Przejdź do treści

Albertina · Wiedeń · Niezależny przewodnik

Audioprzewodnik po Albertinie,
pięć przystanków, za darmo.

Wszystkie pięć odtworzysz tutaj, bez aplikacji i bez karty z kodem. Potem skieruj Chiaro na kolejną salę albo kolejny obraz na poziomie 2, a opowie ci o nim na podstawie zdjęcia.

Pobierz w App Store

Stworzone przez Chiaro. Bez powiązań z dyrekcją Albertiny.

9:41

Habsburskie sale reprezentacyjne

Albertina, Wiedeń

0:00 2:40
Przystanek 1 z 5

Pięć przystanków · 11 min słuchania

Pięć przystanków, jedna trasa,
w kolejności, w jakiej je zobaczysz.

Pięć przystanków, dwa piętra, jeden pałac. Zaczynasz na poziomie 1, w habsburskich salach reprezentacyjnych, arcyksiążęcych apartamentach, które muzeum przez osiemdziesiąt lat wykorzystywało jako biura, a potem wchodzisz na poziom 2, do czterech obrazów: konia namalowanego przez siedemnastoletniego Toulouse-Lautreca, Wenecji Signaca, Modiglianiego i na koniec dwumetrowego stawu Moneta. Około jedenastu minut słuchania i dwadzieścia minut chodzenia, jeśli winda jest wolna.

Wszystko na tej stronie pochodzi z internetowej bazy zbiorów samej Albertiny i z drugiego źródła. Ekspozycja w salach kolekcji Batlinerów co jakiś czas się zmienia, a sale reprezentacyjne mogą być odgrodzone z powodu imprezy, więc ostatnie słowo należy do tabliczki na ścianie. Jeśli mówi co innego niż my, napisz do nas.

Przystanek 1 z 5 · Poziom 1, sale reprezentacyjne (Prunkräume)

Habsburskie sale reprezentacyjne

Louis Montoyer; wnętrza przebudował Joseph Kornhäusel · Skrzydło reprezentacyjne zbudowane w latach 1802–1804; wnętrza przebudowywane od 1822 roku; odrestaurowane w latach 1998–2003 · Dwadzieścia sal z jedwabnymi obiciami ścian, żyrandolami, kominkami i piecami kaflowymi, intarsjowanymi posadzkami i oryginalnymi meblami

Na co zwrócić uwagę

  • Biały piec kaflowy w rogu. Albertina zalicza kominki i piece do oryginalnego wyposażenia, które odrestaurowała.
  • Posadzka. Intarsjowany parkiet z kilku gatunków drewna, we wzorach, które zmieniają się z sali na salę.
  • Krzesła. Dużą część oryginalnych mebli zamówiono u wiedeńskiego stolarza Josefa Danhausera; po pierwszej wojnie światowej rozproszyły się po całym świecie, a odkupiono je podczas restauracji w latach 1998–2003.
  • Jedwab na ścianach, zamówiony w Lyonie w ramach wyposażenia, za które książę Albert zapłacił w latach 1802–1804.
Transkrypcja (2:40)

Drzwi są białe ze złotem, podłoga pod twoimi stopami to intarsjowane drewno ułożone we wzór, który w następnej sali będzie już inny, a gdzieś w rogu stoi biały piec kaflowy, jak mała kolumna. Jesteś w prywatnym mieszkaniu, a nie w galerii. Przez mniej więcej sto lat w tym budynku naprawdę mieszkali habsburscy arcyksiążęta i arcyksiężniczki, a dwadzieścia ich pokojów przetrwało.

Zbudował je człowiek, który chciał, żeby cesarz go zauważył. Książę Albert Sasko-Cieszyński i jego żona, arcyksiężniczka Maria Krystyna, uciekli z Niderlandów Austriackich w 1792 roku, kiedy wojna i rewolucja dotarły do Brukseli. Cesarz Franciszek Drugi podarował im ten pałac na bastionie Augustianów w 1794 roku. Albert najpierw urządził go dla swojej kolekcji grafik i rysunków oraz dla biblioteki, a potem, między 1802 a 1804 rokiem, dobudował całe skrzydło reprezentacyjne, z fasadą długą na sto pięćdziesiąt metrów, zwróconą prosto na sąsiedni Hofburg.

Spójrz, co przywieźli ze sobą. Meble, okiennice i boazerie przewieziono z ich pałacu w Laeken pod Brukselą i wbudowano w nowe sale, a do tego doszły jedwabne obicia ścian zamówione w Lyonie, intarsjowane posadzki i złocone kryształowe żyrandole. Architektem rozbudowy był Louis Montoyer i od tamtej pory pałac bezpośrednio styka się z Hofburgiem. Po śmierci Alberta w 1822 roku dom przeszedł na jego spadkobiercę, arcyksięcia Karola, którego Austria pamięta jako zwycięzcę spod Aspern. To on zlecił Josephowi Kornhäuselowi przebudowę wnętrz. Szerokie schody ze sfinksami, o stopniach z twardego białego kamienia Kaiserstein, pochodzą z tamtej przebudowy.

Potem sale zniknęły. W 1919 roku budynek i kolekcja przeszły na własność Republiki, a w 1920 roku wszystkie te sale reprezentacyjne zamknięto dla zwiedzających i urządzono w nich biura, bibliotekę i magazyny. Przez osiemdziesiąt lat jedwab i intarsje traktowano jak zwykłą ścianę i podłogę. W marcu 1945 roku w pałac trafiły bomby, a po wojnie połatano go skromnie, bez ozdób.

Stoisz więc w czymś, co odzyskano. Podczas przebudowy między 1998 a 2003 rokiem klasycystyczne sale po raz pierwszy od ośmiu dekad odrestaurowano, a muzeum zaczęło szukać oryginalnych mebli. Zamawiał je u wiedeńskiego stolarza Josefa Danhausera najpierw książę Albert, a potem arcyksiążę Karol, a po pierwszej wojnie światowej rozproszyły się po całym świecie. Dużą część udało się odkupić. Podczas wykopów pod budynkiem odkryto też rzymskie cmentarzysko z ponad stu trzydziestoma grobami, przez które prace na jakiś czas stanęły. Kiedy sale wreszcie otwarto, po raz pierwszy w historii domu stały się dostępne dla wszystkich.

Przystanek 2 z 5 · Poziom 2, Od Moneta do Picassa. Kolekcja Batlinerów

Biały koń Gazela

Henri de Toulouse-Lautrec · 1881 · Olej na płótnie, 61 × 49,5 cm

Na co zwrócić uwagę

  • Sygnatura w prawym górnym rogu. Widnieje tam Monfa 1881, nazwisko rodowe, a nie Lautrec.
  • Pysk konia na krawędzi drzwi. Koń skubie drewno swojego boksu i właśnie po tym widać, że się nudzi i jest zamknięty.
  • Biała sierść, która nie jest biała. W cieniu przechodzi w jasny błękit, na tle drzwi i tła namalowanych tym samym ciepłym brązem.
Transkrypcja (1:49)

Biały koń wypełnia prawie całe płótno. Łeb opuszczony, uszy postawione, pysk oparty o górną krawędź drzwi stajni. Obraz ma sześćdziesiąt jeden na czterdzieści dziewięć i pół centymetra, a ten, kto go namalował, miał siedemnaście lat.

Henri de Toulouse-Lautrec spędził lato 1881 roku w zamku du Bosc pod Albi, gdzie jego rodzina często spędzała wakacje, a Gazela była jednym z koni ze stadniny hrabiów de Céleyran, rodziny jego matki. Do malarstwa doprowadził go wypadek, a właściwie dwa. Ciężkie złamania kości w 1878 i 1879 roku na długo przykuły go do łóżka i w końcu zniekształciły mu nogi, i właśnie w czasie tej choroby ujawnił się jego talent. Przyjaciel rodziny, malarz koni i scen myśliwskich René Princeteau, dał mu pierwsze lekcje, i przez lata rysował i malował przede wszystkim psy i konie.

Teraz znajdź napis w prawym górnym rogu. Nie ma tam słowa Lautrec. Jest Monfa i data. Monfa było jednym z dodatkowych nazwisk starego rodu z południa Francji, z którego pochodził, i tym nazwiskiem podpisywał wczesne prace. Tego samego lata namalował tego konia jeszcze raz, tym razem z profilu.

A teraz zobacz, co naprawdę dostrzegł. Zwierzę jest zamknięte w ciasnym boksie i wcale nie przyjmuje tego spokojnie. Uszy nastawione, oko czujne, a pysk gryzie drewno drzwi. To znudzone, zamknięte zwierzę, i siedemnastoletni chłopak uchwycił to bezbłędnie.

Drugą niespodzianką jest kolor, bo jest go tak mało. Drzwi i całe tło za koniem utrzymane są w tym samym ciepłym brązie, więc nic nie walczy o twoją uwagę. A biel sierści nie jest bielą. To chłodna biel, która wszędzie tam, gdzie nie dociera światło, przechodzi w jasny błękit, i dlatego koń wydaje się pełną bryłą, a nie dziurą w obrazie. Oto on: chłopak w stajni na południu Francji, który bezbłędnie oddaje pysk konia.

Przystanek 3 z 5 · Poziom 2, Od Moneta do Picassa. Kolekcja Batlinerów

Wenecja, różowy obłok

Paul Signac · 1909 · Olej na płótnie, 73 × 92 cm

Na co zwrócić uwagę

  • Farba z odległości ramienia. Osobne, kwadratowe dotknięcia pędzla, nigdy niemieszane; woda scala się dopiero, kiedy się cofniesz.
  • Zieleń w żaglach i kadłubach. To różowy obłok nad nimi rzuca na łodzie te szmaragdowe odcienie cienia.
  • Kościół za masztami po prawej. To San Giorgio Maggiore Palladia, a obok niego smukła wieża.
Transkrypcja (2:01)

Najpierw podejdź blisko, bliżej, niż wypada. Woda przed tobą nie jest wodą. To kilka tysięcy osobnych prostokącików farby, położonych obok siebie i nigdy niezmieszanych, w błękicie, zieleni i różu, który nie ma czego szukać w lagunie. A teraz cofnij się o cztery, pięć kroków, i całość scala się w wieczór w Wenecji.

Paul Signac namalował ten obraz w 1909 roku i jest jednym z dwóch ludzi, którzy wypracowali tę metodę. Po kilku wczesnych próbach w duchu impresjonizmu związał się w 1884 roku z Georges’em Seuratem, starszym od niego o cztery lata, który razem ze starzejącym się Pissarrem tworzył trzon neoimpresjonizmu. Seurat był introwertykiem i trzymał kolegów na dystans. Signac był jego przeciwieństwem i postanowił objaśniać i szerzyć nową metodę każdemu, kto chciał słuchać. W 1898 i 1899 roku opublikował traktat, w którym dowodził, że całe to podejście wywodzi się z teorii barw Delacroix. Seurat zmarł młodo, już w 1891 roku, i Signac był wtedy głównym rzecznikiem ruchu.

Był też zapalonym żeglarzem, który wypływał swoją łodzią na dalekie wody, i żaden malarz jego pokolenia nie wracał do portów tak często jak on. Wenecję zobaczył po raz pierwszy w 1904 roku, a wrócił tam w marcu 1908 roku.

To, na co patrzysz, to kotwicowisko przy Giudecce, a po drugiej stronie wody wyspa San Giorgio Maggiore w ostatnim świetle dnia. Fasada kościoła jest dziełem Palladia, a obok stoi smukła wieża. Nad nimi unosi się obłok, od którego obraz wziął nazwę, i oto coś, co warto sprawdzić na własne oczy: to właśnie ten róż kładzie szmaragdową zieleń w cieniach łodzi na pierwszym planie. Zasłoń obłok dłonią, a zielenie przestaną mieć sens.

Jedna poprawka do tego, co podpowiada ci oko. Ten obraz nie powstał na miejscu. Przy formacie siedemdziesiąt trzy na dziewięćdziesiąt dwa centymetry trudno to sobie wyobrazić. Signac zrobił studia w Wenecji, a płótno zbudował z tych notatek w pracowni w następnym roku, i dlatego światło jest w nim o wiele bardziej zdecydowane niż w jakikolwiek prawdziwy wieczór.

Przystanek 4 z 5 · Poziom 2, Od Moneta do Picassa. Kolekcja Batlinerów

Półakt kobiecy

Amedeo Modigliani · 1918 · Olej na płótnie, 100 × 65,3 cm

Na co zwrócić uwagę

  • Oczy. Płaskie, niebieskoszare migdały bez źrenic, część twarzy sprowadzonej do maski.
  • Koszula. Nie zdjęła jej i dlatego muzeum podaje dla tego obrazu także tytuł Młoda kobieta w koszuli.
  • Sygnatura w prawym górnym rogu, wpisana w zieleń tła.
Transkrypcja (2:10)

Większość ludzi najpierw zauważa oczy, bo nic w nich nie ma. Płaskie, niebieskoszare migdały, bez źrenic, bez kierunku spojrzenia. Głowa przechyla się na bok, szyja jest dłuższa niż jakakolwiek szyja, a twarz wygładzono do czegoś, co znacznie bardziej przypomina maskę niż portret.

To odzywa się w nim rzeźbiarz. Amedeo Modigliani urodził się w Livorno, wykształcił się na malarza akademickiego, przyjechał do Paryża i między 1909 a 1914 rokiem pracował tam głównie jako rzeźbiarz w kamieniu. Surowe, archaiczne, przesadnie wydłużone formy, które ciosał w tamtych latach, nigdy go nie opuściły. Kiedy wrócił do malarstwa, dalej rzeźbił, tyle że farbą olejną.

Ta kobieta należy do niewielkiej grupy obrazów, które namalował w 1918 roku, przedstawiając tę samą rudowłosą modelkę w różnych pozach. Jej imię nie przetrwało. Obraz funkcjonuje też pod dwoma innymi tytułami, Młoda kobieta w koszuli i Mleczarka, i oba wskazują na to samo. Przyjrzyj się jeszcze raz: ona nie jest rozebrana. Wciąż ma na sobie koszulę i jedną ręką przytrzymuje ją na piersi, a ten gest jest tak skromny, że dziś naprawdę trudno zrozumieć, dlaczego takie obrazy budziły zgorszenie. A budziły.

Nie prowokował dla samej prowokacji. Według odczytania samej Albertiny świadomie sięgał wstecz: do madonn Botticellego, czystych i uwodzicielskich zarazem, do Fornariny Rafaela, do Wenus Tycjana i do odalisek Ingres’a. Do tej tradycji dodał Egipt i Afrykę: płaską, frontalną, hieratyczną stylizację, którą pokochał w muzealnych salach rzeźby.

Zostały mu dwa lata życia, kiedy to malował, a sprawy dopiero co stały się odrobinę łatwiejsze. W 1916 roku zaprzyjaźnił się z młodym polskim pisarzem, Leopoldem Zborowskim, który został jego marszandem i wreszcie pozwolił mu malować na pełen etat; wcześniej jego położenie było rozpaczliwe. Sąsiadem Modiglianiego w starej pralni na Montmartrze, którą nazywano Bateau-Lavoir, był pisarz Max Jacob, żyjący wśród Picassa, Soutine’a i Modiglianiego, który rozumiał ich wszystkich najlepiej. Jacob uważał, że ponieważ Modigliani od dzieciństwa w Livorno był biedny, wszystko w nim, łącznie z dumą i czarnymi nastrojami, było skierowane ku jednemu: ku czystości w sztuce.

Przystanek 5 z 5 · Poziom 2, Od Moneta do Picassa. Kolekcja Batlinerów

Staw z nenufarami

Claude Monet · Około 1917–1919 · Olej na płótnie, 100 × 200 cm

Na co zwrócić uwagę

  • Jasny prześwit przy samej lewej krawędzi. To odbite światło nieba i jest jedyne; ciemne odbicia zajmują prawie trzy czwarte prawej części obrazu.
  • Znak w lewym dolnym rogu. Widnieje tam Claude Monet, ale to stempel spadkobierców przyłożony po jego śmierci, a nie jego własna ręka.
  • Brak horyzontu. Żadnego brzegu, nieba ani dalekiej krawędzi: całe dwa metry to woda widziana z góry.
Transkrypcja (2:26)

Dwa metry szerokości, metr wysokości i nigdzie horyzontu. Żadnego brzegu, żadnego nieba, żadnej dalekiej krawędzi. Patrzysz prosto w dół, w wodę, a jedyne, co mówi ci, że nad nią jest jakiś świat, to jasny prześwit przy samej lewej krawędzi, w którym odbija się niebo. Cała reszta, prawie trzy czwarte prawej strony, to ciemne odbicie, po którym pływają liście nenufarów.

To Giverny, miejscowość na północ od Paryża, gdzie Claude Monet spędził ostatnie dziesięciolecia i zawęził swoje tematy niemal do zera: ogród kwiatowy i staw, który kazał urządzić według japońskich wzorów. Aż do śmierci w 1926 roku nenufary były w centrum wszystkiego, co tworzył.

To płótno miało swoje przeznaczenie. Od 1914 roku Monet malował staw na bardzo dużych panelach i chciał je pokazać w sali zbudowanej według jego własnego pomysłu. Dzień po zawieszeniu broni w 1918 roku postanowił zadedykować te grandes décorations, czyli wielkie dekoracje, swojemu przyjacielowi Georges’owi Clemenceau, premierowi Francji, i podarować je państwu. Nie dożył tej sali. Cykl trafił do niej rok po jego śmierci, w 1927 roku: do dwóch owalnych sal Musée de l’Orangerie w ogrodzie Tuileries.

Ten obraz jest jedną z wielu prac, którymi przygotowywał tę dekorację. W kwietniu 1918 roku Monet zamówił dwadzieścia płócien dokładnie tego formatu, sto na dwieście centymetrów, i przez kolejne dwa lata malował je jedno po drugim. Ten układ podobał mu się na tyle, że powtórzył go niemal wiernie na dwóch kolejnych płótnach, z których jedno zostawił niedokończone, i powiększył do prawej części ogromnego tryptyku, który wisi dziś w nowojorskim Muzeum Sztuki Nowoczesnej.

Zobacz więc, co robił. Nenufary nie są pośrodku. Światło jest po jednej stronie, ciemność po drugiej, i nigdzie nie ma linii, na której mogłoby oprzeć się oko. Odbicie i rzeczywistość zlały się w jedną powierzchnię, więc ciemna masa po prawej jest naraz odbitym krajobrazem i smugą farby leżącą na wodzie. Katalog samej Albertiny mówi to wprost: zniesienie symetrii, brak horyzontu, stopienie odbicia z rzeczywistością, wszystko to wskazuje daleko poza impresjonizm.

I ostatnia rzecz, w lewym dolnym rogu. Jest tam sygnatura, Claude Monet, i to nie jest sygnatura. To stempel spadkobierców, odciśnięty w farbie już po jego śmierci, na płótnie, którego nigdy nie uznał za skończone. Ten obraz wciąż wygląda nowocześnie po części dlatego, że nikt nigdy nie zdecydował, że jest gotowy.

Niezależny przewodnik · Chiaro

Skieruj Chiaro na wszystko w Albertinie.

To tylko pięć przystanków, a w Albertinie czeka jeszcze dziewiętnaście sal reprezentacyjnych i całe piętro obrazów, o których jeszcze nic nie wiesz. Skieruj aparat na cokolwiek, na piec kaflowy, na Kirchnera dwie sale dalej, na sfinksy przy schodach, a aplikacja powie ci, co to jest, i odpowie na głos na kolejne pytania, kiedy wciąż tam stoisz.

Kto mieszkał w tych salach?Dlaczego nie ma źrenic?Czy to własnoręczny podpis Moneta?

Przed wizytą

01

Dojazd

Albertinaplatz 1, 1010 Wiedeń, w śródmieściu, między Operą Państwową, Kärntnerstraße a Hofburgiem. Jest jedno główne wejście, na górze, na bastionie dawnych murów miejskich; z Albertinaplatz wjedziesz tam zewnętrzną windą albo ruchomymi schodami, a kasy są na tym samym poziomie co drzwi.

Metro U1, U2 i U4 do stacji Karlsplatz/Oper albo U3 do Stephansplatz. Tramwaje 1, 2, D, 62 i 71 oraz kolejka Lokalbahn Wien-Baden zatrzymują się na przystanku Kärntner Ring/Oper. Autobus 2A staje przy samej Albertinie.

02

Bilety

  • Nie ma dnia zamknięcia. Albertina podaje, że jest otwarta codziennie od 10:00 do 18:00, a w środy i piątki do 21:00.
  • Zamknięte bywają sale reprezentacyjne. Muzeum prosi o wyrozumiałość, bo przy złej pogodzie, ze względów konserwatorskich albo z powodu imprezy bywają dostępne tylko częściowo, i podaje numer telefonu, pod którym można sprawdzić sytuację danego dnia.
  • Dzieci poniżej 19 lat wchodzą za darmo, a zwiedzający poniżej 26 lat płacą cenę ulgową.
  • Albertina i ALBERTINA MODERN przy Karlsplatz to dwa osobne budynki z dwoma osobnymi biletami. Oba obejmuje tylko bilet łączony, więc sprawdź, który kupujesz.
Oficjalne bilety →
03

Oficjalny audioprzewodnik

Własny przewodnik Albertiny to przewodnik na smartfon, a nie wypożyczane urządzenie. Kupujesz kartę z kodem, skanujesz wydrukowany na niej kod QR i trasa otwiera się w twoim telefonie bez instalowania aplikacji: pięć euro za budynek, bezpłatnie dla Przyjaciół Albertiny, z osobnymi trasami po habsburskich salach reprezentacyjnych i po wystawie Od Moneta do Picassa. Nasz jest innego rodzaju. Nic do kupienia, nic do odebrania przy ladzie, pięć dzieł zamiast całego piętra, i działa, zanim jeszcze kupisz bilet.

Oficjalna strona →

Pytania

Czy jest bezpłatny audioprzewodnik po Albertinie?

Tak, to ta strona. Pięć nagrań odtwarza się prosto w przeglądarce, którą już trzymasz w ręku, nie trzeba nic kupować ani odbierać przy ladzie, a każde słowo jest spisane poniżej, gdyby w sali było za głośno, żeby słuchać. Szóste dzieło i wszystkie kolejne sfotografuj, a dalej poprowadzi cię aplikacja Chiaro.

Ile kosztuje oficjalny audioprzewodnik Albertiny?

Pięć euro za budynek w cenie normalnej, trzy euro za wersję w austriackim języku migowym i bezpłatnie dla Przyjaciół Albertiny. To nie jest urządzenie: kupujesz kartę z kodem, skanujesz jej kod QR i trasa odtwarza się w twoim telefonie. Są trasy po habsburskich salach reprezentacyjnych i po wystawie Od Moneta do Picassa, a kupioną trasę można odtwarzać do zamknięcia tej wystawy.

Gdzie w Albertinie jest Młody zając Dürera?

Zwykle nigdzie, gdzie można by przed nim stanąć. Zając to akwarela na papierze, a szkody, jakie światło wyrządza papierowi, są nieodwracalne, dlatego prace Dürera z Albertiny leżą w magazynie i wychodzą z niego tylko na wybrane wystawy. W 2026 roku Zając był na jubileuszowej wystawie Collecting for the Future, która trwa do 11 października; potem zakładaj, że wrócił do magazynu. Przed wizytą sprawdź aktualne wystawy muzeum i nie układaj zwiedzania pod niego.

Czy Albertina jest zamknięta w poniedziałki?

Nie. Muzeum podaje, że jest otwarte codziennie od 10:00 do 18:00, a w środy i piątki do 21:00. Jedyna część, która w danym dniu może być zamknięta, to sale reprezentacyjne: Albertina czasem zamyka je całkowicie lub częściowo z powodu imprezy albo, ze względów konserwatorskich, przy złej pogodzie.

Ile czasu zajmuje zwiedzanie Albertiny?

Te pięć przystanków to około jedenastu minut nagrań i mniej więcej dwadzieścia minut chodzenia po dwóch piętrach. Albertina pokazuje też jednocześnie kilka wystaw czasowych na poziomach 0, 1 i 2, więc większość zwiedzających zostaje znacznie dłużej.

Czy mój bilet obejmuje też Albertina Modern?

Nie. Albertina przy Albertinaplatz i ALBERTINA MODERN przy Karlsplatz to osobne budynki z osobnym wstępem, oddalone od siebie o mniej więcej dziesięć minut pieszo. Oba, a do tego Albertinę w Klosterneuburgu, obejmuje bilet łączony za 29,90 €.

Więcej audioprzewodników

Stworzone przez Chiaro. Bez powiązań z dyrekcją Albertiny.