Κάστρο του Σαμπόρ · Σαμπόρ · Ανεξάρτητος ξεναγός
Ηχητικός ξεναγός του Κάστρου του Σαμπόρ,
πέντε στάσεις, δωρεάν.
Ξεκίνησε το 1519 για τον Φραγκίσκο Α΄, βρίσκεται μέσα σε 5.440 περιτειχισμένα εκτάρια δάσους και ακόμη δεν ξέρουμε ποιος το σχεδίασε. Ακούστε εδώ πέντε σημεία του, ύστερα φωτογραφίστε οποιαδήποτε άλλη γωνιά του, και το Chiaro συνεχίζει από εκεί.
Δημιουργία του Chiaro. Δεν συνδέεται με το Κάστρο του Σαμπόρ.
Η βορειοδυτική πρόσοψη, από την άλλη όχθη του Κοσόν
Κάστρο του Σαμπόρ
Αυτό ήταν το δωρεάν κομμάτι
Αρκεί μια φωτογραφία: το Chiaro σάς παρουσιάζει το Κάστρο του Σαμπόρ με κάθε λεπτομέρεια.
Οι πέντε στάσεις · 13 λεπτά ήχου
Πέντε σημεία, μία διαδρομή,
με τη σειρά που θα περπατήσετε.
Ποιος σχεδίασε το Σαμπόρ παραμένει ανοιχτό ερώτημα, και ο δωρεάν ηχητικός ξεναγός μας για το Κάστρο του Σαμπόρ το κυνηγά, χωρίς συνοδό, από την όχθη του καναλιού ως τη στέγη. Ξεκινάτε στο πάρκο, στο μονοπάτι του καναλιού στην απέναντι όχθη του Κοσόν, μπροστά στη βορειοδυτική πρόσοψη, όπου δεν χρειάζεται εισιτήριο· ύστερα, με το εισιτήριο στο χέρι, μπαίνετε από την πλευρά της Place Saint-Louis και συναντάτε τη διπλή ελικοειδή σκάλα στο κέντρο του ισογείου του ακρόπυργου· την ανεβαίνετε ως τους σκαλιστούς θόλους του δεύτερου ορόφου· βγαίνετε στις ταράτσες, στη βάση του πύργου του φανού· και τελειώνετε στην πλευρά των κήπων της στέγης, κοιτάζοντας κατά μήκος του καναλιού προς το δάσος. Γύρω στα δεκατρία λεπτά ακρόασης συνολικά. Οι χώροι στάθμευσης απέχουν 600 ως 850 μέτρα από το κάστρο, και η όχθη του καναλιού είναι λίγα λεπτά με τα πόδια από την αίθουσα υποδοχής.
Τα ωράρια, οι τιμές, οι κλειστές αίθουσες και οι λεπτομέρειες για το HistoPad σε αυτή τη σελίδα προέρχονται από το chambord.org, τον ιστότοπο του Domaine national de Chambord, και από τον χάρτη του κτήματος που δημοσιεύει εκεί, ενώ η ιστορία στηρίζεται στις σελίδες του κτήματος και στα άρθρα της αγγλικής και της γαλλικής Βικιπαίδειας. Στο Σαμπόρ κλείνουν αίθουσες για αποκατάσταση, και σχεδόν ολόκληρη η πτέρυγα του Φραγκίσκου Α΄ μένει κλειστή όσο επισκευάζεται. Όπου μια πινακίδα στον ακρόπυργο διαφωνεί με αυτή τη σελίδα, ισχύει η πινακίδα· γράψτε μας και θα διορθώσουμε τη σελίδα.
Στάση 1 από 5 · Στο πάρκο, στο μονοπάτι του καναλιού στην απέναντι όχθη του Κοσόν, με τη βορειοδυτική πρόσοψη μπροστά σας, πέρα από το νερό και τους γαλλικούς κήπους· ανοιχτό στο κοινό, χωρίς εισιτήριο
Η βορειοδυτική πρόσοψη, από την άλλη όχθη του Κοσόν
Χτίστηκε για τον Φραγκίσκο Α΄ (1494–1547) από αρχιμάστορες, ανάμεσά τους οι Ζακ Σουρντό, Πιερ Νεβέ και Ντενί Σουρντό· ο αρχιτέκτονας δεν έχει καταγραφεί· η πτέρυγα του παρεκκλησίου και ο περίβολος στεγάστηκαν επί Λουδοβίκου ΙΔ΄ (1638–1715) · Ο ακρόπυργος ξεκίνησε το 1519· οι πτέρυγες προστέθηκαν από το 1526 περίπου· ολοκληρώθηκε επί Λουδοβίκου ΙΔ΄ · Ασβεστόλιθος τουφό και σχιστόλιθος· 56 μ. ως την κορυφή του πύργου του φανού, οι αίθουσες του ακρόπυργου 18 μ. μήκος και 9 μ. πλάτος
Προσέξτε
- Οι δύο κυκλικοί πύργοι του ακρόπυργου στο κέντρο της πρόσοψης, και σε κάθε πλευρά μια μακριά πτέρυγα ως έναν γωνιακό πύργο. Πρώτα χτίστηκε ο ακρόπυργος· οι πτέρυγες προστέθηκαν γύρω του από το 1526 περίπου.
- Η γραμμή της στέγης: καμινάδες, πυργίσκοι σκάλας και φεγγίτες στριμωγμένοι πάνω από λιτούς τοίχους, και στη μέση ο πύργος του φανού, το ψηλότερο σημείο του κάστρου, στα 56 μέτρα.
- Ο κάναβος στους τοίχους, με οριζόντια γείσα και επίπεδες παραστάδες. Αυτό είναι το ιταλικό μισό του κτιρίου· το πλήθος στη στέγη είναι το γοτθικό μισό.
Κείμενο (2:31)
Βρίσκεστε στην άλλη πλευρά του νερού, και από εδώ το Σαμπόρ κάνει κάτι που κανένα άλλο κάστρο του Λίγηρα δεν πετυχαίνει ακριβώς: μοιάζει με πολίχνη που κάποιος απέθεσε πάνω σε ένα γρασίδι. Οι τοίχοι είναι λιτοί. Όλα συμβαίνουν στη στέγη. Ο Χένρι Τζέιμς έγραψε ότι οι πύργοι, οι τρούλοι, τα αετώματα, οι φανοί και οι καμινάδες του μοιάζουν περισσότερο με τα καμπαναριά μιας πόλης παρά με τις προεξοχές ενός μόνο κτιρίου, και από αυτή την όχθη βλέπετε ακριβώς τι εννοούσε.
Ξεκινήστε από τη μέση. Ο όγκος με τους δύο μεγάλους κυκλικούς πύργους απέναντί σας είναι ο ακρόπυργος, και τα πρώτα χρόνια του εργοταξίου αυτός ήταν όλη η ιδέα: ένα τετράγωνο παλάτι με έναν πύργο σε κάθε γωνία, που ξεκίνησε για τον Φραγκίσκο τον Πρώτο. Στις έξι Σεπτεμβρίου 1519 ο θαλαμηπόλος του, ο Φρανσουά ντε Ποντμπριάν, πήρε εντολή να αρχίσει. Ο πόλεμος στην Ιταλία διέκοψε τις εργασίες, τα χρήματα λιγόστεψαν, τα θεμέλια σε αυτό το βαλτώδες έδαφος ήταν δύσκολα, και το 1524 οι τοίχοι μόλις που ξεπερνούσαν το επίπεδο του εδάφους. Ύστερα ο βασιλιάς έχασε τη μάχη της Παβίας και έμεινε αιχμάλωτος πάνω από έναν χρόνο, πρώτα στην Ιταλία και μετά στη Μαδρίτη. Όταν γύρισε, γύρω στο 1526, άλλαξε το σχέδιο: γύρω από τον ακρόπυργο προστέθηκαν δύο πτέρυγες και μια περιτειχισμένη αυλή, και αυτές είναι οι μακριές πτέρυγες που απλώνονται ως τους γωνιακούς πύργους δεξιά και αριστερά σας.
Και τώρα το ερώτημα που κανείς δεν μπορεί να απαντήσει: ποιος το σχεδίασε; Κανένα σχέδιο και κανένα κείμενο της εποχής δεν κατονομάζει αρχιτέκτονα, και τα αρχεία του εργοταξίου σκόρπισαν ή καταστράφηκαν στα τέλη του δέκατου όγδοου αιώνα. Αυτό που λέει η διαχείριση του κτήματος είναι ότι το κτίριο δείχνει την επίδραση του Λεονάρντο ντα Βίντσι, και αυτή η συζήτηση ανήκει στη σκάλα, την επόμενη στάση.
Δείτε πώς είναι σχεδιασμένοι οι τοίχοι: οριζόντια γείσα ανάμεσα στους ορόφους, επίπεδες παραστάδες που υψώνονται ανάμεσα στα παράθυρα. Αυτό το κομμάτι είναι ιταλικό. Οι κυκλικοί πύργοι, η τάφρος και ο περίβολος είναι το αντίθετο, μια σκόπιμη ανάμνηση του οχυρωμένου κάστρου, πάνω από τριάντα χρόνια αφότου το πυροβολικό είχε αχρηστεύσει τέτοια κάστρα. Η διαχείριση του κτήματος τα διαβάζει ως αλληγορία: ο τελευταίος ιππότης βασιλιάς ντύνει το παλάτι του σαν φρούριο που δεν χρειαζόταν.
Και το νερό μπροστά σας είναι το άλλο μισό της ιστορίας. Ο Φραγκίσκος ήθελε να δαμάσει τον Κοσόν, το ποτάμι που έκανε αυτόν τον τόπο βάλτο, και σκέφτηκε μάλιστα να φέρει νερό από τον ίδιο τον Λίγηρα. Δεν έγινε ποτέ. Η ευθυγράμμιση του ποταμού άρχισε πάνω από ενάμιση αιώνα αργότερα, επί Λουδοβίκου του Δέκατου Τέταρτου. Τον Ιούνιο του 2016 ο Κοσόν πλημμύρισε την τάφρο, το κάστρο έκλεισε για έξι μέρες, και για μία φορά υψώθηκε κατευθείαν μέσα από το νερό, όπως το είχε φανταστεί αυτός που το έχτισε.
Στάση 2 από 5 · Ισόγειο του ακρόπυργου, στο κέντρο, εκεί όπου συναντιούνται οι τέσσερις προθάλαμοι του ελληνικού σταυρού
Η διπλή ελικοειδής σκάλα
Χτίστηκε για τον Φραγκίσκο Α΄ (1494–1547) από αρχιμάστορες που τα ονόματά τους δεν καταγράφηκαν· το σχέδιο αποδίδεται στον Λεονάρντο ντα Βίντσι (1452–1519), απόδοση που αμφισβητείται, ή στον Ντομένικο ντα Κορτόνα · Από το 1519 · Ασβεστόλιθος τουφό· δύο αλληλοπλεκόμενες κλίμακες γύρω από έναν ανοιχτό πυρήνα, που ανεβαίνουν τρεις ορόφους ως τις ταράτσες, στη διασταύρωση τεσσάρων αιθουσών πλάτους 9 μ. και μήκους 18 μ. η καθεμία
Προσέξτε
- Τα ανοίγματα στον κούφιο πυρήνα. Κοιτάξτε μέσα από αυτά προς τα πάνω και θα δείτε ανθρώπους στην άλλη κλίμακα, που δεν θα τους συναντήσετε στον δρόμο σας.
- Τα κιονόκρανα στους πεσσούς της σκάλας, σκαλισμένα σαν έλικες φυλλωμάτων όπου ζουν μικρές μορφές.
- Το φως της μέρας που πέφτει στον πυρήνα από τα μεγάλα παράθυρα των τεσσάρων αιθουσών.
Κείμενο (3:11)
Σταθείτε εκεί όπου συναντιούνται οι τέσσερις μεγάλες αίθουσες και κοιτάξτε αυτό που υψώνεται στη μέση. Δεν ακουμπά σε τοίχο, ούτε είναι κρυμμένο σε κάποιον πύργο της πρόσοψης, εκεί όπου ανήκε μια σκάλα εκείνη την εποχή: η περίφημη σκάλα του Μπλουά βρίσκεται στο εξωτερικό του κτιρίου. Αυτή εδώ στέκει στο ακριβές κέντρο του ακρόπυργου, στη διασταύρωση τεσσάρων αιθουσών, η καθεμία δεκαοχτώ μέτρα μακριά και εννιά φαρδιά, και όλο το κτίριο είναι σχεδιασμένο γύρω της. Η διαχείριση του κτήματος την αποκαλεί σπονδυλική στήλη του κάστρου. Όλα περιστρέφονται γύρω της και προσαρμόζονται στο μέγεθός της.
Τώρα το κόλπο. Εδώ δεν υπάρχει μία σκάλα αλλά δύο. Δύο κλίμακες τυλίγονται γύρω από τον ίδιο κούφιο πυρήνα, η μία πάνω από την άλλη, σαν δύο κλώνοι ενός στριμμένου σχοινιού. Αν ανεβείτε από τη μία κι ένας φίλος σας πάρει την άλλη, θα βλέπετε ο ένας τον άλλον μέσα από τα ανοίγματα του πυρήνα σε όλη τη διαδρομή, και δεν θα συναντηθείτε ποτέ. Δοκιμάστε το. Η διαχείριση του κτήματος λέει ότι οι επισκέπτες είτε ενθουσιάζονται με το παιχνίδι είτε απελπίζονται, και ο κόσμος το παίζει από τον δέκατο έκτο αιώνα.
Κοιτάξτε ψηλά μέσα στον πυρήνα από ένα από εκείνα τα ανοίγματα. Το φως της μέρας μπαίνει από τα μεγάλα παράθυρα των τεσσάρων αιθουσών, και στις ταράτσες η σκάλα στενεύει σε μία μόνο έλικα που συνεχίζει ως την κορυφή του πύργου του φανού.
Ποιος λοιπόν το σκέφτηκε; Εδώ καλό είναι να δυσπιστείτε απέναντι σε όποιον ακούγεται βέβαιος, γιατί η απόδοση αμφισβητείται. Ο Λεονάρντο ντα Βίντσι ήρθε στη Γαλλία το 1516 με πρόσκληση του Φραγκίσκου του Πρώτου, ως πρώτος ζωγράφος, αρχιτέκτονας και μηχανικός του βασιλιά, και ανάμεσα στα σχέδιά του υπάρχουν μια σκάλα διπλής έλικας και κτίρια σε κάτοψη ελληνικού σταυρού. Η διαχείριση του κτήματος χαρακτηρίζει τη σκάλα εμπνευσμένη από τον Λεονάρντο και λέει ότι η επινόησή της θυμίζει τα σκίτσα του. Όμως ο Λεονάρντο πέθανε το 1519 στο Κλο Λισέ της Αμπουάζ, λίγους μήνες πριν αρχίσουν οι εργασίες, και κανένα έγγραφο δεν τον συνδέει με αυτές. Το αρχικό σχέδιο αποδίδεται επίσης, με επιφυλάξεις, σε έναν Ιταλό αρχιτέκτονα, τον Ντομένικο ντα Κορτόνα, του οποίου η ξύλινη μακέτα του Σαμπόρ σώθηκε αρκετά ώστε να σχεδιαστεί τον δέκατο έβδομο αιώνα, και εκείνη η μακέτα έδειχνε κάτι εντελώς διαφορετικό: δύο ευθύγραμμες σκάλες δίπλα δίπλα σε έναν βραχίονα του σταυρού. Την ιδέα ότι πίσω από το κτίριο βρισκόταν ο Λεονάρντο τη διατύπωσε ο Μαρσέλ Ρεμόν το 1913. Πολλοί μελετητές συμφωνούν σήμερα ότι ήταν τουλάχιστον υπεύθυνος για αυτή τη σκάλα. Δεν έχει αποδειχθεί, και η συζήτηση μένει ανοιχτή.
Υπάρχει και μια πιο παράξενη πιθανότητα. Δύο αρχαιολόγοι, ο Ζαν-Σιλβέν Καγιού και ο Ντόμινικ Χόφμπαουερ, διαπίστωσαν ότι κάποιες ασυμμετρίες του ακρόπυργου προέρχονται από ένα πρώτο σχέδιο, εγκαταλελειμμένο λίγο μετά την έναρξη των εργασιών, όπου όλο το κτίριο περιστρεφόταν γύρω από τη σκάλα σαν τα φτερά ενός ανεμόμυλου. Αν είχε χτιστεί, η σκάλα ίσως να είχε τέσσερις κλίμακες αντί για δύο. Δεν χτίστηκε ποτέ, κι όμως ο Άγγλος ημερολογιογράφος Τζον Ίβλιν περιέγραψε εδώ μια σκάλα με τέσσερις εισόδους, όπου τέσσερις άνθρωποι μπορούσαν να ανεβαίνουν χωρίς να βλέπονται ποτέ μεταξύ τους, παρά μόνο από μικρές πολεμίστρες. Είπε επίσης ότι είχε 274 σκαλοπάτια, απ' όσο θυμόταν, και την αποκάλεσε έργο εξαιρετικό, αλλά πολύ πιο δαπανηρό παρά χρήσιμο ή ωραίο.
Πριν ανεβείτε, κοιτάξτε τα κιονόκρανα στους πεσσούς της σκάλας: έλικες φυλλωμάτων όπου ζουν μικρές μορφές. Ύστερα διαλέξτε κλίμακα, και στείλτε τον σύντροφό σας στην άλλη.
Στάση 3 από 5 · Δεύτερος όροφος του ακρόπυργου, στη σταυρόσχημη αίθουσα γύρω από την κορυφή της σκάλας
Οι φατνωματικοί θόλοι του δεύτερου ορόφου
Σκαλίστηκαν για τον Φραγκίσκο Α΄ (1494–1547) από γλύπτες που τα ονόματά τους δεν καταγράφηκαν· επισκευάστηκαν επί Γκαστόν της Ορλεάνης (1608–1660) · Πριν από το 1539· επισκευάστηκαν μετά το 1639 · Ασβεστόλιθος τουφό, τέσσερις χαμηλωμένοι κυλινδρικοί θόλοι με ογδόντα σκαλιστά φατνώματα ο καθένας, πάνω από τους βραχίονες μιας σταυρόσχημης αίθουσας πλάτους 9 μ. και μήκους 18 μ.
Προσέξτε
- Το F μέσα σε πλαίσιο από κομπωτό κορδόνι, σε άλλα φατνώματα στεφανωμένο και σε άλλα γυμνό. Το κορδόνι ήταν το έμβλημα της Λουίζας της Σαβοΐας, μητέρας του βασιλιά.
- Σαλαμάνδρες σε δύο διαθέσεις: φτύνουν νερό στην κακή φωτιά ή καταπίνουν την καλή. Αυτό είναι το ρητό του Φραγκίσκου του Πρώτου, nutrisco et extinguo.
- Αμυδρά ίχνη επιχρύσωσης και χρώματος του δέκατου όγδοου αιώνα, που έμειναν στα φατνώματα.
Κείμενο (2:15)
Δύο ορόφους πιο πάνω, και η ανταμοιβή είναι πάνω από το κεφάλι σας. Γείρετε το κεφάλι πίσω. Κάθε βραχίονας αυτής της σταυρόσχημης αίθουσας σκεπάζεται από έναν μακρύ, χαμηλό, πεπλατυσμένο θόλο, και όλος ο θόλος είναι χωρισμένος σε τετράγωνα πέτρινα φατνώματα, ογδόντα σε κάθε θόλο, το καθένα σκαλισμένο σε έντονο ανάγλυφο. Οι θολωτοί βραχίονες είναι τέσσερις. Αυτό κάνει τριακόσια είκοσι φατνώματα, και σχεδόν όλα λένε ένα από δύο πράγματα.
Το πρώτο είναι ένα γράμμα: το F, από τον Φραγκίσκο, άλλοτε στεφανωμένο κι άλλοτε όχι, μέσα σε ένα κορδόνι δεμένο με κόμπους που σχηματίζουν οχτάρια. Το κομπωτό κορδόνι ήταν το έμβλημα της μητέρας του, της Λουίζας της Σαβοΐας, και εδώ τυλίγεται ξανά και ξανά γύρω από το αρχικό γράμμα του γιου της.
Το δεύτερο είναι ένα ζώο, η σαλαμάνδρα. Βρείτε μία. Άλλες φτύνουν νερό κι άλλες καταπίνουν φλόγες, και μαζί παριστάνουν το ρητό του βασιλιά, nutrisco et extinguo: τρέφομαι από την καλή φωτιά και σβήνω την κακή. Η διαχείριση του κτήματος διαβάζει αυτή την ατέλειωτη επανάληψη ως διακήρυξη: ένας βασιλιάς αποφασισμένος να αφήσει τη σφραγίδα του σε κάθε ταβάνι του ακρόπυργού του, ως το τελευταίο.
Κοιτάξτε από κοντά και ίσως διακρίνετε αμυδρά ίχνη χρυσού και χρώματος στα φατνώματα. Δεν είναι από την εποχή του Φραγκίσκου. Οι θόλοι επιχρυσώθηκαν και βάφτηκαν τον δέκατο όγδοο αιώνα, και λίγο από αυτό έχει επιζήσει.
Οι θόλοι αυτοί δεν είναι μόνο διακοσμητικοί. Σηκώνουν το βάρος των πλακόστρωτων ταρατσών ακριβώς από πάνω σας και φιλοξενούν μέρος ενός έξυπνου συστήματος που απομακρύνει το νερό της βροχής από τη στέγη. Δεν τα κατάφερνε πάντα. Μπήκαν νερά και κατέστρεψαν τα γλυπτά, και ο πρώτος που επισκεύασε το κάστρο ήταν ο Γκαστόν της Ορλεάνης, αδελφός του Λουδοβίκου του Δέκατου Τρίτου, που είχε πάρει το Σαμπόρ μαζί με την κομητεία του Μπλουά το 1626: οι ταράτσες που έσταζαν, ο πύργος του φανού και αυτοί οι σκαλιστοί θόλοι επισκευάστηκαν όλοι στην εποχή του.
Ο όροφος αυτός έχει ζήσει κι άλλες ζωές. Ο Μαυρίκιος της Σαξονίας, στρατάρχης της Γαλλίας, πήρε το Σαμπόρ από τον Λουδοβίκο τον Δέκατο Πέμπτο το 1745 ως ανταμοιβή για τη νίκη του στο Φοντενουά. Έζησε εδώ, όπως λέει η διαχείριση του κτήματος, σαν ηγεμόνας, με τη δική του αυλή και τα συντάγματά του, και έστησε ένα θέατρο σε αυτόν ακριβώς τον δεύτερο όροφο του ακρόπυργου. Πέθανε στο κάστρο στις τριάντα Νοεμβρίου 1750.
Κάτι ακόμα για το σημείο όπου στέκεστε. Επειδή η κάτοψη είναι σταυρός, τα τέσσερα διαμερίσματα που χωρούν στις γωνίες κάθε ορόφου του ακρόπυργου είναι πανομοιότυπα, κι έτσι θα μπορούσατε να βρίσκεστε σε οποιαδήποτε πλευρά του κτιρίου και να βλέπετε το ίδιο. Μένει ένα ακόμη ανέβασμα, και βγαίνει στη στέγη.
Στάση 4 από 5 · Ταράτσες του ακρόπυργου, στην κορυφή της διπλής ελικοειδούς σκάλας, στη βάση του πύργου του φανού
Οι ταράτσες και ο πύργος του φανού
Χτίστηκαν για τον Φραγκίσκο Α΄ (1494–1547) από αρχιμάστορες που τα ονόματά τους δεν καταγράφηκαν· επισκευάστηκαν επί Γκαστόν της Ορλεάνης (1608–1660)· οι ταράτσες αποκαταστάθηκαν από το 1998 υπό τον Πατρίκ Ποντσό · Αποχέτευση των ταρατσών γύρω στο 1537–38· πύργος του φανού του δέκατου έκτου αιώνα · Ασβεστόλιθος τουφό με ένθετο σχιστόλιθο· ο πύργος του φανού είναι το ψηλότερο σημείο του κάστρου, στα 56 μ., και στην κορυφή του έχει έναν κρίνο
Προσέξτε
- Τα στρογγυλά μετάλλια στον πύργο του φανού, το καθένα με μια στεφανωμένη σαλαμάνδρα ανάμεσα σε κρίνους.
- Οι ρόμβοι και οι δίσκοι από σχιστόλιθο, ένθετοι στην ανοιχτόχρωμη πέτρα των καμινάδων και των φεγγιτών, ίσως απόηχος των μαρμάρινων ενθέτων της Παβίας, όπου ο βασιλιάς κρατήθηκε αιχμάλωτος.
- Ο κρίνος στην κορυφή του φανού, 56 μέτρα πάνω από το έδαφος.
Κείμενο (2:39)
Βγαίνετε στον ανοιχτό αέρα, και το κάστρο αλλάζει εντελώς χαρακτήρα. Κάτω οι προσόψεις ήταν σοβαρές, χαραγμένες σε κάναβο. Εδώ πάνω όλα ξεφεύγουν. Η διαχείριση του κτήματος περιγράφει την αίσθηση σαν να βρίσκεται κανείς σε ένα χωριό στον ουρανό, και η φράση είναι εύστοχη: πυργίσκοι σκάλας, συστάδες καμινάδων, φεγγίτες και μικροί φανοί με τρούλους στριμώχνονται γύρω σας από κάθε πλευρά, και δύσκολα βρίσκετε δύο γειτονικούς που να μοιάζουν. Κατά μία καταμέτρηση, εδώ πάνω υπάρχουν έντεκα είδη πύργων και τρεις τύποι καμινάδων, τοποθετημένοι χωρίς καμία συμμετρία.
Στη μέση όλων αυτών στέκει ο πύργος του φανού, που υψώνεται κατευθείαν από τη σκάλα που μόλις ανεβήκατε. Είναι το ψηλότερο σημείο του κάστρου, 56 μέτρα πάνω από το έδαφος, και στην κορυφή του έχει έναν κρίνο, το σύμβολο των βασιλέων της Γαλλίας. Βρείτε τα στρογγυλά μετάλλια στις πλευρές του: στο καθένα μια στεφανωμένη σαλαμάνδρα ανάμεσα σε κρίνους, πάλι το πλάσμα του Φραγκίσκου του Πρώτου, που αυτή τη φορά βάζει την υπογραφή του στον ουρανό.
Κοιτάξτε τώρα την ίδια την πέτρα. Ο ανοιχτόχρωμος ασβεστόλιθος είναι παντού διακοσμημένος με ένθετο σχιστόλιθο, κομμένο σε ρόμβους, δίσκους, τετράγωνα, ημικύκλια και τρίγωνα. Κατά μία ερμηνεία, είναι απόηχος των ενθέτων από μαύρο μάρμαρο της Τσερτόζα της Παβίας, του καρθουσιανού μοναστηριού όπου ο Φραγκίσκος κρατήθηκε αιχμάλωτος μετά την ήττα του. Αν ισχύει, ο βασιλιάς έβαλε μια ανάμνηση της αιχμαλωσίας του πάνω στη δική του στέγη.
Κάτω από τα πόδια σας υπάρχει μηχανική που κανείς δεν προσέχει. Οι πλάκες του δαπέδου είναι πορώδεις. Πατούν σε έναν κάναβο από χαμηλά πέτρινα τοιχάκια, χτισμένα πάνω στους θόλους που μόλις είδατε, και αφήνουν τη βροχή να περνά κατευθείαν σε μια κρυφή επίπεδη στέγη από εφυαλωμένα πλακίδια, που οδηγεί το νερό σε ένα λούκι και από εκεί έξω, κάτω από το γείσο. Ήταν κάτι καινούργιο για τη Γαλλία, μάλλον γύρω στο 1537 ή το 1538, και λίγα χρόνια αργότερα αντιγράφηκε στο κάστρο του Γκρινιάν. Η διαχείριση του κτήματος συγκαταλέγει τη στεγάνωση αυτών των ταρατσών στις ενδείξεις που παραπέμπουν στον Λεονάρντο.
Η στέγη παραλίγο να χάσει τα στολίδια της. Μετά την Επανάσταση, οι μολύβδινες επενδύσεις των ταρατσών, των φανών και των πυργίσκων είχαν χαθεί. Τη δεκαετία του 1890 ένα παρισινό εργαστήριο καλλιτεχνικής μολυβδουργίας, το Μοντουί, που δούλεψε επίσης στο βέλος της Παναγίας των Παρισίων και στο Άγαλμα της Ελευθερίας, έφτιαξε νέα μολύβδινα διακοσμητικά για τους φανούς των γωνιακών πύργων του ακρόπυργου. Τρεις πύργοι πήραν τα δικά τους μεταξύ 1895 και 1898. Ο τέταρτος, ο δυτικός πύργος, έμεινε ημιτελής όταν πέθανε ο δούκας της Πάρμας, και οι σαλαμάνδρες, οι κίονες και τα κηροπήγιά του έμειναν σε κιβώτια σε ένα δωμάτιο του κάστρου για πάνω από έναν αιώνα, ώσπου τα κιβώτια άνοιξαν το 2016 και όλα βρέθηκαν σε άψογη κατάσταση. Ακόμη και ο κρίνος που προοριζόταν για την κορυφή εκείνου του πύργου εμφανίστηκε, το 2014, σε ένα άλλο κάστρο, το Πιερφόν.
Στάση 5 από 5 · Ταράτσες του ακρόπυργου, από την πλευρά των κήπων, με θέα στους γαλλικούς κήπους και κατά μήκος του Κοσόν, που έχει διευθετηθεί σε κανάλι
Η θέα από τις ταράτσες κατά μήκος του καναλιού του Κοσόν
Ο τοίχος του πάρκου ολοκληρώθηκε από τον Γκαστόν της Ορλεάνης (1608–1660)· η τεχνητή εξέδρα και το παρτέρι ξεκίνησαν γύρω στο 1684 επί Λουδοβίκου ΙΔ΄ (1638–1715) και ολοκληρώθηκαν από το 1730 από τον Λα Ιτ, ελεγκτή των Bâtiments du Roi, της βασιλικής υπηρεσίας κτιρίων · Ο τοίχος του πάρκου ολοκληρώθηκε επί Γκαστόν της Ορλεάνης· παρτέρι περίπου 1684–1734· οι κήποι αναφυτεύτηκαν το 2016–17 · Περιτειχισμένο πάρκο 5.440 εκταρίων μέσα σε τοίχο 32 χιλιομέτρων· γαλλικός κήπος 6,5 εκταρίων
Προσέξτε
- Η ευθεία γραμμή του καναλιού του Κοσόν που χάνεται στο δάσος: το ποτάμι που ήθελε να δαμάσει ο Φραγκίσκος ο Πρώτος, ευθυγραμμισμένο ενάμιση αιώνα μετά από αυτόν.
- Ο αναλημματικός τοίχος της τεχνητής εξέδρας όπου βρίσκονται οι κήποι, που ξεκίνησε γύρω στο 1684 για να υψώσει το κάστρο πάνω από τις πλημμύρες.
- Δάσος από κάθε πλευρά: 5.440 εκτάρια μέσα σε έναν μόνο τοίχο.
Κείμενο (2:46)
Περπατήστε ως την πλευρά των κήπων στις ταράτσες και κοιτάξτε έξω. Γι' αυτό χτίστηκε το Σαμπόρ: όχι για μια πολίχνη, όχι για ένα χωριό, αλλά για ένα δάσος, 5.440 εκτάρια δάσος, το μεγαλύτερο περιτειχισμένο πάρκο της Ευρώπης, μέσα σε έναν τοίχο μήκους 32 χιλιομέτρων. Ο Φραγκίσκος ο Πρώτος έστησε το παλάτι του στους πλούσιους σε θήραμα βάλτους της Σολόν για το κυνήγι, και σε όλη τη βασιλεία του πέρασε εδώ μόλις πενήντα μέρες.
Βρείτε την ευθεία γραμμή νερού που απομακρύνεται από το κάστρο προς τα δέντρα. Αυτός είναι ο Κοσόν, το ποτάμι που έκανε αυτή τη γη βάλτο, και χρειάστηκαν πολύ περισσότερο από δύο αιώνες για να τιθασευτεί. Από το 1684 περίπου, επί Λουδοβίκου του Δέκατου Τέταρτου, συσσωρεύτηκε χώμα γύρω από το κάστρο για να το υψώσει πάνω από τις πλημμύρες, χτίστηκαν αναλημματικοί τοίχοι γύρω από την τεχνητή εξέδρα κάτω από εσάς, και το ποτάμι ευθυγραμμίστηκε ώστε να ακολουθεί την άκρη της. Ύστερα οι εργασίες σταμάτησαν. Αυτό που τις ξανάρχισε ήταν η ελονοσία. Ο Στανίσλαος Λεστσίνσκι, ο εξόριστος βασιλιάς της Πολωνίας και πεθερός του Λουδοβίκου του Δέκατου Πέμπτου, έζησε εδώ από το 1725 ως το 1733, και τα καλοκαίρια ο πυρετός θέριζε την αυλή του. Από το 1730 ολοκληρώθηκαν οι γέφυρες, τα αναχώματα και οι τοίχοι της εξέδρας, το ποτάμι καθαρίστηκε και φαρδύνθηκε σε κανάλι, και ένας γαλλικός κήπος έξι και μισό εκταρίων σχεδιάστηκε σύμφωνα με ένα σχέδιο του 1734. Το 1751, λίγο μετά τον θάνατο του Μαυρίκιου της Σαξονίας, οι γλάστρες κατά μήκος των διαδρόμων του κήπου είχαν 250 φυτά ανανά, 121 πορτοκαλιές, μία λεμονιά και μία μοσχολεμονιά. Δύο αιώνες αργότερα είχε καταλήξει σε σκέτο γκαζόν, και το 2017 ξαναφυτεύτηκε σύμφωνα με το σχέδιο του δέκατου όγδοου αιώνα.
Δύο ιστορίες από τον Δεύτερο Παγκόσμιο Πόλεμο ανήκουν σε αυτή τη θέα. Το 1939 τα μουσεία του Παρισιού, ανάμεσά τους και το Λούβρο, έστειλαν μακριά τους θησαυρούς τους με κομβόι, και το Σαμπόρ έγινε η μεγαλύτερη από τις ογδόντα τρεις αποθήκες που τους έκρυψαν: τον Ιούνιο του 1944 φιλοξενούσε τέσσερις χιλιάδες κυβικά μέτρα κιβωτίων. Η Μόνα Λίζα έφτασε στις είκοσι οκτώ Αυγούστου 1939 μαζί με πενήντα άλλους πίνακες και έμεινε μόνο λίγους μήνες. Εδώ κρύφτηκαν επίσης η «Ελευθερία οδηγεί τον λαό» του Ντελακρουά και οι ταπισερί της «Κυρίας με τον Μονόκερο». Και στις είκοσι δύο Ιουνίου 1944 ένα αμερικανικό βομβαρδιστικό B-24 Liberator συνετρίβη στο γρασίδι του κάστρου. Τα ίδια τα έργα πέρασαν τον πόλεμο αλώβητα.
Ο προηγούμενος αιώνας ήταν πιο σκληρός με το κτίριο. Τη δεκαετία του 1830 ο Αμερικανός ποιητής Χένρι Γουόντσγουορθ Λονγκφέλοου το βρήκε έρημο. «Όλα είναι θλιβερά κι έρημα», έγραψε, «και η χλόη έχει σκεπάσει το λιθόστρωτο της αυλής». Από το 1930 το κάστρο και το πάρκο του ανήκουν στο γαλλικό κράτος, και από εδώ πάνω μπορείτε να αγκαλιάσετε με το βλέμμα όλα όσα ήρθαν μαζί του: το παλάτι, το κανάλι και όλο εκείνο το δάσος, ακόμη μέσα σε έναν τοίχο.
Ανεξάρτητος ξεναγός · Chiaro
Στρέψτε το Chiaro σε ό,τι βλέπετε στο Κάστρο του Σαμπόρ.
Κατά μία καταμέτρηση, το κάστρο έχει 426 δωμάτια και 282 τζάκια, και μια συλλογή περίπου 4.500 αντικειμένων είναι μοιρασμένη στα διαμερίσματά του· πέντε στάσεις είναι μια λεπτή φέτα από όλα αυτά. Στρέψτε το κινητό σας σε μια ταπισερί, ένα σκαλιστό κιονόκρανο, μια καμινάδα στις ταράτσες ή ένα πορτρέτο του κόμη του Σαμπόρ, και το Chiaro σάς λέει τι είναι, βρίσκει σε ποιον βασιλιά ή στρατάρχη ανήκε, και συνεχίζει την κουβέντα όσο εσείς αναρωτιέστε ήδη για το επόμενο.
Πριν πάτε
Πώς θα πάτε
Château de Chambord, 41250 Chambord, Loir-et-Cher. Τα εισιτήρια πωλούνται στο Halle d'accueil, την αίθουσα υποδοχής δίπλα στους χώρους στάθμευσης (τα P0 και P1 απέχουν 600 μέτρα από το κάστρο, το P2 750 μέτρα, το P3 850 μέτρα). Η είσοδος για το κάστρο και τους κήπους είναι από την πλευρά της Place Saint-Louis, απέναντι από το χωριό. Για την πρώτη στάση, πηγαίνετε από την αίθουσα υποδοχής στην αποβάθρα των βαρκών και ακολουθήστε το μονοπάτι του καναλιού στην απέναντι όχθη του Κοσόν.
Σύμφωνα με τη διαχείριση του κτήματος, το Σαμπόρ απέχει 80 λεπτά από το Παρίσι με το τρένο: ταξιδέψτε ως τον σταθμό Blois-Chambord και πάρτε τη γραμμή 2 του δικτύου λεωφορείων Rémi-41 (σταθμός Blois, Chambord, Lamotte-Beuvron), με απλό εισιτήριο 3,30 ευρώ από τον οδηγό, ή ταξί, περίπου 25 λεπτά. Με αυτοκίνητο είναι λιγότερο από δύο ώρες νότια του Παρισιού και 25 λεπτά από το Μπλουά: A10 έξοδος 16 (Mer) ή 17 (Blois), A85 έξοδος 13 ή A71 έξοδος 3. Η στάθμευση κοστίζει 8 ευρώ την ημέρα και πληρώνεται στα μηχανήματα.
Εισιτήρια και είσοδος
- Η πρώτη στάση δεν κοστίζει τίποτα. Το ίδιο το πάρκο είναι ανοιχτό όλο τον χρόνο, κάθε μέρα, και το μονοπάτι του καναλιού στην απέναντι όχθη του Κοσόν βρίσκεται στο τμήμα του κτήματος που σημειώνεται ως ανοιχτό στο κοινό. Από τη σκάλα και μετά, όλα χρειάζονται το εισιτήριο για το κάστρο και τους κήπους.
- Οι επισκέπτες από χώρες εκτός Ευρωπαϊκού Οικονομικού Χώρου πληρώνουν 31 ευρώ για το εισιτήριο κάστρου και κήπων του 2026, και οι πολίτες και κάτοικοι του ΕΟΧ 21· τα μειωμένα είναι 28,50 και 18,50 ευρώ, ενώ οι κάτω των 18 και οι πολίτες της ΕΕ κάτω των 26 μπαίνουν δωρεάν. Οι τιμές ισχύουν ως τις 31 Δεκεμβρίου 2026, και τα εισιτήρια αγοράζονται και ηλεκτρονικά από πριν, στον επίσημο ιστότοπο.
- Το ωράριο αλλάζει με την εποχή, αλλά οι πόρτες ανοίγουν όλο τον χρόνο στις 9:00. Η μεγάλη περίοδος, από 28 Μαρτίου ως 25 Οκτωβρίου 2026, κλείνει στις 18:00, και το ίδιο ισχύει για τις γιορτές των Χριστουγέννων, από 19 Δεκεμβρίου ως 2 Ιανουαρίου, εκτός από την παραμονή των Χριστουγέννων και την παραμονή της Πρωτοχρονιάς, που κλείνει νωρίτερα, στις 16:00· η φθινοπωρινή περίοδος, από 26 Οκτωβρίου ως 18 Δεκεμβρίου, κλείνει στις 17:00. Η τελευταία είσοδος είναι μισή ώρα πριν από το κλείσιμο. Εκτός από την 1η Ιανουαρίου και τις 25 Δεκεμβρίου, κλείνει και κάποιες Δευτέρες της χαμηλής περιόδου, που τις αναφέρει η σελίδα ωραρίου του κτήματος.
- Σχεδόν ολόκληρη η πτέρυγα του Φραγκίσκου Α΄ είναι κλειστή από το 2023, και ο τρέχων κατάλογος κλειστών χώρων του κτήματος περιλαμβάνει το λαπιδάριο, την αίθουσα των αμαξών, το δωμάτιο του βασιλιά και το γραφείο του· καμία από τις πέντε στάσεις δεν είναι ανάμεσά τους. Αφήστε τις φορητές μπαταρίες στο σπίτι: δεν επιτρέπονται ούτε μέσα στο κάστρο ούτε στις θυρίδες φύλαξης.
- Στο ισόγειο του ακρόπυργου, και άρα στη βάση της σκάλας, φτάνει κανείς από ράμπα. Ο δεύτερος όροφος και οι ταράτσες είναι προσβάσιμοι μόνο από σκάλες· η προσαρμοσμένη έκδοση του HistoPad τους δείχνει στους επισκέπτες που δεν μπορούν να ανέβουν.
Ο επίσημος ηχητικός ξεναγός
Ο επίσημος ξεναγός του κάστρου είναι το HistoPad, ένα τάμπλετ που το παραλαμβάνετε επί τόπου και που ανανεώθηκε το 2026 με αφηγητή τον Φραγκίσκο Α΄: 16 σταθμοί από το ισόγειο ως τον δεύτερο όροφο, εννέα τρισδιάστατες αναπαραστάσεις αιθουσών όπως ήταν κάποτε, δώδεκα γλώσσες και πάνω από μιάμιση ώρα ήχου. Κοστίζει 6,50 ευρώ επιπλέον του εισιτηρίου εισόδου ή 17 ευρώ για σετ τριών, και περιλαμβάνεται στο ημερήσιο «διαβατήριο». Τον Ιούλιο και τον Αύγουστο, κάθε μέρα στις 11:15, ξεκινά ωριαία ξενάγηση στα αγγλικά, όπου οι ενήλικες πληρώνουν 7 ευρώ και τα παιδιά από 3 ως 17 ετών 4 ευρώ, πάλι πέρα από το εισιτήριο, ενώ στην είσοδο μοιράζεται δωρεάν φυλλάδιο. Αυτή η σελίδα δεν είναι τίποτα από αυτά: δεν κοστίζει τίποτα, ξεκινά στην όχθη του καναλιού πριν σας δει το εκδοτήριο, και δίνει κάθε κείμενο ολόκληρο για όποιον προτιμά να διαβάζει παρά να ακούει πάνω στις ταράτσες.
Επίσημος ιστότοπος →Ερωτήσεις
Υπάρχει δωρεάν ηχητικός ξεναγός για το Κάστρο του Σαμπόρ;
Αυτή η σελίδα είναι ένας: πέντε στάσεις σε οποιονδήποτε φυλλομετρητή του κινητού σας, με την πρώτη να παίζει στην όχθη του καναλιού πριν αγοράσετε εισιτήριο, και ολόκληρο το κείμενο κάτω από κάθε πρόγραμμα αναπαραγωγής. Το HistoPad του κάστρου δεν είναι δωρεάν· κοστίζει 6,50 ευρώ επιπλέον του εισιτηρίου εισόδου. Το κτήμα πάντως μοιράζει δωρεάν φυλλάδιο στην είσοδο και προβάλλει συνεχώς μια ταινία 20 λεπτών σε μια αίθουσα του ισογείου, και για κάθε αίθουσα ή αντικείμενο πέρα από αυτά τα πέντε, φωτογραφίστε το με την εφαρμογή Chiaro και θα ακούσετε την ιστορία του.
Μπορώ να ακούσω τον ηχητικό ξεναγό του Κάστρου του Σαμπόρ χωρίς εισιτήριο;
Μπορείτε να παίξετε και τις πέντε στάσεις οπουδήποτε, αλλά μόνο η πρώτη είναι φτιαγμένη για να ακούγεται χωρίς εισιτήριο: βρίσκεται στο μονοπάτι του καναλιού στην απέναντι όχθη του Κοσόν, σε τμήμα του πάρκου ανοιχτό κάθε μέρα. Η σκάλα, οι θόλοι του δεύτερου ορόφου και οι ταράτσες είναι μέσα στον ακρόπυργο και χρειάζονται το εισιτήριο κάστρου και κήπων, που το 2026 κοστίζει 21 ευρώ αν είστε πολίτης ή κάτοικος του Ευρωπαϊκού Οικονομικού Χώρου και 31 αν δεν είστε.
Πόσο κοστίζει ο επίσημος ηχητικός ξεναγός του Κάστρου του Σαμπόρ;
Το HistoPad κοστίζει 6,50 ευρώ επιπλέον του εισιτηρίου εισόδου ή 17 ευρώ για τρία, και περιλαμβάνεται στο ημερήσιο «διαβατήριο». Καλύπτει 16 σταθμούς από το ισόγειο ως τον δεύτερο όροφο σε δώδεκα γλώσσες, με πάνω από μιάμιση ώρα ήχου. Η αγγλόφωνη ξενάγηση τον Ιούλιο και τον Αύγουστο χρεώνεται χωριστά: οι ενήλικες πληρώνουν 7 ευρώ και τα παιδιά από 3 ως 17 ετών 4.
Σχεδίασε ο Λεονάρντο ντα Βίντσι τη σκάλα του Σαμπόρ;
Κανείς δεν το ξέρει, και η απόδοση αμφισβητείται. Το κτήμα χαρακτηρίζει τη διπλή ελικοειδή σκάλα εμπνευσμένη από τον Λεονάρντο, που ήρθε στη Γαλλία το 1516 με πρόσκληση του Φραγκίσκου Α΄, όμως εκείνος πέθανε το 1519, μήνες πριν αρχίσει η κατασκευή, και κανένα έγγραφο της εποχής δεν κατονομάζει τον αρχιτέκτονα. Το σχέδιο έχει αποδοθεί και στον Ντομένικο ντα Κορτόνα, και πολλοί μελετητές πιστεύουν σήμερα ότι ο Λεονάρντο βρισκόταν τουλάχιστον πίσω από τη σκάλα.
Είναι κλειστό το Σαμπόρ τις Δευτέρες;
Συνήθως όχι. Οι δύο σταθερές μέρες που κλείνει είναι η 1η Ιανουαρίου και η 25η Δεκεμβρίου· πέρα από αυτές, το κάστρο κλείνει ορισμένες Δευτέρες της χαμηλής περιόδου, που στις αρχές του 2026 ήταν όλες οι Δευτέρες του Ιανουαρίου, ύστερα η 2α Φεβρουαρίου και οι 9, 16 και 23 Μαρτίου. Το πάρκο δεν κλείνει ποτέ, άρα η πρώτη στάση λειτουργεί πάντα· πριν από μια χειμερινή επίσκεψη, δείτε στη σελίδα ωραρίου του κτήματος ποιες Δευτέρες είναι κλειστό.
Από πού ξεκινά ο ηχητικός ξεναγός του Κάστρου του Σαμπόρ;
Από την άλλη πλευρά του νερού, στο μονοπάτι του καναλιού στην απέναντι όχθη του Κοσόν, με τη βορειοδυτική πρόσοψη μπροστά σας. Από την αίθουσα υποδοχής δίπλα στους χώρους στάθμευσης, περπατήστε ως την αποβάθρα των βαρκών και ακολουθήστε το κανάλι. Μετά την πρώτη στάση, κάντε τον γύρο ως την είσοδο κάστρου και κήπων στην πλευρά της Place Saint-Louis, όπου η δεύτερη στάση σάς περιμένει στο κέντρο του ακρόπυργου.
Περισσότερες ηχητικές ξεναγήσεις
Δημιουργία του Chiaro. Δεν συνδέεται με το Κάστρο του Σαμπόρ.