Μετάβαση στο περιεχόμενο

Μπελβεντέρε · Βιέννη · Ανεξάρτητος ξεναγός

Ηχητικός ξεναγός του Μπελβεντέρε,
πέντε στάσεις, δωρεάν.

Ακούστε τις εδώ, χωρίς λήψη. Ύστερα αφήστε το Chiaro να σας αφηγηθεί, από μία φωτογραφία, όλα τα υπόλοιπα από τους οκτώ αιώνες τέχνης του Άνω Μπελβεντέρε.

Λήψη στο App Store

Δημιουργία του Chiaro. Δεν συνδέεται με το Μπελβεντέρε.

9:41

Το φιλί

Μπελβεντέρε, Βιέννη

0:00 3:23
Στάση 1 από 5

Οι πέντε στάσεις · 13 λεπτά ήχου

Πέντε στάσεις, μία διαδρομή,
με τη σειρά που θα περπατήσετε.

Πέντε έργα, ένα παλάτι, μία κατεύθυνση. Ξεκινάτε στο επίπεδο 1, στις αίθουσες «Βιέννη 1900», με «Το φιλί», που το Μπελβεντέρε σημειώνει ονομαστικά στη δική του κάτοψη. Ακολουθεί η «Ιουδίθ» του Κλιμτ, μέσα στην ορειχάλκινη κορνίζα που έφτιαξε ο αδελφός του, και ύστερα, στις ίδιες αίθουσες, ένα χειμωνιάτικο τοπίο πλάτους δύο μέτρων του Τζοβάνι Σεγκαντίνι, με μια γυναίκα πιασμένη σε μια σημύδα. Μετά πηγαίνετε ανατολικά, στη σκάλα, και ανεβαίνετε έναν όροφο, στην ενότητα «Η γέννηση του μοντερνισμού» στο επίπεδο 2, για τους δύο πίνακες του Σίλε. Υπολογίστε δεκατρία λεπτά για τον ήχο και σαράντα για την ίδια τη διαδρομή.

Τα στοιχεία καταλόγου, οι χρονολογίες, οι διαστάσεις και οι αριθμοί ευρετηρίου αυτής της σελίδας προέρχονται από τη βάση δεδομένων της συλλογής του ίδιου του Μπελβεντέρε, στο sammlung.belvedere.at, και το καθένα επιβεβαιώνεται από δεύτερη πηγή. Οι αριθμοί επιπέδων είναι αυτοί που τυπώνει το Μπελβεντέρε στη δική του κάτοψη του άνω ανακτόρου. Το μουσείο δεν δημοσιεύει αριθμούς αιθουσών, οπότε δεν αναφέρει ούτε αυτή η σελίδα. Οι πίνακες μετακινούνται κάποιες φορές: αν η λεζάντα δίπλα σε κάποιον διαφωνεί με αυτή τη σελίδα, πιστέψτε τη λεζάντα και στείλτε μας ένα σημείωμα.

Στάση 1 από 5 · Άνω Μπελβεντέρε, επίπεδο 1, Βιέννη 1900

Το φιλί

Γκούσταβ Κλιμτ · περ. 1907–1909 · Φύλλα χρυσού, αργύρου και πλατίνας και ελαιορητινώδες χρώμα σε προετοιμασμένο μουσαμά, με φόντο από φύλλα ορείχαλκου, 180 × 180 εκ.

Προσέξτε

  • Το φόντο είναι ορείχαλκος, όχι χρυσός. Ο Κλιμτ άπλωσε σε όλο τον μουσαμά φύλλα ορείχαλκου λεπτά σαν χαρτί και χρησιμοποίησε αληθινό χρυσό και πλατίνα μόνο σε σημεία· γι’ αυτό η επιφάνεια τρεμοπαίζει αντί να γυαλίζει ομοιόμορφα.
  • Τα πόδια της γυναίκας στην άκρη του λιβαδιού. Βγαίνουν έξω από το κυματιστό περίγραμμα του χρυσού φωτοστέφανου, γιατί ο Κλιμτ μάκρυνε τις κνήμες της αφού ο πίνακας είχε ήδη εκτεθεί και πληρωθεί.
  • Τα δύο μοτίβα. Γεωμετρικά παραλληλόγραμμα και σπείρες στον χιτώνα του, κύκλοι και λουλούδια στο φόρεμά της. Όπως το λέει το Μπελβεντέρε, τίποτε άλλο δεν χωρίζει τα δύο σώματα παρά μόνο αυτή η διαφορά στα μοτίβα.
  • Η υπογραφή κάτω δεξιά, σε ένα μικρό ζωγραφισμένο ορθογώνιο: GVSTAV KLIMT.
Κείμενο (3:23)

Είναι ένα τετράγωνο εκατόν ογδόντα εκατοστών σε κάθε πλευρά, κι έτσι οι μορφές είναι σχεδόν σε φυσικό μέγεθος. Πλησιάστε αρκετά και η επιφάνεια παύει να είναι επίπεδη. Λαμπυρίζει ανομοιόμορφα, κατά τόπους, αντί να γυαλίζει παντού το ίδιο.

Αυτό δεν είναι τυχαίο, και δεν είναι όλο χρυσός. Ο Κλιμτ σχεδίασε τη σύνθεση με γραφίτη πάνω στον προετοιμασμένο μουσαμά, τη σταθεροποίησε με ένα λεπτό διάφανο στρώμα και ύστερα κάλυψε τον μουσαμά με σλάγκμεταλ, δηλαδή με φύλλα ορείχαλκου λεπτά σαν χαρτί, παντού εκτός από το δέρμα, τα μαλλιά, τα χρωματιστά λουλούδια στο φόρεμα της γυναίκας και το λιβάδι. Πάνω στον ορείχαλκο τοποθέτησε μεμονωμένα φύλλα αληθινού χρυσού και αληθινής πλατίνας. Έπειτα πέρασε όλη τη μεταλλική επιφάνεια με ένα σκούρο καφέ διάφανο στρώμα από ελαιορητίνη, και όσο ήταν ακόμη νωπό, σκόρπισε μέσα του αμέτρητα μικροσκοπικά λέπια χρυσού, πλατίνας και ορείχαλκου. Οι συντηρητές του Μπελβεντέρε παρομοιάζουν αυτό το τελευταίο βήμα με την ιαπωνική τεχνική λάκας μάκι-ε, όπου ο τεχνίτης τινάζει λέπια χρυσού από έναν σωλήνα μπαμπού πάνω σε νωπή επιφάνεια και τα αφήνει να βυθιστούν.

Τώρα, πώς βρέθηκε σε αυτόν τον τοίχο. Ο Κλιμτ τον παρουσίασε τον Ιούνιο του 1908 στην έκθεση Κουνστσάου στη Βιέννη και τον ονόμασε Liebespaar, δηλαδή «Οι εραστές». Δεν ήταν τελειωμένος· μια φωτογραφία που τραβήχτηκε κατά τη διάρκεια της έκθεσης δείχνει ακάλυπτα σημεία στην κάτω αριστερή γωνία. Δέκα μέρες μετά τα εγκαίνια, η επιτροπή της Μοντέρνας Πινακοθήκης αποφάσισε να τον αγοράσει, βιαστικά, επειδή το γερμανικό τμήμα της Μοντέρνας Πινακοθήκης της Πράγας είχε εκδηλώσει ενδιαφέρον σχεδόν την ίδια στιγμή. Η τιμή ήταν είκοσι πέντε χιλιάδες κορώνες, το μεγαλύτερο ποσό που είχε πληρώσει ποτέ η πινακοθήκη για πίνακα ζωντανού καλλιτέχνη. Με λιγότερα από τα διπλά, θα αγόραζε κανείς μια βίλα στο Ζαλτσκάμεργκουτ μαζί με τα έπιπλα.

Κάποιος στο υπουργείο έγραψε ένα σημείωμα στον φάκελο της αγοράς: η κάτω αριστερή γωνία του πίνακα του Κλιμτ δεν έχει ακόμη τελειώσει εντελώς. Ο Κλιμτ, που έκανε διακοπές στη λίμνη Άτερζε, απάντησε στις δεκαέξι Ιουλίου 1908 και υποσχέθηκε να τον ολοκληρώσει μόλις έκλεινε η έκθεση. Τον Νοέμβριο πήρε τον μουσαμά στο σπίτι του, δούλεψε πάνω του επί μήνες, και το μουσείο τον παρέλαβε στις είκοσι δύο Ιουλίου 1909, ακόμη με τον τίτλο Liebespaar. Το όνομα «Το φιλί» εμφανίζεται για πρώτη φορά σε κατάλογο του μουσείου το φθινόπωρο του 1909, όταν ο πίνακας ανήκε πια στο μουσείο.

Όσο τον είχε ξανά στα χέρια του, άλλαξε κάποια πράγματα. Οι ακτινογραφίες και οι υπέρυθρες λήψεις δείχνουν ότι ο άντρας είχε κάποτε γένια, ότι ο μανδύας του ήταν αλλιώς διακοσμημένος και ότι ο αριστερός πήχης της γυναίκας ήταν κρυμμένος από κάτω. Επίσης μάκρυνε τις κνήμες της κατά μερικά εκατοστά. Κοιτάξτε τώρα τα πόδια της. Ξεπερνούν το κυματιστό περίγραμμα του χρυσού, πάνω σε έδαφος που είχε ήδη καλύψει με φύλλα ορείχαλκου και μεταλλικά λέπια, και αναγκάστηκε να προεκτείνει το λιβάδι προς τα δεξιά για να τα ακολουθήσει.

Ποιοι είναι; Κανείς δεν ξέρει. Σε μια ιδιωτική συλλογή υπάρχει μια καρφίτσα με ένα κομματάκι περγαμηνής, όπου ο Κλιμτ ζωγράφισε το ίδιο αγκάλιασμα, με το όνομα Εμίλιε, το μονόγραμμά της και το δικό του, και την ημερομηνία τριάντα Αυγούστου 1908: τα τριακοστά τέταρτα γενέθλια της Εμίλιε Φλέγκε, που τα πέρασε μαζί του στη λίμνη Άτερζε, ενώ αυτός ο μουσαμάς κρεμόταν στην Κουνστσάου. Είναι επιχείρημα, όχι γεγονός, αλλά το καλύτερο που υπάρχει.

Ο πίνακας μεταφέρθηκε έξω από τη Βιέννη στη διάρκεια του Δευτέρου Παγκοσμίου Πολέμου, και από τότε που το μουσείο άνοιξε ξανά, το 1954, η μόνιμη θέση του είναι εδώ. Ταξίδεψε στη Νέα Υόρκη το 1986, στην Ιαπωνία το 1989, στη Ζυρίχη το 1992 και στη Ρώμη το 1997, για μία ακριβώς εβδομάδα. Ήταν η τελευταία φορά που έφυγε από την πόλη.

Στάση 2 από 5 · Άνω Μπελβεντέρε, επίπεδο 1, Βιέννη 1900

Ιουδίθ

Γκούσταβ Κλιμτ · 1901 · Λάδι και φύλλα χρυσού σε μουσαμά, 84 × 42 εκ.

Προσέξτε

  • Η κορνίζα. Στην ορειχάλκινη ταινία στο πάνω μέρος είναι αποτυπωμένο JUDITH UND HOLOFERNES. Την έφτιαξε ο αδελφός του Κλιμτ, ο Γκέοργκ, σε σχέδιο του Κλιμτ. Ο Κλιμτ σχεδίαζε κορνίζα και πίνακα ως ένα αντικείμενο από τα πρώτα σκίτσα, και η κορνίζα είχε ήδη αυτή τη μορφή όταν ο πίνακας εκτέθηκε το 1901.
  • Η κάτω δεξιά γωνία. Ένα σκούρο σχήμα με γένια: το κεφάλι του Ολοφέρνη, που κατά το Μπελβεντέρε το βλέπει κανείς μόνο αν κοιτάξει από κοντά.
  • Ο χρυσός πίσω της. Λόφοι με λέπια, συκιές και ελιές, αντιγραμμένα από ένα ασσυριακό ανάγλυφο ανακτόρου στο Βρετανικό Μουσείο.
  • Το δέρμα. Σύντομες πινελιές σε χρωματιστούς παστέλ τόνους πάνω σε ουδέτερο χρώμα σάρκας· αυτό κάνει το σώμα να τρεμοπαίζει όταν στέκεστε κοντά.
Κείμενο (2:51)

Είναι μικρή. Ογδόντα τέσσερα επί σαράντα δύο εκατοστά, κάτι που ξαφνιάζει μετά τη χρυσή έκταση του «Φιλιού». Η δεύτερη έκπληξη είναι η κορνίζα, γιατί η κορνίζα υποστηρίζει μια θέση.

Διαβάστε την ορειχάλκινη ταινία στο πάνω μέρος: Judith und Holofernes, δηλαδή Ιουδίθ και Ολοφέρνης. Ο Κλιμτ σχεδίαζε την κορνίζα και τον πίνακα ως ένα αντικείμενο από τα πρώτα του σκίτσα, και ο αδελφός του ο Γκέοργκ έφτιαξε τα μεταλλικά μέρη σε δικό του σχέδιο. Μια αναπαραγωγή που δημοσιεύτηκε το 1901 δείχνει την κορνίζα ήδη ακριβώς όπως τη βλέπετε σήμερα, και αυτό έχει σημασία, εξαιτίας όσων ακολούθησαν. Ο πίνακας εκτέθηκε για πρώτη φορά τον Μάρτιο εκείνης της χρονιάς, στη δέκατη έκθεση της Απόσχισης της Βιέννης, και ο κόσμος άρχισε αμέσως να τη λέει Σαλώμη. Ένας κριτικός έγραψε ότι ήταν πολύ περισσότερο Σαλώμη παρά Ιουδίθ. Ο Κλιμτ είχε ήδη αποτυπώσει το σωστό όνομα στην κορυφή της δικής του κορνίζας, και δεν άλλαξε τίποτα. Από τότε τη λένε Σαλώμη.

Βρείτε λοιπόν τον Ολοφέρνη. Κάτω δεξιά γωνία. Ένα σκούρο σχήμα, γένια, ένα κομμάτι μάγουλο, κομμένα από την άκρη του μουσαμά. Το Μπελβεντέρε λέει ότι το βλέπει κανείς μόνο αν κοιτάξει από κοντά· ο ίδιος κριτικός παραπονέθηκε ότι δεν φαινόταν ολόκληρο, και μετά παραδέχτηκε ότι ακριβώς αυτό το κόψιμο ήταν το αστείο. Η Ιουδίθ κρατά το κομμένο κεφάλι του εχθρού στρατηγού σχεδόν τρυφερά, σπρώχνοντάς το έξω από τον πίνακα, και η βιβλική ιστορία μιας γυναίκας που υπερασπίζεται την πόλη της έχει γίνει, αθόρυβα, κάτι άλλο.

Τώρα ο χρυσός, γιατί εδώ αρχίζει η χρυσή περίοδος του Κλιμτ. Είναι ο πρώτος πίνακας όπου χρησιμοποίησε αληθινά φύλλα χρυσού σε μεγάλη κλίμακα, έξι χρόνια πριν από «Το φιλί». Ίσως πήρε την ιδέα από την έκτη έκθεση της Απόσχισης, το 1900, γεμάτη ιαπωνικά αντικείμενα δουλεμένα με φύλλα χρυσού και αργύρου, ή από ένα ταξίδι στη βόρεια Ιταλία το 1899. Και το διακοσμητικό μοτίβο πίσω της δεν είναι επινόηση. Αντιγράφει ένα ασσυριακό ανάγλυφο από το ανάκτορο του Σενναχειρείμ στη Νινευή, που βρίσκεται στο Βρετανικό Μουσείο από τα μέσα του δέκατου ένατου αιώνα, και ο Κλιμτ το βρήκε στους εικονογραφημένους τόμους του αρχαιολόγου Όστεν Χένρι Λέιαρντ. Οι λόφοι με τα λέπια, οι συκιές, οι ελιές, ακόμη και το μοτίβο της κορνίζας, παρμένο από τα γένια μιας μορφής στις εικόνες του Λέιαρντ.

Το πρόσωπό της είναι άλλη υπόθεση. Οι σύγχρονοί της δεν είδαν μια Εβραία χήρα της αρχαιότητας. Είδαν μια Βιεννέζα του 1901, εξαιτίας των ψηλά μαζεμένων, φουσκωτών μαλλιών που εμφανίζονται και στα πορτρέτα κυριών της καλής κοινωνίας που ζωγράφιζε ο Κλιμτ εκείνα τα χρόνια. Οι ιστορικοί τέχνης του ίδιου του Μπελβεντέρε το λένε εύστοχα: δεν ζωγραφίζει την Ιουδίθ, ζωγραφίζει μια ηθοποιό στον ρόλο της. Συχνά λέγεται ότι το πρόσωπο είναι της Αντέλε Μπλοχ-Μπάουερ, που πόζαρε αργότερα για εκείνον άλλες δύο φορές.

Ο κριτικός Λούντβιχ Χέβεσι έγραψε το 1903 ότι ο Κλιμτ είχε στριμώξει όλη του τη φαντασία σε αυτόν τον μικρό πίνακα, όπως έκρυβαν άλλοτε ένα συμπυκνωμένο δηλητήριο σε ένα πολύτιμο δαχτυλίδι. Χαρακτήρισε το διακοσμητικό μοτίβο κακόβουλο, αν όχι διεστραμμένο, και το εννοούσε ως έπαινο.

Στάση 3 από 5 · Άνω Μπελβεντέρε, επίπεδο 1, Βιέννη 1900

Οι κακές μητέρες

Τζοβάνι Σεγκαντίνι · 1894 · Λάδι σε μουσαμά, 105 × 200 εκ.

Προσέξτε

  • Το παιδί στο στήθος της. Το κεφάλι του φυτρώνει από ένα κλαδί που στρίβει σαν ομφάλιος λώρος, ακριβώς όπως το περιγράφει το ποίημα από το οποίο ξεκίνησε ο Σεγκαντίνι.
  • Η καρδιά. Το μεγάλο κλαδί και η καμπύλη του σώματος της γυναίκας σχηματίζουν μαζί το περίγραμμά της.
  • Το βάθος, μακριά αριστερά. Δύο ακόμη ομάδες γυναικών: ένα παιδί που ανεβαίνει μέσα από την κρούστα του πάγου προς τη μητέρα του, και δύο γυναίκες που έχουν ελευθερωθεί από τα δέντρα τους.
  • Η υπογραφή στην κάτω δεξιά γωνία: G. Segantini 1894.
Κείμενο (2:33)

Εκατόν πέντε εκατοστά ύψος και διακόσια πλάτος, οπότε κρέμεται σαν παράθυρο, και η θέα του είναι ένας πραγματικός τόπος: το βοσκοτόπι Αλπ Τουσάνι, ανατολικά του Σαβονίν στο Γκραουμπύντεν, με τις κορυφές Πιτς Τόισα και Πιτς Κουρβέρ στον ορίζοντα. Ο Σεγκαντίνι ζούσε κάτω, σε εκείνη την κοιλάδα, και ζωγράφιζε εκεί στο ύπαιθρο.

Ύστερα το δέντρο. Μια σημύδα γέρνει έξω από το χιόνι, και μπροστά της κρέμεται μια γυναίκα με κλειστά μάτια, με τα κοκκινόξανθα μαλλιά της πιασμένα στα κλαδιά. Κοιτάξτε τι υπάρχει στο στήθος της. Είναι το κεφάλι ενός παιδιού, και φυτρώνει από ένα κλαδί που στρίβει σαν ομφάλιος λώρος. Ακολουθήστε τώρα το μεγάλο κλαδί και την καμπύλη του σώματός της: μαζί σχηματίζουν μια καρδιά.

Το Μπελβεντέρε δεν ωραιοποιεί αυτό που βλέπουμε. Ο Σεγκαντίνι δείχνει τη μοίρα γυναικών που ζουν τη σαρκική επιθυμία και αρνούνται τη μητρότητα. Αυτό που υποφέρουν γι’ αυτό το ονόμασε μαστίγια του καθαρτηρίου. Δεν τους μένει τίποτε άλλο από το να δεχτούν αυτό για το οποίο, κατά τη γνώμη του, ήταν φτιαγμένες· μόνο τότε λυτρώνονται. Μακριά αριστερά βρίσκονται όσες έχουν προχωρήσει πιο πέρα: ένα παιδί που ανεβαίνει μέσα από την κρούστα του πάγου προς τη μητέρα του, δύο γυναίκες που έχουν ελευθερωθεί από τα δέντρα τους, και ένας ορίζοντας που ζεσταίνεται προς το χρυσό. Αυτή είναι η νιρβάνα της ιστορίας.

Γιατί υπάρχει ιστορία. Ο φίλος του Σεγκαντίνι, ο Λουίτζι Ίλικα, που έγραψε τα λιμπρέτα της «Μποέμ», της «Τόσκα» και της «Μαντάμα Μπατερφλάι», απέδωσε στα ιταλικά ένα ποίημα με τίτλο «Νιρβάνα» και το παρουσίασε ως μετάφραση ενός μεσαιωνικού ινδικού κειμένου. Ο Σεγκαντίνι ζωγράφισε τη γυναίκα στο δέντρο τέσσερις φορές: «Ο καρπός του έρωτα», «Η τιμωρία της λαγνείας», αυτός ο πίνακας, και «Ο άγγελος της ζωής». Ήταν οι πρώτοι συμβολιστικοί του πίνακες.

Κάτι από αυτά είναι η δική του ζωή. Η μητέρα του πέθανε όταν ήταν επτά χρονών. Το έσκασε από το σπίτι, τον βρήκαν στους δρόμους του Μιλάνου και τον έβαλαν σε αναμορφωτήριο, όπου ένας ιερέας πρόσεξε ότι ήξερε να ζωγραφίζει. Σχεδόν ως τα τριάντα πέντε του μόλις που ήξερε να διαβάζει και να γράφει. Και ήταν απάτριδας σε όλη του τη ζωή, οπότε δεν μπορούσε να βγάλει διαβατήριο και δεν πάτησε ποτέ το πόδι του στις δικές του εκθέσεις στο εξωτερικό.

Πέθανε στις είκοσι οκτώ Σεπτεμβρίου 1899 από περιτονίτιδα, ψηλά στα βουνά, ενώ δούλευε το τρίτο φύλλο ενός τρίπτυχου. Δύο χρόνια αργότερα η Βιέννη φιλοξένησε τη μεγαλύτερη έκθεση Σεγκαντίνι που είχε γίνει ποτέ, και την ίδια χρονιά η Απόσχιση δώρισε αυτόν τον μουσαμά, που τον είχε αγοράσει, στην κρατική πινακοθήκη. Τα αρχεία του μουσείου τον δείχνουν να κρέμεται για πρώτη φορά στη Μοντέρνα Πινακοθήκη της Βιέννης τον Μάιο του 1903. Πριν φύγετε, βρείτε την υπογραφή στην κάτω δεξιά γωνία: G. Segantini, 1894.

Στάση 4 από 5 · Άνω Μπελβεντέρε, επίπεδο 2, Η γέννηση του μοντερνισμού 1900–1920

Ο θάνατος και η κόρη

Έγκον Σίλε · 1915 · Λάδι σε μουσαμά, 150 × 180 εκ.

Προσέξτε

  • Τα μάτια του άντρα. Δεν κοιτάζουν εκείνη ούτε εσάς· κοιτάζουν πέρα από όλα, και αυτό είναι το νόημα όλου του πίνακα.
  • Τα χέρια της. Τα έχει σφίξει και τα δύο γύρω του, ενώ τα δικά του χέρια δεν την κρατούν ούτε κατά διάνοια τόσο σφιχτά.
  • Πώς ισορροπούν τα δύο σώματα. Το Μπελβεντέρε χαρακτηρίζει τη στάση σκόπιμα ασταθή, στημένη ώστε να μοιάζει έτοιμη να καταρρεύσει από στιγμή σε στιγμή.
  • Η υπογραφή και η χρονολογία πάνω δεξιά, με τα ογκώδη κεφαλαία του Σίλε: EGON SCHIELE 1915.
Κείμενο (1:58)

Εκατόν πενήντα επί εκατόν ογδόντα εκατοστά, άρα οι δύο μορφές πάνω στο λευκό σεντόνι είναι σε φυσικό μέγεθος. Εκείνη τον έχει σφίξει και με τα δύο χέρια. Εκείνος δεν την κρατά με τον ίδιο τρόπο και, όπως το λέει το Μπελβεντέρε, το βλέμμα του χάνεται στο κενό: όχι σε εκείνη, όχι σε εσάς, σε τίποτα μέσα σε αυτή την αίθουσα.

Αυτό το πρόσωπο είναι του ίδιου του Σίλε. Ο πίνακας είναι εν μέρει αυτοπροσωπογραφία, και μόλις μάθετε ποια είναι εκείνη, δύσκολα τον κοιτάζετε πια με ευγένεια. Είναι η Βάλι Νόιτσιλ, το μοντέλο του και σύντροφός του επί αρκετά χρόνια. Το 1915 την εγκατέλειψε για να παντρευτεί την Έντιθ Χαρμς, από αξιοσέβαστη αστική οικογένεια. Ζωγράφισε αυτόν τον πίνακα την ίδια χρονιά, τη χρονιά του γάμου του και τη χρονιά που ο στρατός τον κάλεσε για τον Πρώτο Παγκόσμιο Πόλεμο.

Αυτό που το Μπελβεντέρε λέει ξεκάθαρα είναι τι συνέβη μετά. Η Νόιτσιλ εκπαιδεύτηκε ως νοσοκόμα μετά τον χωρισμό, πήγε στον πόλεμο και πέθανε το 1917 από οστρακιά.

Κοιτάξτε λοιπόν πώς είναι τοποθετημένα τα δύο σώματα. Το Μπελβεντέρε περιγράφει την ισορροπία ως σκόπιμα εύθραυστη, μια ασταθή στάση που ο καλλιτέχνης έστησε ώστε να μοιάζει ότι θα υποχωρήσει την επόμενη στιγμή. Τίποτα στον πίνακα δεν τη στηρίζει. Το σεντόνι γλιστράει κάτω από τους δύο, και το έδαφος πιο πέρα είναι σπασμένο σε κομμάτια.

Ο Σίλε δεν τον ονόμασε «Ο θάνατος και η κόρη». Τον τιτλοφόρησε αρχικά «Άντρας και κορίτσι», και επίσης «Αγκαλιασμένοι άνθρωποι». Ο μεταγενέστερος τίτλος εντάσσει τον πίνακα σε ένα θέμα που οι ζωγράφοι της Αναγέννησης χρησιμοποιούσαν επί αιώνες, την αντιπαράθεση του θανάτου με μια νέα γυναίκα, και ο άντρας με το σκούρο μοναχικό ράσο ταιριάζει αρκετά σε αυτό ώστε το όνομα να επικρατήσει. Ταυτόχρονα όμως μαλακώνει αυτό που συμβαίνει, γιατί στην εκδοχή του Σίλε η γυναίκα γαντζώνεται από τον θάνατο σαν από εραστή, κάτι που αφαιρεί τη φρίκη από το μοτίβο και βάζει στη θέση της κάτι χειρότερο.

Το Μπελβεντέρε αγόρασε τον πίνακα το 1930 από την Απόσχιση του Μονάχου. Πριν προχωρήσετε, βρείτε την υπογραφή πάνω δεξιά, με τα βαριά, τετράγωνα κεφαλαία του, και τη χρονολογία από κάτω. Χίλια εννιακόσια δεκαπέντε. Του έμεναν τρία χρόνια.

Στάση 5 από 5 · Άνω Μπελβεντέρε, επίπεδο 2, Η γέννηση του μοντερνισμού 1900–1920

Η οικογένεια

Έγκον Σίλε · 1918 · Λάδι σε μουσαμά, 150 × 160,8 εκ.

Προσέξτε

  • Το παιδί, χαμηλά ανάμεσα στα πόδια της γυναίκας, που κοιτάζει προς τα έξω. Ζωγραφίστηκε τελευταίο, πάνω από ένα μπουκέτο λουλούδια που υπήρχε εκεί πρώτα.
  • Το αριστερό χέρι του άντρα. Μέρη αυτού του μουσαμά έμειναν ημιτελή, και αυτό το χέρι είναι ένα από αυτά, ακριβώς δίπλα σε ένα πρόσωπο δουλεμένο με κάθε λεπτομέρεια.
  • Πού κοιτάζουν. Εκείνος σας κοιτάζει ήρεμα· εκείνη κοιτάζει πέρα από εσάς, βυθισμένη στον εαυτό της.
  • Η διαφορά στο δέρμα. Το σώμα της είναι ωχρό ροζ, το δικό του πιο σκούρο, μπρούντζινο, πάνω σε φόντο σκουρότερο και από τα δύο.
Κείμενο (2:18)

Τρεις μορφές στοιβαγμένες σε πυραμίδα μέσα στο σκοτάδι, κοντά η μία στην άλλη και, όπως το λέει η περιγραφή του ίδιου του Μπελβεντέρε, παρ’ όλα αυτά απομονωμένες μεταξύ τους. Ο άντρας στην κορυφή είναι πάλι ο Σίλε, ζαρωμένος πίσω από τη γυναίκα με τα γόνατα σηκωμένα γύρω της, κοκαλιάρης εκεί όπου εκείνη είναι μαλακή. Εκείνη κάθεται ανάμεσα στα πόδια του, κοιτάζει κάτω και μακριά, βυθισμένη στον εαυτό της. Στο κάτω μέρος, μισοκρυμμένο, ένα παιδί ξεπροβάλλει ανάμεσα στα πόδια της.

Ούτε αυτόν τον πίνακα τον ονόμασε ο Σίλε «Η οικογένεια». Τον ονόμασε Kauerndes Menschenpaar, δηλαδή «Ζευγάρι ανακούρκουδα», και το Μπελβεντέρε τον καταγράφει ακόμη με αυτό το όνομα, με το «Η οικογένεια» σε παρένθεση. Τον τίτλο που χρησιμοποιούμε τον πήρε μόνο μετά τον θάνατό του, όταν η κριτικός Μπέρτα Τσούκερκαντλ τον χρησιμοποίησε για πρώτη φορά. Και γιατί αυτή η μετονομασία είναι αβάσταχτη, πρέπει να το ξέρετε πριν φύγετε από αυτή την αίθουσα.

Ο Σίλε παρουσίασε τον πίνακα το 1918, στην τεσσαρακοστή ένατη έκθεση της Απόσχισης της Βιέννης. Σχεδίασε και την αφίσα της. Στους τοίχους είχε δεκαεννέα πίνακες και είκοσι τέσσερα σχέδια. Ο Γκούσταβ Κλιμτ είχε πεθάνει τον Φεβρουάριο εκείνης της χρονιάς, και στα είκοσι οκτώ του ο Σίλε ήταν ο κορυφαίος ζωγράφος της Βιέννης. Η Έντιθ περίμενε το πρώτο τους παιδί.

Στις είκοσι οκτώ Οκτωβρίου 1918 η Έντιθ Σίλε πέθανε από την ισπανική γρίπη, έγκυος έξι μηνών. Το παιδί δεν επέζησε. Ο Σίλε πέθανε από την ίδια αρρώστια τρεις μέρες αργότερα, στις τριάντα μία του μήνα. Η οικογένεια του πίνακα δεν υπήρξε ποτέ και δεν θα υπήρχε ποτέ.

Κι όμως, δεν είναι πορτρέτο τους. Το μοντέλο για τη γυναίκα δεν είναι η Έντιθ. Θα μπορούσε κάλλιστα να είναι η Βάλι Νόιτσιλ, η γυναίκα του πίνακα που μόλις αφήσατε πίσω σας. Κοιτάξτε τώρα το παιδί: ο Σίλε το ζωγράφισε αργότερα, πάνω από ένα μπουκέτο λουλούδια που βρισκόταν ανάμεσα στα πόδια της γυναίκας, και μοντέλο ήταν ο ανιψιός του ο Τόνι. Ο πίνακας λοιπόν δεν είναι καταγραφή μιας οικογένειας. Είναι η ιδέα μιας οικογένειας, συναρμολογημένη από ανθρώπους που δεν ήταν αυτή η οικογένεια, από έναν άντρα που ήταν έτοιμος να χάσει την ευκαιρία.

Μια τελευταία λεπτομέρεια, και είναι σκληρή. Μέρη του μουσαμά είναι ημιτελή. Κοιτάξτε το αριστερό χέρι του άντρα, και ύστερα το πρόσωπό του, λίγα εκατοστά πιο πάνω. Το πρόσωπο είναι πλήρως δουλεμένο. Το χέρι μόλις που υπάρχει.

Ο πίνακας πήγε το 1918 κατευθείαν από το εργαστήριο του Σίλε στον Βιεννέζο συλλέκτη και ζωγράφο Χανς Μπέλερ, έμεινε μαζί του όλα τα χρόνια που έζησε στη Νέα Υόρκη, και το Μπελβεντέρε τον αγόρασε από εκείνον το 1948.

Ανεξάρτητος ξεναγός · Chiaro

Στρέψτε το Chiaro σε ό,τι βλέπετε στο Μπελβεντέρε.

Η δωρεάν διαδρομή τελειώνει μετά από πέντε έργα. Η εφαρμογή συνεχίζει σε όλο το παλάτι: φωτογραφίστε ένα μπαρόκ ταβάνι, ένα πορτρέτο της εποχής Μπίντερμαγερ ή τον επόμενο Κλιμτ στον ίδιο τοίχο, και το Chiaro αναγνωρίζει το έργο, σας λέει την ιστορία του και απαντά φωναχτά στην επόμενη ερώτησή σας, επί τόπου.

Είναι αληθινός χρυσός;Ποια είναι η γυναίκα στο «Φιλί»;Γιατί κρέμεται σε εκείνο το δέντρο;

Πριν πάτε

01

Πώς θα πάτε

Prinz-Eugen-Straße 27, 1030 Βιέννη. Αυτό είναι το Άνω Μπελβεντέρε, το παλάτι στην κορυφή του κήπου, και όλα όσα αναφέρει αυτή η σελίδα βρίσκονται μέσα σε αυτό. Το Κάτω Μπελβεντέρε, στην Rennweg 6, είναι ξεχωριστό κτίριο με ξεχωριστό εισιτήριο και φιλοξενεί περιοδικές εκθέσεις, όχι «Το φιλί».

Το τραμ D μέχρι τη στάση Schloss Belvedere σας αφήνει στο Άνω Μπελβεντέρε. Τα τρένα, ο προαστιακός S-Bahn και τα τραμ 18 και O σταματούν στο Quartier Belvedere. Από τη στάση του U1 στην Südtiroler Platz / Hauptbahnhof είναι περίπου δεκαπέντε λεπτά με τα πόδια.

02

Εισιτήρια

  • Η είσοδος γίνεται σε συγκεκριμένη ώρα. Κλείστε στο belvedere.at και θα πάτε κατευθείαν στην είσοδο του μουσείου, χωρίς ουρά στο ταμείο. Η ώρα ορίζει πότε μπαίνετε, όχι πόσο θα μείνετε.
  • Ελέγξτε το κτίριο πριν κλείσετε. «Το φιλί» βρίσκεται στο Άνω Μπελβεντέρε, στην Prinz-Eugen-Straße 27· το Κάτω Μπελβεντέρε, στην Rennweg 6, είναι άλλο παλάτι με άλλο εισιτήριο.
  • Ανοιχτό καθημερινά 9:00–18:00, και 9:00–19:00 από τις 15 Ιουλίου έως τις 31 Αυγούστου 2026. Η τελευταία είσοδος είναι τριάντα λεπτά πριν από το κλείσιμο και το μουσείο κλείνει ακριβώς στην ώρα του, οπότε μην έρθετε έξι παρά τέταρτο.
  • Τα ντουλαπάκια είναι δωρεάν σε όλους τους χώρους του Μπελβεντέρε, όπως και τα αναπηρικά αμαξίδια. Αποσκευές δεν φυλάσσονται.
Επίσημα εισιτήρια →
03

Ο επίσημος ηχητικός ξεναγός

Οι επίσημες ηχητικές ξεναγήσεις του Μπελβεντέρε λειτουργούν μέσα από μια εφαρμογή στο δικό σας κινητό. Τις προσθέτετε στο εισιτήριο εισόδου όταν κάνετε κράτηση online, ή νοικιάζετε επί τόπου μια συσκευή με χρέωση, εφόσον υπάρχει διαθέσιμη. Δύο από αυτές καλύπτουν αυτό το κτίριο: το Picture This!, με τριάντα δύο στάσεις και διάρκεια περίπου μία ώρα, και το Competing Ideas. Vienna 1900, με δεκαοκτώ στάσεις και περίπου σαράντα λεπτά, και τα δύο σε έντεκα γλώσσες. Οι πέντε στάσεις εδώ είναι δωρεάν· για όλα τα υπόλοιπα υπάρχει η εφαρμογή Chiaro.

Επίσημος ιστότοπος →

Ερωτήσεις

Υπάρχει δωρεάν ηχητικός ξεναγός για το Μπελβεντέρε;

Ναι, αυτός εδώ. Πέντε στάσεις που παίζουν στο πρόγραμμα περιήγησης του κινητού σας, η καθεμία με το κείμενό της, χωρίς καμία λήψη. Μετά, η εφαρμογή Chiaro σάς αφηγείται οποιοδήποτε έργο του μουσείου μόλις το φωτογραφίσετε.

Πόσο κοστίζει ο επίσημος ηχητικός ξεναγός του Μπελβεντέρε;

Οι ξεναγήσεις του Μπελβεντέρε λειτουργούν μέσα από μια εφαρμογή στο δικό σας κινητό και πωλούνται ως πρόσθετο με χρέωση όταν αγοράζετε online το εισιτήριο εισόδου. Μπορείτε επίσης να νοικιάσετε στο μουσείο μια συσκευή ηχητικής ξενάγησης με χρέωση, εφόσον υπάρχει διαθέσιμη. Οι τρέχουσες τιμές βρίσκονται στο belvedere.at.

Πού βρίσκεται «Το φιλί» στο Μπελβεντέρε;

Στο Άνω Μπελβεντέρε, στο επίπεδο 1, στην ενότητα «Βιέννη 1900», στο δυτικό άκρο του ορόφου. Το μουσείο το σημειώνει ονομαστικά στη δική του κάτοψη του κτιρίου. Δεν βρίσκεται στο Κάτω Μπελβεντέρε και δεν έχει φύγει από τη Βιέννη από το 1997.

Είναι κλειστό το Μπελβεντέρε κάποια μέρα της εβδομάδας;

Όχι. Το Άνω Μπελβεντέρε είναι ανοιχτό από Δευτέρα έως Κυριακή, 9:00–18:00, με παράταση έως τις 19:00 από τις 15 Ιουλίου έως τις 31 Αυγούστου 2026. Η τελευταία είσοδος είναι τριάντα λεπτά πριν από το κλείσιμο. Πριν από αργίες ελέγξτε το belvedere.at.

Πόσο κοστίζει το εισιτήριο για το Άνω Μπελβεντέρε;

Το εισιτήριο εισόδου για την ίδια μέρα κοστίζει 23 ευρώ. Οι άνω των 65 και οι φοιτητές κάτω των 26 πληρώνουν 19 ευρώ, οι κάτοχοι της Vienna City Card 21,50 ευρώ, ενώ τα παιδιά και οι νέοι κάτω των 19 μπαίνουν δωρεάν. Το Gold Pass των 49 ευρώ καλύπτει και τους τρεις χώρους του Μπελβεντέρε για έναν χρόνο, χωρίς κράτηση ώρας.

Πόσο διαρκούν αυτές οι πέντε στάσεις;

Περίπου δεκατρία λεπτά ήχου και περίπου σαράντα λεπτά περπάτημα, όλα μέσα στο Άνω Μπελβεντέρε. Τρεις στάσεις είναι μαζί στις αίθουσες «Βιέννη 1900» στο επίπεδο 1 και οι άλλες δύο έναν όροφο πιο πάνω, οπότε δεν γυρίζετε ποτέ πίσω. Για σύγκριση, η χρονολογική ξενάγηση του ίδιου του Μπελβεντέρε σε όλη την έκθεση έχει τριάντα δύο στάσεις και περίπου μία ώρα ακρόασης, συν το περπάτημα.

Περισσότερες ηχητικές ξεναγήσεις

Δημιουργία του Chiaro. Δεν συνδέεται με το Μπελβεντέρε.