και ζαρωμένες σαν τσαλακωμένο χαρτί, ώστε να μπορούν να ταιριάξουν κάτω από το μικροσκόπιο. Τελείωσε το 1971· αυτό είναι που βλέπετε μπροστά σας.
Βρίσκεται στο Λονδίνο εξαιτίας μιας διαφωνίας για τον χρυσό. Σύμφωνα με τον νόμο της εποχής, κρυμμένος χρυσός και ασήμι αγνώστου ιδιοκτήτη περιέρχονταν στο Στέμμα. Το κράνος αυτό έχει πολύ λίγο και από τα δύο για να υπαχθεί εκεί, οπότε ανήκε κατευθείαν στην Έντιθ Πρίτι, την ιδιοκτήτρια της γης· μια δικαστική έρευνα στις 14 Αυγούστου 1939 έκρινε ότι και τα υπόλοιπα ευρήματα ήταν δικά της. Εκείνη τα δώρισε όλα σε αυτό το μουσείο.
Όλοι θέλουν ο άντρας του τάφου να είναι ο Ρέντβαλντ, βασιλιάς της Ανατολικής Αγγλίας. Μπορεί και να είναι. Σχεδόν ό,τι έχει καταγραφεί για τον Ρέντβαλντ προέρχεται από τον Βέδα, και ο ιστορικός Σάιμον Κέινς είπε ότι χωράει στην πίσω πλευρά ενός γραμματοσήμου. Ένας άλλος μελετητής το είπε πιο ωμά: μπορεί να είναι ο Ρέντβαλντ, μπορεί ο Σίγκεμπερχτ, ή οποιοσδήποτε άλλος μεγάλος άντρας της Ανατολικής Αγγλίας ανάμεσα στο 610 και το 650.
Στάση 4 από 5 · Αίθουσα 40
Τα πιόνια του Λιούις
Πιθανότατα σκαλισμένα στο Τρόντχαϊμ της Νορβηγίας · Πιθανότατα 1150 με 1200 · Χαυλιόδοντας θαλάσσιου ίππου, λίγα κομμάτια από δόντι φάλαινας· οι μορφές 7 έως 10,2 εκ. ύψος, οι στρατιώτες 3,5 έως 5,8 εκ.
Προσέξτε
- Οι φρουροί, δηλαδή οι πύργοι. Τέσσερις από αυτούς είναι μπέρσερκερ, με άγρια μάτια και το χείλος της ασπίδας τους ανάμεσα στα δόντια.
- Οι βασίλισσες: στεφανωμένες, σε θρόνους, με το δεξί χέρι ακουμπισμένο στο μάγουλο.
- Οι στρατιώτες, που δεν έχουν καθόλου πρόσωπο: μόνο απλοί κύλινδροι και πλάκες, σαν μικρά ορόσημα.
- Οι επίσκοποι, δηλαδή οι αξιωματικοί. Επτά κάθονται και εννέα στέκονται, όλοι με πατερίτσα, κάποιοι κρατούν βιβλία.
Κείμενο (2:32)
Το πρώτο που κάνει ο κόσμος μπροστά σε αυτή την προθήκη είναι να γελάσει, και το δεύτερο να νιώσει λίγο άσχημα γι’ αυτό. Σειρές από μικρές φιλντισένιες μορφές με γουρλωμένα μάτια και σφιγμένα στόματα: βασιλιάδες και βασίλισσες σε θρόνους, επίσκοποι με πατερίτσες, ιππότες πάνω σε άλογα πολύ μικρά για εκείνους. Οι μελετητές είναι αρκετά βέβαιοι ότι οι τεχνίτες δεν ήθελαν να είναι αστείοι. Αυτό που εμείς διαβάζουμε ως κατήφεια ήθελε να δείξει δύναμη και αγριότητα, και οι βασίλισσες με το χέρι στο μάγουλο ήθελαν να δείξουν περισυλλογή, γαλήνη, ίσως σοφία.
Βρείτε τους φρουρούς, που είναι οι πύργοι. Τέσσερις από αυτούς είναι μπέρσερκερ, με άγρια μάτια, που δαγκώνουν το χείλος της ασπίδας τους μέσα στη μανία της μάχης. Μετά βρείτε τους στρατιώτες, το πιο παράξενο πράγμα εδώ: χωρίς πρόσωπα, χωρίς σώματα, μόνο απλοί κύλινδροι και μικρές πλάκες σαν ορόσημα. Κανένα άλλο μεσαιωνικό σκάκι δεν συνδυάζει αφηρημένους στρατιώτες με σκαλισμένες μορφές, και γι’ αυτό ορισμένοι ερευνητές αναρωτιούνται αν οι στρατιώτες ανήκουν καν στο ίδιο σύνολο.
Βγήκαν από τη γη στο νησί Λιούις, στις Εξωτερικές Εβρίδες, το 1831. Βρέθηκαν μαζί ενενήντα τέσσερα αντικείμενα: εβδομήντα οκτώ πιόνια σκακιού, δεκατέσσερα πούλια για τάβλι ή κάποιο παρόμοιο παιχνίδι, και μία πόρπη ζώνης. Οι περισσότερες πηγές τοποθετούν το εύρημα στον κόλπο Ουίγκ, στη δυτική ακτή· ερευνητές των Εθνικών Μουσείων της Σκωτίας υποστηρίζουν αντίθετα τη Μιαλίστα, στην ίδια ενορία, περίπου δέκα χιλιόμετρα νοτιότερα. Τα κομμάτια πιθανότατα σκαλίστηκαν στο Τρόντχαϊμ της Νορβηγίας ανάμεσα στο 1150 και το 1200 περίπου, από χαυλιόδοντα θαλάσσιου ίππου και μερικά από δόντι φάλαινας, και μάλλον έφτασαν στο Λιούις ως εμπόρευμα κάποιου εμπόρου.
Το Βρετανικό Μουσείο έχει ογδόντα δύο από αυτά, που αγοράστηκαν για ογδόντα γκινί. Την αγορά την προώθησε επίμονα ο Φρέντερικ Μάντεν, βοηθός επιμελητής χειρογράφων, που έτυχε να είναι φανατικός σκακιστής και άρχισε αμέσως να γράφει μια μελέτη γι’ αυτά· αξίζει να διαβαστεί ακόμη και σήμερα. Άλλα έντεκα βρίσκονται στο Εδιμβούργο, στο Εθνικό Μουσείο της Σκωτίας. Τουλάχιστον ένα είναι σε ιδιωτικά χέρια.
Και συνεχίζουν να εμφανίζονται. Τον Ιούνιο του 2019 αναγνωρίστηκε ένας φρουρός που επί τουλάχιστον πενήντα πέντε χρόνια βρισκόταν στο Εδιμβούργο χωρίς να ξέρει κανείς τι ήταν, και τον επόμενο μήνα πουλήθηκε σε δημοπρασία για επτακόσιες τριάντα πέντε χιλιάδες λίρες. Τέσσερα άλλα μεγάλα κομμάτια, και αρκετοί στρατιώτες, δεν βρέθηκαν ποτέ.
Μια λεπτομέρεια δεν μπορεί να σας τη δείξει η προθήκη. Όταν αποκαλύφθηκε ο θησαυρός, μερικά κομμάτια είχαν ίχνη κόκκινης βαφής, που έκτοτε έχει χαθεί εντελώς. Οι δύο αντίπαλοι σε αυτές τις σκακιέρες μάλλον δεν ήταν καθόλου μαύροι και λευκοί. Ήταν κόκκινοι και λευκοί.
Στάση 5 από 5 · Αίθουσα 52
Ο Κύλινδρος του Κύρου
Βαβυλώνα, στο όνομα του Κύρου του Μεγάλου · Περίπου 539 με 538 π.Χ. · Ψημένος πηλός, 21,9 εκ. μήκος και έως 10 εκ. διάμετρος
Προσέξτε
- Το μέγεθός του. Είκοσι δύο εκατοστά πηλού, τόσο μικρός που χωράει σε δύο χέρια, για ένα κείμενο που αφορά μια ολόκληρη αυτοκρατορία.
- Το σπασμένο τμήμα στη μέση, και ο γύψος που προστέθηκε το 1961, όταν το κύριο θραύσμα ξαναψήθηκε και συντηρήθηκε.
- Οι σαράντα πέντε σωζόμενες σειρές σφηνοειδούς γραφής γύρω από τον κύλινδρο· η πρώτη και η τελευταία είναι πολύ φθαρμένες για να διαβαστούν.
Κείμενο (2:29)
Περίπου είκοσι δύο εκατοστά ψημένου πηλού, τόσο μικρός που χωράει σε δύο χέρια, και δεν φτιάχτηκε ποτέ για να τον κοιτάξει κανείς. Ο Κύρος ο Μέγας κατέλαβε τη Βαβυλώνα το 539 προ Χριστού, και αυτός ο κύλινδρος θάφτηκε στα θεμέλια της Εσαγγίλα, του ναού του Μαρδούκ και του μεγάλου ιερού της πόλης, ως αφιέρωμα για τους θεούς και για όποιον βασιλιά θα έσκαβε εκεί στο μέλλον. Σώζονται πάνω του σαράντα πέντε σειρές ακκαδικής σφηνοειδούς γραφής, τυλιγμένες γύρω του· από την πρώτη και την τελευταία διαβάζονται μόνο λίγες λέξεις.
Το κείμενο εξυπηρετεί πολλούς σκοπούς μαζί. Καταγγέλλει τον Ναβονίδη, τον Βαβυλώνιο βασιλιά που ο Κύρος μόλις είχε εκθρονίσει, ως ασεβή καταπιεστή ταπεινής καταγωγής. Λέει ότι ο θεός Μαρδούκ διάλεξε τον Κύρο. Λέει ότι ο λαός της Βαβυλώνας τον υποδέχτηκε και ότι μπήκε στην πόλη ειρηνικά. Και του αποδίδει ότι αποκατέστησε την τάξη στους ναούς σε όλη τη Μεσοποταμία και έστειλε τους εκτοπισμένους πίσω στα σπίτια τους.
Αυτός ο τελευταίος ισχυρισμός είναι ο λόγος που αυτό το μικρό αντικείμενο συζητιέται από τότε. Οι βιβλικοί μελετητές το διάβαζαν για πολύ καιρό ως μαρτυρία για την επιστροφή των Ιουδαίων από τη βαβυλώνια αιχμαλωσία, που το Βιβλίο του Έσδρα αποδίδει στον Κύρο. Η δυσκολία είναι ότι το κείμενο κατονομάζει μόνο ιερά της Μεσοποταμίας και δεν αναφέρει ποτέ Ιουδαίους, Ιερουσαλήμ ή Ιουδαία. Το Βρετανικό Μουσείο και οι περισσότεροι ειδικοί της περιόδου περιγράφουν αντίθετα τον κύλινδρο ως εργαλείο αρχαίας μεσοποταμιακής προπαγάνδας, έναν κρίκο σε μια μακριά αλυσίδα βασιλικών οικοδομικών επιγραφών που φτάνει πίσω ως την τρίτη χιλιετία προ Χριστού, όπου ένας νέος βασιλιάς ξεκινά τη βασιλεία του αναγγέλλοντας μεταρρυθμίσεις.
Αυτό δεν τον εμπόδισε να γίνει διάσημος. Ο σάχης Μοχάμαντ Ρεζά Παχλαβί τον προώθησε ως τον πρώτο χάρτη ανθρωπίνων δικαιωμάτων, μια ανάγνωση που οι περισσότεροι ιστορικοί χαρακτηρίζουν αναχρονιστική. Η αδελφή του χάρισε ένα αντίγραφο στον Γενικό Γραμματέα των Ηνωμένων Εθνών. Και μια ψεύτικη μετάφραση κυκλοφορεί ακόμη, με στίχους που ο κύλινδρος δεν έχει, ανάμεσά τους μια επίκληση στον Αχούρα Μάζντα αντί για τον Μαρδούκ. Ο Νιλ Μακγκρέγκορ, πρώην διευθυντής αυτού του μουσείου, διατύπωσε έναν πιο συγκρατημένο ισχυρισμό: την πρώτη γνωστή μας απόπειρα να κυβερνηθεί ένα κράτος με διαφορετικές εθνότητες και θρησκείες.
Κοιτάξτε τώρα το ίδιο το αντικείμενο, γιατί δεν είναι ένα αντικείμενο. Το κύριο θραύσμα είναι εκείνο που ξέθαψε ο Χορμούζντ Ρασάμ στη Βαβυλώνα τον Μάρτιο του 1879. Ένα μικρότερο κομμάτι έφτασε στο Πανεπιστήμιο Γέιλ μέσω ενός εμπόρου αρχαιοτήτων, δημοσιεύτηκε το 1920 και αναγνωρίστηκε ως μέρος αυτού του κυλίνδρου μόλις το 1970. Το Γέιλ το έστειλε με αντάλλαγμα αυτό που η συμφωνία ονόμαζε κατάλληλη σφηνοειδή πινακίδα, προσωρινά κατ’ αρχήν και επ’ αόριστον στην πράξη, και το 1972 τα δύο μισά της διακήρυξης του Κύρου ενώθηκαν ξανά.
Ανεξάρτητος ξεναγός · Chiaro
Στρέψτε το Chiaro σε ό,τι βλέπετε στο Βρετανικό Μουσείο.
Πέντε στάσεις από περίπου πενήντα χιλιάδες εκτεθειμένα αντικείμενα. Σηκώστε το κινητό σας μπροστά σε ένα ασσυριακό ανάγλυφο, ένα ελληνικό αγγείο ή ένα κύπελλο από νεφρίτη που η λεζάντα του σχεδόν δεν εξηγεί, και το Chiaro θα σας πει τι είναι και πώς βρέθηκε στο Μπλούμσμπερι, και μετά θα απαντήσει σε όποια ερώτηση σας έρθει.
Πριν πάτε
Πώς θα πάτε
Great Russell Street, London WC1B 3DG. Χρησιμοποιήστε την κεντρική είσοδο στην Great Russell Street, πίσω από τη σειρά των σαράντα τριών ιωνικών κιόνων του Ρόμπερτ Σμερκ· σας βγάζει στο Great Court, τη μεγάλη στεγασμένη αυλή, και η Στήλη της Ροζέτας εκτίθεται κοντά στην είσοδο.
Ο πλησιέστερος σταθμός είναι ο Tottenham Court Road, στις γραμμές Central, Northern και Elizabeth. Ο Holborn, στις γραμμές Central και Piccadilly, και ο Russell Square, στη γραμμή Piccadilly, απέχουν και οι δύο λίγα λεπτά με τα πόδια, ενώ από τα δυτικά βολεύει ο Goodge Street, στη γραμμή Northern.
Εισιτήρια
- Δεν πληρώνετε είσοδο. Η είσοδος στις μόνιμες αίθουσες είναι δωρεάν, όπως σε κάθε εθνικό μουσείο του Ηνωμένου Βασιλείου· εισιτήριο χρειάζεται μόνο για ορισμένες περιοδικές εκθέσεις.
- Δεν υπάρχει εβδομαδιαία αργία. Το μουσείο είναι ανοιχτό καθημερινά από τις 10:00 ως τις 17:00, και τις Παρασκευές ως τις 20:30. Κλείνει στις 24, 25 και 26 Δεκεμβρίου.
- Είναι ένα από τα πιο πολυσύχναστα κτίρια της Βρετανίας: το 2025 το επισκέφθηκαν 6.440.120 άνθρωποι, δεύτερο μόνο μετά το Μουσείο Φυσικής Ιστορίας. Οι βραδινές ώρες της Παρασκευής είναι οι μόνες εκτός του κανονικού ωραρίου.
- Λιγότερο από ένα τοις εκατό της συλλογής εκτίθεται κάθε στιγμή, περίπου πενήντα χιλιάδες αντικείμενα, οπότε διαλέξτε διαδρομή πριν φτάσετε, όχι αφού μπείτε.
Ο επίσημος ηχητικός ξεναγός
Ο ξεναγός του ίδιου του μουσείου είναι η εφαρμογή British Museum Audio, που εκδίδει το ίδιο το μουσείο. Οι εξήντα πέντε εισαγωγές στις αίθουσες είναι δωρεάν· τα σχόλια για περισσότερα από διακόσια πενήντα αντικείμενα αποκτώνται με αγορά μέσα στην εφαρμογή, έναντι έξι λιρών, και οι μεμονωμένες θεματικές περιηγήσεις, ανάμεσά τους οι Top 10, Ancient Egypt και Silk Roads, κοστίζουν από 2,99 £ έως 4,99 £. Καλύπτει εννέα γλώσσες, ανάμεσά τους και τη βρετανική νοηματική γλώσσα. Αν νοικιάζονται και συσκευές επί τόπου, θα σας το πουν στο γραφείο πληροφοριών. Αυτή η σελίδα είναι δωρεάν, καλύπτει πέντε αντικείμενα και παραθέτει κάτω από τον ήχο κάθε λέξη κάθε ηχογράφησης.
Επίσημος ιστότοπος →Ερωτήσεις
Υπάρχει δωρεάν ηχητικός ξεναγός για το Βρετανικό Μουσείο;
Ναι, και τον διαβάζετε τώρα. Πέντε αντικείμενα, πέντε ηχογραφήσεις που παίζουν εδώ χωρίς να εγκαταστήσετε τίποτα, η καθεμία με την αίθουσα όπου βρίσκεται το αντικείμενο και ολόκληρο το κείμενο από κάτω. Το μουσείο δίνει επίσης δωρεάν τις εξήντα πέντε εισαγωγές στις αίθουσες μέσα στη δική του εφαρμογή, και η εφαρμογή Chiaro μπορεί να σας μιλήσει για οτιδήποτε άλλο στο κτίριο από μια φωτογραφία.
Πόσο κοστίζει ο επίσημος ηχητικός ξεναγός του Βρετανικού Μουσείου;
Η εφαρμογή British Museum Audio κατεβαίνει δωρεάν και έχει μέσα περιεχόμενο επί πληρωμή. Οι εξήντα πέντε εισαγωγές στις αίθουσες δεν κοστίζουν τίποτα· η πλήρης σειρά σχολίων για περισσότερα από διακόσια πενήντα αντικείμενα κοστίζει 6 £, και οι μεμονωμένες θεματικές περιηγήσεις, όπως οι Top 10, Ancient Egypt και Silk Roads, από 2,99 £ έως 4,99 £, σε εννέα γλώσσες, ανάμεσά τους και η βρετανική νοηματική. Αν προτιμάτε μια νοικιασμένη συσκευή από το δικό σας κινητό, ρωτήστε στο γραφείο πληροφοριών αν γίνεται.
Πού βρίσκεται η Στήλη της Ροζέτας στο Βρετανικό Μουσείο;
Στην αίθουσα 4, την Αίθουσα Αιγυπτιακής Γλυπτικής, τον μεγαλύτερο εκθεσιακό χώρο του μουσείου, κοντά στην είσοδο. Η στήλη στέκεται σε δική της προθήκη στο κέντρο αυτής της αίθουσας από το 2004, και εκτίθεται στο μουσείο σχεδόν χωρίς διακοπή από τον Ιούνιο του 1802.
Πού βρίσκονται τα Γλυπτά του Παρθενώνα στο Βρετανικό Μουσείο;
Στην αίθουσα 18, την Αίθουσα Ντουβίν (Duveen Gallery), στο ισόγειο. Τη χρηματοδότησε ο Τζόζεφ Ντουβίν, τη σχεδίασε ο Τζον Ράσελ Πόουπ, άνοιξε το 1938 και βομβαρδίστηκε το 1940· τα γλυπτά επανατοποθετήθηκαν εκεί το 1962. Έχει κλείσει στο παρελθόν λόγω διαρροών από τη στέγη, για μεγάλο μέρος του 2021, για παράδειγμα, οπότε αξίζει να το ελέγξετε πριν ξεκινήσετε.
Είναι κλειστό το Βρετανικό Μουσείο τις Δευτέρες;
Όχι. Δεν έχει εβδομαδιαία αργία και είναι ανοιχτό επτά μέρες την εβδομάδα, από τις 10:00 ως τις 17:00, με βραδινό ωράριο τις Παρασκευές, ως τις 20:30. Το μόνο τακτικό κλείσιμο είναι στις 24, 25 και 26 Δεκεμβρίου.
Είναι δωρεάν το Βρετανικό Μουσείο;
Ναι. Η είσοδος στη μόνιμη συλλογή δεν κοστίζει τίποτα, γιατί, όπως κάθε εθνικό μουσείο του Ηνωμένου Βασιλείου, το Βρετανικό Μουσείο δεν χρεώνει εισιτήριο εισόδου. Ορισμένες περιοδικές εκθέσεις με δανεισμένα έργα έχουν εισιτήριο και χρεώνονται χωριστά. Και σε αυτή τη σελίδα τίποτα δεν κοστίζει.
Περισσότερες ηχητικές ξεναγήσεις
Δημιουργία του Chiaro. Δεν συνδέεται με το Βρετανικό Μουσείο.