Przejdź do treści

Zamek Chambord · Chambord · Niezależny przewodnik

Audioprzewodnik po zamku Chambord,
pięć przystanków, za darmo.

Rozpoczęty w 1519 roku dla Franciszka I, położony pośród 5440 hektarów lasu otoczonego murem i wciąż bez znanego architekta. Posłuchaj tu o pięciu jego miejscach, potem sfotografuj dowolny inny zakątek, a resztą zajmie się Chiaro.

Pobierz w App Store

Stworzone przez Chiaro. Bez powiązań z zarządcą zamku Chambord.

9:41

Fasada północno-zachodnia zza rzeki Cosson

Zamek Chambord

0:00 2:20
Przystanek 1 z 5

Pięć przystanków · 13 min słuchania

Pięć miejsc, jedna trasa,
w kolejności, w jakiej je zobaczysz.

Kto zaprojektował Chambord, wciąż nie wiadomo, a nasz bezpłatny audioprzewodnik po zamku Chambord idzie tym tropem, na własną rękę, od brzegu kanału aż po dach. Zaczynasz w parku, na ścieżce wzdłuż kanału po drugiej stronie rzeki Cosson, naprzeciw fasady północno-zachodniej, gdzie bilet nie jest potrzebny. Potem, już z biletem, wchodzisz od strony placu Saint-Louis i na środku parteru donżonu stajesz przy podwójnych schodach spiralnych; wspinasz się nimi do rzeźbionych sklepień drugiego piętra, wychodzisz na tarasy u stóp wieży latarni i kończysz po ogrodowej stronie dachu, patrząc wzdłuż kanału w głąb lasu. W sumie około trzynastu minut słuchania. Parkingi są 600–850 metrów od zamku, a na brzeg kanału jest od pawilonu recepcyjnego kawałek spacerem.

Godziny otwarcia, ceny, zamknięte sale i informacje o HistoPadzie pochodzą z chambord.org, strony prowadzonej przez Domaine national de Chambord, oraz z publikowanej tam mapy posiadłości, a historia opiera się na stronach samej posiadłości oraz na angielskiej i francuskiej Wikipedii. Sale w Chambord bywają zamykane do renowacji, a niemal całe skrzydło Franciszka I pozostaje zamknięte na czas remontu. Jeśli tablica w donżonie mówi co innego niż ta strona, rację ma tablica; napisz do nas, a poprawimy stronę.

Przystanek 1 z 5 · W parku, na ścieżce wzdłuż kanału po drugiej stronie rzeki Cosson, przodem do fasady północno-zachodniej, za wodą i ogrodami francuskimi; teren ogólnodostępny, bez biletu

Fasada północno-zachodnia zza rzeki Cosson

Zbudowany dla Franciszka I (1494–1547) przez mistrzów murarskich, wśród nich Jacques'a Sourdeau, Pierre'a Nepveu i Denisa Sourdeau; nazwisko architekta się nie zachowało; skrzydło kaplicy i obwód murów zadaszone za Ludwika XIV (1638–1715) · Donżon rozpoczęty w 1519 roku; skrzydła dobudowywane od około 1526 roku; ukończony za Ludwika XIV · Wapień tuffeau i łupek; 56 m do szczytu wieży latarni, sale donżonu długie na 18 m i szerokie na 9 m

Na co zwrócić uwagę

  • Dwie okrągłe wieże donżonu pośrodku fasady, a po obu stronach długie skrzydło biegnące do wieży narożnej. Najpierw powstał donżon; skrzydła dobudowano wokół niego od około 1526 roku.
  • Linia dachu: kominy, wieżyczki schodowe i lukarny stłoczone nad gładkimi murami, a pośrodku wieża latarni, najwyższy punkt zamku, 56 metrów.
  • Siatka na murach: poziome gzymsy i płaskie pilastry. To włoska połowa budowli; tłum na dachu to połowa gotycka.
Transkrypcja (2:20)

Stoisz po drugiej stronie wody i stąd Chambord robi coś, co nie do końca udaje się żadnemu innemu zamkowi nad Loarą: wygląda jak miasteczko, które ktoś postawił na trawniku. Mury są gładkie. Wszystko dzieje się na dachu. Henry James pisał, że tutejsze wieże, kopuły, szczyty, latarnie i kominy przypominają bardziej iglice miasta niż wystające elementy jednej budowli, i z tego brzegu widać dokładnie, co miał na myśli.

Zacznij od środka. Bryła z dwiema wielkimi okrągłymi wieżami naprzeciw ciebie to donżon i w pierwszych latach budowy to on był całym zamysłem: kwadratowy pałac z wieżą w każdym narożniku, rozpoczęty dla Franciszka Pierwszego. Szóstego września 1519 roku jego szambelan, François de Pontbriand, otrzymał rozkaz rozpoczęcia prac. Wojna we Włoszech przerwała budowę, pieniędzy ubywało, fundamenty w tym podmokłym gruncie sprawiały kłopot i w 1524 roku mury ledwie wystawały ponad ziemię. Potem król przegrał bitwę pod Pawią i ponad rok spędził w niewoli, najpierw we Włoszech, potem w Madrycie. Kiedy wrócił, około 1526 roku, zmienił plan: wokół donżonu dobudowano dwa skrzydła i otoczony murem dziedziniec, i to właśnie te długie skrzydła biegnące po obu twoich stronach do wież narożnych.

A teraz pytanie, na które nikt nie zna odpowiedzi: kto to zaprojektował? Żaden plan ani tekst z epoki nie wymienia architekta, a dokumenty budowy rozproszono lub zniszczono pod koniec osiemnastego wieku. Zarząd posiadłości mówi tyle, że w budowli widać wpływ Leonarda da Vinci, a ten spór należy do schodów, czyli do następnego przystanku.

Przyjrzyj się, jak rozrysowano mury: poziome gzymsy między kondygnacjami, płaskie pilastry wznoszące się między oknami. Ta część jest włoska. Okrągłe wieże, fosa i obwód murów to jej przeciwieństwo, celowe wspomnienie warownego zamku, ponad trzydzieści lat po tym, jak artyleria uczyniła takie zamki bezużytecznymi. Zarząd posiadłości czyta je jako alegorię: ostatni król rycerz przebiera swój pałac za twierdzę, której nie potrzebował.

A woda przed tobą to druga połowa tej historii. Franciszek chciał ujarzmić rzekę Cosson, która zamieniła to miejsce w bagno, a nawet myślał o tym, żeby sprowadzić tu wodę z samej Loary. Nigdy do tego nie doszło. Prostowanie rzeki zaczęło się ponad półtora wieku później, za Ludwika Czternastego. W czerwcu 2016 roku rzeka Cosson wylała do fosy, zamek był zamknięty przez sześć dni i ten jeden raz wyrastał prosto z wody, tak jak wyobrażał to sobie jego budowniczy.

Przystanek 2 z 5 · Parter donżonu, pośrodku, tam gdzie spotykają się cztery westybule krzyża greckiego

Podwójne schody spiralne

Zbudowane dla Franciszka I (1494–1547) przez mistrzów murarskich, których nazwiska się nie zachowały; projekt przypisuje się Leonardowi da Vinci (1452–1519), co jest atrybucją sporną, albo Domenicowi da Cortona · Od 1519 roku · Wapień tuffeau; dwa splecione biegi wokół otwartego rdzenia, wznoszące się przez trzy kondygnacje aż na tarasy, na skrzyżowaniu czterech sal o szerokości 9 m i długości 18 m

Na co zwrócić uwagę

  • Otwory w pustym rdzeniu. Spójrz przez nie w górę, a zobaczysz ludzi na drugim biegu, których po drodze nie spotkasz.
  • Kapitele na filarach schodów, wyrzeźbione jako zwoje liści, w których mieszkają małe postacie.
  • Światło dnia wpadające do rdzenia przez wielkie okna czterech sal.
Transkrypcja (2:53)

Stań tam, gdzie spotykają się cztery wielkie sale, i spójrz na to, co stoi pośrodku. Nie przylega do ściany i nie jest schowane w wieży na fasadzie, gdzie w tamtych czasach było miejsce schodów: słynne schody w Blois są na zewnątrz budynku. Te stoją w samym środku donżonu, na skrzyżowaniu czterech sal, każdej długiej na osiemnaście metrów i szerokiej na dziewięć, a cały budynek zaplanowano wokół nich. Zarząd posiadłości nazywa je kręgosłupem zamku. Wszystko obraca się wokół nich i dostosowuje do ich rozmiarów.

A teraz sztuczka. Są tu dwie klatki schodowe, nie jedna. Dwa biegi wiją się wokół tego samego pustego rdzenia, jeden nad drugim, jak dwie nitki skręconej liny. Jeśli wejdziesz jednym, a przyjaciel drugim, przez całą drogę w górę będziecie się widzieć przez otwory w rdzeniu i nigdy się nie spotkacie. Spróbuj. Zarząd posiadłości mówi, że zwiedzający albo zachwycają się tą zabawą, albo wpadają przez nią w rozpacz, a ludzie bawią się w nią od szesnastego wieku.

Spójrz w górę, do wnętrza rdzenia, przez jeden z tych otworów. Światło dnia wpada do niego przez wielkie okna czterech sal, a na wysokości tarasów schody zwężają się w jedną spiralę, która biegnie dalej aż na szczyt wieży latarni.

Kto więc to wymyślił? Tu trzeba nie ufać nikomu, kto brzmi pewnie, bo atrybucja jest sporna. Leonardo da Vinci przybył do Francji w 1516 roku na zaproszenie Franciszka Pierwszego jako pierwszy malarz, architekt i inżynier króla, a wśród jego rysunków są schody o podwójnej spirali i budowle na planie krzyża greckiego. Zarząd posiadłości nazywa schody inspirowanymi przez Leonarda i mówi, że ich pomysł przywodzi na myśl jego szkice. Ale Leonardo zmarł w 1519 roku w Clos Lucé w Amboise, kilka miesięcy przed rozpoczęciem budowy, i żaden dokument go z nią nie łączy. Pierwotny projekt przypisuje się też, z zastrzeżeniami, włoskiemu architektowi Domenicowi da Cortona, którego drewniany model Chambord przetrwał na tyle długo, że w siedemnastym wieku go przerysowano, a ten model pokazywał coś zupełnie innego: dwa proste biegi obok siebie w jednym ramieniu krzyża. Pomysł, że za budowlą stał Leonardo, wysunął w 1913 roku Marcel Reymond. Wielu badaczy zgadza się dziś, że odpowiadał on przynajmniej za te schody. Nie zostało to dowiedzione i spór wciąż trwa.

Jest też dziwniejsza możliwość. Dwaj archeolodzy, Jean-Sylvain Caillou i Dominic Hofbauer, odkryli, że część asymetrii donżonu pochodzi z pierwszego planu, porzuconego wkrótce po rozpoczęciu prac, w którym cała budowla obracała się wokół schodów jak skrzydła wiatraka. Gdyby go zrealizowano, schody mogłyby mieć cztery biegi zamiast dwóch. Nigdy do tego nie doszło, a jednak angielski pamiętnikarz John Evelyn opisał tutejsze schody z czterema wejściami, którymi cztery osoby mogły wchodzić, nie widząc się nawzajem inaczej niż przez małe otworki. Napisał też, że o ile pamięta, schody miały 274 stopnie, i nazwał je dziełem niezwykłym, ale znacznie bardziej kosztownym niż użytecznym czy pięknym.

Zanim zaczniesz się wspinać, spójrz na kapitele filarów schodów: zwoje liści, w których mieszkają małe postacie. Potem wybierz jeden bieg, a towarzysza wyślij drugim.

Przystanek 3 z 5 · Drugie piętro donżonu, w sali na planie krzyża wokół szczytu schodów

Sklepienia kasetonowe drugiego piętra

Wyrzeźbione dla Franciszka I (1494–1547) przez rzeźbiarzy, których nazwiska się nie zachowały; naprawione za Gastona Orleańskiego (1608–1660) · Przed 1539 rokiem; naprawione po 1639 roku · Wapień tuffeau, cztery obniżone sklepienia kolebkowe, każde z osiemdziesięcioma rzeźbionymi kasetonami, nad ramionami sali na planie krzyża, szerokiej na 9 m i długiej na 18 m

Na co zwrócić uwagę

  • Litera F w ramie z węzłowego sznura, w jednych kasetonach ukoronowana, w innych nie. Sznur był godłem Ludwiki Sabaudzkiej, matki króla.
  • Salamandry w dwóch nastrojach: plujące wodą na zły ogień albo połykające dobry. To dewiza Franciszka Pierwszego, nutrisco et extinguo.
  • Blade ślady osiemnastowiecznych złoceń i farby w kasetonach.
Transkrypcja (2:25)

Dwa piętra wyżej, a nagroda wisi nad głową. Odchyl głowę do tyłu. Każde ramię tej sali na planie krzyża przykrywa długie, niskie, spłaszczone sklepienie, w całości podzielone na kwadratowe kamienne kasetony, po osiemdziesiąt w każdym sklepieniu, a każdy z nich wyrzeźbiony w wysokim reliefie. Są cztery takie ramiona. To daje trzysta dwadzieścia kasetonów i prawie wszystkie mówią jedną z dwóch rzeczy.

Pierwsza to litera: F, od Franciszka, czasem z koroną, czasem bez, otoczona sznurem zawiązanym w węzły układające się w ósemki. Węzłowy sznur był godłem jego matki, Ludwiki Sabaudzkiej, i tutaj raz po raz oplata inicjał jej syna.

Druga to zwierzę, salamandra. Znajdź jedną. Jedne plują wodą, inne połykają płomienie, a razem odgrywają dewizę króla, nutrisco et extinguo: karmię się dobrym ogniem, a zły gaszę. Zarząd posiadłości odczytuje to uporczywe powtarzanie jako manifest: król zdecydowany odcisnąć swój znak na każdym, choćby ostatnim, suficie swojego donżonu.

Przyjrzyj się z bliska, a może dostrzeżesz w kasetonach blade ślady złota i koloru. Nie pochodzą z czasów Franciszka. Sklepienia złocono i malowano w osiemnastym wieku i odrobina tego przetrwała.

Te sklepienia także pracują na swoje utrzymanie. Dźwigają ciężar wybrukowanych tarasów tuż nad tobą i mieszczą część pomysłowego systemu odprowadzania deszczówki z dachu. Nie zawsze dawał sobie radę. Woda przeciekała i niszczyła rzeźby, a pierwszym, który zamek naprawił, był Gaston Orleański, brat Ludwika Trzynastego, który otrzymał Chambord razem z hrabstwem Blois w 1626 roku: za jego czasów naprawiono przeciekające tarasy, wieżę latarni i te rzeźbione sklepienia.

To piętro miało też inne życia. Maurycy Saski, marszałek Francji, dostał Chambord od Ludwika Piętnastego w 1745 roku w nagrodę za zwycięstwo pod Fontenoy. Żył tu, jak to ujmuje zarząd posiadłości, niczym władca, z własnym dworem i swoimi pułkami, a na tym drugim piętrze donżonu urządził teatr. Zmarł w zamku trzydziestego listopada 1750 roku.

I jeszcze jedno o miejscu, w którym stoisz. Ponieważ plan jest krzyżem, cztery apartamenty wpisane w narożniki każdego piętra donżonu są identyczne, więc z każdej strony budynku zobaczysz to samo. Zostało jeszcze jedno wejście po schodach, a kończy się ono na dachu.

Przystanek 4 z 5 · Tarasy donżonu, u szczytu podwójnych schodów spiralnych, u stóp wieży latarni

Tarasy i wieża latarni

Zbudowane dla Franciszka I (1494–1547) przez mistrzów murarskich, których nazwiska się nie zachowały; naprawione za Gastona Orleańskiego (1608–1660); tarasy odnawiane od 1998 roku pod kierunkiem Patricka Ponsota · Odwodnienie tarasów około 1537–38; wieża latarni z szesnastego wieku · Wapień tuffeau z inkrustacją z łupku; wieża latarni to najwyższy punkt zamku, 56 m, zwieńczony lilią

Na co zwrócić uwagę

  • Okrągłe medaliony na wieży latarni, w każdym ukoronowana salamandra wśród lilii.
  • Romby i krążki z łupku wprawione w jasny kamień kominów i lukarn, być może echo marmurowych inkrustacji w Pawii, gdzie król był więziony.
  • Lilia na samym szczycie latarni, 56 metrów nad ziemią.
Transkrypcja (2:24)

Wychodzisz na otwarte powietrze i zamek całkowicie zmienia charakter. Na dole fasady były powściągliwe, rozrysowane w siatkę. Tu na górze wszystko się wyrywa. Zarząd posiadłości opisuje to wrażenie jako pobyt w wiosce zawieszonej w niebie i to trafne słowa: wieżyczki schodowe, kominy, lukarny i małe latarnie z kopułkami tłoczą się wokół ciebie z każdej strony i prawie nie ma dwóch takich samych sąsiadów. Według jednego z wyliczeń jest tu jedenaście rodzajów wież i trzy typy kominów, rozstawionych bez żadnej symetrii.

Pośrodku tego wszystkiego stoi wieża latarni, wyrastająca prosto ze schodów, które masz właśnie za sobą. To najwyższy punkt zamku, 56 metrów nad ziemią, a na samym szczycie jest lilia, godło królów Francji. Znajdź okrągłe medaliony na jej bokach: w każdym ukoronowana salamandra wśród lilii, znowu stworzenie Franciszka Pierwszego, które tym razem składa podpis na tle nieba.

Spójrz teraz na sam kamień. Jasny tuffeau jest wszędzie inkrustowany łupkiem, pociętym w romby, krążki, kwadraty, półkola i trójkąty. Według jednej z interpretacji to echo inkrustacji z czarnego marmuru w kartuzji w Pawii, klasztorze, w którym Franciszek był więziony po klęsce. Jeśli to prawda, król umieścił wspomnienie swojej niewoli na własnym dachu.

Pod twoimi stopami jest technika, której nikt nie zauważa. Płyty posadzki są porowate. Leżą na siatce niskich kamiennych murków, stojących na sklepieniach z poprzedniego przystanku, i przepuszczają deszcz prosto na ukryty płaski dach z glazurowanych płytek, który odprowadza wodę do rynny, a nią na zewnątrz pod gzymsem. Było to we Francji coś nowego, zapewne z około 1537 lub 1538 roku, a kilka lat później powtórzono to w zamku Grignan. Zarząd posiadłości zalicza uszczelnienie tych tarasów do poszlak wskazujących na Leonarda.

Dach omal nie stracił swoich ozdób. Po rewolucji ołowiane pokrycia tarasów, latarni i wieżyczek zniknęły. W latach dziewięćdziesiątych dziewiętnastego wieku paryski warsztat artystycznych wyrobów z ołowiu, Monduit, który pracował też przy iglicy katedry Notre-Dame i przy Statui Wolności, wykonał nowe ołowiane ozdoby do latarni wież narożnych donżonu. Trzy wieże otrzymały swoje między 1895 a 1898 rokiem. Czwarta, wieża zachodnia, została nieukończona, gdy zmarł książę Parmy, a jej salamandry, kolumny i kandelabry przeleżały w skrzyniach w jednej z komnat zamku ponad sto lat, aż w 2016 roku skrzynie otwarto i wszystko okazało się w doskonałym stanie. Odnalazła się nawet lilia przeznaczona na szczyt tej wieży, w 2014 roku, w innym zamku, w Pierrefonds.

Przystanek 5 z 5 · Tarasy donżonu, od strony ogrodu, z widokiem na ogrody francuskie i wzdłuż ujętej w kanał rzeki Cosson

Widok z tarasów wzdłuż kanału rzeki Cosson

Mur parku ukończony przez Gastona Orleańskiego (1608–1660); taras i parter ogrodowy rozpoczęte około 1684 roku za Ludwika XIV (1638–1715) i ukończone od 1730 roku przez La Hitte'a, kontrolera Bâtiments du Roi, królewskiego urzędu budowlanego · Mur parku ukończony za Gastona Orleańskiego; parter ogrodowy około 1684–1734; ogrody obsadzone na nowo w latach 2016–17 · Park o powierzchni 5440 hektarów w obrębie muru długości 32 kilometrów; ogród francuski o powierzchni 6,5 hektara

Na co zwrócić uwagę

  • Prosta linia kanału rzeki Cosson biegnąca w głąb lasu: rzeka, którą chciał ujarzmić Franciszek Pierwszy, wyprostowana półtora wieku po nim.
  • Mur oporowy sztucznego tarasu, na którym leżą ogrody, rozpoczęty około 1684 roku, by wynieść zamek ponad powodzie.
  • Las z każdej strony: 5440 hektarów w obrębie jednego muru.
Transkrypcja (2:46)

Przejdź na ogrodową stronę tarasów i spójrz przed siebie. Po to zbudowano Chambord: nie dla miasteczka ani dla wioski, ale dla lasu, 5440 hektarów, największego otoczonego murem parku w Europie, w obrębie muru długiego na 32 kilometry. Franciszek Pierwszy postawił swój pałac na obfitujących w zwierzynę mokradłach Sologne dla polowań, a przez całe swoje panowanie spędził tu zaledwie pięćdziesiąt dni.

Znajdź prostą linię wody biegnącą od zamku między drzewa. To rzeka Cosson, która zamieniła ten grunt w bagno, a jej okiełznanie zajęło grubo ponad dwa stulecia. Od około 1684 roku, za Ludwika Czternastego, usypywano wokół zamku ziemię, by wynieść go ponad powodzie, wokół sztucznego tarasu pod tobą wzniesiono mury oporowe, a rzekę wyprostowano wzdłuż jego krawędzi. Potem prace stanęły. Wznowiła je malaria. Stanisław Leszczyński, wygnany król Polski i teść Ludwika Piętnastego, mieszkał tu w latach 1725–1733, a latem jego dwór trawiła gorączka. Od 1730 roku dokończono mosty, groble i mury tarasu, rzekę oczyszczono i poszerzono w kanał, a według rysunku z 1734 roku założono ogród francuski o powierzchni sześciu i pół hektara. W 1751 roku, wkrótce po śmierci Maurycego Saskiego, w donicach wzdłuż alejek rosło 250 ananasów, 121 drzewek pomarańczowych, jedno drzewko cytrynowe i jedno limonkowe. Dwa stulecia później został z tego sam trawnik, a w 2017 roku ogród obsadzono na nowo według osiemnastowiecznego projektu.

Z tym widokiem wiążą się dwie historie z drugiej wojny światowej. W 1939 roku paryskie muzea, a wśród nich Luwr, wywiozły swoje skarby w konwojach i Chambord stał się największym z osiemdziesięciu trzech składów, w których je ukryto: w czerwcu 1944 roku mieścił cztery tysiące metrów sześciennych skrzyń. Mona Lisa przyjechała dwudziestego ósmego sierpnia 1939 roku z pięćdziesięcioma innymi obrazami i została tylko kilka miesięcy. Ukryto tu także Wolność wiodącą lud Delacroix i arrasy z cyklu Dama z jednorożcem. A dwudziestego drugiego czerwca 1944 roku na zamkowy trawnik runął amerykański bombowiec B-24 Liberator. Same dzieła przetrwały wojnę bez szwanku.

Poprzednie stulecie obeszło się z budynkiem gorzej. W latach trzydziestych dziewiętnastego wieku amerykański poeta Henry Wadsworth Longfellow zastał go opuszczonym. „Wszystko jest smutne i opuszczone”, pisał, „a trawa porosła bruk dziedzińca”. Od 1930 roku zamek i park należą do państwa francuskiego, a stąd, z góry, ogarniesz wzrokiem wszystko, co przyszło razem z nimi: pałac, kanał i cały ten las, wciąż w obrębie jednego muru.

Niezależny przewodnik · Chiaro

Skieruj Chiaro na wszystko, co widzisz w zamku Chambord.

Według jednego z wyliczeń zamek ma 426 pomieszczeń i 282 kominki, a po apartamentach rozmieszczono kolekcję około 4500 przedmiotów; pięć przystanków to tylko cienki plasterek tej całości. Skieruj telefon na arras, rzeźbiony kapitel, komin na tarasach albo portret hrabiego Chambord, a Chiaro powie ci, co to jest, ustali, do którego króla czy marszałka należało, i będzie rozmawiać dalej, kiedy ty już zastanawiasz się nad następną rzeczą.

Czy te schody zaprojektował Leonardo?Skąd wszędzie salamandry?Gdzie ukryto Mona Lisę?

Przed wizytą

01

Dojazd

Château de Chambord, 41250 Chambord, Loir-et-Cher. Bilety sprzedaje Halle d'accueil, pawilon recepcyjny przy parkingach (P0 i P1 są 600 metrów od zamku, P2 750 metrów, P3 850 metrów). Wejście do zamku i ogrodów jest od strony placu Saint-Louis, naprzeciw wsi. Na pierwszy przystanek idź od pawilonu recepcyjnego do przystani łodzi i dalej ścieżką wzdłuż kanału po drugiej stronie rzeki Cosson.

Według zarządu posiadłości Chambord leży 80 minut pociągiem od Paryża: dojedź do stacji Blois-Chambord, a stamtąd linią 2 sieci autobusowej Rémi-41 (dworzec Blois, Chambord, Lamotte-Beuvron), za 3,30 euro w jedną stronę u kierowcy, albo taksówką, około 25 minut. Samochodem to niecałe dwie godziny na południe od Paryża i 25 minut od Blois: A10, zjazd 16 (Mer) lub 17 (Blois), A85, zjazd 13, albo A71, zjazd 3. Parking kosztuje 8 euro za dzień, płatne w automatach.

02

Bilety i wstęp

  • Pierwszy przystanek nic nie kosztuje. Sam park jest otwarty codziennie przez cały rok, a ścieżka wzdłuż kanału po drugiej stronie rzeki Cosson leży w części posiadłości oznaczonej jako ogólnodostępna. Wszystko od schodów wzwyż wymaga biletu do zamku i ogrodów.
  • Zwiedzający spoza Europejskiego Obszaru Gospodarczego płacą za bilet do zamku i ogrodów w 2026 roku 31 euro, a obywatele i mieszkańcy EOG 21 euro; bilety ulgowe kosztują 28,50 i 18,50 euro, a osoby poniżej 18 lat i obywatele UE poniżej 26 lat wchodzą za darmo. Ceny obowiązują do 31 grudnia 2026 roku, a bilety można kupić z wyprzedzeniem online na oficjalnej stronie.
  • Godziny zależą od pory roku, a drzwi otwierają się przez cały rok o 9:00. W długim sezonie, od 28 marca do 25 października 2026 roku, zamek zamyka się o 18:00, podobnie w czasie ferii bożonarodzeniowych, od 19 grudnia do 2 stycznia, z wyjątkiem Wigilii i sylwestra, kiedy zamyka się wcześniej, o 16:00; jesienią, od 26 października do 18 grudnia, zamknięcie jest o 17:00. Ostatnie wejście jest pół godziny przed zamknięciem. Oprócz 1 stycznia i 25 grudnia zamknięte są też niektóre poniedziałki poza sezonem; zarząd posiadłości podaje je na stronie z godzinami otwarcia.
  • Niemal całe skrzydło Franciszka I jest zamknięte od 2023 roku, a obecna lista zamkniętych sal obejmuje lapidarium, wozownię, komnatę króla i jego gabinet; żaden z pięciu przystanków nie jest wśród nich. Powerbank zostaw w domu: nie wolno go wnosić do zamku ani zostawiać w szafkach.
  • Na parter donżonu, a więc i do podnóża schodów, prowadzi rampa. Na drugie piętro i tarasy można się dostać tylko po schodach; dostosowana wersja HistoPada pokazuje je zwiedzającym, którzy nie mogą się wspinać.
Oficjalne bilety →
03

Oficjalny audioprzewodnik

Oficjalnym przewodnikiem zamku jest HistoPad, tablet odbierany na miejscu i przebudowany w 2026 roku, z Franciszkiem I w roli narratora: 16 stacji od parteru po drugie piętro, dziewięć rekonstrukcji 3D sal w ich dawnym wyglądzie, dwanaście języków i ponad półtorej godziny nagrań. Kosztuje 6,50 euro ponad cenę biletu wstępu albo 17 euro za zestaw trzech, a w paszporcie dziennym jest wliczony. W lipcu i sierpniu codziennie o 11:15 rusza godzinne oprowadzanie po angielsku, za które dorośli płacą 7 euro, a dzieci w wieku od 3 do 17 lat 4 euro, również ponad cenę biletu; przy wejściu rozdawana jest bezpłatna ulotka. Ta strona nie jest żadną z tych rzeczy: nic nie kosztuje, zaczyna się na brzegu kanału, zanim kasa w ogóle cię zobaczy, i podaje każdy tekst w całości dla tych, którzy na tarasach wolą czytać, niż słuchać.

Oficjalna strona →

Pytania

Czy jest bezpłatny audioprzewodnik po zamku Chambord?

Ta strona nim jest: pięć przystanków w dowolnej przeglądarce w telefonie, z których pierwszy możesz odtworzyć na brzegu kanału, zanim kupisz bilet, a pod każdym odtwarzaczem jest pełny tekst. Własny HistoPad zamku nie jest bezpłatny; kosztuje 6,50 euro ponad cenę biletu wstępu. Zarząd posiadłości rozdaje przy wejściu bezpłatną ulotkę i w jednej z sal na parterze wyświetla w pętli 20-minutowy film, a każdą salę czy przedmiot poza tymi pięcioma wystarczy sfotografować aplikacją Chiaro, żeby usłyszeć ich historię.

Czy mogę słuchać audioprzewodnika po zamku Chambord bez biletu?

Wszystkich pięciu przystanków możesz słuchać gdziekolwiek, ale tylko pierwszy jest pomyślany do słuchania bez biletu: leży przy ścieżce wzdłuż kanału po drugiej stronie rzeki Cosson, w parku otwartym codziennie. Schody, sklepienia drugiego piętra i tarasy są w donżonie i wymagają biletu do zamku i ogrodów, który w 2026 roku kosztuje 21 euro, jeśli jesteś obywatelem lub mieszkańcem Europejskiego Obszaru Gospodarczego, i 31 euro, jeśli nie jesteś.

Ile kosztuje oficjalny audioprzewodnik po zamku Chambord?

HistoPad kosztuje 6,50 euro ponad cenę biletu wstępu albo 17 euro za trzy sztuki, a w paszporcie dziennym jest wliczony. Obejmuje 16 stacji od parteru po drugie piętro, w dwunastu językach, z ponad półtorej godziny nagrań. Oprowadzanie po angielsku w lipcu i sierpniu jest płatne osobno: dorośli płacą 7 euro, dzieci w wieku od 3 do 17 lat 4 euro.

Czy schody w Chambord zaprojektował Leonardo da Vinci?

Nikt tego nie wie, a atrybucja jest sporna. Zarząd posiadłości nazywa podwójne schody spiralne inspirowanymi przez Leonarda, który przybył do Francji na zaproszenie Franciszka I w 1516 roku, ale zmarł w 1519 roku, kilka miesięcy przed rozpoczęciem budowy, a żaden dokument z epoki nie wymienia architekta. Projekt przypisywano też Domenicowi da Cortona, a wielu badaczy uważa dziś, że Leonardo stał przynajmniej za schodami.

Czy Chambord jest zamknięty w poniedziałki?

Zwykle nie. Dwa stałe dni zamknięcia to 1 stycznia i 25 grudnia; poza nimi zamek bywa zamknięty w niektóre poniedziałki poza sezonem, co na początku 2026 roku oznaczało wszystkie poniedziałki stycznia, a potem 2 lutego oraz 9, 16 i 23 marca. Park nie zamyka się nigdy, więc pierwszy przystanek działa zawsze; przed zimową wizytą sprawdź poniedziałkowe zamknięcia na stronie posiadłości z godzinami otwarcia.

Gdzie zaczyna się audioprzewodnik po zamku Chambord?

Po drugiej stronie wody: na ścieżce wzdłuż kanału na przeciwległym brzegu rzeki Cosson, naprzeciw fasady północno-zachodniej. Od pawilonu recepcyjnego przy parkingach idź do przystani łodzi i dalej wzdłuż kanału. Po pierwszym przystanku obejdź zamek do wejścia do zamku i ogrodów od strony placu Saint-Louis, gdzie w środku donżonu czeka drugi przystanek.

Więcej audioprzewodników

Stworzone przez Chiaro. Bez powiązań z zarządcą zamku Chambord.