Kasteel van Chambord · Chambord · Onafhankelijke gids
Audiogids voor het kasteel van Chambord,
vijf stops, gratis.
Begonnen in 1519 voor Frans I, omringd door 5.440 hectare ommuurd bos en nog altijd zonder bekende architect. Hoor hier vijf van zijn plekken, fotografeer daarna elk ander hoekje en Chiaro neemt het van je over.
Gemaakt door Chiaro. Niet verbonden aan het kasteel van Chambord.
De noordwestgevel, aan de overkant van de Cosson
Kasteel van Chambord
Dat was het gratis deel
Eén foto is genoeg: Chiaro vertelt je over alles wat je ziet bij het kasteel van Chambord.
De vijf stops · 12 minuten audio
Vijf plekken, één wandeling,
in de volgorde waarin je ze tegenkomt.
Wie Chambord heeft ontworpen, is nog altijd een open vraag, en onze gratis audiogids voor het kasteel van Chambord gaat die vraag achterna, op eigen gelegenheid, van de kanaaloever tot op het dak. Je begint in het park, op het pad langs het kanaal aan de overkant van de Cosson, tegenover de noordwestgevel, waar je geen ticket nodig hebt. Met je ticket ga je daarna naar binnen aan de kant van de Place Saint-Louis, en midden op de begane grond van de donjon sta je voor de dubbele wenteltrap. Die klim je op naar de gebeeldhouwde gewelven van de tweede verdieping; je komt naar buiten op de terrassen aan de voet van de lantaarntoren en je eindigt aan de tuinkant van het dak, met je blik langs het kanaal het bos in. Alles bij elkaar ongeveer twaalf minuten luisteren. De parkeerplaatsen liggen 600 tot 850 meter van het kasteel, en de kanaaloever is een kort stukje lopen vanaf de ontvangsthal.
Openingstijden, prijzen, gesloten ruimtes en de gegevens over de HistoPad op deze pagina komen van chambord.org, de site van het Domaine national de Chambord, en van de plattegrond van het domein die daar te vinden is; de geschiedenis steunt op de pagina's van het domein en op de Engelse en Franse Wikipedia. In Chambord gaan geregeld ruimtes dicht voor restauratie, en bijna de hele vleugel van Frans I blijft gesloten zolang hij wordt hersteld. Zegt een bord in de donjon iets anders dan deze pagina, dan heeft het bord gelijk; laat het ons weten, dan brengen we de pagina in orde.
Stop 1 van 5 · In het park, op het pad langs het kanaal aan de overkant van de Cosson, met de noordwestgevel tegenover je, aan de andere kant van het water en de Franse tuinen; vrij toegankelijk, geen ticket nodig
De noordwestgevel, aan de overkant van de Cosson
Gebouwd voor Frans I (1494–1547) door meester-metselaars onder wie Jacques Sourdeau, Pierre Nepveu en Denis Sourdeau; de naam van de architect is niet overgeleverd; kapelvleugel en ommuring onder Lodewijk XIV (1638–1715) overkapt · Donjon begonnen in 1519; vleugels vanaf ongeveer 1526; voltooid onder Lodewijk XIV · Tufkrijt (tuffeau) en leisteen; 56 m tot de top van de lantaarntoren, de zalen van de donjon 18 m lang en 9 m breed
Om op te letten
- De twee ronde torens van de donjon in het midden van de gevel, met aan weerszijden een lange vleugel naar een hoektoren. De donjon kwam eerst; de vleugels werden er vanaf ongeveer 1526 omheen gebouwd.
- De daklijn: schoorstenen, traptorentjes en dakkapellen dicht opeen boven kale muren, en in het midden de lantaarntoren, met 56 meter het hoogste punt van het kasteel.
- Het raster op de muren, met horizontale lijsten en platte pilasters. Dat is de Italiaanse helft van het gebouw; de drukte op het dak is de gotische helft.
Transcriptie (2:11)
Je staat aan de overkant van het water, en vanaf hier doet Chambord iets wat geen ander kasteel aan de Loire echt lukt: het lijkt op een stad die iemand op een grasveld heeft neergezet. De muren zijn sober. Alles gebeurt op het dak. Henry James schreef dat de torens, koepels, puntgevels, lantaarns en schoorstenen meer op de spitsen van een stad lijken dan op de uitsteeksels van één enkel gebouw, en vanaf deze oever zie je precies wat hij bedoelde.
Begin in het midden. Het blok met de twee grote ronde torens recht tegenover je is de donjon, en in de eerste jaren van de bouw was dat het hele plan: een vierkant paleis met op elke hoek een toren, begonnen voor Frans de Eerste. Op zes september 1519 kreeg zijn kamerheer, François de Pontbriand, de opdracht om te beginnen. De oorlog in Italië onderbrak het werk, het geld raakte op, de fundering in deze moerassige grond was lastig, en in 1524 kwamen de muren nauwelijks boven het maaiveld uit. Toen verloor de koning de slag bij Pavia en zat hij ruim een jaar gevangen, eerst in Italië en daarna in Madrid. Toen hij rond 1526 terugkwam, gooide hij het plan om: rond de donjon kwamen twee vleugels en een ommuurde binnenplaats, en dat zijn de lange vleugels die links en rechts van je naar de hoektorens lopen.
Dan de vraag waar niemand het antwoord op weet: wie heeft het ontworpen? Geen enkele tekening en geen enkele tekst uit die tijd noemt een architect, en de bouwadministratie raakte aan het eind van de achttiende eeuw verspreid of ging verloren. Wat het domein wel zegt, is dat het gebouw de invloed van Leonardo da Vinci verraadt, en die discussie hoort bij de trap, de volgende stop.
Kijk hoe de muren getekend zijn: horizontale lijsten tussen de verdiepingen, platte pilasters tussen de ramen. Dat deel is Italiaans. De ronde torens, de gracht en de ommuring zijn het tegendeel, een bewuste herinnering aan de versterkte burcht, ruim dertig jaar nadat de artillerie zulke burchten nutteloos had gemaakt. Het domein leest ze als allegorie: de laatste ridderkoning die zijn paleis vermomt als een vesting die hij niet nodig had.
En het water voor je is de andere helft van het verhaal. Frans wilde de Cosson temmen, de rivier die van deze plek een moeras maakte, en dacht er zelfs over om water uit de Loire zelf hierheen te halen. Het is er nooit van gekomen. Pas meer dan anderhalve eeuw later, onder Lodewijk de Veertiende, begon men de rivier recht te trekken. In juni 2016 stroomde de Cosson over in de gracht, ging het kasteel zes dagen dicht, en rees het voor één keer recht uit het water op, zoals zijn bouwheer het voor zich had gezien.
Stop 2 van 5 · Begane grond van de donjon, in het midden, waar de vier hallen van het Griekse kruis samenkomen
De dubbele wenteltrap
Gebouwd voor Frans I (1494–1547) door meester-metselaars wier namen niet zijn overgeleverd; het ontwerp wordt toegeschreven aan Leonardo da Vinci (1452–1519), een omstreden toeschrijving, of aan Domenico da Cortona · Vanaf 1519 · Tufkrijt; twee in elkaar gedraaide trappen rond een open kern, drie verdiepingen hoog tot aan de terrassen, op het kruispunt van vier zalen van elk 9 m breed en 18 m lang
Om op te letten
- De openingen in de holle kern. Kijk erdoor omhoog en je ziet mensen op de andere trap, die je onderweg nooit tegenkomt.
- De kapitelen op de pijlers van de trap, gebeeldhouwd als bladranken waarin kleine figuurtjes wonen.
- Daglicht dat door de grote ramen van de vier zalen in de kern valt.
Transcriptie (2:43)
Ga staan waar de vier grote zalen samenkomen en kijk naar wat er in het midden staat. Het staat niet tegen een muur, en het zit ook niet weggestopt in een toren aan de gevel, waar een trap in die tijd thuishoorde: de beroemde trap van Blois zit aan de buitenkant van het gebouw. Deze staat precies in het midden van de donjon, op het kruispunt van vier zalen van elk achttien meter lang en negen breed, en het hele gebouw is eromheen ontworpen. Het domein noemt hem de ruggengraat van het kasteel. Alles draait om hem en past zich aan zijn maat aan.
Dan de truc. Er zijn hier twee trappen, niet één. Ze draaien om dezelfde holle kern, de een boven de ander, als twee strengen van een gedraaid touw. Ga jij de ene op en neemt een vriend de andere, dan zien jullie elkaar de hele weg naar boven door de openingen in de kern, en toch kom je elkaar nooit tegen. Probeer het maar. Volgens het domein vinden bezoekers het spelletje heerlijk of worden ze er wanhopig van, en mensen spelen het al sinds de zestiende eeuw.
Kijk door een van die openingen omhoog de kern in. Daglicht valt erin door de grote ramen van de vier zalen, en bij de terrassen wordt de trap smaller, tot één enkele wenteltrap die doorloopt tot de top van de lantaarntoren.
Wie heeft dit bedacht? Hier moet je iedereen wantrouwen die zeker klinkt, want de toeschrijving is omstreden. Leonardo da Vinci kwam in 1516 op uitnodiging van Frans de Eerste naar Frankrijk, als eerste schilder, architect en ingenieur van de koning, en tussen zijn tekeningen zitten een dubbele wenteltrap en gebouwen op de plattegrond van een Grieks kruis. Het domein noemt de trap door Leonardo geïnspireerd en zegt dat de vinding aan zijn schetsen doet denken. Maar Leonardo stierf in 1519 in Clos Lucé in Amboise, een paar maanden voordat de bouw begon, en geen enkel document verbindt hem ermee. Het oorspronkelijke ontwerp wordt, met twijfels, ook toegeschreven aan een Italiaanse architect, Domenico da Cortona. Zijn houten maquette van Chambord bleef lang genoeg bewaard om in de zeventiende eeuw te worden nagetekend, en die maquette liet iets heel anders zien: twee rechte trappen naast elkaar in één arm van het kruis. Het idee dat Leonardo achter het gebouw zat, werd in 1913 geopperd door Marcel Reymond. Veel kenners zijn het er nu over eens dat hij op zijn minst verantwoordelijk was voor deze trap. Bewezen is het niet, en de discussie is nog open.
Er is een vreemdere mogelijkheid. Twee archeologen, Jean-Sylvain Caillou en Dominic Hofbauer, ontdekten dat sommige asymmetrieën in de donjon teruggaan op een eerste plan, kort na het begin van de bouw opgegeven, waarin het hele gebouw om de trap draaide als de wieken van een molen. Was dat plan uitgevoerd, dan had de trap misschien vier traplopen gehad in plaats van twee. Zover is het nooit gekomen, en toch beschreef de Engelse dagboekschrijver John Evelyn hier een trap met vier ingangen, waar vier mensen konden klimmen zonder elkaar ooit te zien, behalve door kleine kijkgaten. Hij schreef ook dat de trap, voor zover hij zich herinnerde, 274 treden had, en noemde hem een buitengewoon werk, maar veel duurder dan nuttig of mooi.
Kijk voordat je gaat klimmen nog even naar de kapitelen op de pijlers van de trap: bladranken waarin kleine figuurtjes wonen. Kies dan een trap, en stuur je reisgenoot de andere op.
Stop 3 van 5 · Tweede verdieping van de donjon, in de kruisvormige zaal rond de bovenkant van de trap
De cassettegewelven van de tweede verdieping
Gebeeldhouwd voor Frans I (1494–1547) door beeldhouwers wier namen niet zijn overgeleverd; hersteld onder Gaston d'Orléans (1608–1660) · Vóór 1539; hersteld na 1639 · Tufkrijt, vier verlaagde tongewelven met elk tachtig gebeeldhouwde cassetten, boven de armen van een kruisvormige zaal van 9 m breed en 18 m lang
Om op te letten
- De F in een lijst van geknoopt koord, in sommige cassetten gekroond en in andere niet. Het koord was het embleem van Louise van Savoye, de moeder van de koning.
- Salamanders in twee stemmingen: water spuwend naar het slechte vuur, of het goede vuur opslokkend. Dat is het devies van Frans de Eerste, nutrisco et extinguo.
- Vage sporen van achttiende-eeuws bladgoud en verf in de cassetten.
Transcriptie (2:02)
Twee verdiepingen hoger, en de beloning hangt boven je hoofd. Leg je hoofd maar in je nek. Elke arm van deze kruisvormige zaal wordt overdekt door een lang, laag, afgeplat gewelf, en dat is helemaal verdeeld in vierkante stenen cassetten, tachtig per gewelf, stuk voor stuk in hoogreliëf gebeeldhouwd. Er zijn vier overwelfde armen. Dat maakt driehonderdtwintig cassetten, en bijna allemaal zeggen ze een van twee dingen.
Het eerste is een letter: F, van Frans, soms gekroond en soms niet, omlijst door een koord met knopen die achtjes vormen. Het geknoopte koord was het embleem van zijn moeder, Louise van Savoye, en hier slingert het zich keer op keer om de initiaal van haar zoon.
Het tweede is een dier, de salamander. Zoek er een. Sommige spuwen water, andere slokken vlammen op, en samen spelen ze het devies van de koning uit, nutrisco et extinguo: ik voed me met het goede vuur en ik doof het slechte. Het domein leest die eindeloze herhaling als een boodschap: een koning die vastbesloten was zijn stempel te drukken op elk plafond van zijn donjon, tot het laatste toe.
Kijk goed, dan zie je misschien vage sporen van goud en kleur in de cassetten. Die zijn niet uit de tijd van Frans. De gewelven werden in de achttiende eeuw verguld en beschilderd, en een klein beetje daarvan is bewaard gebleven.
Deze gewelven werken ook voor de kost. Ze dragen het gewicht van de geplaveide terrassen recht boven je, en ze bevatten een deel van een vernuftig systeem om regenwater van het dak af te voeren. Dat lukte niet altijd. Er sijpelde water naar binnen dat het beeldhouwwerk beschadigde, en de eerste die het kasteel liet herstellen was Gaston d'Orléans, de broer van Lodewijk de Dertiende, die Chambord in 1626 samen met het graafschap Blois had gekregen: de lekkende terrassen, de lantaarntoren en deze gebeeldhouwde gewelven werden allemaal in zijn tijd gerepareerd.
Deze verdieping heeft nog andere levens gehad. Maurice de Saxe, maarschalk van Frankrijk, kreeg Chambord in 1745 van Lodewijk de Vijftiende als beloning voor zijn overwinning bij Fontenoy. Hij woonde hier, in de woorden van het domein, zoals een vorst zou wonen, met zijn eigen hofhouding en zijn regimenten, en hij richtte op deze tweede verdieping van de donjon een theater in. Hij stierf in het kasteel op dertig november 1750.
Nog één ding over de plek waar je staat. Omdat de plattegrond een kruis is, zijn de vier appartementen in de hoeken van elke verdieping van de donjon identiek, dus je zou aan elke kant van het gebouw kunnen staan en hetzelfde zien. Er komt nog één klim, en die eindigt op het dak.
Stop 4 van 5 · Terrassen van de donjon, boven aan de dubbele wenteltrap, aan de voet van de lantaarntoren
De terrassen en de lantaarntoren
Gebouwd voor Frans I (1494–1547) door meester-metselaars wier namen niet zijn overgeleverd; hersteld onder Gaston d'Orléans (1608–1660); terrassen vanaf 1998 gerestaureerd onder leiding van Patrick Ponsot · Afwatering van de terrassen rond 1537–38; lantaarntoren zestiende eeuw · Tufkrijt met inlegwerk van leisteen; de lantaarntoren is met 56 m het hoogste punt van het kasteel, bekroond met een Franse lelie
Om op te letten
- De ronde medaillons op de lantaarntoren, elk met een gekroonde salamander tussen Franse lelies.
- De ruiten en schijven van leisteen in de lichte steen van schoorstenen en dakkapellen, die misschien verwijzen naar het marmeren inlegwerk in Pavia, waar de koning gevangen werd gehouden.
- De Franse lelie helemaal boven op de lantaarn, 56 meter boven de grond.
Transcriptie (2:29)
Naar buiten, de open lucht in, en het kasteel krijgt een heel ander karakter. Beneden waren de gevels sober, in een raster getrokken. Hierboven breekt alles los. Het domein beschrijft het gevoel als in een dorp in de lucht staan, en dat is precies de juiste uitdrukking: traptorentjes, schoorstenen, dakkapellen en kleine lantaarns met koepeltjes verdringen zich aan alle kanten om je heen, en nauwelijks twee buren lijken op elkaar. Volgens één telling staan er hierboven elf soorten torens en drie soorten schoorstenen, zonder enige symmetrie neergezet.
Midden in dat alles staat de lantaarntoren, die recht uit de trap oprijst die je net hebt beklommen. Het is het hoogste punt van het kasteel, 56 meter boven de grond, en helemaal bovenaan staat een Franse lelie, het embleem van de koningen van Frankrijk. Zoek de ronde medaillons op de zijkanten: in elk ervan een gekroonde salamander tussen Franse lelies, weer het dier van Frans de Eerste, dat dit keer zijn handtekening tegen de hemel zet.
Kijk nu naar de steen zelf. Het lichte tufkrijt is overal ingelegd met leisteen, gesneden in ruiten, schijven, vierkanten, halve cirkels en driehoeken. Volgens één lezing is het een echo van het zwarte marmeren inlegwerk van de Certosa van Pavia, het kartuizerklooster waar Frans na zijn nederlaag gevangen werd gehouden. Klopt dat, dan heeft de koning een herinnering aan zijn gevangenschap op zijn eigen dak gezet.
Onder je voeten zit techniek die niemand opvalt. De plavuizen zijn poreus. Ze liggen op een raster van lage stenen muurtjes, die op de gewelven staan die je net hebt gezien, en ze laten de regen dwars door zich heen zakken naar een verborgen plat dak van geglazuurde tegels, dat het water naar een goot leidt en onder de kroonlijst door naar buiten. Het was nieuw in Frankrijk, waarschijnlijk van rond 1537 of 1538, en een paar jaar later werd het nagevolgd in het kasteel van Grignan. Het domein rekent de waterdichting van deze terrassen tot de aanwijzingen die naar Leonardo wijzen.
Bijna was het dak zijn pracht kwijtgeraakt. Na de Revolutie waren de loden bekledingen van de terrassen, de lantaarns en de torentjes verdwenen. In de jaren 1890 maakte een Parijse werkplaats van sierloodgieters, Monduit, die ook aan de spits van de Notre-Dame en aan het Vrijheidsbeeld werkte, nieuwe loden ornamenten voor de lantaarns van de hoektorens van de donjon. Drie torens kregen de hunne tussen 1895 en 1898. De vierde, de westtoren, bleef onaf toen de hertog van Parma stierf, en de salamanders, zuilen en kandelaars ervoor stonden meer dan een eeuw in kisten in een kamer van het kasteel, tot de kisten in 2016 werden geopend en alles in perfecte staat bleek. Zelfs de Franse lelie die voor de top van die toren bedoeld was, dook op, in 2014, in een ander kasteel: Pierrefonds.
Stop 5 van 5 · Terrassen van de donjon, aan de tuinkant, met uitzicht over de Franse tuinen en langs de gekanaliseerde Cosson
Het uitzicht vanaf de terrassen langs het kanaal van de Cosson
Parkmuur voltooid door Gaston d'Orléans (1608–1660); terras en parterre rond 1684 begonnen onder Lodewijk XIV (1638–1715) en vanaf 1730 voltooid door La Hitte, controleur van de Bâtiments du Roi, de koninklijke bouwdienst · Parkmuur voltooid onder Gaston d'Orléans; parterre ongeveer 1684–1734; tuinen opnieuw aangeplant in 2016–17 · Een ommuurd park van 5.440 hectare binnen een muur van 32 kilometer; een Franse tuin van 6,5 hectare
Om op te letten
- De rechte lijn van het Cosson-kanaal dat het bos in loopt: de rivier die Frans de Eerste wilde temmen, anderhalve eeuw na hem rechtgetrokken.
- De keermuur van het kunstmatige terras waarop de tuinen liggen, rond 1684 begonnen om het kasteel boven het hoogwater uit te tillen.
- Bos aan alle kanten: 5.440 hectare binnen één enkele muur.
Transcriptie (2:19)
Loop naar de tuinkant van de terrassen en kijk uit. Hiervoor is Chambord gebouwd: geen stad, geen dorp, maar bos, 5.440 hectare ervan, het grootste ommuurde park van Europa, binnen een muur van 32 kilometer lang. Frans de Eerste zette zijn paleis in de wildrijke moerassen van de Sologne om er te jagen, en in zijn hele regeringstijd bracht hij hier amper vijftig dagen door.
Zoek de rechte streep water die van het kasteel wegloopt, de bomen in. Dat is de Cosson, de rivier die van deze grond een moeras maakte, en het kostte ruim twee eeuwen om hem in het gareel te krijgen. Vanaf ongeveer 1684, onder Lodewijk de Veertiende, werd rond het kasteel aarde opgeworpen om het boven het hoogwater uit te tillen, verrezen er keermuren rond het kunstmatige terras onder je, en werd de rivier rechtgetrokken langs de rand ervan. Daarna lag het werk stil. Wat het weer op gang bracht, was malaria. Stanisław Leszczyński, de verbannen koning van Polen en schoonvader van Lodewijk de Vijftiende, woonde hier van 1725 tot 1733, en 's zomers ging de koorts rond in zijn hofhouding. Vanaf 1730 werden de bruggen, de dijken en de terrasmuren afgemaakt, werd de rivier schoongemaakt en verbreed tot een kanaal, en werd een Franse tuin van zes en een halve hectare aangelegd naar een ontwerp uit 1734. In 1751, kort na de dood van Maurice de Saxe, stonden er langs de paden kuipen met 250 ananasplanten, 121 sinaasappelbomen, één citroenboom en één limoenboom. Twee eeuwen later was er alleen nog gras van over, en in 2017 werd de tuin opnieuw aangeplant naar het achttiende-eeuwse ontwerp.
Bij dit uitzicht horen twee verhalen uit de Tweede Wereldoorlog. In 1939 stuurden de Parijse musea, waaronder het Louvre, hun schatten in konvooien weg, en Chambord werd de grootste van de drieëntachtig depots waar ze verborgen werden: in juni 1944 stond er vierduizend kubieke meter aan kisten. De Mona Lisa kwam aan op achtentwintig augustus 1939, met vijftig andere schilderijen, en bleef maar een paar maanden. Ook De Vrijheid leidt het volk van Delacroix en de wandtapijten van De dame met de eenhoorn lagen hier verstopt. En op tweeëntwintig juni 1944 stortte een Amerikaanse bommenwerper, een B-24 Liberator, neer op het gazon van het kasteel. De kunstwerken zelf kwamen ongeschonden door de oorlog.
De eeuw daarvoor was harder geweest voor het gebouw. In de jaren 1830 trof de Amerikaanse dichter Henry Wadsworth Longfellow het verlaten aan. “Alles is treurig en verlaten”, schreef hij, “en het gras heeft de bestrating van de binnenplaats overwoekerd.” Sinds 1930 zijn het kasteel en zijn park eigendom van de Franse staat, en van hierboven overzie je alles wat daarbij hoorde: het paleis, het kanaal en al dat bos, nog altijd binnen één muur.
Onafhankelijke gids · Chiaro
Richt Chiaro op alles wat je in het kasteel van Chambord ziet.
Volgens één telling heeft het kasteel 426 kamers en 282 haarden, en over de appartementen is een collectie van zo'n 4.500 voorwerpen verspreid; vijf stops is daar maar een dun plakje van. Richt je telefoon op een wandtapijt, een gebeeldhouwd kapiteel, een schoorsteen op de terrassen of een portret van de graaf van Chambord, en Chiaro zegt je wat het is, zoekt uit van welke koning of maarschalk het was, en praat met je verder terwijl je al naar het volgende staat te kijken.
Voor je gaat
Zo kom je er
Château de Chambord, 41250 Chambord, Loir-et-Cher. Tickets koop je in de Halle d'accueil, de ontvangsthal naast de parkeerplaatsen (P0 en P1 liggen 600 meter van het kasteel, P2 750 meter, P3 850 meter). De ingang van kasteel en tuinen ligt aan de kant van de Place Saint-Louis, tegenover het dorp. Voor de eerste stop loop je van de ontvangsthal naar de aanlegplaats van de bootjes en volg je het pad langs het kanaal aan de overkant van de Cosson.
Volgens het domein ligt Chambord met de trein 80 minuten van Parijs: reis naar station Blois-Chambord en neem daar lijn 2 van het busnet Rémi-41 (station Blois, Chambord, Lamotte-Beuvron), € 3,30 voor een enkele reis bij de chauffeur, of een taxi, ongeveer 25 minuten. Met de auto ben je in minder dan twee uur vanuit Parijs naar het zuiden, en vanaf Blois in 25 minuten: A10 afrit 16 (Mer) of 17 (Blois), A85 afrit 13 of A71 afrit 3. Parkeren kost € 8 per dag, te betalen bij de automaten.
Tickets en toegang
- De eerste stop kost niets. Het park zelf is het hele jaar elke dag open, en het pad langs het kanaal aan de overkant van de Cosson ligt in het deel van het domein dat als vrij toegankelijk staat aangegeven. Vanaf de trap heb je het ticket voor kasteel en tuinen nodig.
- Bezoekers van buiten de Europese Economische Ruimte betalen € 31 voor het ticket voor kasteel en tuinen in 2026, onderdanen en inwoners van de EER € 21; de verlaagde tarieven zijn € 28,50 en € 18,50, en jongeren onder de 18 en EU-burgers onder de 26 gaan gratis naar binnen. Deze prijzen gelden tot en met 31 december 2026, en je kunt tickets vooraf online kopen op de officiële site.
- De openingstijden volgen het seizoen; de deuren gaan het hele jaar om 9.00 uur open. In het lange seizoen, van 28 maart tot 25 oktober 2026, sluit het kasteel om 18.00 uur, en dat geldt ook voor de kerstvakantie, van 19 december tot 2 januari, behalve op kerstavond en oudejaarsavond, wanneer het al om 16.00 uur dichtgaat; in de herfstperiode, van 26 oktober tot 18 december, sluit het om 17.00 uur. De laatste toegang is een halfuur voor sluitingstijd. Behalve op 1 januari en 25 december is het ook op sommige maandagen in het laagseizoen dicht; het domein zet die op zijn pagina met openingstijden.
- Bijna de hele vleugel van Frans I is sinds 2023 gesloten, en op de huidige lijst van gesloten ruimtes van het domein staan het lapidarium, de koetsenzaal, de kamer van de koning en zijn studeerkamer; geen van de vijf stops hoort daarbij. Laat je powerbank thuis: die mag niet mee het kasteel in en ook niet in de kluisjes.
- De begane grond van de donjon, en daarmee de voet van de trap, bereik je via een hellingbaan. De tweede verdieping en de terrassen zijn alleen via de trap bereikbaar; de aangepaste versie van de HistoPad laat ze zien aan bezoekers die niet kunnen klimmen.
De officiële audiogids
De eigen gids van het kasteel is de HistoPad, een tablet die je ter plaatse ophaalt en die in 2026 is vernieuwd, met Frans I als verteller: 16 stations van de begane grond tot de tweede verdieping, negen 3D-reconstructies van zalen zoals ze er ooit uitzagen, twaalf talen en meer dan anderhalf uur audio. Hij kost € 6,50 bovenop het toegangsticket, of € 17 voor een set van drie, en zit inbegrepen in het dagpaspoort. In juli en augustus vertrekt elke dag om 11.15 uur een rondleiding van een uur in het Engels, waarvoor volwassenen € 7 en kinderen van 3 tot 17 jaar € 4 betalen, ook weer bovenop het ticket, en bij de ingang krijg je gratis een folder. Deze pagina is geen van drieën: ze kost niets, begint op de kanaaloever voordat de kassa je heeft gezien, en geeft elke tekst volledig weer voor wie op de terrassen liever leest dan luistert.
Officiële website →Vragen
Is er een gratis audiogids voor het kasteel van Chambord?
Deze pagina is er een: vijf stops in elke browser op je telefoon, waarvan je de eerste al op de kanaaloever kunt afspelen voordat je een ticket hebt gekocht, met de volledige tekst onder elke speler. De HistoPad van het kasteel zelf is niet gratis; die kost € 6,50 extra bovenop het toegangsticket. Wel deelt het domein bij de ingang een gratis folder uit en draait er in een ruimte op de begane grond doorlopend een film van 20 minuten, en voor elke ruimte of elk voorwerp buiten deze vijf maak je een foto met de Chiaro-app en krijg je het verhaal erbij.
Kan ik de audiogids voor het kasteel van Chambord zonder ticket beluisteren?
Je kunt alle vijf stops overal afspelen, maar alleen de eerste is bedoeld om zonder ticket te beluisteren: die ligt op het pad langs het kanaal aan de overkant van de Cosson, in parkgebied dat elke dag open is. De trap, de gewelven van de tweede verdieping en de terrassen liggen in de donjon en vragen om het ticket voor kasteel en tuinen, dat in 2026 € 21 kost als je onderdaan of inwoner van de Europese Economische Ruimte bent, en € 31 als je dat niet bent.
Wat kost de officiële audiogids van het kasteel van Chambord?
De HistoPad kost € 6,50 bovenop het toegangsticket, of € 17 voor drie stuks, en zit inbegrepen in het dagpaspoort. Hij behandelt 16 stations van de begane grond tot de tweede verdieping, in twaalf talen, met meer dan anderhalf uur audio. De Engelstalige rondleiding in juli en augustus wordt apart gerekend: volwassenen betalen € 7, kinderen van 3 tot 17 jaar € 4.
Heeft Leonardo da Vinci de trap van Chambord ontworpen?
Niemand weet het, en de toeschrijving is omstreden. Het domein noemt de dubbele wenteltrap geïnspireerd door Leonardo, die in 1516 op uitnodiging van Frans I naar Frankrijk kwam, maar hij stierf in 1519, maanden voordat de bouw begon, en geen enkel document uit die tijd noemt de architect. Het ontwerp is ook toegeschreven aan Domenico da Cortona, en veel kenners denken nu dat Leonardo op zijn minst achter de trap zat.
Is Chambord op maandag gesloten?
Meestal niet. De twee vaste sluitingsdagen zijn 1 januari en 25 december; daarnaast gaat het kasteel in het laagseizoen op bepaalde maandagen dicht, wat begin 2026 neerkwam op elke maandag in januari, dan 2 februari en 9, 16 en 23 maart. Het park sluit nooit, dus de eerste stop werkt altijd; kijk vóór een bezoek in de winter op de pagina met openingstijden van het domein welke maandagen dicht zijn.
Waar begint de audiogids van het kasteel van Chambord?
Tegenover het kasteel, aan de andere kant van het water: op het pad langs de verre oever van de Cosson, met de noordwestgevel voor je. Loop vanaf de ontvangsthal bij de parkeerplaatsen naar de aanlegplaats van de bootjes en volg het kanaal. Ga na de eerste stop om naar de ingang van kasteel en tuinen aan de kant van de Place Saint-Louis, waar de tweede stop midden in de donjon op je wacht.
Meer audiogidsen
Gemaakt door Chiaro. Niet verbonden aan het kasteel van Chambord.