Przejdź do treści

Zamek Królewski w Amboise · Amboise · Niezależny przewodnik

Audioprzewodnik Zamek w Amboise,
pięć przystanków, za darmo.

40 metrów nad Loarą królowie Francji sprowadzili tu włoski renesans na północ — pięć przystanków działa w przeglądarce, a Chiaro objaśni każdy herb ze zdjęcia.

Pobierz w App Store

Stworzone przez Chiaro. Bez powiązań z zarządcą Zamku Królewskim w Amboise.

9:41

Fasada nad Loarą i nadrzeczne bastiony

Zamek Królewski w Amboise

0:00 2:35
Przystanek 1 z 5

Pięć przystanków · 13 min słuchania

Pięć miejsc, jedna trasa,
w kolejności, w jakiej je zobaczysz.

Nasz samodzielny audioprzewodnik po Zamku Królewskim w Amboise zaczyna się jeszcze na dole nad rzeką, zanim kupisz bilet, i wspina się na skarpę dokładnie w kolejności, w jakiej odsłania się królewska twierdza. Rozpocznij na nabrzeżu albo moście z widokiem na 40-metrowy mur bastionowy, wejdź pochyłą rampą wejściową do kaplicy świętego Huberta i płyty nagrobnej Leonarda da Vinci, zajrzyj na pierwsze piętro Królewskiego Logis do Izby Rady, wejdź na taras widokowy wieży Tour des Minimes przed zejściem jej spiralną pochylnią konną i zakończ spacer na dwuhektarowym górnym tarasie obok Ogrodu Neapolitańskiego. Nagranie trwa około trzynastu minut podczas dziewięćdziesięciominutowego zwiedzania.

Każdy fakt historyczny i każda informacja praktyczna na tej stronie opierają się na materiałach opublikowanych przez Fondation Saint-Louis w serwisie chateau-amboise.com w zestawieniu z drugim publicznym źródłem. Prace konserwatorskie na murach i sezonowe godziny otwarcia kas zmieniają się w ciągu roku: gdy komunikat przy bramie różni się od tych wskazówek, kieruj się informacją na miejscu i daj nam znać, abyśmy mogli zaktualizować przewodnik.

Przystanek 1 z 5 · Nabrzeże rzeki i most Pont du Maréchal Leclerc lub plac Place Michel Debré poniżej północnych murów, naprzeciw ściany skalnej przed rampą wejściową Montée de l'Émir Abd-el-Kader; miejsce publiczne i bezpłatne

Fasada nad Loarą i nadrzeczne bastiony

Przebudowany dla króla Karola VIII (1470–1498) pod nadzorem baliwa Raymonda de Dezest oraz mistrzów murarskich Colina Biarda (zm. 1525), Guillaume'a Senaulta i Louisa Armangearta; rozbudowany za Ludwika XII i Franciszka I; odrestaurowany przez Victora Rupricha-Roberta (1820–1887) · Ufortyfikowany cypel od IV wieku; królewska przebudowa od 1492; dwie trzecie rozebrano w latach 1806–1810 · Biały wapień tufowy znad Loary i cegła na skalnym cyplu wznoszącym się 40 metrów nad rzeką; ocalałe Królewskie Logis wraz z murami obronnymi po rozbiórce dwóch trzecich szerszego założenia zamkowego w latach 1806–1810

Na co zwrócić uwagę

  • Pionową 40-metrową ścianę jasnego tufu wyrastającą prosto z miasteczka — po 1821 roku król Ludwik Filip wykupił i wyburzył 46 przyklejonych do niej domów.
  • Kuty żelazny balkon w górnej części fasady rzecznej Królewskiego Logis, na którym w marcu 1560 roku powieszono protestanckich spiskowców.
  • Daleko po prawej stronie na murze kurtynowym niewielką kaplicę świętego Huberta wysuniętą na wysokich kamiennych przyporach ponad łupkowe dachy.
Transkrypcja (2:35)

Stań przy nadrzecznym murku albo u stóp miejskiego placu jeszcze przed wejściem na rampę i zadzierzgnij wzrok wysoko w górę na czterdzieści metrów jasnego wapienia wyrastającego pionowo znad Loary. To, co z dołu wygląda jak skończony bajkowy zamek, jest w rzeczywistości ocalałym sercem znacznie większej królewskiej cytadeli, która niegdyś pokrywała cały ten skalny cypel nawet dwustoma dwudziestoma komnatami.

Ludzie fortyfikowali tę skarpę na długo przed powstaniem królestwa Francji. Celtyccy Turonowie utrzymywali tu w górze oppidum, Rzymianie w czwartym wieku przekopali rowy obronne w poprzek szyi wzgórza, a na wyspie pośrodku rzeki za twoimi plecami, Île d'Or, król Franków Chlodwig spotkał się w pięćset trzecim roku z królem Wizygotów Alarykiem Drugim. Do korony francuskiej Amboise przeszło w tysiąc czterysta trzydziestym czwartym roku, gdy jego pan, Louis d'Amboise, został przyłapany na spisku przeciwko faworytowi króla Karola Siódmego i oddał zamek, by ocalić własną głowę.

Karol Ósmy urodził się na tej skale w tysiąc czterysta siedemdziesiątym roku. Dwadzieścia jeden lat później poślubił księżną Annę Bretońską, postanowił zamienić twierdzę dzieciństwa w pałac godny najpotężniejszej monarchii Europy i zatrudnił ponad dwustu pięćdziesięciu kamieniarzy pracujących w zimowe noce przy blasku pochodni. W tysiąc czterysta dziewięćdziesiątym czwartym roku Karol poprowadził trzydzieści tysięcy żołnierzy do Włoch po koronę Neapolu. Militarnie wyprawa nie przyniosła niemal nic; kulturowo odmieniła Francję na zawsze. Wracając do Amboise w tysiąc czterysta dziewięćdziesiątym szóstym roku, młody król przywiózł na ten taras włoskich architektów, rzeźbiarzy, uczonych i ogrodników. Dwa lata później, siódmego kwietnia tysiąc czterysta dziewięćdziesiątego ósmego roku, dwudziestosiedmioletni Karol szedł z Anną obejrzeć partię gry w piłkę w zamkowej fosie, uderzył czołem o niskie kamienne nadproże i zmarł w ciągu kilku godzin.

Odszukaj teraz długi żelazny balkon biegnący wzdłuż rzecznej ściany głównego skrzydła. W marcu tysiąc pięćset sześćdziesiątego roku protestanccy szlachcice próbowali wyrwać szesnastoletniego króla Franciszka Drugiego i jego młodą żonę Marię Stuart z rąk katolickiego stronnictwa Gwizjuszy. Spisek wydał się przed czasem. Pojmanych jeźdźców wieszano prosto na tych żelaznych prętach nad rzeką ku przestrodze całego królestwa.

Dlaczego tak wielka część dawnej twierdzy zniknęła? Napoleon przekazał podupadłą posiadłość byłemu konsulowi Pierre-Rogerowi Ducosowi, którego nie było stać na utrzymanie rozległych dachów i który między tysiąc osiemset szóstym a tysiąc osiemset dziesiątym rokiem rozebrał dwie trzecie zabudowań na kamień budowlany — choć współczesne badania archeologiczne dowodzą, że trzy czwarte właściwej nadrzecznej rezydencji Karola Ósmego wciąż stoi nad tobą. Wyrazistą sylwetkę zawdzięcza ona również królowi Ludwikowi Filipowi, który po tysiąc osiemset dwudziestym pierwszym roku wykupił i wyburzył czterdzieści sześć domów przytulonych do podnóża klifu, aby mury Walezjuszy znów mogły swobodnie oddychać.

Przystanek 2 z 5 · Górny taras bezpośrednio naprzeciw szczytu rampy wejściowej, nadwieszony nad południowym murem kurtynowym

Kaplica św. Huberta i grób Leonarda da Vinci

Zbudowana dla Karola VIII (1470–1498) przez flamandzkich rzeźbiarzy i murarzy z Turenii; dziewiętnastowieczny tympanon za Ludwika Filipa i restauracja Victora Rupricha-Roberta (1820–1887) · 1491–1496; ponowny pochówek Leonarda w 1874; konserwacja 2021–2024 · Późnogotycki biały tuf w stylu flamboyant ze złoconą ołowianą iglicą zwieńczoną brązowym porożem jelenia; 15 ton ołowiu dachowego odnowiono w 2024

Na co zwrócić uwagę

  • Nad podwójnymi drzwiami głęboko podcięte kamienne nadproże z 15. wieku ukazujące świętego Huberta zsiadającego z konia przed jeleniem z Chrystusem na krzyżu między rogami.
  • Wysoko na nowo pozłoconej ołowianej iglicy brązowe poroże jelenia wyrastające prosto z gotyckiej metaloplastyki.
  • Wewnątrz lewego północnego ramienia wapienną płytę w posadzce i brązowy medalion portretowy nad szczątkami przypisywanymi Leonardowi da Vinci.
Transkrypcja (2:47)

Wyjdź na szczyt kamiennej rampy i zatrzymaj się przed niewielką kaplicą balansującą na południowym murze. Wzniesiona między tysiąc czterysta dziewięćdziesiątym pierwszym a tysiąc czterysta dziewięćdziesiątym szóstym rokiem jako prywatne oratorium Karola Ósmego i Anny Bretońskiej, spoczywa w połowie na skale, a w połowie na wysokich kamiennych filarach wyrastających z ulicy poniżej. Wiosną dwa tysiące dwudziestego czwartego roku wyszła z trwającej dwa i pół roku konserwacji, podczas której wymieniono blisko dwa tysiące zwietrzałych bloków i położono świeże płatki złota na ołowianej iglicy — spójrz na sam jej czubek, a dostrzeżesz parę brązowych jelenich rogów połyskujących na tle nieba.

Zanim wejdziesz do środka, podejdź blisko rzeźbionego nadproża nad podwójnym portalem. Flamandzcy rzeźbiarze opracowali miękki miejscowy wapień tak misternie, że przypomina kość słoniową. Po lewej stronie święty Hubert, patron myśliwych, pada na kolana obok konia i sfory psów, podczas gdy dziki jeleń odwraca się na skalnej półce z promieniejącym krucyfiksem między tykami poroża.

Wewnątrz lewego ramienia transeptu leży płyta posadzkowa, dla której większość gości przemierza pół Francji: Leonardo da Vinci. Zaproszony tu w tysiąc pięćset szesnastym roku w wieku sześćdziesięciu czterech lat przez młodego króla Franciszka Pierwszego — który podarował mu ceglany dworek Clos Lucé czterysta metrów dalej w górę ulicy, siedemset złotych talarów rocznej pensji oraz tytuł Pierwszego Malarza, Inżyniera i Architekta Króla — Leonardo przybył na grzbiecie muła z trzema obrazami w bagażu, w tym z Moną Lisą. Ostatnie trzy lata życia spędził na kreśleniu planów kanałów, projektowaniu mechanicznych widowisk na królewskie uroczystości na tym zamku w tysiąc pięćset osiemnastym roku i rozmowach filozoficznych z monarchą.

Oddzielmy tu dwie słynne legendy od dokumentów z archiwum. Wbrew dziewiętnastowiecznym obrazom ukazującym Leonarda wydającego ostatnie tchnienie w ramionach Franciszka Pierwszego drugiego maja tysiąc pięćset dziewiętnastego roku, ordonanse królewskie podpisane w Saint-Germain-en-Laye pod Paryżem dowodzą, że dwór przebywał wówczas o kilka dni drogi stąd. Nigdy też nie istniał żaden podziemny tunel łączący Clos Lucé bezpośrednio z tą twierdzą — archeolodzy dokładnie to sprawdzili.

Nawet grób pod twoimi butami kryje zagadkę detektywistyczną. Zgodnie z własną wolą Leonardo został pochowany w tysiąc pięćset dziewiętnastym roku nie w tej maleńkiej kaplicy, lecz sto metrów dalej po drugiej stronie trawnika w większej kolegiacie świętego Florentyna. Gdy senator Ducos rozebrał kolegiatę około tysiąc osiemset siódmego roku, groby uległy rozproszeniu, a nagrobki sprzedano. W tysiąc osiemset sześćdziesiątym trzecim roku pisarz Arsène Houssaye przekopał fundamenty świątyni, odkrył dużą czaszkę i szkielet obok ułamków kamienia z literami z imienia Leonardus Vincius oraz srebrnych monet Franciszka Pierwszego, po czym w tysiąc osiemset siedemdziesiątym czwartym roku złożył te kości pod tą płytą — uczciwie opisaną jako jego domniemane doczesne szczątki.

Przystanek 3 z 5 · Królewskie Logis, pierwsze piętro skrzydła gotyckiego nad Loarą, wejście z Sali Doboszów

Izba Rady w Królewskim Logis

Colin Biard (zm. 1525) i królewscy murarze z Turenii dla Karola VIII i Anny Bretońskiej; renesansowy kominek dodany za Ludwika XII i Franciszka I; odrestaurowana pod kierunkiem Victora Rupricha-Roberta (1820–1887) · 1492–1515; odrestaurowana pod koniec XIX wieku · Dwunawowa sklepiona sala z kamienia tufowego i czerwonej cegły wsparta na środkowych rzeźbionych filarach na całej szerokości gotyckiego skrzydła Karola VIII od strony rzeki

Na co zwrócić uwagę

  • Dwa kominki naprzeciw siebie na krótszych ścianach: na południowym zachodzie stromy trapezowy gotycki okap, na północnym wschodzie płaskie włoskie renesansowe belkowanie z medalionem salamandry Franciszka I.
  • Środkowe kamienne kolumny pokryte naprzemiennymi pionowymi rzędami francuskich lilii królewskich i gronostajowych ogonków Anny Bretońskiej.
  • Zworniki sklepień w górze z przeplecionymi inicjałami C i A oraz wysokie dębowe ławy przyścienne z gotyckimi płycinami fałdowymi.
Transkrypcja (2:21)

Wejdź do wielkiej sklepionej sali na pierwszym piętrze Królewskiego Logis i stań obok środkowego rzędu kamiennych filarów. Każde okno w ścianie od strony rzeki otwiera się prosto na czterdzieści metrów przestrzeni nad Loarą, zalewając czerwoną cegłę i jasny wapień odbitym od wody światłem. Tu biło serce rządów i ceremoniału dynastii Walezjuszy, a gdy obrócisz głowę z jednego końca wnętrza na drugi, zobaczysz w jednej przestrzeni, jak średniowiecze przekazuje Francję renesansowi.

Spójrz najpierw na kominek na południowo-zachodnim krańcu. Jego wysoki, pochyły trapezowy okap należy jeszcze w całości do gotyckiej Francji, zdobiony aniołami podtrzymującymi tarczę królewską obok płonącego miecza Karola Ósmego. Odwróć się teraz do kominka na przeciwległej ścianie północno-wschodniej. Skośny gotycki kaptur zniknął. Na jego miejscu spoczywa wyraźny poziomy włoski gzyms z klasycznymi profilami i pilastrami, zwieńczony okrągłym medalionem ziejącej ogniem salamandry Franciszka Pierwszego.

Podejdź do kamiennych kolumn dzielących wnętrze wzdłuż osi. Każdy trzon od bazy aż po głowicę pokryto na przemian dwoma znakami: trójlistną lilią Królestwa Francji i stylizowanym czarnym ogonkiem gronostaja niezależnego Księstwa Bretanii. W górze na zwornikach sklepienia litera C Karola splata się z ukoronowanym A Anny Bretońskiej. Utrzymanie Bretanii przy Francji było obsesją dwóch panowań: gdy Karol zmarł w tysiąc czterysta dziewięćdziesiątym ósmym roku po uderzeniu głową bez żyjącego potomka, układ małżeński zobowiązywał dwudziestojednoletnią Annę do natychmiastowego ślubu z jego kuzynem i następcą, Ludwikiem Dwunastym.

Anna całkowicie odmieniła życie w takich komnatach jak ta. Podczas gdy średniowieczni królowie podróżowali z męskimi dworami, a szlachcianki pozostawały w odległych majątkach, Anna zgromadziła wokół siebie na stałe około stu dam z wielkich rodów, czyniąc dwór królewski mieszanym towarzystwem muzyki, dyplomacji i mecenatu.

Pokolenie później przez te drzwi wkroczyła mroczniejsza polityka. W nocy siedemnastego października tysiąc pięćset trzydziestego czwartego roku w całej Francji rozlepiono protestanckie afisze atakujące mszę katolicką — jeden z nich przybito wprost do drzwi sypialni króla Franciszka Pierwszego tutaj w Amboise. Wzburzony monarcha porzucił politykę pojednania. Dwadzieścia sześć lat później napięcia te wybuchły w nieudanym protestanckim najeździe za tymi oknami, a trzy lata po nim, w marcu tysiąc pięćset sześćdziesiątego trzeciego roku, królowa matka Katarzyna Medycejska podpisała w Amboise kruchy rozejm kończący pierwszą wojnę religijną.

Przystanek 4 z 5 · Północno-zachodni narożnik Królewskiego Logis: wejście na panoramicznym tarasie dachowym 40 metrów nad Loarą, następnie zejście w dół spiralną rampą konną do wyjścia

Wieża Tour des Minimes i jej rampa konna

Colin Biard (zm. 1525), Guillaume Senault i Louis Armangeart pod nadzorem Raymonda de Dezest dla Karola VIII; górne przedpiersie odrestaurowane pod koniec XIX wieku przez Victora Rupricha-Roberta (1820–1887) · Rozpoczęta ok. 1493–1498; górny taras odrestaurowany pod koniec XIX wieku · Cylindryczna wieża kawaleryjska z tufu o średnicy ok. 21 metrów i wysokości 40 metrów od podnóża skarpy, mieszcząca wyłożoną cegłą spiralną rampę pod gotyckimi sklepieniami żebrowymi

Na co zwrócić uwagę

  • Z otwartej platformy dachowej przed zejściem dookolną panoramę 360 stopni, 40 metrów prosto nad Loarą, wyspą Île d'Or i łupkowymi dachami Amboise.
  • Pod stopami w spiralnym tunelu czerwone cegły układane na rąb w jodełkę, aby żelazne podkowy chwytały pochyłość.
  • Rzeźbione kamienne wsporniki wzdłuż ściany zewnętrznej, pod którymi kamieniarze z Turenii ukryli maszkarony i figurki u nasady gotyckich żeber.
Transkrypcja (2:31)

Wyjdź na okrągły kamienny dach wieży Tour des Minimes, skąd rozciąga się najszerszy w Amboise widok na rzekę — czterdzieści metrów pionowo nad Loarą — a potem zejdź w półmroczną, rozbrzmiewającą echem rurę pod swoimi stopami. Nie ma tu ani jednego stopnia. Schodzisz drogą zwiniętą wewnątrz wieży szerokiej na dwadzieścia jeden metrów.

Kiedy Karol Ósmy w latach dziewięćdziesiątych piętnastego wieku przystąpił do przebudowy Amboise, jego architekci stanęli przed kłopotliwym zadaniem: pałac wznosił się na szczycie urwiska, odcięty od ulic i przystani rzecznych w dole. Ich rozwiązanie — wzniesione dwukrotnie, tutaj od strony rzeki i jeszcze szerzej, na dwadzieścia cztery metry średnicy, w wieży Heurtault po drugiej stronie ogrodu — wprawiało w zdumienie każdego zagranicznego posła. Wokół grubego pustego rdzenia z ciosanego wapienia murarze przesklepili łagodną spiralną pochylnię wybrukowaną czerwoną cegłą stawianą na sztorc w jodełkę, by końskie kopyta i ciężkie wozy z zaopatrzeniem nie ślizgały się na zakrętach.

W grudniu tysiąc pięćset trzydziestego dziewiątego roku Franciszek Pierwszy postanowił pochwalić się tą inżynierią i poprowadził swojego rywala, cesarza Karola Piątego, nocą konno w górę bliźniaczej wieży między dwoma szeregami ludzi z pochodniami. W połowie spirali nieostrożny płomień dosięgnął bogatych arrasów rozwieszonych na murach. Dym zadławił przypominający komin szyb, konie wpadły w panikę, a najpotężniejszy władca świata chrześcijańskiego omal się nie udusił, zanim wydostał się na taras.

Stulecia później, dawno po przenosinach dworu Walezjuszy do Paryża, platforma dachowa, na której przed chwilą stałeś, była świadkiem zupełnie innej sceny. Między tysiąc osiemset czterdziestym ósmym a tysiąc osiemset pięćdziesiątym drugim rokiem Amboise służyło za więzienie emira Abd el-Kadera — uczonego i wodza, który przez piętnaście lat przewodził algierskiemu oporowi i złożył broń po francuskiej obietnicy swobodnego wyjazdu na Wschód. Paryż złamał słowo i uwięził go tutaj z blisko setką krewnych i towarzyszy na cztery wilgotne zimy, podczas których zmarło dwadzieścia pięć osób z jego otoczenia.

Szesnastego października tysiąc osiemset pięćdziesiątego drugiego roku książę-prezydent Ludwik Napoleon Bonaparte — na kilka tygodni przed ogłoszeniem się cesarzem Napoleonem Trzecim — wszedł do oszklonego salonu wieńczącego wówczas właśnie tę wieżę i oznajmił Abd el-Kaderowi twarzą w twarz, że Francja dotrzyma słowa i zwraca mu wolność. Osiem lat później w Damaszku, gdy w lipcu tysiąc osiemset sześćdziesiątego roku uzbrojone tłumy zaatakowały dzielnicę chrześcijańską, wygnany emir udzielił schronienia tysiącom chrześcijan we własnej siedzibie, zmieniając dawnych strażników w dozgonnych wielbicieli i zostawiając swoje imię na ulicznej rampie przed tym zamkiem.

Przystanek 5 z 5 · Trawnik górnego tarasu na wschód od Królewskiego Logis, z widokiem wstecz na styk skrzydła gotyckiego i renesansowego obok Terrasse de Naples

Dwa skrzydła Królewskiego Logis i Taras Neapolitański

Skrzydło gotyckie Colina Biarda (zm. 1525) dla Karola VIII; skrzydło renesansowe rozpoczęte za Ludwika XII i podwyższone za Franciszka I z udziałem Domenica da Cortona (ok. 1465–1549); ogrody pierwotnie założone przez Doma Pacella da Mercogliano (ok. 1453–1534), przekształcone za księcia de Penthièvre i Ludwika Filipa · Skrzydła Logis 1492–ok. 1520; Ogród Neapolitański od 1496; park krajobrazowy XVIII–XIX w. · Fasada pałacowa z tufu na planie litery L zwrócona ku ponad 2 hektarom otoczonych murami ogrodów górnego tarasu nad Loarą i miastem

Na co zwrócić uwagę

  • Porównaj lukarny dachowe wzdłuż obu połączonych skrzydeł Królewskiego Logis: koronkowe gotyckie sterczyny na lewym skrzydle, płaskie włoskie pilastry renesansowe i muszlowe naczółki na prawym.
  • Wzdłuż północnej balustrady rzecznej Terrasse de Naples kamienne prześwity belwederowe przebite ku krajobrazowi Loary pod koniec 15. wieku.
  • Po drugiej stronie dwuhektarowych trawników na południu potężny okrągły bęben wieży Heurtault, a daleko nad lasem sylwetkę Pagody w Chanteloup z 18. wieku.
Transkrypcja (2:22)

Wyjdź na żwirowe alejki od strony dziedzińca pałacu i spójrz na północ, w stronę załamanej pod kątem prostym fasady Królewskiego Logis. Z tego trawnika otwierają się wokół ciebie dwa hektary podniebnego ogrodu, a dwa kamienne skrzydła spotykające się przed tobą pod kątem prostym czyta się jak otwarty podręcznik francuskiej architektury.

Przyjrzyj się najpierw lewemu skrzydłu biegnącemu równolegle do rzeki. Karol Ósmy wzniósł je w latach dziewięćdziesiątych piętnastego wieku, a jego stromy łupkowy dach wciąż jeży się późnogotyckimi lukarnami, szpiczastymi żabkami i ażurowym maswerkiem. Przesuń teraz wzrok w prawo na prostopadłe skrzydło rozpoczęte przez jego kuzyna Ludwika Dwunastego i podwyższone po tysiąc pięćset piętnastym roku przez młodego Franciszka Pierwszego, który dorastał tutaj od czwartego roku życia pod opieką matki, Ludwiki Sabaudzkiej. Pionowe gotyckie iglice zniknęły. Lukarny ujęto tu w klasyczne pilastry i muszlowe włoskie frontony należące do najwcześniejszych w całej Dolinie Loary.

Podejdź ku murowi nadrzecznemu na skraju urwiska, oznaczonemu jako Taras Neapolitański. Wśród włoskich specjalistów sprowadzonych na północ z Neapolu przez Karola Ósmego w tysiąc czterysta dziewięćdziesiątym szóstym roku znalazł się benedyktyński mnich i mistrz ogrodnictwa Dom Pacello da Mercogliano. Średniowieczne ogrody zamkowe zawsze zwracały się do wewnątrz za ślepymi murami, by odgrodzić się od groźnego świata. Pacello postąpił odwrotnie: wytyczył geometryczne kwatery ziół i drzewek owocowych tuż nad krawędzią klifu oraz przebił w przedpiersiu trzy kamienne otwory belwederowe, aby dworzanie spacerujący po wieczerzy mogli patrzeć prosto na rozległą Loarę.

Na tym szerokim płaskowyżu wiosną tysiąc pięćset osiemnastego roku Franciszek Pierwszy urządził trwające tygodniami turnieje rycerskie, maskarady i pozorowaną bitwę wokół drewnianej fortecy dla tysięcy gości wesela Medyceuszy, podczas gdy Leonardo da Vinci obmyślał dla dworu teatralne machiny. Niemal wszystkie okoliczne budowle tworzące oprawę tamtych igrzysk — zewnętrzne skrzydło Henryka Drugiego, Panieńskie Logis Siedmiu Cnót na południu oraz kolegiata świętego Florentyna, gdzie w tysiąc pięćset dziewiętnastym roku po raz pierwszy pochowano Leonarda — zniknęły pod kilofami rozbiórkowymi Pierwszego Cesarstwa.

To, co zajęło ich miejsce, ukształtowane za osiemnastowiecznego księcia de Penthièvre i króla Ludwika Filipa, a od tysiąc dziewięćset siedemdziesiątego piątego roku pielęgnowane przez Fondation Saint-Louis, to ten cichy park strzyżonych bukszpanowych kul, cedrów i dębów ostrolistnych wokół ciebie: zawieszony balkon między rzeką a niebem.

Niezależny przewodnik · Chiaro

Skieruj Chiaro na dowolny detal w Zamku Królewskim w Amboise.

Pięć przystanków prowadzi główną osią od muru nad rzeką po Taras Neapolitański, mijając po drodze rzeźbione salamandry, królewskie herby i trzy kondygnacje umeblowanych komnat Walezjuszy oraz Orleanów. Skieruj aparat telefonu na kominkowy kartusz, arras albo basztę, a Chiaro opowie na głos, kto je ufundował, i odpowie na twoje pytania.

Czy Leonardo naprawdę jest tu pochowany?Dlaczego wieże mają rampy zamiast schodów?Kim był emir Abd el-Kader?

Przed wizytą

01

Dojazd

Montée de l'Émir Abd-el-Kader, 37400 Amboise. Piesi wchodzą pochyłym podejściem rozpoczynającym się na Place Michel Debré w centrum miasta, dokładnie naprzeciw cukierni Pâtisserie Bigot (nasz pierwszy przystanek działa na nabrzeżu i placu na dole jeszcze przed podejściem). Osoby o ograniczonej mobilności lub na wózkach inwalidzkich wjeżdżają natomiast samochodem przez specjalną prywatną bramę na końcu Rue Augustin Thierry w towarzystwie pełnosprawnego opiekuna i z oficjalnym orzeczeniem o niepełnosprawności (do tej bramy nie można dojść pieszo).

Stacja kolejowa Amboise leży na północnym brzegu, 10 minut płaskiego spaceru przez mosty na Loarze od rampy wejściowej, z bezpośrednimi pociągami regionalnymi z dworca Paris-Austerlitz, Orleanu i Tours. Szybkie pociągi TGV z dworca Paris-Montparnasse zatrzymują się na stacji Tours–Saint-Pierre-des-Corps, 20 kilometrów na zachód, skąd kursują pociągi TER do Amboise.

02

Bilety i wstęp

  • Zamek jest otwarty codziennie przez cały rok z wyjątkiem 25 grudnia i 1 stycznia — wiosną, latem (od 3 lipca do 31 sierpnia w godzinach 9:00–19:00) oraz w ferie bożonarodzeniowe bez przerwy południowej, natomiast w listopadzie, na początku grudnia, w styczniu i na początku lutego z przerwą w pracy kasy od 12:30 do 14:00; podane godziny zamknięcia dotyczą kasy biletowej, a teren pozostaje otwarty o 45 minut dłużej.
  • Jeden bilet standardowy (w 2026 roku 17,30 euro normalny, 14,40 euro studencki, 11,00 euro dla wieku od 7 do 18 lat, poniżej 7 lat bezpłatnie) obejmuje Królewskie Logis, odrestaurowaną kaplicę św. Huberta i ogrody. Zachowaj bilet kolejowy lub autobusowy: okazanie w kasie biletu pociągu SNCF lub autobusu Rémi sprzed najwyżej 3 dni uprawnia do taryfy ulgowej, natomiast bilety łączone z Clos Lucé lub Chenonceau trzeba kupić z wyprzedzeniem online.
  • Płatne skrytki na walizki, plecaki i akumulatory do rowerów elektrycznych znajdują się na rampie podejściowej pod numerem 9 Montée de l'Émir Abd-el-Kader przed kasą, a wózki dziecięce należy zostawić na parterze przy Krużganku Straży zamiast wnosić je po schodach.
  • Na górnym tarasie (dostępnym samochodem przez bramę PRM przy Rue Augustin Thierry z dokumentem niepełnosprawności i opiekunem) parter oraz pierwsze piętro Królewskiego Logis, kaplica św. Huberta i główne ogrody są dostępne dla wózków, natomiast pokoje z 19. wieku na drugim piętrze wymagają pokonania schodów, a południowo-wschodni Ogród Wschodni jest zamknięty na czas stabilizacji murów.
Oficjalne bilety →
03

Oficjalny audioprzewodnik

W cenę biletu wstępu do Amboise wliczone są bez dopłaty zarówno drukowana broszura w 16 językach, jak i tablet HistoPad w 12 językach (z 90-minutową trasą Klasyczną i 45-minutową trasą Ekspresową dla dorosłych oraz dzieci powyżej 7 lat), choć w tłoczne popołudnia obsługa może wydawać jeden tablet na rodzinę. Ta strona daje ci pięć nagranych przystanków na własnym telefonie — zaczynając już nad rzeką przed kasą — z pełnym tekstem pod każdym odtwarzaczem.

Oficjalna strona →

Pytania

Czy istnieje darmowy audioprzewodnik po Zamku Królewskim w Amboise?

Tak — pięć przystanków na tej stronie odtworzysz bezpłatnie w dowolnej przeglądarce mobilnej wraz z pełnym skryptem tekstowym poniżej, bez aplikacji i rejestracji. Wewnątrz zabytku Fondation Saint-Louis udostępnia ponadto w cenie każdego biletu bezpłatny tablet HistoPad w 12 językach i przewodnik drukowany w 16 językach, a aplikacja Chiaro potrafi opowiedzieć o każdej innej płaskorzeźbie czy portrecie na podstawie zdjęcia.

Czy mogę posłuchać audioprzewodnika po Zamku w Amboise bez biletu?

Nasz pierwszy przystanek przygotowano specjalnie na publiczne nabrzeże rzeki, most Marszałka Leclerca i plac Place Michel Debré u stóp klifu, zanim podejdziesz do kasy. Wejście do kaplicy św. Huberta, Izby Rady, rampy w wieży Tour des Minimes i górnych ogrodów wymaga standardowego biletu wstępu.

Ile kosztuje oficjalny audioprzewodnik w Zamku Królewskim w Amboise?

Nic dodatkowo: tablet HistoPad (oferujący 90-minutową trasę Klasyczną i 45-minutową trasę Ekspresową w 12 językach dla dorosłych oraz dzieci powyżej 7 lat) jest wliczony w standardowy bilet normalny za 17,30 euro. W najbardziej oblegane dni punkt wydawania może przekazywać jeden tablet na rodzinę.

Gdzie znajduje się grób Leonarda da Vinci w Amboise?

W północnym ramieniu późnogotyckiej kaplicy św. Huberta, wzniesionej na południowym murze obronnym dokładnie naprzeciw szczytu podejścia wejściowego i otwartej ponownie wiosną 2024 roku po gruntownej konserwacji. W 1519 roku Leonardo został pochowany w zamkowej kolegiacie św. Florentyna; po rozbiórce tamtej świątyni na początku XIX wieku wydobyte szczątki przypisywane artyście złożono ponownie tutaj w 1874 roku.

Kiedy Zamek Królewski w Amboise jest zamknięty?

Tylko dwa dni w roku: 25 grudnia i 1 stycznia. Poza feriami bożonarodzeniowymi zimowy rozkład w listopadzie, na początku grudnia, w styczniu i na początku lutego zamyka kasę w porze obiadowej między 12:30 a 14:00, natomiast wiosną i latem godziny otwarcia są ciągłe; sprawdź chateau-amboise.com dla dokładnej daty wizyty i pamiętaj, że teren zamyka się 45 minut po zamknięciu kasy.

Więcej audioprzewodników

Stworzone przez Chiaro. Bez powiązań z zarządcą Zamku Królewskim w Amboise.