V&A · Λονδίνο · Ανεξάρτητος ξεναγός
Ηχητικός ξεναγός του Μουσείου Βικτώριας και Αλβέρτου,
πέντε στάσεις, δωρεάν.
Πέντε ηχογραφήσεις που ξεκινούν μόλις πατήσετε αναπαραγωγή, χωρίς εφαρμογή και χωρίς εισιτήριο, αφού και το ίδιο το μουσείο είναι δωρεάν. Η βάση δεδομένων του V&A μετρά περίπου 58.000 εκθέματα στο Σάουθ Κένσινγκτον· φωτογραφίστε οποιοδήποτε από τα υπόλοιπα και το Chiaro θα σας το αφηγηθεί.
Δημιουργία του Chiaro. Δεν συνδέεται με το Μουσείο Βικτώριας και Αλβέρτου.
Τα χαρτόνια του Ραφαήλ
Μουσείο Βικτώριας και Αλβέρτου, Λονδίνο
Αυτό ήταν το δωρεάν κομμάτι
Αρκεί μια φωτογραφία: το Chiaro σάς παρουσιάζει το Μουσείο Βικτώριας και Αλβέρτου έργο προς έργο.
Οι πέντε στάσεις · 14 λεπτά ήχου
Πέντε στάσεις, μία διαδρομή,
με τη σειρά που θα περπατήσετε.
Πέντε εκθέματα, τρία επίπεδα, ένα κτίριο όπου όλοι χάνονται. Η διαδρομή ξεκινά στο επίπεδο 0, στη Raphael Court, αίθουσα 48a, λίγα λεπτά από την κεντρική είσοδο (Grand Entrance). Συνεχίζει κατά μήκος της πρόσοψης της Cromwell Road ως το χαλί του Αρνταμπίλ στην αίθουσα 42, και από εκεί στον Θησέα του Κανόβα, στις αίθουσες γλυπτικής, αίθουσα 22. Πίσω στην κεντρική είσοδο, μια σκάλα κατεβαίνει στο επίπεδο -1, στον Ποσειδώνα και Τρίτωνα του Μπερνίνι στην αίθουσα 7· μια άλλη ανεβαίνει στο επίπεδο 1 και στο Μεγάλο Κρεβάτι του Γουέαρ, στην αίθουσα 57. Υπολογίστε περίπου δεκατέσσερα λεπτά ακρόασης και μισή ώρα περπάτημα, μαζί με τις σκάλες.
Κάθε στοιχείο παρακάτω στηρίζεται στα αρχεία της ίδιας της συλλογής του V&A και σε μια δεύτερη, ανεξάρτητη πηγή. Το V&A κλείνει αίθουσες εκ περιτροπής, και η South Asia Gallery με την Τίγρη του Τιπού (Tippoo's Tiger) μένει κλειστή ως το 2028. Αν μια λεζάντα ή ένα προστατευτικό κιγκλίδωμα διαψεύδει αυτή τη σελίδα, ακολουθήστε τη λεζάντα και γράψτε μας.
Στάση 1 από 5 · Ραφαήλ, αίθουσα 48a, The Raphael Cartoons (Raphael Court), επίπεδο 0. Βασιλική Συλλογή, δάνειο της Αυτού Μεγαλειότητας του Βασιλιά (ROYAL LOANS.2 έως 8)
Τα χαρτόνια του Ραφαήλ
Ραφαήλ · Περίπου 1515–1516 · Αδιαφανές υδατόχρωμα σε χαρτί, επικολλημένο σε καμβά· επτά χαρτόνια, το καθένα λίγο πάνω από 3 μ. ύψος. Η θαυμαστή αλιεία, στη φωτογραφία, έχει διαστάσεις 322 × 401 εκ.
Προσέξτε
- Οι κάθετες ενώσεις σε κάθε σύνθεση. Τα χαρτόνια κόπηκαν για τους υφαντές σε λωρίδες πλάτους μίας γιάρδας, κάτι λιγότερο από ένα μέτρο, και ξαναενώθηκαν μόλις τη δεκαετία του 1690.
- Η ταπισερί του Μόρτλεϊκ που κρέμεται απέναντι από τη Θαυμαστή αλιεία. Είναι το κατοπτρικό είδωλο του χαρτονιού, γιατί οι αργαλειοί αντέστρεφαν το σχέδιο.
- Ο Πέτρος με γαλάζιο χιτώνα, γονατιστός στη βάρκα, και το χέρι του Χριστού υψωμένο σε ευλογία, στη Θαυμαστή αλιεία.
- Ο άντρας με τον κόκκινο σκούφο τέρμα αριστερά στο «Ο Παύλος κηρύττει στην Αθήνα»: ο Πάπας Λέων ο Δέκατος, που πλήρωσε για όλα αυτά.
Κείμενο (2:45)
Η ίδια η αίθουσα είναι το πρώτο στοιχείο. Έχει σχεδόν ακριβώς το μέγεθος της Καπέλας Σιξτίνα: 546 τετραγωνικά μέτρα έναντι 548. Η αίθουσα χτίστηκε για άλλες συλλογές, και τα χαρτόνια μεταφέρθηκαν εδώ από την αίθουσα 94 μόλις το 1950, όμως η αντιστοιχία ταιριάζει: αυτοί οι επτά πίνακες φτιάχτηκαν για την Καπέλα Σιξτίνα, ή μάλλον για να γίνουν οι ταπισερί που κρεμάστηκαν εκεί.
Ο Πάπας Λέων ο Δέκατος τα παρήγγειλε στον Ραφαήλ λίγο μετά την εκλογή του, το 1513. Ο Μιχαήλ Άγγελος είχε τελειώσει την οροφή την προηγούμενη χρονιά, και ο μόνος ελεύθερος χώρος στους τοίχους ήταν η χαμηλότερη ζώνη. Έτσι ο Λέων παρήγγειλε μια σειρά ταπισερί με τους βίους των Αποστόλων Πέτρου και Παύλου, και ο Ραφαήλ ζωγράφισε τα σχέδια σε φυσικό μέγεθος. Το καθένα έχει ύψος πάνω από τρία μέτρα και είναι ζωγραφισμένο με κολλόχρωμα σε φύλλα χαρτιού κολλημένα μεταξύ τους. Ο Ραφαήλ πληρώθηκε χίλια δουκάτα. Η ύφανση στις Βρυξέλλες κόστισε δεκαπέντε χιλιάδες.
Αναζητήστε τώρα τις κάθετες ενώσεις που διατρέχουν κάθε σύνθεση. Πριν σταλούν στους υφαντές, τα χαρτόνια κόπηκαν σε λωρίδες πλάτους περίπου μίας γιάρδας, κάτι λιγότερο από ένα μέτρο, ώστε κάθε λωρίδα να μπαίνει δίπλα σε έναν αργαλειό. Επειδή οι αργαλειοί των Βρυξελλών δούλευαν από την πίσω πλευρά, ό,τι βλέπετε εδώ βγήκε σε μαλλί και μετάξι ανάποδα. Η απόδειξη βρίσκεται σε αυτή την αίθουσα: μια ταπισερί του δέκατου έβδομου αιώνα από το Μόρτλεϊκ, με τη Θαυμαστή αλιεία, κρέμεται απέναντι από το δικό της χαρτόνι, σαν σε καθρέφτη.
Δέκα χαρτόνια πήγαν στις Βρυξέλλες. Σώθηκαν τα επτά. Μετά την παράδοση των ταπισερί, τα σχέδια χάθηκαν για σχεδόν εκατό χρόνια και ύστερα εμφανίστηκαν στη Γένοβα, όπου το 1623 τα αγόρασε ο νεαρός πρίγκιπας Κάρολος, ο μετέπειτα Κάρολος ο Πρώτος, για τριακόσιες λίρες. Ήθελε πρότυπα εργασίας για το νέο του εργαστήριο ταπισερί στο Μόρτλεϊκ, και η τιμή δείχνει πώς τα έβλεπαν τότε: ως σχέδια εργαστηρίου, όχι ως έργα του Ραφαήλ. Όταν ο Κάρολος εκτελέστηκε και η συλλογή του πουλήθηκε, ο Όλιβερ Κρόμγουελ κράτησε ακριβώς αυτά. Τη δεκαετία του 1690 οι λωρίδες ενώθηκαν επιτέλους ξανά στο Χάμπτον Κορτ, και ο Κρίστοφερ Ρεν τους έχτισε μια πινακοθήκη με κουρτίνες από πράσινο μετάξι, για να τα προστατεύουν από το φως.
Ανήκουν ακόμη στον Βασιλιά. Η βασίλισσα Βικτώρια τα δάνεισε σε αυτό το μουσείο το 1865, στη μνήμη του πρίγκιπα Αλβέρτου, και στον Δεύτερο Παγκόσμιο Πόλεμο τα έκλεισαν πίσω από τούβλα, σε ένα καταφύγιο στο υπόγειο.
Βρείτε τη Θαυμαστή αλιεία. Ο Σίμων, που σε λίγο θα ονομαστεί Πέτρος, γονατίζει στη βάρκα με γαλάζιο χιτώνα, και ο Χριστός υψώνει το χέρι για να τον ευλογήσει, ενώ η ψαριά ξεχειλίζει από την κουπαστή. Η ταπισερί που υφάνθηκε από αυτό το σχέδιο κρεμάστηκε στην Καπέλα Σιξτίνα στις είκοσι έξι Δεκεμβρίου του 1519, και ο Ραφαήλ μάλλον ήταν εκεί για να τη δει. Βρείτε μετά το «Ο Παύλος κηρύττει στην Αθήνα» και τον άντρα με τον κόκκινο σκούφο τέρμα αριστερά, που ακούει. Είναι ο Λέων ο Δέκατος, που πλήρωσε για όλα, και έβαλε τον εαυτό του ανάμεσα στο ακροατήριο.
Στάση 2 από 5 · Ισλαμική Μέση Ανατολή, αίθουσα 42, The Jameel Gallery, επίπεδο 0
Το χαλί του Αρνταμπίλ
Άγνωστοι υφαντές, Ιράν των Σαφαβιδών· η επιγραφή κατονομάζει τον Μαξούντ από το Κασάν · 1539–1540 · Μάλλινο πέλος με κόμπους σε μεταξωτή βάση, δέκα χρώματα, 1044 × 535,5 εκ.
Προσέξτε
- Το φως. Η προθήκη φωτίζεται για δέκα λεπτά στην αρχή κάθε ώρας και στη μισή, και μένει σκοτεινή στο ενδιάμεσο· υπολογίστε την ώρα σας.
- Τα δύο καντήλια που κρέμονται από το κίτρινο κεντρικό μετάλλιο, το ένα εμφανώς μεγαλύτερο από το άλλο.
- Το λευκό πλαίσιο στη μία άκρη, με τους στίχους, την υπογραφή και τη χρονολογία 946.
- Αχνές αλλαγές απόχρωσης στο μπλε φόντο, εκεί όπου άρχιζε μια νέα παρτίδα βαμμένου μαλλιού.
Κείμενο (2:36)
Αν η αίθουσα σας φαίνεται σκοτεινή, περιμένετε. Η προθήκη φωτίζεται για δέκα λεπτά στην αρχή κάθε ώρας και στη μισή, και στο ενδιάμεσο το φως μένει χαμηλό, για να προστατεύονται τα χρώματα. Μόλις ανάψουν τα φώτα, κοιτάξτε το βαθύ μπλε πεδίο και το κίτρινο μετάλλιο στο κέντρο.
Κατά το ίδιο το μουσείο, αυτό είναι το αρχαιότερο χρονολογημένο χαλί στον κόσμο και ένα από τα μεγαλύτερα: λίγο πάνω από δέκα μέτρα επί πέντε. Βρείτε στη μία άκρη το μικρό λευκό πλαίσιο, υφασμένο με κόμπους μέσα στο πεδίο. Έχει δύο στίχους του Πέρση ποιητή του δέκατου τέταρτου αιώνα Χαφέζ, «Πέρα από το κατώφλι σου, δεν έχω καταφύγιο σε όλο τον κόσμο», ύστερα μια υπογραφή, «έργο ενός υπηρέτη της αυλής, του Μαξούντ από το Κασάν», και μια χρονολογία: 946 κατά το μουσουλμανικό ημερολόγιο, δηλαδή 1539 με 1540. Ο Μαξούντ ήταν μάλλον ο αυλικός αξιωματούχος που είχε την ευθύνη του έργου.
Το χαλί το παρήγγειλε ο σάχης Ταχμάσπ, ηγεμόνας του Ιράν των Σαφαβιδών, ως το ένα από ένα ζευγάρι, για το ιερό του προγόνου του, του σεΐχη Σαφί αλ-Ντιν, στην πόλη Αρνταμπίλ, στα βορειοδυτικά της χώρας. Το στημόνι και το υφάδι είναι από λευκό μετάξι· το πέλος είναι μάλλινο, σε δέκα χρώματα, με περίπου 340 κόμπους ανά τετραγωνική ίντσα, δηλαδή πάνω από πενήντα ανά τετραγωνικό εκατοστό, και ίσως δούλευαν πάνω του ως και δέκα υφαντές ταυτόχρονα, για αρκετά χρόνια. Οι βαφές προέρχονταν από φλούδα ροδιού και λουλάκι, γι’ αυτό και το μπλε δείχνει αχνούς κυματισμούς, εκεί όπου τελείωνε μια παρτίδα μαλλί και άρχιζε η επόμενη.
Βρείτε τώρα τα δύο καντήλια που κρέμονται από το κεντρικό μετάλλιο. Το ένα είναι σαφώς μεγαλύτερο από το άλλο. Μια εξήγηση είναι η προοπτική: αν καθίσετε στην άκρη του μικρού καντηλιού, τα δύο θα φαίνονται ίσα. Το μουσείο σημειώνει ότι δεν υπάρχει άλλη μαρτυρία για ένα τέτοιο τέχνασμα στο Ιράν της δεκαετίας του 1530, και προτείνει μια άλλη ανάγνωση: το ελάττωμα είναι σκόπιμο, γιατί η τελειότητα ανήκει μόνο στον Θεό.
Βρετανοί ταξιδιώτες είδαν το χαλί στρωμένο ακόμη στο ιερό το 1843. Γύρω στο 1888, αφού ένας σεισμός προκάλεσε ζημιές στα κτίρια, πουλήθηκε, ίσως για να πληρωθούν οι επισκευές, σε μια εμπορική εταιρεία του Μάντσεστερ, που το μπάλωσε εκτεταμένα. Αυτό που βλέπετε είναι ένα χαλί, επισκευασμένο με κομμάτια κομμένα από το δίδυμό του. Ό,τι απέμεινε από το δίδυμο πουλήθηκε το 1892 σε έναν Αμερικανό μεγιστάνα, λέγεται με τον όρο να μην επιστρέψει ποτέ στη Βρετανία· σήμερα βρίσκεται στο Λος Άντζελες.
Στο Λονδίνο το έφερε ο Ουίλιαμ Μόρις. Ως σύμβουλος του μουσείου το εξέτασε και το χαρακτήρισε «λογικά και με συνέπεια ωραίο», και τον Μάρτιο του 1893 το μουσείο το αγόρασε. Για δεκαετίες μετά κρεμόταν σε τοίχο σαν πίνακας. Μόλις το 2006 κατέβηκε στο δάπεδο, μέσα σε αυτή την προθήκη, όπως πρέπει να βλέπει κανείς ένα χαλί.
Στάση 3 από 5 · Γλυπτική, αίθουσα 22, The Dorothy and Michael Hintze Galleries, επίπεδο 0
Θησέας και Μινώταυρος
Αντόνιο Κανόβα · 1782 · Μάρμαρο, 145,4 × 158,7 × 91,4 εκ., περίπου 940 κιλά
Προσέξτε
- Οι σπείρες του νήματος πάνω στον βράχο, δίπλα στο αριστερό πόδι του Μινώταυρου: ο μίτος της Αριάδνης, ο δρόμος της επιστροφής από τον Λαβύρινθο.
- Το πρόσωπο του Θησέα. Κοιτάζει το νεκρό πλάσμα με κάτι πιο κοντά στον οίκτο παρά στον θρίαμβο.
- Το ρόπαλο στο αριστερό του χέρι, και το δεξί του χέρι ακουμπισμένο στο πόδι του Μινώταυρου.
- Το σώμα του Μινώταυρου απλωμένο πάνω στον βράχο σαν ένα μακρύ, κατοπτρικό S.
Κείμενο (2:12)
Δεν συμβαίνει τίποτα. Αυτό ακριβώς είναι το νόημα. Η μάχη τελείωσε, το τέρας είναι νεκρό, και ο ήρωας κάθεται πάνω του όπως κάθεται ένας κουρασμένος άνθρωπος σε ένα πεζούλι. Κοιτάξτε το πρόσωπό του: όχι θρίαμβος, κάτι πιο κοντά στον οίκτο, καθώς κοιτάζει αυτό που μόλις σκότωσε.
Ο Αντόνιο Κανόβα ήταν είκοσι κάτι χρονών όταν το σμίλεψε· μόλις είχε φτάσει στη Ρώμη από τη Βενετία, το 1780. Τον όγκο του μαρμάρου τού τον χάρισε ο προστάτης του, ο Τζιρόλαμο Τζουλιάν, πρέσβης της Βενετίας, που άφησε τον Κανόβα να διαλέξει θέμα, κι εκείνος διάλεξε τον Θησέα και τον Μινώταυρο, από τον Οβίδιο. Ο φίλος του Γκάβιν Χάμιλτον, Σκωτσέζος ζωγράφος και έμπορος τέχνης που ήξερε τι πουλάει, του έδωσε τη συμβουλή που έκανε το έργο. Μη δείξεις την πάλη, του είπε. Δείξε τη στιγμή μετά. Ένα ήρεμο σύμπλεγμα θα κερδίσει περισσότερους επαίνους από ένα βίαιο.
Είχε δίκιο. Όταν το ολοκληρωμένο μάρμαρο παρουσιάστηκε το 1782, ο κόσμος το πέρασε για αρχαίο ελληνικό πρωτότυπο και ξαφνιάστηκε όταν έμαθε ότι ήταν καινούργιο. Μια χαλκογραφία του Ραφαέλο Μόργκεν διέδωσε τη σύνθεση σε όλη την Ευρώπη, και ο Κανόβα ήταν πια στον δρόμο για να γίνει ο πιο φημισμένος γλύπτης της εποχής του.
Κοιτάξτε τώρα τις λεπτομέρειες που έκρυψε ο Κανόβα για εσάς. Ο Θησέας κρατά ένα ρόπαλο στο αριστερό χέρι και ακουμπά το δεξί στο πόδι του Μινώταυρου. Το πλάσμα, μισός άνθρωπος και μισός ταύρος, κείτεται πάνω στον βράχο σαν ένα μακρύ, κατοπτρικό S. Και κάτω, δίπλα στο αριστερό του πόδι, αναζητήστε σπείρες νήματος. Είναι το κουβάρι που έδωσε η Αριάδνη στον Θησέα για να βρει τον δρόμο της επιστροφής από τον Λαβύρινθο. Όλη η ιστορία είναι εκεί, σε λίγες θηλιές μαρμάρου.
Το σύμπλεγμα ζυγίζει 940 κιλά, και τα ταξίδια του δεν υστερούν σε τίποτα από τον μύθο. Ώσπου να τελειώσει, ο Τζουλιάν είχε μετατεθεί στην Κωνσταντινούπολη, και άφησε τον Κανόβα να το κρατήσει. Ο Κανόβα το πούλησε σε έναν Αυστριακό κόμη, που το μετέφερε στη Βιέννη το 1788. Το 1822 το αγόρασε ο μαρκήσιος του Λοντοντέρι και το εγκατέστησε στο Λοντοντέρι Χάους, στο Λονδίνο. Όταν το σπίτι αδειάστηκε για να κατεδαφιστεί, τη δεκαετία του 1960, το μουσείο αγόρασε το μάρμαρο για τρεις χιλιάδες λίρες, το ένα τρίτο από τις οποίες κάλυψε το Εθνικό Ταμείο Συλλογών Τέχνης. Βρίσκεται στο μουσείο από το 1962, ξεκουράζεται πάνω στο τέρας του, χωρίς καμία βιασύνη.
Στάση 4 από 5 · Ευρώπη 1600-1815, αίθουσα 7, The Sheikha Amna Bint Mohammed Al Thani Gallery, επίπεδο -1
Ποσειδώνας και Τρίτωνας
Τζαν Λορέντσο Μπερνίνι · 1622–1623 · Μάρμαρο, με ξύλινη τρίαινα στη θέση της χαμένης, ύψος 182,2 εκ., περίπου 842 κιλά
Προσέξτε
- Το κοχύλι στο στόμα του Τρίτωνα. Ήταν το στόμιο του σιντριβανιού, και από εκεί έβγαινε ένας μόνο πίδακας νερού.
- Η τρίαινα. Είναι ξύλινη και αντικατέστησε την αρχική, που χάθηκε.
- Η ελεύθερη άκρη του μανδύα του Ποσειδώνα, σμιλεμένη ώστε να μοιάζει με κεφάλι δελφινιού.
- Οι δύο ουρές του Τρίτωνα, και ο ώμος του σφηνωμένος ανάμεσα στους μηρούς του Ποσειδώνα.
Κείμενο (2:41)
Απομακρυνθείτε τόσο ώστε να βλέπετε ολόκληρο το έργο, και μετά κοιτάξτε το στόμα του αγοριού. Ο Τρίτωνας φυσά ένα κοχύλι, και για περισσότερο από ενάμιση αιώνα έβγαινε από εκεί νερό. Αυτό είναι σιντριβάνι. Στεκόταν στην κορυφή μιας μεγάλης ιχθυοδεξαμενής στον κήπο της Βίλας Μοντάλτο στη Ρώμη, στο κέντρο ενός ολόκληρου συστήματος από καταρράκτες, και οι επισκέπτες του δέκατου έβδομου και του δέκατου όγδοου αιώνα το κατέγραφαν ανάμεσα στα αξιοθέατα της πόλης.
Το παρήγγειλε ο καρδινάλιος Αλεσάντρο Περέτι Μοντάλτο, και ο Τζαν Λορέντσο Μπερνίνι το σμίλεψε σε λιγότερο από έναν χρόνο, ανάμεσα στον Μάρτιο του 1622 και τον Φεβρουάριο του 1623, όταν δεν είχε κλείσει ακόμη τα είκοσι πέντε. Τοποθετείται ακριβώς ανάμεσα σε δύο από τα πιο διάσημα συμπλέγματά του, τον Πλούτωνα και την Περσεφόνη και τον Απόλλωνα και τη Δάφνη, που βρίσκονται και τα δύο ακόμη στη Βίλα Μποργκέζε. Ο καρδινάλιος πέθανε τον Ιούνιο του 1623, λίγους μήνες αφού ολοκληρώθηκε το έργο.
Δείτε τι κάνει ο θεός της θάλασσας. Ο Ποσειδώνας στέκεται πάνω σε ένα κοχύλι, με το βάρος ριγμένο μπροστά στο δεξί του πόδι, γυμνός εκτός από έναν μανδύα, και καρφώνει την τρίαινα προς τα κάτω, προς το νερό, ενώ ο Τρίτωνας, σφηνωμένος ανάμεσα στα πόδια του, σαλπίζει συναγερμό. Ποια ιστορία είναι αυτή, το συζητούν εδώ και αιώνες. Μπορεί να είναι ο κατακλυσμός του Οβίδιου, όπου ο Ποσειδώνας διατάζει τον Τρίτωνα να φυσήξει το κοχύλι και να ανακαλέσει τα νερά. Ή μπορεί να είναι ο Βιργίλιος, όπου ο Ποσειδώνας υψώνει την τρίαινα ενάντια σε μια καταιγίδα και ξεκινά μια απειλή, «Quos ego», «Εσάς εγώ…», που δεν την τελειώνει ποτέ. Ο ίδιος ο βιογράφος του Μπερνίνι, ο Φιλίπο Μπαλντινούτσι, μπέρδεψε τους ρόλους και ονόμασε το αγόρι Γλαύκο, έναν ψαρά που μεταμορφώθηκε σε θαλάσσιο θεό με ουρά ψαριού, κι έτσι για γενιές οι χαλκογραφίες ονόμαζαν το έργο Ποσειδώνας και Γλαύκος.
Τώρα τα μικρά. Η τρίαινα είναι ξύλινη και αντικατέστησε την αρχική, που χάθηκε. Κοιτάξτε την ελεύθερη άκρη του μανδύα του Ποσειδώνα, σμιλεμένη σαν κεφάλι δελφινιού. Κοιτάξτε την ουρά του Τρίτωνα: έχει δύο. Και δείτε πώς το σύμπλεγμα ξεχύνεται προς κάθε κατεύθυνση. Ο ιστορικός τέχνης Ρούντολφ Βίτκοβερ το χαρακτήρισε το πρώτο έργο του Μπερνίνι όπου το περίγραμμα σπάει, τη στιγμή που βρήκε όλη την ελευθερία του μπαρόκ.
Ακολουθήστε το μετά ως το Λονδίνο. Το 1786 το σύμπλεγμα πουλήθηκε από τον κήπο Μοντάλτο στον Βρετανό έμπορο τέχνης Τόμας Τζένκινς, και έπειτα στον ζωγράφο σερ Τζόσουα Ρέινολντς, που το κράτησε ως το τέλος της ζωής του. Μετά τον θάνατό του, το 1792, πέρασε στον λόρδο Γιάρμπορο, που το έστησε στον κήπο του στο Τσέλσι και αργότερα στην εξοχική του έπαυλη στο Λίνκολνσαϊρ. Το μουσείο το αγόρασε από την οικογένεια το 1950 για δεκαπέντε χιλιάδες λίρες, με τη βοήθεια του Εθνικού Ταμείου Συλλογών Τέχνης, κι έτσι ένα σιντριβάνι που κάποτε προανήγγελλε τον κήπο ενός καρδιναλίου στέκει σήμερα στεγνό, σε ένα υπόγειο του Σάουθ Κένσινγκτον.
Στάση 5 από 5 · British Galleries, αίθουσα 57, επίπεδο 1
Το Μεγάλο Κρεβάτι του Γουέαρ
Άγνωστος Άγγλος κατασκευαστής, μάλλον από το Γουέαρ ή το Λονδίνο· μαρκετρί στη σχολή του Χανς Φρέντεμαν ντε Φρις · 1590–1600 · Δρυς, σκαλιστή, με ένθετη μαρκετρί και ζωγραφισμένη, 267 × 326 × 338 εκ.
Προσέξτε
- Χαραγμένα αρχικά και σφραγίδες από κόκκινο κερί στους στύλους και στο κεφαλάρι, αφημένα από επισκέπτες επί τέσσερις αιώνες.
- Οι τρεις σκαλιστές μορφές που χωρίζουν το κεφαλάρι, δύο άντρες και μια γυναίκα, με έναν σάτυρο σε κάθε πλευρά. Σώζονται ίχνη από την αρχική τους βαφή.
- Τα δύο τοξωτά πάνελ μαρκετρί στο κεφαλάρι, σχεδιασμένα στον τρόπο του Χανς Φρέντεμαν ντε Φρις.
- Οι στύλοι, κομμένοι κάποια στιγμή και χωρίς τα κιονόκρανά τους, γι’ αυτό το κρεβάτι είναι λίγο πιο χαμηλό απ’ ό,τι κατασκευάστηκε.
Κείμενο (3:24)
Έχει πλάτος 326 εκατοστά και βάθος 338, και το μουσείο δεν γνωρίζει κανένα άλλο ελισαβετιανό κρεβάτι που να πλησιάζει αυτό το μέγεθος. Πριν διαβάσετε έστω μία λέξη από τη λεζάντα, πλησιάστε τους στύλους και αναζητήστε αρχικά χαραγμένα στη δρυ, και μικρές σταγόνες κόκκινου κεριού πατημένες στο ξύλο. Αυτοί είναι οι επισκέπτες. Για περισσότερα από τριακόσια χρόνια, όσοι κοιμήθηκαν εδώ χάραζαν τα ονόματά τους στο κρεβάτι και σφράγιζαν την επίσκεψή τους με κερί, και τα σημάδια είναι ακόμη εδώ.
Γιατί αυτό δεν ήταν ποτέ κρεβάτι για παλάτι. Σχεδόν σίγουρα φτιάχτηκε ως διαφημιστικό κόλπο, για να τραβάει ταξιδιώτες σε ένα πανδοχείο στο Γουέαρ του Χέρτφορντσαϊρ, είκοσι δύο μίλια, δηλαδή περίπου τριάντα πέντε χιλιόμετρα, βόρεια του Λονδίνου: μια μέρα δρόμος με άλογο, και σταθμός στον δρόμο προς τον βορρά. Η πόλη ήταν γεμάτη πανδοχεία που ανταγωνίζονταν για πελάτες, και ένα από αυτά είχε το μεγαλύτερο κρεβάτι της Αγγλίας.
Έπιασε. Η πρώτη αναφορά προέρχεται από έναν Γερμανό πρίγκιπα που πέρασε από εκεί το 1596 και έγραψε στο ημερολόγιό του για ένα κρεβάτι στο Γουέαρ όπου τέσσερα ζευγάρια μπορούσαν να ξαπλώσουν άνετα δίπλα δίπλα. Πέντε χρόνια αργότερα ο Σαίξπηρ το έβαλε στη Δωδέκατη νύχτα, όπου ο σερ Τόμπι Μπελτς λέει για ένα φύλλο χαρτί ότι είναι αρκετά μεγάλο για το κρεβάτι του Γουέαρ, και δεν χρειάστηκε να εξηγήσει το αστείο, γιατί το κοινό του ήξερε ήδη το κρεβάτι. Ο Μπεν Τζόνσον το ονόμασε το 1609 «το μεγάλο κρεβάτι του Γουέαρ», και το όνομα έμεινε. Με τη φήμη μεγάλωναν και οι ιστορίες. Ένας συγγραφέας ισχυρίστηκε το 1732 ότι χωρούσε είκοσι ζευγάρια. Κάποιος ζωγράφισε τη χρονολογία 1463 στο κεφαλάρι, σήμερα ξεθωριασμένη, για να στηρίξει την ιστορία ότι φτιάχτηκε για τον βασιλιά Εδουάρδο τον Τέταρτο. Και κατά το μουσείο, ο μαραγκός Τζόνας Φόσμπρουκ, που πολλά βιβλία τον αναφέρουν ακόμη ως κατασκευαστή, επινοήθηκε για μια λονδρέζικη παράσταση παντομίμας το 1839.
Κοιτάξτε το κεφαλάρι. Δύο τοξωτά πάνελ μαρκετρί, στον τρόπο του Ολλανδού σχεδιαστή Χανς Φρέντεμαν ντε Φρις, που τα χωρίζουν τρεις σκαλιστές μορφές, δύο άντρες και μια γυναίκα, με έναν σάτυρο σε κάθε πλευρά. Κάποτε ήταν ζωηρά βαμμένες, και σώζονται ίχνη της μπογιάς. Το κρεβάτι είναι λίγο πιο χαμηλό απ’ ό,τι κατασκευάστηκε: οι στύλοι κόπηκαν και έχασαν τα κιονόκρανά τους, και η ζωφόρος στην κορυφή είναι μεταγενέστερη. Τα υφάσματα είναι σύγχρονες αναπαραγωγές υφασμάτων της εποχής. Αρχικά, κουρτίνες θα το έκλειναν από τρεις πλευρές, για ζεστασιά και ιδιωτικότητα, και οι σημειώσεις του ίδιου του μουσείου αναφέρουν ότι τα σχοινιά που κρατούσαν τα στρώματα τεντώνονταν με ειδικά τεντωτήρια· από εκεί, κατά το μουσείο, προέρχεται η αγγλική φράση «sleep tight», κατά λέξη «κοιμήσου σφιχτά», δηλαδή «καλό ύπνο».
Το κρεβάτι έφυγε από τα πανδοχεία το 1870 για το ξενοδοχείο Ράι Χάους στο κοντινό Χόντσντον, έναν κήπο αναψυχής με λούνα παρκ, όπου στεκόταν σε δικό του κτίσμα με ένα ζευγάρι κέρατα ελαφιού από πάνω, και ο ιδιοκτήτης έβαζε τους επισκέπτες να ορκιστούν πάνω του, έναντι αμοιβής. Σε αυτό εδώ το μουσείο είχε προταθεί το 1865, και εκείνο το αρνήθηκε, χαρακτηρίζοντάς το χοντροκομμένο και ακρωτηριασμένο κατάλοιπο. Το 1931 άλλαξε γνώμη και πλήρωσε τέσσερις χιλιάδες λίρες, τις μισές από το Εθνικό Ταμείο Συλλογών Τέχνης, κυρίως για να μη φύγει το κρεβάτι στο εξωτερικό.
Το 2012 γύρισε στο σπίτι του για έναν χρόνο. Το Μουσείο του Γουέαρ έφτιαξε μια αίθουσα γι’ αυτό, και περισσότεροι από τριάντα τέσσερις χιλιάδες άνθρωποι ήρθαν να δουν ένα κρεβάτι. Ύστερα επέστρεψε εδώ, στην αίθουσα 57, με τέσσερις αιώνες αρχικά άλλων ανθρώπων πάνω του.
Ανεξάρτητος ξεναγός · Chiaro
Στρέψτε το Chiaro σε ό,τι βλέπετε στο Μουσείο Βικτώριας και Αλβέρτου.
Αυτή η σελίδα χωράει πέντε εκθέματα· το κτίριο έχει εκτεθειμένα περίπου πενήντα οκτώ χιλιάδες, σε αίθουσες που απλώνονται σε επτά μίλια, πάνω από έντεκα χιλιόμετρα. Σηκώστε το κινητό μπροστά στο γύψινο εκμαγείο της Στήλης του Τραϊανού, σε ένα ιαπωνικό λακαριστό σεντούκι ή σε έναν μπρούντζο του Ροντέν με λεζάντα δύο γραμμών: το Chiaro σάς εξηγεί το αντικείμενο και πώς έφτασε στο Σάουθ Κένσινγκτον, και συνεχίζει να απαντά στις ερωτήσεις σας όσο μένετε.
Πριν πάτε
Πώς θα πάτε
Cromwell Road, London SW7 2RL. Η είσοδος της Cromwell Road είναι η κεντρική, με το γραφείο πληροφοριών, την γκαρνταρόμπα και το πωλητήριο, και δεν έχει σκαλιά. Χωρίς σκαλιά είναι και η είσοδος της Exhibition Road. Η είσοδος Tunnel, στο τέλος της υπόγειας διάβασης από τον σταθμό South Kensington, έχει σκαλιά.
Ο σταθμός South Kensington, στις γραμμές Circle, District και Piccadilly, απέχει πέντε λεπτά με τα πόδια από τον δρόμο ή περίπου τέσσερα από την υπόγεια διάβαση, που έχει σκαλιά. Ο Gloucester Road απέχει δέκα λεπτά. Ο πλησιέστερος σταθμός χωρίς σκαλιά είναι ο Knightsbridge, δεκατέσσερα λεπτά μακριά. Το V&A προειδοποιεί ότι τα έργα αναβάθμισης της γραμμής Piccadilly το 2026 και το 2027 μπορεί να προκαλέσουν καθυστερήσεις.
Εισιτήρια
- Η είσοδος είναι δωρεάν και δεν χρειάζεται κράτηση. Πληρώνονται μόνο οι περιοδικές εκθέσεις, και γι’ αυτές το μουσείο συνιστά ηλεκτρονική κράτηση από πριν.
- Το μουσείο είναι ανοιχτό καθημερινά από τις 10:00 έως τις 17:45, και τις Παρασκευές ως τις 22:00, αν και ορισμένες αίθουσες κλείνουν και τότε στη συνηθισμένη ώρα. Κλείνει μόνο τρεις μέρες τον χρόνο: 24, 25 και 26 Δεκεμβρίου. Το προσωπικό αρχίζει να αδειάζει τις αίθουσες τριάντα λεπτά πριν από το κλείσιμο. Βαλίτσες με ρόδες και τσάντες μεγαλύτερες από 56 × 45 × 21 εκ. αφήνονται στην γκαρνταρόμπα, με χρέωση ανά κομμάτι.
- Το χαλί του Αρνταμπίλ φωτίζεται για δέκα λεπτά στην αρχή κάθε ώρας και στη μισή. Φτάστε στην αίθουσα 42 λίγα λεπτά νωρίτερα.
- Οι αίθουσες κλείνουν εκ περιτροπής. Η South Asia Gallery, όπου εκτίθεται η Τίγρη του Τιπού, είναι κλειστή ως την άνοιξη του 2028 και η Fashion Gallery ως το φθινόπωρο του 2028· πριν ξεκινήσετε, δείτε την ενότητα για τις κλειστές αίθουσες στη σελίδα επίσκεψης.
Ο επίσημος ηχητικός ξεναγός
Οι σελίδες του V&A για την επίσκεψη, τις συχνές ερωτήσεις και την προσβασιμότητα δεν αναφέρουν συσκευές ηχητικής ξενάγησης προς ενοικίαση ούτε εφαρμογή επί πληρωμή για τη μόνιμη συλλογή. Όσα αναφέρουν είναι δωρεάν: διαδρομές για αυτόνομη περιήγηση στο vam.ac.uk, ηχητικός ξεναγός στο διαδίκτυο για τις αίθουσες Ευρώπη 1600-1815 και ηχητικές περιγραφές για κάθε χαρτόνι του Ραφαήλ μέσω κωδικού QR στη Raphael Court. Οι πέντε στάσεις εδώ δεν κοστίζουν επίσης τίποτα· για ό,τι υπάρχει πέρα από αυτές, αναλαμβάνει η εφαρμογή Chiaro.
Επίσημος ιστότοπος →Ερωτήσεις
Υπάρχει δωρεάν ηχητικός ξεναγός για το V&A;
Ναι, αυτός εδώ: πέντε εκθέματα, το καθένα με ηχογράφηση και κείμενο, που παίζουν σε αυτή τη σελίδα χωρίς να εγκαταστήσετε τίποτα. Το ίδιο το V&A δημοσιεύει δωρεάν διαδρομές και έναν διαδικτυακό ηχητικό ξεναγό για τις αίθουσες Ευρώπη 1600-1815. Φωτογραφίστε οτιδήποτε άλλο στο κτίριο, και η εφαρμογή Chiaro θα σας το περιγράψει φωναχτά.
Πόσο κοστίζει ο επίσημος ηχητικός ξεναγός του V&A;
Οι σελίδες του μουσείου δεν αναφέρουν ξεναγό επί πληρωμή. Το V&A δεν νοικιάζει συσκευές ηχητικής ξενάγησης και δεν έχει εφαρμογή ξενάγησης επί πληρωμή για τη μόνιμη συλλογή· ό,τι ηχητικό προσφέρει, δηλαδή ο διαδικτυακός ξεναγός για την Ευρώπη 1600-1815 και οι περιγραφές στη Raphael Court, είναι δωρεάν, όπως και οι διαδρομές του.
Πού βρίσκεται το Μεγάλο Κρεβάτι του Γουέαρ στο V&A;
Στην αίθουσα 57 των British Galleries, στο επίπεδο 1, έναν όροφο πάνω από την κεντρική είσοδο (Grand Entrance) της Cromwell Road. Εκεί σταματά και η διαδρομή του ίδιου του V&A για τον Σαίξπηρ μέσα στις British Galleries.
Πού είναι τα χαρτόνια του Ραφαήλ;
Στην αίθουσα 48a, τη Raphael Court, στο επίπεδο 0, λίγα λεπτά από την κεντρική είσοδο. Τα επτά χαρτόνια ανήκουν στη Βασιλική Συλλογή και είναι δανεισμένα στο V&A από το 1865· απέναντί τους κρέμεται μια ταπισερί του Μόρτλεϊκ, υφασμένη από ένα από αυτά.
Είναι ανοιχτό το V&A τις Δευτέρες;
Ναι, και όλες τις άλλες μέρες· δεν έχει εβδομαδιαία αργία. Οι πόρτες ανοίγουν από τις 10:00 έως τις 17:45, και τις Παρασκευές το μουσείο μένει ανοιχτό ως τις 22:00. Κλειστό είναι μόνο στις 24, 25 και 26 Δεκεμβρίου.
Πόση ώρα χρειάζεται για το V&A;
Οι πέντε στάσεις μας θέλουν περίπου δεκατέσσερα λεπτά ακρόαση και μισή ώρα περπάτημα, μαζί με τις σκάλες. Το μουσείο έχει 145 αίθουσες σε πέντε ορόφους και περίπου 58.000 εκθέματα, οπότε ακόμη και μια ολόκληρη μέρα είναι μόνο μια επιλογή. Η είσοδος είναι δωρεάν, γι’ αυτό πολλοί Λονδρέζοι το επισκέπτονται σε δόσεις.
Περισσότερες ηχητικές ξεναγήσεις
Δημιουργία του Chiaro. Δεν συνδέεται με το Μουσείο Βικτώριας και Αλβέρτου.