Przejdź do treści

Zamek Chenonceau · Chenonceaux · Niezależny przewodnik

Audioprzewodnik po zamku Chenonceau,
pięć przystanków, za darmo.

Sala balowa długa na 60 metrów i szeroka na 6, postawiona na pięciu łukach pośrodku rzeki Cher. Posłuchaj w pięciu przystankach, jak się tam znalazła, a potem sfotografuj dowolny kominek czy gobelin w domu, a Chiaro opowie ci i o nim.

Pobierz w App Store

Stworzone przez Chiaro. Bez powiązań z zarządcą zamku Chenonceau.

9:41

Aleja platanów

Zamek Chenonceau, Chenonceaux

0:00 2:11
Przystanek 1 z 5

Pięć przystanków · 13 min słuchania

Pięć miejsc, jedna trasa,
w kolejności, w jakiej je zobaczysz.

Dom zbudowany przez kobiety na młynie w rzece: tę historię opowiada ten bezpłatny audioprzewodnik po zamku Chenonceau, do zwiedzania na własną rękę, od wejścia do posiadłości po brzeg wody. Pierwszy przystanek odtwarzasz przy wejściu, patrząc wzdłuż alei platanów, która biegnie niemal kilometr w stronę rzeki Cher; drugi czeka na jej końcu, na dziedzińcu obok Tour des Marques; w środku przechodzisz przez parter do długiego skrzydła na moście, a potem schodzisz po schodach do kuchni w filarach dawnego młyna; na koniec wychodzisz na zachód od domu, do ogrodu Katarzyny Medycejskiej, z widokiem na całą zachodnią fasadę. Około 13 minut słuchania i nieco ponad kilometr spaceru, głównie aleją.

Ceny, godziny i informacje o dostępności pochodzą z chenonceau.com, własnej strony posiadłości, w wersji angielskiej i francuskiej; historia opiera się na stronach historycznych posiadłości i na Wikipedii w obu językach. Chenonceau to dom w rękach rodziny, który w ciągu roku zmienia ekspozycję, więc na miejscu pierwszeństwo przed tą stroną mają pracownicy zamku i tablice; napisz nam, co się różniło, a poprawimy.

Przystanek 1 z 5 · Przy wejściu do posiadłości, obok kasy i sklepu, z widokiem w głąb alei w stronę zamku

Aleja platanów

Platany posadzone dla hrabiego René Vallet de Villeneuve (1777–1863) w miejsce wiązów, które obsadzały aleję; dwa osiemnastowieczne sfinksy na jej końcu pochodzą z zamku Chanteloup · Posadzone za René de Villeneuve, właściciela od 1799 roku · Platany w podwójnych rzędach wzdłuż alei długiej na prawie 1 km

Na co zwrócić uwagę

  • Dwa rzędy pni platanów, biegnące od wejścia prosto jak strzała przez prawie kilometr.
  • Wysokość koron. Te platany zastąpiły wiązy, które kiedyś rosły wzdłuż alei, i posadzono je dla René Vallet de Villeneuve, który odziedziczył posiadłość w 1799 roku.
Transkrypcja (2:11)

Spójrz przez bramę prosto w głąb alei i pozwól jej zrobić swoje. Dwa rzędy platanów, prostych jak strzała, biegną od ciebie niemal kilometr w stronę rzeki. Na samym końcu zamek jest tylko jasnym kształtem, i o to właśnie chodzi w takiej alei: dom czeka na końcu długiego zielonego korytarza i rośnie, w miarę jak idziesz.

Drzewa są młodsze, niż się wydają, a przynajmniej w porównaniu z domem. Przez długi czas aleję obsadzały wiązy. Platany posadził René Vallet de Villeneuve, któremu Louise Dupin była cioteczną babką; odziedziczył Chenonceau w 1799 roku, a jego rodzina trzymała zamek przez sześćdziesiąt pięć lat. To on sprowadził też dwa kamienne sfinksy, które miniesz na końcu alei: osiemnastowieczne rzeźby z zamku Chanteloup pod Amboise, dawnej posiadłości księcia de Choiseul, rozebranej w dziewiętnastym wieku.

Zanim ruszysz, chwyć nić, która przewija się przez całe to miejsce. Zarząd posiadłości opisuje jej dzieje jako niemal nieprzerwany ciąg kobiet, które ją zbudowały, upiększyły, chroniły, odnowiły i ocaliły. Żona finansisty kierowała budową domu. Faworyta króla dała mu most przez rzekę. Królowa wzniosła na tym moście galerię i rządziła Francją z małego gabinetu w środku. Owdowiała królowa zamknęła się tu w żałobie. Pani salonu z epoki oświecenia przeprowadziła zamek bez szwanku przez rewolucję. Większość z nich spotkasz na kolejnych czterech przystankach.

Mężczyźni, którzy go kupowali, też mieli swoje chwile. W 1913 roku posiadłość nabył producent czekolady Henri Menier i napisał do swojej młodej żony Thyry, że gdyby nie kupił Chenonceau, zrobiłby to któryś z tych dorobkiewiczów, którzy widzą w nim tylko dziecinną próżność. Zmarł pięć miesięcy później, a posiadłość odziedziczył jego brat Gaston. Rodzina Menier jest jej właścicielem do dziś i w tym samym roku po raz pierwszy otworzyła ją dla zwiedzających. Dziś tą aleją przechodzi około 850 000 osób rocznie, co czyni Chenonceau najczęściej odwiedzanym prywatnym zabytkiem we Francji.

Po drodze, po prawej stronie, minie cię szesnastowieczny folwark. Po lewej, na polanie w parku, leży labirynt, którego chciała Katarzyna Medycejska: dwa tysiące cisów na ponad hektarze. Za nim stoją kamienni olbrzymi, którzy kiedyś zdobili sam zamek, a jak trafili między drzewa, usłyszysz na dziedzińcu.

Przystanek 2 z 5 · Dziedziniec przed północną stroną zamku, obok Tour des Marques

Tour des Marques

Donżon warowni rodziny Marques, odbudowany po 1432 roku dla Jeana II Marques; przebudowany po 1513 roku dla Thomasa Bohiera (zm. 1524) i Katherine Briçonnet (zm. 1526) · Warownia odbudowywana od 1432 roku; wieża przebudowywana od 1513 roku · Kamień i łupek: okrągły donżon z wieżyczką schodową, na platformie niemal kwadratowej warowni o wymiarach około 50 na 55 metrów, otoczonej fosą z trzech stron

Na co zwrócić uwagę

  • Mała wieżyczka z dzwonem na dachu wieży. Dzwon nosi datę 1513, rok, w którym Bohier zaczął budowę.
  • Lukarna z białego kamienia i okna krzyżowe, które Bohier wykuł w starym donżonie, nad przedpiersiem wspartym na małych wspornikach.
  • Studnia u stóp wieży, z chimerą i dwugłowym orłem rodziny Marques na cembrowinie.
Transkrypcja (2:41)

Okrągła wieża, która stoi tu samotnie obok ciebie, to ostatni fragment warowni, która stała w tym miejscu przed zamkiem. Kiedy wszystko wokół niej uprzątnięto, zostawiono ją celowo.

W trzynastym wieku ta ziemia należała do rodziny Marques. Mostu jeszcze nie było; ich warownia pilnowała ruchu na rzece: drewna, soli, wina i kamienia budowlanego, spławianych w górę i w dół rzeki Cher. Podczas wojny stuletniej Jean Marques oddał Chenonceau wojskom angielskim, a kiedy Francuzi odbili je w 1411 roku, spalili je doszczętnie. W 1432 roku Jean Drugi Marques dostał zgodę na odbudowę i wzniósł niemal kwadratową twierdzę na podwyższonej platformie o wymiarach około pięćdziesiąt na pięćdziesiąt pięć metrów, otoczonej fosą z trzech stron, z rzeką zamykającą czwartą i okrągłą wieżą w każdym narożniku. Stoisz na tej platformie. Ta wieża była jej południowo-zachodnim narożnikiem i tylko ona przetrwała.

Thomas Bohier, królewski finansista z Tours, latami procesował się ze spadkobiercami rodziny Marques i w lutym 1512 roku przejął posiadłość. Zburzył ich warownię, ale platformę zachował jako dziedziniec, a do tego tę wieżę i studnię u jej stóp. Spójrz w górę, na dach. Bohier ubrał stary donżon w nową renesansową modę: okna krzyżowe, lukarny z białego kamienia i małą wieżyczkę z dzwonem na szczycie, a dzwon nosi datę 1513. Gdzieś na wieży kazał też wyryć trzy litery, T, B i K, od imion Thomasa Bohiera i jego żony Katherine Briçonnet.

Zapamiętaj jej imię. Zarząd posiadłości datuje nowy dom na lata 1513–1517 i mówi, że zbudował go Bohier, a przede wszystkim jego żona. Francuscy historycy dodają, że to ona kierowała budową podczas jego długich nieobecności. Dom wyrósł na kamiennych filarach dawnego młyna, za schodami i mostkiem przed tobą. Dewiza Bohiera, S'il vient à point, me souviendra, obiecuje mniej więcej tyle, że jeśli wszystko się uda, ludzie będą go pamiętać. Tymczasem zmarł we Włoszech w 1524 roku, kontrola rachunków wykazała, że sięgał do publicznych pieniędzy, a w 1535 roku jego syn oddał Chenonceau królowi Franciszkowi Pierwszemu na poczet grzywny.

Znajdź studnię obok wieży. Na jej cembrowinie są chimera i dwugłowy orzeł, godło rodziny Marques, wciąż wyryte na ostatnim narożniku ich warowni.

A co do kamiennych olbrzymów przy labiryncie: od 1866 roku architekt Félix Roguet restaurował północną stronę zamku dla jego właścicielki, pani Pelouze, zdjął cztery kariatydy, które dodała Katarzyna Medycejska, czyli Herkulesa, Pallas, Apolla i Kybele, i odesłał je do parku.

Przystanek 4 z 5 · Piwnica, w dół schodami między galerią a sypialnią Franciszka I

Kuchnie w filarach

Wbudowane w filary dawnego młyna dla Thomasa Bohiera (zm. 1524) i Katherine Briçonnet (zm. 1526); wyposażone na nowo dla szpitala z lat 1914–1918 · Od 1513 roku; wyposażenie odnowione w latach 1914–1918 · Kamienne sklepienia żebrowe w filarach młyna, pod niemal kwadratowym domem o wymiarach 22 na 23 metry

Na co zwrócić uwagę

  • Kominek, największy w zamku, pod żebrowym sklepieniem kredensu.
  • Żebra sklepienia wyrastające ze ścian: jesteś wewnątrz kamiennych filarów dawnego młyna.
  • Mostek między kredensem a właściwą kuchnią oraz haki w rzeźni do wieszania dziczyzny.
Transkrypcja (2:01)

Schodami w dół, i zamek zmienia charakter. Sufity są niższe, sklepienia cięższe. Jesteś teraz pod domem, w środku tego, co go podtrzymuje.

Przypomnij sobie młyn z dziedzińca. Za warownią rodziny Marques stał na rzece młyn na dwóch masywnych kamiennych filarach, a kiedy Bohierowie budowali swój nowy dom, postawili go wprost na tych filarach. Zarząd posiadłości mówi to bez ogródek: główny budynek stoi na fundamentach średniowiecznego młyna. To niemal kwadratowa bryła, dwadzieścia dwa na dwadzieścia trzy metry. Wszystko nad tobą, westybul, sypialnie, początek galerii, spoczywa na czymś, co kiedyś było budynkiem przemysłowym na rzece. A kuchnie wypełniają same filary: cały ciąg pomieszczeń, które razem tworzą jedną ogromną kamienną podstawę.

To niskie pomieszczenie to kredens, czyli izba, w której szykowano potrawy do podania. Ma nad sobą dwa sklepienia żebrowe i kominek, największy w zamku. Odsuń się od niego trochę, a zrozumiesz, skąd brało się ciepło w całym domu. Piec chlebowy jest tuż obok. Dalej kredens obsługuje jadalnię służby, spiżarnię i rzeźnię, gdzie pokazane są haki do wieszania dziczyzny i pnie do jej rozbierania. Między kredensem a właściwą kuchnią jest most. Zamek ma więc most także w piwnicy, a nie tylko ten słynny na górze.

Poszukaj przystani. Zapasy przypływały łodzią i wyładowywano je prosto do kuchni. Legenda nazywa to miejsce Kąpielą Diany. Nazwa należy do legendy; prawdziwym zadaniem tego miejsca były dostawy.

Wiele z tego, co widzisz, wcale nie pochodzi z szesnastego wieku. Dawne wyposażenie wymieniono w czasie pierwszej wojny światowej na nowoczesny sprzęt, żeby wyżywić szpital w galerii na górze, a pomieszczenia już wcześniej otynkowano na nowo i wyłożono nowymi posadzkami podczas restauracji w latach sześćdziesiątych i siedemdziesiątych dziewiętnastego wieku.

Jeszcze jedna rzecz o gruncie pod tobą. Łuki zamku spoczywają na drewnianych palach. W czerwcu 2016 roku wezbrana rzeka Cher wzniosła się ponad większą część łuków. Trzy lata później zagrożenie przyszło z drugiej strony: podczas suszy w 2019 roku opadająca rzeka odsłoniła te pale, narażając je na zniszczenie, i na polecenie prefekta podniesiono jaz iglicowy w Civray-de-Touraine, żeby fundamenty pozostawały stale pod wodą.

Przystanek 5 z 5 · Ogród Katarzyny Medycejskiej, na zachód od zamku, na alejkach naprzeciw zachodniej fasady

Zachodnia fasada z ogrodu Katarzyny Medycejskiej

Dom dla Thomasa Bohiera i Katherine Briçonnet; most Philiberta de l'Orme (zm. 1570); galeria Jeana Bullanta (zm. 1578); ogród założony dla Katarzyny Medycejskiej (1519–1589) · Dom od 1513 roku; most 1556–1559; galeria 1577; ogród od lat sześćdziesiątych XVI wieku · Tuffeau i łupek; galeria długa na 60 m na pięciu łukach; ogród o powierzchni 5500 m²

Na co zwrócić uwagę

  • Pięć łuków mostu Philiberta de l'Orme i galeria Katarzyny Medycejskiej biegnąca po nich na drugi brzeg.
  • Tour des Marques po lewej stronie, ostatni fragment warowni, która stała tu przed zamkiem.
  • Sama zachodnia fasada: strona, którą dziewiętnastowieczny restaurator zostawił niemal nietkniętą, poza balkonem i słupkami okien.
Transkrypcja (2:24)

Odwróć się i spójrz na zamek z alejek ogrodu. To zachodnia fasada, i stąd możesz przeczytać cały budynek w jednym zdaniu. Z lewej, od północy, samotna Tour des Marques. Obok niej biały dom Bohiera z wieżyczkami w narożnikach, wysunięty w rzekę na swoim młynie. Dalej, w prawo, długa galeria na pięciu łukach, przechodząca prosto przez rzekę Cher do lasów na drugim brzegu.

Ogród, w którym stoisz, należał do Katarzyny Medycejskiej; założono go po 1559 roku, tuż poniżej dawnego tarasu rodziny Marques. Zarząd posiadłości podaje jego powierzchnię jako 5500 metrów kwadratowych, mniej niż ogród Diany po drugiej stronie domu: pięć trawników wokół okrągłego basenu. Jest w tym układzie przyjemna złośliwość. Każda z dwóch rywalek dostała swój ogród, po jednym z każdej strony wieży.

Ta zachodnia fasada jest też najuczciwszym obliczem budynku. Kiedy Félix Roguet restaurował zamek w dziewiętnastym wieku, mocno przerobił stronę północną i wschodnią, ale tę zmienił najmniej: tylko duży balkon i słupki okien.

Katarzyna chciała znacznie więcej. Rycina, którą Jacques Androuet du Cerceau opublikował w 1579 roku, pokazuje jej plan: ogromny pałac zamykający się wokół istniejących budynków jak kleszcze. Na drugim brzegu prace rozpoczęto, a potem przerwano, nikt nie wie dlaczego, i wciąż sterczą tam z muru strzępia, czekające na pawilon, który nigdy nie powstał.

Kiedy Katarzyna zmarła w styczniu 1589 roku, zamek przeszedł na jej synową, Ludwikę Lotaryńską, a w sierpniu Ludwika dowiedziała się tutaj, że jej mąż, Henryk Trzeci, został zamordowany. Następne jedenaście lat spędziła tu w żałobie, ubrana na biało, jak przystało wdowie po królu Francji, i zaczęto ją nazywać Białą Królową.

Później dom wypełniły rozmowy. Claude Dupin kupił go w 1733 roku, a salon jego żony Louise przyciągał Woltera, Monteskiusza, Fontenelle'a i Buffona. Jej sekretarzem był Jean-Jacques Rousseau, który wspominał te czasy w swoich Wyznaniach: grali muzykę, wystawiali komedie, a on napisał wiersz zatytułowany „Ścieżka Sylwii”, od ścieżki w parku nad rzeką.

Kamień przed tobą odnowiono całkiem niedawno. Między 2009 rokiem a marcem 2012 roku odrestaurowano fasady domu i zewnętrzną stronę galerii, przy użyciu rusztowania wysokiego na dwadzieścia osiem metrów, do którego zakotwiczenia w dnie rzeki potrzebni byli nurkowie. Kosztowało to 4,8 miliona euro, a właściciele zapłacili dwie trzecie tej kwoty. Ta czysta biała ściana na pięciu łukach w brązowej wodzie: to właśnie kupili za swoje pieniądze.

Niezależny przewodnik · Chiaro

Skieruj Chiaro na wszystko, co widzisz w zamku Chenonceau.

W domu otwartych jest około dwudziestu sal, obwieszonych gobelinami i obrazami, które posiadłość przypisuje malarzom od Rubensa po Murilla i wielu innym, a pięć przystanków nie wystarczy nawet na początek. Złap w kadr aparatu w telefonie portret Diany de Poitiers, splecione inicjały na suficie albo flamandzki gobelin, a Chiaro wyjaśni, do kogo należał i co robi w tym domu, a potem odpowie na każde kolejne pytanie.

Dlaczego ten dom stoi w rzece?Kim była Biała Królowa?Co Rousseau tu napisał?

Przed wizytą

01

Dojazd

Adres pocztowy to 37150 Chenonceaux, w departamencie Indre-et-Loire. Kasa i sklep znajdują się przy wejściu do posiadłości, a do sklepu można wejść bez biletu; zamek stoi na samym końcu alei platanów. Pierwszy przystanek odtwarza się przy wejściu, patrząc w głąb alei.

Chenonceaux ma własną stację, około 400 metrów od kasy, 25 minut od Tours regionalnym pociągiem TER. Z Paryża TGV z dworca Montparnasse dojeżdża do Saint-Pierre-des-Corps, stacji Tours, w około godzinę. Drogą zamek leży 214 km od Paryża i 34 km od Tours, około dwóch godzin jazdy z Paryża autostradą A10, z której zjeżdża się w Blois lub Amboise.

02

Bilety i wstęp

  • Godziny publikowane przez zamek to godziny pracy kasy, czyli ostatnia chwila, kiedy można wejść: sam zamek zamyka się pół godziny później, a ogrody po kolejnym pół godzinie. Od 28 września do 1 listopada 2026 roku kasa jest czynna od 9:00 do 17:30, a od 2 listopada do 4 grudnia od 9:30 do 16:30, z kilkoma dłuższymi dniami w grudniu; latem godziny są dłuższe, a oficjalny kalendarz podaje każdy okres.
  • W długie weekendy świąteczne, czyli na Wielkanoc, 1 maja, 8 maja, Wniebowstąpienie i Zielone Świątki, rezerwacja online jest obowiązkowa. Poza tymi weekendami posiadłość w 2024 roku zrezygnowała z wejść o wyznaczonych godzinach i z rezerwacji, a bilety nadal można kupić z wyprzedzeniem na oficjalnej stronie.
  • Ceny biletów indywidualnych na 2026 rok, najpierw z ulotką, potem z audioprzewodnikiem: dorośli 19 i 24 euro, osoby powyżej 65 lat i studenci 16 i 21, dzieci w wieku od siedmiu do osiemnastu lat 15 i 20, a dzieci poniżej siedmiu lat za darmo. Posiadacze orzeczenia o niepełnosprawności wchodzą bezpłatnie, a opiekun płaci 16 euro.
  • Do zamku prowadzi stała rampa, a wózek inwalidzki można bezpłatnie wypożyczyć za okazaniem dokumentu tożsamości. W dużym tłoku wózki dziecięce mogą nie być wpuszczane do zamku, więc bezpieczniej wziąć nosidło; psy na smyczy są mile widziane w ogrodach, a małe trzeba wewnątrz nosić na rękach.
Oficjalne bilety →
03

Oficjalny audioprzewodnik

Z każdym biletem do Chenonceau dostajesz jakiegoś przewodnika. Zwykły bilet wstępu obejmuje drukowaną ulotkę z przewodnikiem; wersja z audioprzewodnikiem posiadłości, odbieranym na miejscu, kosztuje 5 euro więcej, więc dorosły płaci 24 euro zamiast 19, a dziecko w wieku od 7 do 18 lat 20 zamiast 15, natomiast dzieci poniżej siedmiu lat wchodzą za darmo z ulotką i nie dostają audioprzewodnika. Dla osób o ograniczonej sprawności ruchowej zamek ma też filmowe zwiedzanie każdej sali. Te pięć nagrań stoi obok tego wszystkiego za darmo, zaczyna się przy bramie posiadłości i ma tekst wydrukowany pod każdym odtwarzaczem na chwile, gdy rzeka Cher szumi głośniej niż twoje słuchawki.

Oficjalna strona →

Pytania

Czy jest bezpłatny audioprzewodnik po zamku Chenonceau?

Tak: właśnie go czytasz. Pięć nagranych miejsc, od wejścia do posiadłości po ogród Katarzyny Medycejskiej, nic tu nie kosztuje, wymaga tylko przeglądarki, a pod spodem jest każde słowo tekstu. Własny audioprzewodnik posiadłości nie jest darmowy; podnosi cenę biletu o 5 euro. Poza tymi pięcioma sfotografuj aplikacją Chiaro dowolny obraz, kominek czy sufit, a opowie ci i o nim.

Czy mogę słuchać audioprzewodnika po zamku Chenonceau bez biletu?

Nagrania odtwarzają się wszędzie, a pierwsze jest przeznaczone na wejście do posiadłości, zanim wejdziesz do środka, z widokiem w głąb alei platanów. Dziedziniec, dom, kuchnie i ogrody leżą na terenie posiadłości, więc pozostałe cztery wymagają biletu, który w 2026 roku kosztuje 19 euro dla dorosłego z drukowaną ulotką.

Ile kosztuje oficjalny audioprzewodnik po zamku Chenonceau?

Nie sprzedaje się go osobno, tylko w cenie biletu: bilet dla dorosłego z audioprzewodnikiem kosztuje 24 euro wobec 19 z ulotką, więc urządzenie wychodzi 5 euro drożej. Osoby powyżej 65 lat i studenci płacą z nim 21, dziecko w wieku od siedmiu do osiemnastu lat 20, a dzieci poniżej siedmiu lat nie mogą go dostać. Zwiedzający indywidualnie odbierają go na miejscu.

Czy zamek Chenonceau jest otwarty w Boże Narodzenie i w Nowy Rok?

Tak. Posiadłość podaje, że zamek i ogrody są otwarte codziennie przez cały rok, a według kalendarza na 2026 rok kasa od 19 do 25 grudnia jest czynna od 9:30 do 18:00. Podane godziny dotyczą ostatniego wejścia; zamek zamyka się pół godziny później.

Gdzie zaczyna się audioprzewodnik po zamku Chenonceau?

Przy wejściu do posiadłości, obok kasy i sklepu, twarzą do alei platanów. Drugi przystanek jest na drugim końcu alei, na dziedzińcu obok okrągłej Tour des Marques, i stamtąd wchodzi się do domu.

Gdzie w Chenonceau jest galeria nad rzeką Cher?

Na parterze, na końcu westybulu: dom otwiera się prosto na nią. To 60-metrowa sala balowa, którą Katarzyna Medycejska zbudowała na moście Philiberta de l'Orme, szeroka na 6 metrów, z 18 oknami, a zarazem trzeci przystanek na tej stronie.

Więcej audioprzewodników

Stworzone przez Chiaro. Bez powiązań z zarządcą zamku Chenonceau.