İçeriğe geç

Yerebatan Sarnıcı · İstanbul · Bağımsız rehber

Yerebatan Sarnıcı sesli rehberi,
beş durak, ücretsiz.

Her biri dokuz metre boyunda 336 mermer sütun, Sultanahmet'in sokaklarının altında, yaklaşık 138'e 65 metrelik, altıncı yüzyıldan kalma bir tuğla çatıyı taşıyor. Hikâyelerinden beşi burada çalıyor; gerisi için bir sütunun ya da başlığın fotoğrafını çekin ve Chiaro'ya nereden geldiğini sorun.

App Store'dan İndirin

Chiaro tarafından hazırlandı. Yerebatan Sarnıcı yönetimiyle bağlantılı değildir.

9:41

Milyon Taşı: imparatorluğun sıfır noktası, sarnıcın hemen yanında

Yerebatan Sarnıcı, İstanbul

0:00 2:12
Durak 1 / 5

Beş durak · 11 dakikalık anlatım

Beş nokta, tek bir yürüyüş,
yürüyeceğiniz sırayla.

Kendi başınıza gezeceğiniz bu Yerebatan Sarnıcı sesli rehberine gün ışığında, Milyon Taşı'nda başlayın: Ayasofya Meydanı'nın kuzey köşesindeki bu mermer kalıntı, bir zamanlar imparatorluktaki bütün yolların ölçüldüğü noktaydı; sarnıç da hemen yanında, sokağın altında uzanıyor. Oradan sarnıcın güneydoğu tarafındaki taş merdivenlerden inip sütun sıralarına ilk kez bakacak, ardından çelik yürüme yolunu izleyerek sarnıcın içinden geçeceksiniz: başınızı kaldırıp sütun başlıklarına ve tuğla tonozlara bakacak, oymalı Tavuk Gözü Sütunu'nun önünde duracak ve en uçtaki kuzeybatı köşesinde, iki Medusa başının yanında bitireceksiniz. Yaklaşık on bir dakikalık bir dinleme ve yerin altında iki yüz metreyi epey bulmayan bir yürüyüş.

Buradaki her ad, tarih ve ölçü, İngilizce ve Türkçe Vikipedi maddelerine ve sarnıcın önceki işletmecisinin yayımladığı tarihçeye dayanıyor. Sarnıcı artık Vakıflar Genel Müdürlüğü (vgm.gov.tr) işletiyor; ziyaret saatlerini ve giriş koşullarını da o belirliyor. Merdiven başındaki görevliler ve yerindeki duyurular burada yazan her şeyden önce gelir; bizden farklı bir şey söylüyorlarsa onlara uyun ve bize birkaç satır yazın.

Durak 1 / 5 · Ayasofya Meydanı'nın kuzey köşesinde, sarnıcın yanında, sokakta ve henüz bilet almadan

Milyon Taşı: imparatorluğun sıfır noktası, sarnıcın hemen yanında

Yaptıran: Septimius Severus; kubbeli çifte kemer olarak yeniden yaptıran: I. Konstantin; yanında Osmanlı su terazisi · MS üçüncü yüzyıl, 330'dan sonra yeniden düzenlendi; parça 1967–68'de bulunup yeniden dikildi · Mermer: dört kemer üzerinde yükselen kubbeli bir tetrapilondan kalan, sütun gibi yeniden dikilmiş tek parça; imparatorluğun yol mesafelerinin sıfır noktası

Şunlara dikkat edin

  • Etrafı duvarla çevrili, gömük çukurundaki tek mermer sütun: imparatorluğun yol mesafelerinin ölçüldüğü kubbeli kemerden 1967–68'de bulunan tek parça.
  • Arkasındaki moloz taştan yüksek kule, yani Osmanlı su terazisi. Bu kulenin yapılması ve su yolunun genişletilmesi, Milyon Taşı'nın ortadan kalkmasının sebebi.
  • Meydanın karşı tarafındaki Ayasofya. Stoa Bazilika'nın revaklı bahçeleri, sarnıcın üstündeki zeminde, ona bakıyordu.
Konuşma metni (2:12)

Meydanın köşesinde, etrafı duvarla çevrili, gömük bir çukurda tek başına duran, hırpalanmış, açık renkli bir mermer sütun arayın; hemen arkasında kaba taştan yüksek bir kule var. Pek bir şeye benzemiyor. Oysa bin yıl boyunca bütün Doğu Roma İmparatorluğu yollarını bu noktadan ölçtü.

Milyon Taşı'ndan geriye kalan bu. İlk hâlini üçüncü yüzyılda, şehrin adı henüz Byzantion'ken Septimius Severus yaptırdı; Konstantin 330'da şehri yeni başkenti olarak yeniden kurunca da burası imparatorluğun sıfır mil noktası oldu. Kaidesine imparatorluğun büyük şehirlerine olan uzaklıklar kazınmıştı. Konstantin, Roma'daki forumda duran Altın Mil Taşı'nı biliyordu ve kendine de bir tane istedi, ama daha görkemlisini: dört büyük kemer üzerinde, tepesi kubbeli, çifte bir zafer takı; kubbenin üstünde de kendisinin ve annesi Helena'nın heykelleri, aralarında bir haç, yüzleri doğuya dönük.

İmparatorlar ona eklemeye devam etti. Birazdan içine ineceğiniz sarnıcı yaptıran Justinianus, ona bir güneş saati ekletti. Sekizinci yüzyılda tonozlarına kilise konsillerinin resimleri yapıldı; ikonoklazma döneminde Beşinci Konstantin bunları kaldırtıp yerine Hipodrom'dan sahneler yaptırdı, ki bu da onun önceliklerini epey iyi anlatır.

1204 yağmasını da, 1453 fethini de atlattı; sonra on altıncı yüzyılın başlarında öylece ortadan kayboldu. Arkasındaki kule bunun sebeplerinden biri. O bir su terazisi, suyun basıncını dengeleyen bir Osmanlı su kulesi; yakındaki su yolu genişletilip bu kule yükselince Milyon Taşı yıkıldı. Yani ayaklarınızın altındaki yerin bütün hikâyesi olan şehrin suyu, şehrin en ünlü yol işaretinin de sonunu getirdi.

Tam olarak nerede durduğunu 1967'ye kadar kimse bilmiyordu; o yıl üstündeki evler yıkıldı ve arkeologlar kazıya başladı. Temeller ve bu tek parça çıktı. Parçayı tanıyabildiler, çünkü Konstantinopolis'in ana caddesi Mese'nin açısını izleyen, kırık bir Bizans su kanalının yanında yatıyordu; Mese tam burada başlıyordu.

Şimdi karşıdaki Ayasofya'ya bakın. Justinianus'un sarnıcından önce burası büyük bir kamusal meydandı: Stoa Bazilika. Revaklarla çevrili bahçeleri kiliseye bakıyordu ve 475'teki bir yangına kadar İmparatorluk Kütüphanesi de buradaydı. Sarnıcın yabancı dillerdeki adı, Bazilika Sarnıcı, o meydandan gelir; sarnıç da hemen yanı başınızda, sokağın altında uzanıyor. Sokak da adını sarnıçtan alır: Yerebatan, yani yere batan.

Durak 2 / 5 · Güneydoğu taraftaki taş merdivenlerin dibinde, sarnıcın içindeki yürüyüşün başladığı yerde

İlk bakış: yirmi sekizer sütunluk on iki sıra

Bizanslı ustalar; yaptıran: İmparator I. Justinianus · 532 – yaklaşık 542 · 336 mermer ve granit sütun üzerinde tuğla tonozlar, her sütun 9 m yüksekliğinde; sarnıç yaklaşık 138 × 65 m

Şunlara dikkat edin

  • Tam karşınızdaki sıra. Arka duvara doğru sütunları sayın, sonra bunun gibi on iki sıra, toplam 336 sütun olduğunu düşünün.
  • Sığ suyun altındaki zemin: altıncı yüzyıldan kalma Bizans tuğlası; ancak 2020–22 restorasyonunda gün ışığına çıktı.
  • Yansımalar. Sarnıçta artık az su tutulduğu için tonozlar ve başlıklar suda ikiye katlanıyor.
Konuşma metni (2:14)

Merdivenlerin dibinde gözlerinize bir dakika tanıyın. Alışmaya çalıştıkları şey bir orman: sıra sıra mermer sütunlar, her biri dokuz metre boyunda, her birinin tepesinde bir başlık ve bir tuğla kemer; loşluğun içine doğru sizden uzaklaşıyorlar, altlarındaki ince, durgun su tabakası da her birini ikiye katlıyor.

Toplam 336 sütun var, yirmi sekizer sütunluk on iki sıra hâlinde. Taşıdıkları alan yaklaşık 138 metre uzunluğunda ve 65 metre genişliğinde; on bin metrekareye yakın, 80.000 metreküp su alacak kadar büyük. Alman arkeolog Eckhard Unger, Birinci Dünya Savaşı sırasında sarnıcı ölçtü ve 138'e 64,6 metre buldu.

Justinianus sarnıcı 532'den itibaren, aşağı yukarı on yılda, imparatorların Büyük Sarayı'nın su deposu olarak yaptırdı. Tarihî metinlere göre inşaatta yedi bin köle çalıştı. Su, şehrin on dokuz kilometre kuzeyindeki Belgrad Ormanı'ndan, aralarında Bozdoğan Kemeri'nin de bulunduğu su yollarıyla geliyordu.

Sonra, en azından dışarıdan gelenler için, unutulup gitti. 1453'ten sonra bir süre Topkapı Sarayı'na, daha sonra da üstünde büyüyen mahalleye su verdi. İnsanlar evlerindeki kuyulardan kova sarkıtıyor, üzerinde pek düşünmüyordu. Onu yeniden haritaya koyan, Fransız doğa bilimci Petrus Gyllius oldu; Kral Birinci François onu 1540'larda eski el yazmalarının peşinde Konstantinopolis'e göndermişti. Gyllius mekânı ölçtü, sütunları saydı, tam 336 tane, ve aralarında kayıkla dolaştırıldı; kayığın altındaki suda balıkların yüzdüğünü görüyordu. Yerebatan Sarayı adı da işte bu manzaradan gelir: bir lambanın ışığının ulaşabildiği yere kadar sudan yükselen sütunlar.

Belediye sarnıcı 1985 ile 1987 arasında temizlediğinde içinden 50.000 tondan fazla çamur çıkarıldı, kayıkların yerini yürüme yolları aldı ve sarnıç 9 Eylül 1987'de müze olarak açıldı.

Şimdi yanınızdaki suyun içinden aşağı bakın. O tuğla zemin, Justinianus'un ustalarının döşediği zeminin ta kendisi. Onlarca yıl gömülü kaldı: 2020 ile 2022 arasındaki restorasyonda ona ulaşmak için yirminci yüzyılın ortasından kalma yaklaşık 1.440 metreküp beton kırıldı ve 1.600 metreküp tortu çıkarıldı. Sarnıçta artık az su tutuluyor ve altıncı yüzyıl tuğlasının üstündeki o ince su tabakası, bütün mekânı kendi yansımasına dönüştürüyor.

Durak 3 / 5 · Yürüme yolunda, sarnıcın ortasında, sıraların arasından yukarı bakarak

Yukarı bakın: sütun başlıkları ve tuğla tonozlar

Bizanslı ustalar, eski yapılardan devşirilen sütunlarla; yaptıran: I. Justinianus; 1723 onarımı: Mimar Kayserili Mehmed Ağa · 532 – yaklaşık 542; onarımlar 1723, II. Abdülhamid dönemi, 1968, 1985–87 ve 2020–22 · Kemerler üzerinde tuğla çapraz tonozlar; 9 m yüksekliğindeki, aralarında yaklaşık 5 m bulunan sütunlarla taşınır

Şunlara dikkat edin

  • Sütun başlıkları. Yapraklı bir Korint başlığı bulun, sonra yanındaki hiç işlenmemiş düz bloğa bakın: bu uyumsuzluk, sütunların devşirme olduğunun işareti.
  • Tonozlardaki tuğlalar: her bölmenin ortasına doğru kapanan halkalar ve balıksırtı desenler hâlinde örülmüş.
  • Başlıkların arasında uzanan ince çelik çubuklar ve taşa değdikleri yerdeki yıldız biçimli plakalar. Depreme karşı 2020–22 restorasyonunda takıldılar.
Konuşma metni (2:21)

Yürüme yolunun herhangi bir yerinde durun ve başınızı arkaya atın, çünkü buradaki en güzel şey, neredeyse kimsenin fotoğrafını çekmediği kısım: sütunların tepeleri.

Bir başlık seçin, sonra komşularına bakın. Kıvrım kıvrım akantus yapraklarıyla dolu bir Korint başlığı; yanında hiç oyma olmayan düz bir blok; biraz ötede helezonlu bir İyon başlığı. Birbirini tutmuyorlar, çünkü hiçbir zaman birbirini tutsun diye yapılmadılar. Bu sütunların çoğu harap yapılardan sökülmüş devşirme parçalar; Ayasofya'ya giden sütunlarla birlikte imparatorluğun dört bir yanından Konstantinopolis'e getirilmişler ve farklı mermerlerden, farklı granitlerden yontulmuşlar. 336 sütunun yalnızca 98'i bu mekân için yapıldı. Gerisi ikinci el; bu da sarnıcı antik dünyanın en büyük devşirme koleksiyonlarından biri yapıyor, hem de bir çatıyı taşımak için işe koşulmuş bir koleksiyon.

Çatının kendisi tuğla. Ustalar imparatorluk stoasının avlusunun altında ana kayaya kadar kazdı, sütunları aralarında yaklaşık beş metre olacak şekilde sıralar hâlinde dikti, onları kemerlerle birbirine bağladı ve her bölmenin üstünü bir tuğla tonozla kapattı. Tuğla sıralarını gözünüzle izleyin; her bölmenin ortasına doğru halkalar ve balıksırtı desenler çizerek döndüklerini göreceksiniz. Ardından tuğla duvarlar ve tuğla zemin, suyu içeride tutmak için kalın bir horasan harcıyla sıvandı.

Şimdi başlıktan başlığa uzanan ince çelik çubukları ve taşa değdikleri yerdeki yıldız biçimli plakaları bulun. Bunlar yeni. Eski demir gergi çubukları paslanmıştı; 2020 ile 2022 arasındaki restorasyonda, bu mekân bir depremi daha kolay atlatabilsin diye paslanmaz çelik çubuklarla değiştirildiler. Aynı çalışmada mermerin ve tuğlanın üzerindeki tuz kristalleri ve biyolojik kirlenme temizlendi, yirminci yüzyılın ortasında eklenmiş elli santimetre kalınlığındaki çimento sıva da söküldü.

Bu, üç yüzyıllık yama işinin yalnızca sonuncusuydu. İlk Osmanlı onarımı 1723'te, Sultan Üçüncü Ahmed döneminde, Mimar Kayserili Mehmed Ağa tarafından yapıldı; ikincisi İkinci Abdülhamid döneminde geldi. 1955 ile 1960 arasında yıkılma tehlikesi taşıyan dokuz sütun kalın bir beton gömleğe alındı, 1968'de de çatlamış duvarlar ve hasarlı sütunlar yeniden onarıldı.

Geriye şu soru kalıyor: Bir su deposuna neden Korint başlıkları konmuş? Dürüst cevap gözünüzün önünde. Sütunlar ortadaydı, başlıklar da onlarla birlikte geldi ve kimse onlara bakılacağını düşünmedi. Yüzyıllar boyunca onları görenler, yalnızca elinde lambayla burada kürek çekenlerdi.

Durak 4 / 5 · Yürüme yolunda, sarnıcın ortasında, sıradan sütunların arasında

Tavuk Gözü Sütunu

Geç Roma taş ustaları; sarnıçta yeniden kullanan: I. Justinianus'un ustaları · Geç Roma; oymaları I. Theodosius Zafer Takı'nın (379–395) sütunlarına benzer; 532 – yaklaşık 542 arasında yeniden kullanıldı · Göz, eğik dal ve gözyaşı kabartmalarıyla bezeli mermer sütun; komşuları gibi 9 m yüksekliğinde

Şunlara dikkat edin

  • Göz gibi oyulmuş halkalar; her birinden gövde boyunca bir gözyaşı gibi aşağı inen bir kuyruk.
  • Aralarına kabartma olarak oyulmuş eğik dallar.
  • Aynı tonozu hiçbir süs olmadan taşıyan sade komşuları.
Konuşma metni (1:52)

Yürürken gözünüz sütunlarda olsun, çünkü yüzlerce düz gövdenin arasında ağlıyormuş gibi görünen bir tane var. Tepeden aşağı oymalarla kaplı bir sütun karşınıza çıktığında orada durun.

Desene yakından bakın. Göz gibi halkalar, her birinden bir gözyaşı gibi aşağı süzülen bir kuyruk, aralarında da eğik dallar; hepsi gövdenin boydan boya kabartma olarak oyulmuş. Ona yapışıp kalan ad Tavuk Gözü; damlalar da gözyaşı olarak okunuyor, bu yüzden ona Ağlayan Sütun diyenler de var. Buradaki öteki sütunlar kadar, dokuz metre boyunda; tek başına dursa, güzel bir geç Roma oymacılığı örneği olurdu. Ama burada, yerin altında, yalnızca su tutmak için yapılmış bir mekânda, yolunu şaşırmış bir yabancı.

Bir sarnıç için yapılmadı. 379'dan 395'e kadar hüküm süren İmparator Birinci Theodosius'un, Forum Tauri'de, yani şehrin bugün Beyazıt denen büyük meydanında diktirdiği zafer takının sütunlarına çok benziyor. Bu sütunun tam olarak o taktan gelip gelmediği kayıtlı değil. Ama bu benzerlik, Justinianus'un ustalarının nasıl çalıştığını anlatıyor. 336 sütuna ihtiyaçları vardı ve onları nerede bulurlarsa oradan aldılar: harap yapılardan, imparatorluğun dört bir yanından, imparatorları yüz yıldan da uzun süre önce ölmüş anıtlardan.

Mekânın bütün görüntüsünü de bu alışkanlık açıklıyor. Çevrenizdeki sütunların çoğu düz silindirler; birkaçı köşeli ya da yivli; biri ise gözlerle kaplı. Orada bir çatıyı taşımak için duruyorlardı; üzerlerine ne oyulmuşsa, o da onlarla birlikte geldi.

2020 ile 2022 arasındaki restorasyonda buradaki mermer, biyolojik kirlenmeden ve tuzdan özenle arındırıldı. Yüzünüzü gözlerden birinin hizasına getirin ve gözyaşını taş boyunca bir sonraki halkaya kadar izleyin. Sonra yanındaki sütunlara bakın: aynı tonozu, aynı yükü hiçbir süs olmadan taşıyorlar. İşte bütün sarnıç tek bakışta: üç yüz sıradan sütunla aynı yükü omuzlayan tek bir zafer sütunu.

Durak 5 / 5 · Sarnıcın kuzeybatı köşesi, yürüme yolunun merdivenlere en uzak ucu

Kuzeybatı köşesindeki iki Medusa başı

Adları kayda geçmemiş geç Roma heykeltıraşları; sütun kaidesi olarak yeniden kullanan: I. Justinianus'un ustaları · Geç Roma; 532 – yaklaşık 542 arasında yeniden kullanıldı; 1985–87'de gün ışığına çıktı · Biri baş aşağı, öteki yan yatırılmış iki oymalı mermer blok; sarnıcın 9 m'lik iki sütununun altında

Şunlara dikkat edin

  • Baş aşağı duran baş: çene yukarıda, saçlar zemine yayılmış.
  • Öteki sütunun altında yan yatırılmış ikinci baş.
  • Baş aşağı duran başın üstüne oturan oymalı kaide bloğu: Medusa ile sütun gövdesi arasında ayrı bir parça.
Konuşma metni (1:59)

Bu yürüyüş, sarnıcın kuzeybatı köşesinde, iki sütunun dibinde, ziyaretçilerin çoğunun merdivenlerden inme sebebi olan şeyde bitiyor: biri baş aşağı, öteki yan yatırılmış, iki dev taş Medusa yüzü.

Baş aşağı olanla başlayın. Çenesi yukarıda, saçları zemine yayılıyor. Yunan mitolojisinde Medusa üç Gorgon kız kardeşten biriydi ve gözlerine bakan herkes taşa dönüşürdü. Üstüne ayrı, oymalı bir kaide bloğu oturtulmuş, sütun da onun üzerinden yükseliyor. Sonra öteki sütunun altında yan yatırılmış ikinci başı bulun.

Nereden geldiklerini kimse bilmiyor. Geç Roma döneminden bir yapıdan alındıkları düşünülüyor; taşın da Marmara Adası'nın, eski adıyla Prokonnesos'un ocaklarından geldiği söyleniyor. İki bloktan herhangi birinin buraya gelmeden önce sütun kaidesi olduğuna dair hiçbir kanıt yok. Üstelik göz önünde de değillerdi. Ancak 1985 ile 1987 arasındaki büyük temizlikte, sarnıçtan 50.000 tondan fazla çamur çıkarılırken gün ışığına çıktılar.

Peki neden baş aşağı ve yan yatık? Üç hikâye anlatılır. Birine göre ustalar onu bilerek çevirdi, bakışı burada, yerin altında gücünü yitirsin diye. Bir başkasına göre bu düpedüz devşirme: doğru boyda bir blok, nasıl oturduysa öyle konmuş, açılar tesadüf. Üçüncüsü ise işin içinde bir mesaj görür: eski pagan imgesi, Hristiyan bir şehir tarafından devrilmiş. Hiçbiri kanıtlanamıyor; sarnıçtaki en ünlü şeyin, kimsenin açıklayamadığı şey olmasında da yerinde bir taraf var.

Mekân aslında burada da tam bitmiyor. Bu kuzeybatı tarafındaki bir alanda kırk bir sütun İkinci Abdülhamid döneminde kapatıldı ve bugün görülemiyor; yani yürüdüğünüz yer, sarnıcın tamamı değil.

Bu başlar yerlerinden kıpırdamadan çok yol kat etti. Dan Brown, sarnıcı ve baş aşağı Medusa'sını 2013 tarihli Cehennem romanına koydu; 2016 filminin son hesaplaşması da burada geçer. Ama film burada çekilmedi: gerçeği zarar görmesin diye Budapeşte'de bir platoya sarnıcın gerçek boyutlu bir kopyası kuruldu. Karşınızdaki yüz ise asıl Medusa; altıncı yüzyıldan beri baş aşağı duruyor.

Bağımsız rehber · Chiaro

Chiaro'yu Yerebatan Sarnıcı'ndaki her şeye doğrultun.

Beş durak 336 sütunun yalnızca bir avucunu anlatıyor; geri kalanların her birinin de kendi hikâyesi var: harap bir yapıdan kurtarılmış bir başlık, başka bir mermerden yontulmuş bir gövde, 1723'te yapılmış bir onarım. Işığı hangisi yakalarsa telefonunuzu ona doğrultun ve sorun. Chiaro taşın adını söyler, hangi ocaktan çıkarıldığını ya da hangi yapıdan söküldüğünü dürüstçe tahmin eder, bakmaya değecek bir sonraki şeyi gösterir ve yürüme yolunun sonuna kadar sorularınızı yanıtlamayı sürdürür.

Bu başlık İyon mu, Korint mi?Medusa neden baş aşağı?Bu sütun nereden gelmiş?

Gitmeden önce

01

Ulaşım

Sultanahmet, İstanbul'un Fatih ilçesi: sarnıç Ayasofya'nın 150 metre güneybatısında, Yerebatan Caddesi'nin altında, Ayasofya Meydanı'nın kuzey köşesindeki Milyon Taşı'nın yanında. İçeride taş merdivenler güneydoğu tarafından aşağı iner. Birinci durak, yukarıda, sokaktaki Milyon Taşı'nın kendisi.

T1 tramvay hattının Gülhane ile Çemberlitaş arasında Sultanahmet adlı bir durağı var. Birinci durak sizi Ayasofya Meydanı'nın kuzey köşesinde, Milyon Taşı'nın yanında bekliyor.

02

Bilet ve giriş

  • Ziyaret saatlerini ve giriş koşullarını işletmeci Vakıflar Genel Müdürlüğü belirliyor. Gideceğiniz gün ikisini de girişte kontrol edin.
  • Birinci durağı merdivenlerden önce, yukarıda, sokakta dinleyin. Sarnıcın yanındaki Milyon Taşı'nda ve bilet gerektirmiyor.
  • Yürüme yolunu güneydoğudaki merdivenlerden kuzeybatıya doğru izleyin: Medusa başları en uçta, merdivenlere en uzak noktada.
03

Resmî sesli rehber

Sarnıcı işleten Vakıflar Genel Müdürlüğü resmî bir sesli rehber yayımlamadı ve böyle bir rehber için ücret de açıklamadı; girişte bir rehber sunulup sunulmadığını sorun. Bu beş durak için, Milyon Taşı'nın yanındaki kaldırımdan Medusa başlarına kadar, telefonunuzun tarayıcısından başka bir şeye gerek yok; her anlatım da oynatıcının altında yazılı, loş ışıkta dinlemek yerine okumak istediğinizde işinize yarar.

Resmî web sitesi →

Sorular

Ücretsiz bir Yerebatan Sarnıcı sesli rehberi var mı?

Bu sayfa öyle bir rehber: yukarıda, sokakta Milyon Taşı'nda başlayıp Medusa başlarının dibinde biten beş durak; telefonunuzun tarayıcısında çalıyor ve her durağın her kelimesi oynatıcının altında yazılı. Yolda gözünüze takılan her şeyin, bir başlığın, bir sütunun ya da bir Osmanlı onarım izinin fotoğrafını çekin ve Chiaro'ya ne olduğunu sorun.

Yerebatan Sarnıcı sesli rehberini bilet almadan dinleyebilir miyim?

Birinci durağı evet. O, sarnıcın yanında, Ayasofya Meydanı'nın kuzey köşesinde, sokaktaki Milyon Taşı'nda. Öteki dördü yerin altında, girişin ötesinde; oraya giriş koşullarını işletmeci Vakıflar Genel Müdürlüğü belirliyor, bu yüzden girişte kontrol edin.

Yerebatan Sarnıcı'nın resmî sesli rehberi ne kadar?

Sarnıcı işleten Vakıflar Genel Müdürlüğü resmî bir sesli rehber ya da onun için bir ücret yayımlamadı; girişte bir rehber sunulup sunulmadığını sorun. Bu beş durağı dinlemek ücretsiz.

Yerebatan Sarnıcı'nda Medusa başları nerede?

Kuzeybatı köşesinde, iki sütunun dibinde; güneydoğudaki taş merdivenlerden başlayan yürüyüşün en ucunda. Başlardan biri baş aşağı, öteki yan yatırılmış duruyor. İkisi de 1985 ile 1987 arasındaki temizlikte gün ışığına çıktı.

Yerebatan Sarnıcı gezisine nereden başlamalıyım?

Yerin üstünde, Milyon Taşı'nda: sarnıcın yanında, Ayasofya Meydanı'nın kuzey köşesinde, gömük bir çukurda tek başına duran mermer sütun. Birinci durağı orada dinleyin, sonra güneydoğu taraftaki taş merdivenlerden inin ve yürüme yolunu sütunların arasından kuzeybatıya doğru izleyin.

Diğer sesli rehberler

Chiaro tarafından hazırlandı. Yerebatan Sarnıcı yönetimiyle bağlantılı değildir.