Βασιλική Κινστέρνα · Κωνσταντινούπολη · Ανεξάρτητος ξεναγός
Ηχητικός ξεναγός της Βασιλικής Κινστέρνας,
πέντε στάσεις, δωρεάν.
336 μαρμάρινες κολόνες, ύψους εννέα μέτρων η καθεμία, κρατούν μια πλίνθινη στέγη του έκτου αιώνα, περίπου 138 επί 65 μέτρα, κάτω από τους δρόμους του Σουλτάναχμετ. Πέντε από τις ιστορίες της ακούγονται εδώ· για τις υπόλοιπες, φωτογραφίστε μια κολόνα ή ένα κιονόκρανο και ρωτήστε το Chiaro από πού ήρθε.
Δημιουργία του Chiaro. Δεν συνδέεται με τη Βασιλική Κινστέρνα.
Το Μίλιον, το μηδενικό μίλι της αυτοκρατορίας, δίπλα στην κινστέρνα
Βασιλική Κινστέρνα, Κωνσταντινούπολη
Αυτό ήταν το δωρεάν κομμάτι
Αρκεί μια φωτογραφία: το Chiaro σάς παρουσιάζει τη Βασιλική Κινστέρνα με κάθε λεπτομέρεια.
Οι πέντε στάσεις · 11 λεπτά ήχου
Πέντε σημεία, μία διαδρομή,
με τη σειρά που θα περπατήσετε.
Ξεκινήστε αυτόν τον ηχητικό ξεναγό της Βασιλικής Κινστέρνας, που τον ακολουθείτε μόνοι σας, στο φως της μέρας, στο Μίλιον: το μαρμάρινο απομεινάρι στη βόρεια γωνία της πλατείας της Αγίας Σοφίας, από όπου κάποτε μετρούσαν κάθε δρόμο της αυτοκρατορίας, με την κινστέρνα να απλώνεται δίπλα του, κάτω από τον δρόμο. Από εκεί κατεβαίνετε τη λίθινη σκάλα στη νοτιοανατολική πλευρά της κινστέρνας για την πρώτη ματιά κατά μήκος των σειρών με τις κολόνες, και έπειτα περπατάτε στον ατσάλινο διάδρομο μέσα από το κυρίως σώμα της κινστέρνας: κοιτάζετε ψηλά τα κιονόκρανα και τους πλίνθινους θόλους, σταματάτε στον σκαλισμένο κίονα «Μάτι της Κότας» και τελειώνετε στις δύο κεφαλές της Μέδουσας, στην πιο απομακρυσμένη, βορειοδυτική γωνία. Περίπου έντεκα λεπτά ακρόασης, και πολύ λιγότερο από διακόσια μέτρα περπάτημα κάτω από τη γη.
Κάθε όνομα, ημερομηνία και διάσταση αυτής της σελίδας στηρίζεται στα άρθρα της αγγλικής και της τουρκικής Βικιπαίδειας και στην ιστορία που δημοσίευσε ο προηγούμενος διαχειριστής της κινστέρνας. Την κινστέρνα τη διαχειρίζεται πλέον η Γενική Διεύθυνση Βακουφίων της Τουρκίας (vgm.gov.tr), που ορίζει το ωράριο και τους όρους εισόδου. Ό,τι λένε οι υπάλληλοι στη σκάλα και οι ανακοινώσεις επί τόπου υπερισχύει όσων γράφονται εδώ· αν διαφέρουν, ακολουθήστε εκείνους και στείλτε μας δυο λόγια.
Στάση 1 από 5 · Στη βόρεια γωνία της πλατείας της Αγίας Σοφίας, δίπλα στην κινστέρνα, στον δρόμο, όπου δεν χρειάζεστε ακόμη εισιτήριο
Το Μίλιον, το μηδενικό μίλι της αυτοκρατορίας, δίπλα στην κινστέρνα
Ανεγέρθηκε επί Σεπτιμίου Σεβήρου· ξαναχτίστηκε ως διπλό τόξο με τρούλο επί Κωνσταντίνου Α΄· δίπλα του οθωμανικός πύργος νερού (σουτεραζί) · 3ος αιώνας μ.Χ., ανασκευή μετά το 330· το θραύσμα βρέθηκε και ξαναστήθηκε το 1967–68 · Μάρμαρο: ένα μόνο θραύσμα, ξαναστημένο σαν πεσσός, από ένα τετράπυλο με τρούλο πάνω σε τέσσερα τόξα, την αφετηρία των οδικών αποστάσεων της αυτοκρατορίας
Προσέξτε
- Ο μοναδικός μαρμάρινος πεσσός μέσα στον βυθισμένο, περιτοιχισμένο λάκκο του: το μόνο θραύσμα που βρέθηκε το 1967–68 από το τόξο με τον τρούλο, από όπου μετριούνταν οι αποστάσεις στους δρόμους της αυτοκρατορίας.
- Ο ψηλός πύργος από αργολιθοδομή πίσω του, το οθωμανικό σουτεραζί, δηλαδή πύργος νερού. Η κατασκευή του, μαζί με τη διεύρυνση του υδραγωγείου, είναι ο λόγος που χάθηκε το Μίλιον.
- Η Αγία Σοφία απέναντι, στην άλλη άκρη της πλατείας. Οι κήποι της Βασιλικής Στοάς με τις κιονοστοιχίες τους την αντίκριζαν, στο έδαφος πάνω από την κινστέρνα.
Κείμενο (2:24)
Αναζητήστε έναν μοναχικό, ταλαιπωρημένο πεσσό από ανοιχτόχρωμο μάρμαρο, που στέκει σε έναν βυθισμένο, περιτοιχισμένο λάκκο στη γωνία της πλατείας, με έναν ψηλό πύργο από τραχιά πέτρα ακριβώς πίσω του. Δεν σας λέει και πολλά. Κι όμως, επί χίλια χρόνια, ήταν το σημείο από το οποίο ολόκληρη η Ανατολική Ρωμαϊκή Αυτοκρατορία μετρούσε τους δρόμους της.
Αυτό είναι ό,τι απέμεινε από το Μίλιον. Ο Σεπτίμιος Σεβήρος έστησε την πρώτη του μορφή τον τρίτο αιώνα, όταν η πόλη λεγόταν ακόμη Βυζάντιο, και όταν ο Κωνσταντίνος την επανίδρυσε ως νέα του πρωτεύουσα το 330, έγινε το μηδενικό μίλι της αυτοκρατορίας. Στη βάση του ήταν χαραγμένες οι αποστάσεις ως τις μεγάλες πόλεις της αυτοκρατορίας. Ο Κωνσταντίνος ήξερε το Χρυσό Μίλιο στο ρωμαϊκό Φόρουμ και ήθελε ένα δικό του, μόνο πιο μεγαλόπρεπο: μια διπλή θριαμβική αψίδα πάνω σε τέσσερα μεγάλα τόξα, με τρούλο στην κορυφή, και πάνω στον τρούλο αγάλματα του ίδιου και της μητέρας του, της Ελένης, με έναν σταυρό ανάμεσά τους, στραμμένα προς την ανατολή.
Οι αυτοκράτορες συνέχισαν να του προσθέτουν. Ο Ιουστινιανός, αυτός που έχτισε την κινστέρνα όπου θα κατεβείτε σε λίγο, του έδωσε ένα ηλιακό ρολόι. Τον όγδοο αιώνα οι θόλοι του ζωγραφίστηκαν με τις συνόδους της Εκκλησίας, και στην Εικονομαχία ο Κωνσταντίνος ο Πέμπτος τις αντικατέστησε με σκηνές από τον Ιππόδρομο, πράγμα που λέει αρκετά για τις προτεραιότητές του.
Επέζησε από τη λεηλασία του 1204 και από την Άλωση του 1453, και ύστερα, στις αρχές του δέκατου έκτου αιώνα, απλώς χάθηκε. Ο πύργος πίσω του είναι μέρος της εξήγησης. Είναι ένα σουτεραζί, οθωμανικός πύργος νερού, κατά λέξη «ζυγαριά του νερού», και όταν το κοντινό υδραγωγείο διευρύνθηκε και υψώθηκε ο πύργος, το Μίλιον γκρεμίστηκε. Έτσι το νερό της πόλης, που είναι όλη η ιστορία του τόπου κάτω από τα πόδια σας, αποτελείωσε τον πιο φημισμένο οδοδείκτη της.
Κανείς δεν ήξερε πού ακριβώς βρισκόταν ως το 1967, όταν γκρεμίστηκαν τα σπίτια που είχαν χτιστεί από πάνω του και οι αρχαιολόγοι άρχισαν να σκάβουν. Βρήκαν θεμέλια και αυτό το ένα θραύσμα, και μπόρεσαν να το αναγνωρίσουν επειδή βρισκόταν δίπλα σε ένα βυζαντινό αυλάκι νερού με μια καμπή που ακολουθεί τη γωνία της Μέσης Οδού, του κεντρικού δρόμου της Κωνσταντινούπολης, που ξεκινούσε ακριβώς εδώ.
Κοιτάξτε τώρα απέναντι την Αγία Σοφία. Πριν από την κινστέρνα του Ιουστινιανού, αυτό το έδαφος ήταν μια μεγάλη δημόσια πλατεία, η Βασιλική Στοά, με κήπους μέσα σε μια κιονοστοιχία που αντίκριζε τον ναό, και ως μια πυρκαγιά το 475 εδώ στεκόταν η Αυτοκρατορική Βιβλιοθήκη. Από εκείνη την πλατεία πήρε το όνομά της η κινστέρνα, και απλώνεται ακριβώς δίπλα σας, κάτω από τον δρόμο. Ο δρόμος με τη σειρά του πήρε το όνομά του από την κινστέρνα: Γερεμπατάν, δηλαδή «αυτή που βούλιαξε στη γη».
Στάση 2 από 5 · Στη βάση της λίθινης σκάλας, στη νοτιοανατολική πλευρά, εκεί όπου αρχίζει η διαδρομή μέσα στην κινστέρνα
Η πρώτη ματιά: δώδεκα σειρές με είκοσι οκτώ κολόνες
Βυζαντινοί χτίστες για λογαριασμό του αυτοκράτορα Ιουστινιανού Α΄ · 532 έως περίπου 542 · Πλίνθινοι θόλοι πάνω σε 336 κίονες από μάρμαρο και γρανίτη, ύψους 9 μ. ο καθένας· η αίθουσα περίπου 138 επί 65 μ.
Προσέξτε
- Η σειρά ακριβώς μπροστά σας. Μετρήστε τις κολόνες ως τον απέναντι τοίχο και σκεφτείτε ότι υπάρχουν δώδεκα τέτοιες σειρές, 336 κολόνες συνολικά.
- Το δάπεδο κάτω από το ρηχό νερό: βυζαντινά πλίνθια του έκτου αιώνα, που αποκαλύφθηκαν μόλις στην αναστήλωση του 2020–22.
- Οι αντανακλάσεις. Επειδή στην κινστέρνα κρατιέται πια λίγο μόνο νερό, οι θόλοι και τα κιονόκρανα διπλασιάζονται μέσα του.
Κείμενο (2:27)
Στη βάση της σκάλας, δώστε στα μάτια σας ένα λεπτό. Αυτό στο οποίο συνηθίζουν είναι ένα δάσος: μαρμάρινες κολόνες σε σειρές, ύψους εννέα μέτρων η καθεμία, η καθεμία με ένα κιονόκρανο κι ένα πλίνθινο τόξο από πάνω, που απομακρύνονται από εσάς μέσα στο μισοσκόταδο, με μια λεπτή μεμβράνη ακίνητου νερού από κάτω τους που τις διπλασιάζει όλες.
Είναι 336, σε δώδεκα σειρές των είκοσι οκτώ. Η αίθουσα που κρατούν έχει μήκος περίπου 138 μέτρα και πλάτος 65, σχεδόν δέκα χιλιάδες τετραγωνικά μέτρα, αρκετά για να χωρέσουν 80.000 κυβικά μέτρα νερού. Ένας Γερμανός αρχαιολόγος, ο Έκχαρντ Ούνγκερ, τη μέτρησε στη διάρκεια του Πρώτου Παγκοσμίου Πολέμου και τη βρήκε 138 επί 64,6.
Ο Ιουστινιανός την έχτισε από το 532 και μετά, μέσα σε μια δεκαετία περίπου, ως δεξαμενή νερού για το Μέγα Παλάτιο των αυτοκρατόρων. Ιστορικά κείμενα υποστηρίζουν ότι δούλεψαν σε αυτήν επτά χιλιάδες σκλάβοι. Το νερό ερχόταν από το δάσος του Βελιγραδίου, δεκαεννέα χιλιόμετρα βόρεια της πόλης, μέσα από υδραγωγεία, ανάμεσά τους και το Υδραγωγείο του Ουάλη.
Ύστερα, για τους ξένους τουλάχιστον, ξεχάστηκε. Μετά το 1453 τροφοδότησε για ένα διάστημα το παλάτι Τοπ Καπί και αργότερα τη γειτονιά που μεγάλωσε από πάνω της. Οι άνθρωποι κατέβαζαν κουβάδες από πηγάδια μέσα στα σπίτια τους χωρίς να το πολυσκέφτονται. Αυτός που την ξανάβαλε στον χάρτη ήταν ένας Γάλλος φυσιοδίφης, ο Πέτρος Γύλλιος, που τον έστειλε στην Κωνσταντινούπολη τη δεκαετία του 1540 ο βασιλιάς Φραγκίσκος ο Πρώτος για να αναζητήσει αρχαία χειρόγραφα. Μέτρησε την αίθουσα, μέτρησε τις κολόνες, ακριβώς 336, και ζήτησε να τον περιφέρουν ανάμεσά τους με βάρκα, βλέποντας ψάρια να κολυμπούν στο νερό κάτω από τη βάρκα. Αυτή η εικόνα βρίσκεται πίσω από το τουρκικό όνομα, Γερεμπατάν Σαράι, το βυθισμένο παλάτι: κολόνες που υψώνονται μέσα από το νερό, ως εκεί που έφτανε το φως ενός λυχναριού.
Όταν η πόλη την καθάρισε, από το 1985 ως το 1987, βγήκαν από μέσα πάνω από 50.000 τόνοι λάσπης, οι βάρκες έδωσαν τη θέση τους σε διαδρόμους, και στις 9 Σεπτεμβρίου 1987 άνοιξε ως μουσείο.
Κοιτάξτε τώρα κάτω, μέσα από το νερό, δίπλα σας. Αυτό το πλίνθινο δάπεδο είναι εκείνο που έστρωσαν οι χτίστες του Ιουστινιανού. Για δεκαετίες ήταν θαμμένο: στην αναστήλωση του 2020 ως το 2022 σπάστηκαν περίπου 1.440 κυβικά μέτρα σκυροδέματος από τα μέσα του εικοστού αιώνα και αφαιρέθηκαν 1.600 κυβικά μέτρα ιζημάτων για να φτάσουν σε αυτό. Η κινστέρνα κρατά πια λίγο μόνο νερό, και αυτό το λεπτό στρώμα πάνω από πλίνθους του έκτου αιώνα κάνει όλη την αίθουσα αντανάκλαση του εαυτού της.
Στάση 3 από 5 · Στον διάδρομο, στο κυρίως σώμα της κινστέρνας, με το βλέμμα ψηλά ανάμεσα στις σειρές
Κοιτάξτε ψηλά: τα κιονόκρανα και οι πλίνθινοι θόλοι
Βυζαντινοί χτίστες για λογαριασμό του Ιουστινιανού Α΄, με κίονες από παλαιότερα κτίρια· επισκευή το 1723 από τον αρχιτέκτονα Μεχμέτ Αγά από την Καισάρεια · 532 έως περίπου 542· επισκευές το 1723, επί Αμπντούλ Χαμίτ Β΄, το 1968, το 1985–87 και το 2020–22 · Πλίνθινα σταυροθόλια πάνω σε τόξα, που τα σηκώνουν κίονες ύψους 9 μ. σε απόσταση περίπου 5 μ. ο ένας από τον άλλον
Προσέξτε
- Τα κιονόκρανα. Βρείτε ένα φυλλωτό κορινθιακό κι έπειτα έναν λείο, ασκάλιστο όγκο δίπλα του: αυτή η αταίριαστη γειτονιά δείχνει ότι οι κίονες είναι επαναχρησιμοποιημένοι.
- Τα πλίνθια στους θόλους, χτισμένα σε δακτυλίους και ψαροκόκαλα που κλείνουν προς το κέντρο κάθε φατνώματος.
- Οι λεπτές ατσάλινες ράβδοι ανάμεσα στα κιονόκρανα, με αστεροειδείς πλάκες εκεί όπου συναντούν την πέτρα. Μπήκαν στην αναστήλωση του 2020–22, για τους σεισμούς.
Κείμενο (2:32)
Σταθείτε οπουδήποτε στον διάδρομο και γείρτε το κεφάλι πίσω, γιατί το ωραιότερο πράγμα εδώ μέσα είναι το κομμάτι που σχεδόν κανείς δεν φωτογραφίζει: οι κορυφές των κιόνων.
Διαλέξτε ένα κιονόκρανο και κοιτάξτε έπειτα τα διπλανά του. Ένα κορινθιακό, γεμάτο φύλλα άκανθας που κουλουριάζονται· δίπλα του ένας λείος όγκος χωρίς κανένα σκάλισμα· πιο πέρα ένα ιωνικό με έλικες. Δεν ταιριάζουν, γιατί δεν φτιάχτηκαν ποτέ για να ταιριάζουν. Οι περισσότερες από αυτές τις κολόνες είναι από δεύτερο χέρι: πάρθηκαν από ερειπωμένα κτίρια και φέρθηκαν στην Κωνσταντινούπολη από όλη την αυτοκρατορία, μαζί με τις κολόνες που πήγαν στην Αγία Σοφία, και είναι λαξεμένες από διαφορετικά μάρμαρα και γρανίτες. Μόνο οι 98 από τις 336 φτιάχτηκαν γι’ αυτή την αίθουσα. Οι υπόλοιπες είναι μεταχειρισμένες, κι αυτό κάνει την κινστέρνα μία από τις μεγάλες αποθήκες ανακυκλωμένου υλικού του αρχαίου κόσμου, βαλμένη να κρατά μια στέγη.
Η ίδια η στέγη είναι πλίνθινη. Οι χτίστες έσκαψαν ως τον βράχο κάτω από την αυλή της αυτοκρατορικής στοάς, έστησαν τις κολόνες σε σειρές, περίπου πέντε μέτρα τη μία από την άλλη, τις ένωσαν με τόξα και σκέπασαν κάθε φάτνωμα με έναν πλίνθινο θόλο. Ακολουθήστε τις στρώσεις των πλίνθων και θα τις δείτε να στρίβουν σε δακτυλίους και ψαροκόκαλα προς το κέντρο κάθε φατνώματος. Ύστερα οι πλίνθινοι τοίχοι και το πλίνθινο δάπεδο σφραγίστηκαν με ένα παχύ στρώμα κουρασανιού, για να μη φεύγει το νερό.
Βρείτε τώρα τις λεπτές ατσάλινες ράβδους που περνούν από κιονόκρανο σε κιονόκρανο, με αστεροειδείς πλάκες εκεί όπου συναντούν την πέτρα. Αυτές είναι καινούριες. Οι παλιοί σιδερένιοι ελκυστήρες είχαν διαβρωθεί, και στην αναστήλωση του 2020 ως το 2022 αντικαταστάθηκαν με ράβδους από ανοξείδωτο χάλυβα, για να αντέξει αυτή η αίθουσα έναν σεισμό. Στις ίδιες εργασίες καθαρίστηκαν από το μάρμαρο και τα πλίνθια οι κρύσταλλοι αλατιού και οι βιολογικές επικαθίσεις, και αφαιρέθηκε ένα τσιμεντοκονίαμα πάχους πενήντα εκατοστών που είχε προστεθεί στα μέσα του εικοστού αιώνα.
Ήταν απλώς το τελευταίο μπάλωμα σε τρεις αιώνες μπαλωμάτων. Η πρώτη οθωμανική επισκευή έγινε το 1723, επί σουλτάνου Αχμέτ του Τρίτου, από τον αρχιτέκτονα Μεχμέτ Αγά από την Καισάρεια· η δεύτερη ήρθε επί Αμπντούλ Χαμίτ του Δεύτερου. Από το 1955 ως το 1960 εννέα κολόνες που κινδύνευαν να καταρρεύσουν τυλίχτηκαν σε ένα χοντρό περίβλημα από σκυρόδεμα, και το 1968 ραγισμένες τοιχοποιίες και φθαρμένες κολόνες επισκευάστηκαν ξανά.
Μένει το ερώτημα γιατί μια δεξαμενή νερού απέκτησε κορινθιακά κιονόκρανα. Η τίμια απάντηση είναι μπροστά σας. Οι κολόνες ήταν διαθέσιμες, τα κιονόκρανα ήρθαν μαζί τους, και κανείς δεν περίμενε ότι θα τα κοίταζε ποτέ κανείς. Επί αιώνες, οι μόνοι που τα έβλεπαν ήταν όσοι περνούσαν από εδώ με βάρκα κι ένα λυχνάρι.
Στάση 4 από 5 · Στον διάδρομο, στο κυρίως σώμα της κινστέρνας, ανάμεσα στους συνηθισμένους κίονες
Ο κίονας «Μάτι της Κότας»
Λιθοξόοι της ύστερης ρωμαϊκής εποχής· επαναχρησιμοποίηση από τους χτίστες του Ιουστινιανού Α΄ · Ύστερη ρωμαϊκή εποχή· το σκάλισμα θυμίζει τους κίονες της αψίδας του Θεοδοσίου Α΄ (379–395)· επαναχρησιμοποίηση 532 έως περίπου 542 · Μαρμάρινος κίονας με ανάγλυφα μάτια, λοξά κλαδιά και δάκρυα, ύψους 9 μ. όπως οι γειτονικοί του
Προσέξτε
- Οι δακτύλιοι σκαλισμένοι σαν μάτια, ο καθένας με μια ουρά που κυλά στον κορμό σαν δάκρυ.
- Τα λοξά κλαδιά, σκαλισμένα ανάγλυφα ανάμεσά τους.
- Οι λιτοί γείτονές του, που κρατούν τον ίδιο θόλο χωρίς κανένα διάκοσμο.
Κείμενο (1:47)
Καθώς περπατάτε, κρατήστε το βλέμμα σας στις κολόνες, γιατί ανάμεσα σε εκατοντάδες λείους κορμούς υπάρχει μία που μοιάζει να κλαίει. Όταν εμφανιστεί μια κολόνα σκαλισμένη από πάνω ως κάτω, σταθείτε εκεί.
Κοιτάξτε από κοντά το μοτίβο. Δακτύλιοι σαν μάτια, ο καθένας με μια ουρά που κυλά από κάτω του σαν δάκρυ, και λοξά κλαδιά ανάμεσά τους, όλα σκαλισμένα ανάγλυφα σε όλο το μήκος του κορμού. Το όνομα που της κόλλησε είναι «Μάτι της Κότας», και τις σταγόνες τις διαβάζουν ως δάκρυα. Έχει το ίδιο ύψος με κάθε άλλη κολόνα εδώ μέσα, εννέα μέτρα, και μόνη της θα ήταν ένα ωραίο δείγμα ύστερης ρωμαϊκής γλυπτικής. Εδώ κάτω όμως, σε μια αίθουσα που χτίστηκε μόνο για να κρατά νερό, είναι μια ξένη που έχασε τον δρόμο της.
Δεν φτιάχτηκε για κινστέρνα. Μοιάζει πολύ με τους κίονες μιας θριαμβικής αψίδας που έστησε ο αυτοκράτορας Θεοδόσιος ο Πρώτος, ο οποίος βασίλευσε από το 379 ως το 395, στον Φόρο του Ταύρου, τη μεγάλη πλατεία της πόλης που σήμερα λέγεται Μπεγιαζίτ. Αν η κολόνα αυτή προέρχεται από τη συγκεκριμένη αψίδα, δεν έχει καταγραφεί. Η ομοιότητα όμως σας λέει πώς δούλευαν οι χτίστες του Ιουστινιανού. Χρειάζονταν 336 κολόνες, και τις έπαιρναν όπου τις έβρισκαν: από ερειπωμένα κτίρια, από όλη την αυτοκρατορία, από μνημεία που οι αυτοκράτορές τους είχαν πεθάνει πάνω από έναν αιώνα πριν.
Αυτή η συνήθεια εξηγεί την όψη όλης της αίθουσας. Οι περισσότερες κολόνες γύρω σας είναι λείοι κύλινδροι· μερικές είναι γωνιώδεις ή ραβδωτές· μία είναι γεμάτη μάτια. Βρίσκονταν εκεί για να κρατούν μια στέγη, και ό,τι ήταν σκαλισμένο πάνω τους απλώς ήρθε μαζί.
Στην αναστήλωση του 2020 ως το 2022 το μάρμαρο εδώ καθαρίστηκε προσεκτικά από βιολογικές επικαθίσεις και αλάτι. Φέρτε το πρόσωπό σας στο ύψος ενός από τα μάτια και ακολουθήστε το δάκρυ του πάνω στην πέτρα ως τον επόμενο δακτύλιο. Κοιτάξτε έπειτα τις διπλανές κολόνες, που κρατούν τον ίδιο θόλο και το ίδιο βάρος χωρίς κανένα διάκοσμο, και θα δείτε όλη την κινστέρνα με μια ματιά: μία θριαμβική κολόνα που σηκώνει ακριβώς ό,τι σηκώνουν τριακόσιες συνηθισμένες.
Στάση 5 από 5 · Η βορειοδυτική γωνία της κινστέρνας, στην άκρη του διαδρόμου, στο πιο μακρινό σημείο από τη σκάλα
Οι δύο κεφαλές της Μέδουσας στη βορειοδυτική γωνία
Ανώνυμοι γλύπτες της ύστερης ρωμαϊκής εποχής· επαναχρησιμοποίηση ως βάσεις κιόνων από τους χτίστες του Ιουστινιανού Α΄ · Ύστερη ρωμαϊκή εποχή· επαναχρησιμοποίηση 532 έως περίπου 542· αποκαλύφθηκαν το 1985–87 · Δύο σκαλισμένοι μαρμάρινοι όγκοι, ο ένας ανάποδα κι ο άλλος στο πλάι, κάτω από δύο από τους κίονες των 9 μ. της κινστέρνας
Προσέξτε
- Η ανάποδη κεφαλή: το πηγούνι επάνω, τα μαλλιά απλωμένα στο δάπεδο.
- Η δεύτερη κεφαλή, γυρισμένη στο πλάι κάτω από την άλλη κολόνα.
- Ο σκαλισμένος όγκος του βάθρου πάνω στην ανάποδη κεφαλή, ένα ξεχωριστό κομμάτι ανάμεσα στη Μέδουσα και στον κορμό της κολόνας.
Κείμενο (2:07)
Αυτή η διαδρομή τελειώνει στη βορειοδυτική γωνία της κινστέρνας, στη βάση δύο κιόνων, σε αυτό που οι περισσότεροι κατέβηκαν τη σκάλα για να δουν: δύο τεράστια πέτρινα πρόσωπα της Μέδουσας, το ένα τοποθετημένο ανάποδα και το άλλο ξαπλωμένο στο πλάι.
Ξεκινήστε από το ανάποδο. Το πηγούνι είναι επάνω και τα μαλλιά απλώνονται στο δάπεδο. Στον ελληνικό μύθο η Μέδουσα ήταν μία από τις τρεις αδελφές Γοργόνες, και όποιος την κοίταζε στα μάτια γινόταν πέτρα. Πάνω της κάθεται ένας ξεχωριστός σκαλισμένος όγκος βάθρου, και από εκεί υψώνεται η κολόνα. Βρείτε έπειτα τη δεύτερη κεφαλή, γυρισμένη στο πλάι κάτω από την άλλη κολόνα.
Κανείς δεν ξέρει από πού ήρθαν. Θεωρείται ότι πάρθηκαν από κάποιο κτίριο της ύστερης ρωμαϊκής εποχής, και η πέτρα λέγεται ότι προέρχεται από τα λατομεία της Προκοννήσου, του σημερινού νησιού του Μαρμαρά. Δεν υπάρχει καμία ένδειξη ότι κάποιος από τους δύο όγκους ήταν βάση κίονα πριν φτάσει εδώ. Ούτε ήταν σε κοινή θέα. Αποκαλύφθηκαν μόλις στον μεγάλο καθαρισμό του 1985 ως το 1987, όταν βγήκαν από την κινστέρνα πάνω από 50.000 τόνοι λάσπης.
Γιατί λοιπόν ανάποδα και στο πλάι; Υπάρχουν τρεις ιστορίες. Η μία λέει ότι οι χτίστες τη γύρισαν επίτηδες, ώστε το βλέμμα της να χάσει τη δύναμή του εδώ κάτω. Η άλλη λέει ότι πρόκειται για απλή επαναχρησιμοποίηση: ένας όγκος στο σωστό μέγεθος, βαλμένος όπως ταίριαζε, και οι γωνίες τυχαίες. Η τρίτη βλέπει σε αυτό ένα μήνυμα: η παλιά ειδωλολατρική μορφή ανατρέπεται από μια χριστιανική πόλη. Καμία δεν μπορεί να αποδειχθεί, και έχει κάτι σωστό το ότι το πιο διάσημο πράγμα της κινστέρνας είναι αυτό που κανείς δεν μπορεί να εξηγήσει.
Ούτε η αίθουσα τελειώνει ακριβώς εδώ. Σαράντα ένας κίονες σε ένα τμήμα αυτής της βορειοδυτικής πλευράς κλείστηκαν επί Αμπντούλ Χαμίτ του Δεύτερου και σήμερα δεν φαίνονται, οπότε ό,τι περπατήσατε δεν είναι ολόκληρη η κινστέρνα.
Οι κεφαλές έχουν ταξιδέψει μακριά χωρίς να μετακινηθούν. Ο Νταν Μπράουν έβαλε την κινστέρνα και την ανάποδη Μέδουσά της στο μυθιστόρημά του «Ίνφερνο» του 2013, και η τελική αναμέτρηση της ταινίας του 2016 διαδραματίζεται εδώ κάτω. Η ταινία όμως δεν γυρίστηκε εδώ: ένα αντίγραφο της κινστέρνας σε φυσικό μέγεθος χτίστηκε σε ένα πλατό στη Βουδαπέστη, για να μην πάθει τίποτα η αληθινή. Το πρόσωπο μπροστά σας είναι το πρωτότυπο, και στέκεται στο κεφάλι της από τον έκτο αιώνα.
Ανεξάρτητος ξεναγός · Chiaro
Στρέψτε το Chiaro σε ό,τι βλέπετε στη Βασιλική Κινστέρνα.
Οι πέντε στάσεις καλύπτουν μια χούφτα μόνο από τις 336 κολόνες, και καθεμία από τις υπόλοιπες έχει τη δική της ιστορία: ένα κιονόκρανο σωσμένο από κάποιο ερειπωμένο κτίριο, ένας κορμός λαξεμένος από άλλο μάρμαρο, μια επισκευή του 1723. Σηκώστε το κινητό σας προς όποια πιάνει το φως και ρωτήστε. Το Chiaro σάς λέει τι πέτρα είναι, μαντεύει με ειλικρίνεια από ποιο λατομείο ή από ποιο κτίριο προήλθε, σας δείχνει το επόμενο που αξίζει μια ματιά και συνεχίζει να απαντά σε όλο το μήκος του διαδρόμου.
Πριν πάτε
Πώς θα πάτε
Σουλτάναχμετ, στη συνοικία Φατίχ της Κωνσταντινούπολης: η κινστέρνα βρίσκεται 150 μέτρα νοτιοδυτικά της Αγίας Σοφίας, κάτω από την οδό Yerebatan Caddesi, δίπλα στο Μίλιον, στη βόρεια γωνία της πλατείας της Αγίας Σοφίας. Μέσα, η λίθινη σκάλα κατεβαίνει στη νοτιοανατολική πλευρά. Η πρώτη στάση είναι το ίδιο το Μίλιον, επάνω στον δρόμο.
Η γραμμή τραμ T1 έχει στάση με το όνομα Sultanahmet, ανάμεσα στις Gülhane και Çemberlitaş. Η πρώτη στάση σάς περιμένει στη βόρεια γωνία της πλατείας της Αγίας Σοφίας, δίπλα στο Μίλιον.
Εισιτήρια και είσοδος
- Ο διαχειριστής, η Γενική Διεύθυνση Βακουφίων, ορίζει το ωράριο και τους όρους εισόδου. Ελέγξτε και τα δύο στην είσοδο τη μέρα της επίσκεψής σας.
- Ακούστε την πρώτη στάση επάνω στον δρόμο, πριν από τη σκάλα. Είναι στο Μίλιον, δίπλα στην κινστέρνα, και δεν χρειάζεται εισιτήριο.
- Ακολουθήστε τον διάδρομο από τη νοτιοανατολική σκάλα προς τα βορειοδυτικά: οι κεφαλές της Μέδουσας είναι στην άκρη του, στο πιο μακρινό σημείο από τη σκάλα.
Ο επίσημος ηχητικός ξεναγός
Η Γενική Διεύθυνση Βακουφίων, που διαχειρίζεται την κινστέρνα, δεν έχει δημοσιεύσει επίσημο ηχητικό ξεναγό ούτε τιμή για κάποιον, γι’ αυτό ρωτήστε στην είσοδο αν προσφέρεται ξενάγηση. Για αυτές τις πέντε στάσεις χρειάζεστε μόνο το πρόγραμμα περιήγησης του κινητού σας, από το πεζοδρόμιο δίπλα στο Μίλιον ως τις κεφαλές της Μέδουσας, και κάθε αφήγηση είναι γραμμένη ολόκληρη κάτω από το πρόγραμμα αναπαραγωγής της, βολικό στο μισοσκόταδο όταν προτιμάτε να διαβάσετε αντί να ακούσετε.
Επίσημος ιστότοπος →Ερωτήσεις
Υπάρχει δωρεάν ηχητικός ξεναγός για τη Βασιλική Κινστέρνα;
Αυτή η σελίδα είναι ένας: πέντε στάσεις, από το Μίλιον επάνω στον δρόμο ως τις κεφαλές της Μέδουσας, που παίζουν στο πρόγραμμα περιήγησης του κινητού σας, με κάθε λέξη κάθε στάσης γραμμένη κάτω από το πρόγραμμα αναπαραγωγής. Ό,τι συναντήσετε στη διαδρομή, ένα κιονόκρανο, μια κολόνα ή ένα κομμάτι οθωμανικής επισκευής, φωτογραφίστε το και ρωτήστε το Chiaro τι είναι.
Μπορώ να ακούσω τον ηχητικό ξεναγό της Βασιλικής Κινστέρνας χωρίς εισιτήριο;
Την πρώτη στάση, ναι. Βρίσκεται στο Μίλιον, στον δρόμο, στη βόρεια γωνία της πλατείας της Αγίας Σοφίας, δίπλα στην κινστέρνα. Οι άλλες τέσσερις είναι κάτω από τη γη, μετά την είσοδο, και τους όρους εισόδου εκεί τους ορίζει ο διαχειριστής, η Γενική Διεύθυνση Βακουφίων, γι’ αυτό ελέγξτε τους στην είσοδο.
Πόσο κοστίζει ο επίσημος ηχητικός ξεναγός της Βασιλικής Κινστέρνας;
Η Γενική Διεύθυνση Βακουφίων, που διαχειρίζεται την κινστέρνα, δεν έχει δημοσιεύσει ούτε επίσημο ηχητικό ξεναγό ούτε τιμή γι’ αυτόν· ρωτήστε στην είσοδο αν προσφέρεται ξενάγηση. Η ακρόαση αυτών των πέντε στάσεων είναι δωρεάν.
Πού είναι οι κεφαλές της Μέδουσας στη Βασιλική Κινστέρνα;
Στη βορειοδυτική γωνία, στη βάση δύο κιόνων, στο τέλος της διαδρομής που ξεκινά από τη λίθινη σκάλα της νοτιοανατολικής πλευράς. Η μία κεφαλή είναι τοποθετημένη ανάποδα και η άλλη στο πλάι. Και οι δύο αποκαλύφθηκαν στον καθαρισμό του 1985 ως το 1987.
Από πού να ξεκινήσω τη διαδρομή στη Βασιλική Κινστέρνα;
Πάνω από τη γη, στο Μίλιον: τον μοναχικό μαρμάρινο πεσσό μέσα σε έναν βυθισμένο λάκκο στη βόρεια γωνία της πλατείας της Αγίας Σοφίας, δίπλα στην κινστέρνα. Παίξτε εκεί την πρώτη στάση, έπειτα κατεβείτε τη λίθινη σκάλα της νοτιοανατολικής πλευράς και ακολουθήστε τον διάδρομο ανάμεσα στις κολόνες προς τα βορειοδυτικά.
Περισσότερες ηχητικές ξεναγήσεις
Δημιουργία του Chiaro. Δεν συνδέεται με τη Βασιλική Κινστέρνα.