Przejdź do treści

Brama Brandenburska · Berlin · Niezależny przewodnik

Audioprzewodnik po Bramie Brandenburskiej,
pięć przystanków, za darmo.

Piaskowiec, 26 metrów wysokości do szczytu Kwadrygi, wzniesiona w latach 1788–1791: posłuchaj jej historii od Pariser Platz po dach Reichstagu, a potem sfotografuj dowolną płaskorzeźbę, a Chiaro powie ci, czyje to dzieło.

Pobierz w App Store

Stworzone przez Chiaro. Bez powiązań z zarządcą Bramy Brandenburskiej.

9:41

Pariser Platz, twarzą do bramy

Brama Brandenburska, Berlin

0:00 2:21
Przystanek 1 z 5

Pięć przystanków · 13 min słuchania

Pięć miejsc, jedna trasa,
w kolejności, w jakiej je zobaczysz.

Większość odwiedzających poświęca bramie jedno zdjęcie i idzie dalej, ale nasz audioprzewodnik po Bramie Brandenburskiej zatrzyma cię tu o jakieś trzynaście minut dłużej, na spacerze na własną rękę, który kończy się na dachu Reichstagu. Pierwsze trzy przystanki są na otwartym chodniku i niczego od ciebie nie wymagają: wschodnia strona Pariser Platz, skąd widać cały front bramy, podnóże kolumn, skąd widać Kwadrygę nad głową, a potem przejście przez prześwity na Platz des 18. März po zachodniej stronie, gdzie biegł Mur. Przecznicę na północ jest czwarty, trawnik przed Portalem Zachodnim Reichstagu, wciąż teren publiczny. Piąty to taras na dachu Reichstagu, który też nic nie kosztuje, ale przed wejściem na górę wymaga rejestracji w Bundestagu.

Każda data, nazwa i wymiar na tej stronie pochodzą ze stron dla zwiedzających samego Bundestagu, ze stron miasta visitBerlin i berlin.de albo z angielskiej i niemieckiej Wikipedii, a każda zasada zwiedzania z samej strony bundestag.de. Bundestag zastrzega sobie prawo do zmiany zasad w krótkim terminie i wywiesza wtedy tablice, więc w dniu wizyty tablice przy Reichstagu są ważniejsze niż wszystko, co tu napisano.

Przystanek 1 z 5 · Pariser Platz, deptak na zachodnim krańcu Unter den Linden; stań daleko z tyłu, po wschodniej stronie, twarzą do bramy

Pariser Platz, twarzą do bramy

Carl Gotthard Langhans (1732–1808), architekt nadworny króla Prus Fryderyka Wilhelma II; rzeźby według projektów Johanna Gottfrieda Schadowa (1764–1850) · 1788–1791; restaurowana w latach 2000–2002 · Piaskowiec znad Łaby, 26 metrów wysokości do szczytu Kwadrygi i 11 metrów głębokości; dwanaście żłobkowanych kolumn doryckich, każda wysoka na 13,5 metra

Na co zwrócić uwagę

  • Środkowy prześwit, wyraźnie szerszy od czterech pozostałych: 5,65 metra wobec 3,80. To był królewski przejazd i aż do końca monarchii prawie nikt inny nie mógł tędy przejechać.
  • Ściany wstawione między każdą parę kolumn, z okrągłymi medalionami i płycinami z płaskorzeźbami. Są tam, bo smukłe kolumny Langhansa nie udźwignęłyby same górnej części bramy i Kwadrygi.
  • Rząd kwadratowych płaskorzeźb pod gzymsem: szesnaście po tej stronie, centaury walczące z Lapitami, zapożyczone z południowej strony Partenonu.
  • Dwa niskie skrzydła z kolumnadami, sięgające ku tobie po obu stronach jak ramiona dziedzińca. W południowym mieściła się warta, w północnym urząd celny.
Transkrypcja (2:21)

Cofnij się po bruku tak daleko, żeby cała budowla zmieściła się przed tobą, bo stoisz po tej stronie, od której miano na nią patrzeć. Brama jest zwrócona ku miastu. Skrzydła po obu stronach sięgają ku tobie jak ramiona dziedzińca, rzeźby skupiają się na tej fasadzie, a celem nigdy nie było robienie wrażenia na przybyszach z zewnątrz. Brama miała przypominać mieszkańcom Berlina, kto nimi rządzi.

Zamówił ją Fryderyk Wilhelm Drugi, król Prus, a zaprojektował Carl Gotthard Langhans, szef królewskiego urzędu budowlanego. Wznoszono ją w latach 1788–1791, w miejscu starszej bramy celnej, i to jedyna, jaka ocalała z osiemnastu bram, które Berlin miał na końcu. Jej wzorem były Propyleje, wejście na Akropol w Atenach, i tu pierwsza niespodzianka: Langhans nigdy nie był w Grecji. Zaprojektował ją z książek, na podstawie rycin, które wykonali Julien-David Le Roy oraz James Stuart i Nicholas Revett.

Na rozkaz króla odszedł też od wzoru. Król chciał jak najszerszego widoku z miasta na Tiergarten, więc Langhans zrobił bramę znacznie płytszą niż grecki pierwowzór, a kolumny smuklejsze i wyższe. Policz je: dwanaście, po sześć z każdej strony, a między nimi pięć prześwitów. Potem spójrz na ściany między parami kolumn. To nie ozdoba. Smukłe kolumny same nie udźwignęłyby ciężaru nad sobą, więc każda para dostała mur, o który może się oprzeć.

Teraz spójrz na środkowy prześwit. Ma 5,65 metra szerokości, cztery pozostałe po 3,80, i był to królewski przejazd. Aż do końca monarchii mogła z niego korzystać tylko rodzina królewska, a od 1814 roku także rodzina generała Ernsta von Pfuela, w podzięce za sprowadzenie Kwadrygi z Paryża do domu.

Najpierw brama nazywała się Friedenstor, Brama Pokoju, i otwarto ją dla ruchu w sierpniu 1791 roku, zanim ją jeszcze ukończono. Pokój, który świętowała, był pruską interwencją zbrojną w Niderlandach w 1787 roku. Plac, na którym stoisz, nie miał w ogóle nazwy aż do marca 1814 roku, kiedy po wkroczeniu aliantów do Paryża stał się Pariser Platz, placem Paryskim.

I jeszcze jedno, zanim ruszysz naprzód. W 1945 roku każdy budynek wokół tego placu był ruiną, a brama była jedyną budowlą, która przetrwała. Wszystko, co widzisz dookoła, odbudowano po 1990 roku według zasad, które wysokość okapu ustaliły na 22 metry.

Przystanek 2 z 5 · Pariser Platz, tuż pod wschodnią fasadą bramy, z widokiem w górę na attykę

Kwadryga i płaskorzeźba na attyce

Projekt Johanna Gottfrieda Schadowa (1764–1850), w miedzi kuł Emanuel Jury, Wiktorię wykonał poczdamski mistrz Koehler; drzewce z godłem przeprojektował Karl Friedrich Schinkel (1781–1841); obecną grupę odtworzyli w latach 1957–58 rzeźbiarz Otto Schnitzer i odlewnia Hermann Noack · Ustawiona w 1793; wywieziona do Paryża w 1806, wróciła w 1814; odtworzona w latach 1957–58; restaurowana po 1990 · Kuta miedź, konie zaplanowane na dwanaście stóp pruskich, czyli 3,77 metra wysokości; poniżej płaskorzeźba z piaskowca na attyce, tylko od strony miasta

Na co zwrócić uwagę

  • Godło w ręce Wiktorii: Żelazny Krzyż w wieńcu z liści dębu, a na nim orzeł w koronie. Schinkel zaprojektował je w 1814 roku, Berlin Wschodni usunął je w 1958, a po 1990 wróciło na miejsce.
  • Łby czterech koni, każdy ustawiony inaczej. Dla oszczędności pracy wymodelowano tylko dwa końskie tułowie, ale każdy z czterech łbów dostał własną pozę.
  • Zieleń. To miedź, której nigdy nie pozłocono: 11 lipca 1793 roku król, za radą Akademii Sztuk, postanowił zostawić ją taką, jaka była.
  • Długa płaskorzeźba z piaskowca na attyce, tuż pod końmi. Jest tylko po tej stronie, od strony miasta.
Transkrypcja (2:56)

Podejdź blisko pod kolumny i spójrz prosto w górę. To przez ten rydwan brama jest sławna, a bardzo niewiele z tego, co widzisz, jest tak stare jak sama brama.

Projekt jest dziełem Johanna Gottfrieda Schadowa. W marcu 1789 roku ustalono, że wykona on model w skali jeden do ośmiu, snycerze powiększą go do drewnianego modelu w naturalnej wielkości, a kotlarz, Emanuel Jury, wykuje na drewnie blachę miedzianą. Żeby zaoszczędzić czas, zrobiono tylko dwa końskie tułowie, w dwóch różnych pozach, z czterema różnymi łbami. Patrz na łby, nie na nogi, a zobaczysz ten trik. Konie miały mieć dziesięć stóp wysokości, dopóki Akademia Sztuk w połowie prac nie postanowiła, że mają mieć dwanaście: każdy mniej więcej 3,77 metra.

Grupę ustawiono w połowie 1793 roku i nikt jeszcze nie postanowił, czy ją pozłocić. W lipcu król wybrał czystą miedź i dlatego jest zielona.

Potem zaczęła jej używać historia. W październiku 1806 roku, po pokonaniu Prus pod Jeną i Auerstedt, Napoleon wjechał konno przez tę bramę, a w grudniu jego ludzie zdjęli Kwadrygę, zapakowali ją do dwunastu skrzyń i wysłali do Paryża rzekami i morzem. Dotarła w maju 1807 roku, nigdy nie stanęła na żadnym francuskim pomniku i skończyła jako eksponat w Luwrze. Kiedy alianci zajęli Paryż w 1814 roku, wróciła do domu, a berlińczycy nadali jej przezwisko: Retourkutsche, odesłany powóz.

Po jej powrocie Karl Friedrich Schinkel dał Wiktorii nowe godło: Żelazny Krzyż w wieńcu, na który składa się 169 liści dębu i 90 żołędzi, a na nim orzeł w koronie. To właśnie trzyma dziś w ręku. Choć nie bez przerw.

Podczas drugiej wojny światowej Kwadryga została niemal zniszczona. Ocalał jeden koński łeb, który jest dziś w Märkisches Museum. Resztę uratował gipsowy odlew zdjęty w 1942 roku na wszelki wypadek. Na jego podstawie rzeźbiarz Otto Schnitzer i odlewnia Noack wykonali nową grupę, a w 1958 roku, po trudnych negocjacjach między obiema połowami miasta, wróciła ona na bramę. Tego samego lata, w nocy z drugiego na trzeciego sierpnia, Berlin Wschodni po cichu znów ją zdjął i usunął orła oraz Żelazny Krzyż jako symbole pruskiego militaryzmu.

Wróciły po upadku Muru, i to ze smutnego powodu. W sylwestra 1989 roku ludzie wspięli się na bramę i zabrali kawałki grupy, między innymi uzdy. Kiedy zdjęto ją do oględzin, okazało się, że uszkodzenia w środku są znacznie poważniejsze, i podczas restauracji, która nastąpiła, Wiktoria odzyskała krzyż i orła.

Ostatnie spojrzenie, trochę niżej. Długi rzeźbiony fryz na attyce pod kopytami narysował w 1791 roku Bernhard Rode, a wymodelował Schadow. To Triumf Pokoju, a większość postaci to kobiety i dzieci. Jest tylko po tej stronie. To, co najlepsze, brama zachowuje dla miasta.

Przystanek 3 z 5 · Przez dowolny prześwit bramy na Platz des 18. März, plac po zachodniej stronie, a potem odwróć się twarzą do bramy

Przez prześwity na zachodnią stronę

Płaskorzeźby w prześwitach narysował Bernhard Rode, a wykuło dziesięciu rzeźbiarzy pod nadzorem Johanna Gottfrieda Schadowa (1764–1850); zachodnie metopy według modeli Schadowa · Płaskorzeźby zamówione w marcu 1792; Mur 1961–1989; plac nazwany Platz des 18. März w 2000 · Dwadzieścia płaskorzeźb z piaskowca przedstawiających Herkulesa w pięciu prześwitach; w nawierzchni placu podwójny rząd kamieni wyznacza linię Muru, tu zapory przeciwczołgowej grubej na trzy metry

Na co zwrócić uwagę

  • Płyciny z płaskorzeźbami wysoko na ścianach prześwitów, kiedy przez nie przechodzisz: Herkules w dwudziestu scenach rozmieszczonych w pięciu prześwitach.
  • Podwójny rząd kamieni wpuszczonych w nawierzchnię placu, zataczający łuk przed bramą. Tam stał Mur.
  • Gładka attyka po tej stronie. Planowano na niej płaskorzeźbę z siedmioma rozrzuconymi strzałami związanymi razem, symbolem prowincji niderlandzkich, ale nigdy jej nie wykuto.
  • Wiktoria od tyłu: skrzydła, tył rydwanu i powiewająca szata, którą Schadow dodał, bo z tej strony wyglądała sztywno i nago.
Transkrypcja (2:39)

Przejdź powoli jednym z bocznych prześwitów i spójrz w górę na ściany po obu stronach. Te rzeźbione płyciny to Herkules: jako niemowlę duszący węże, walczący z centaurami, zabierający jabłka Hesperyd. W pięciu prześwitach jest ich dwadzieścia, narysował je Bernhard Rode, a wykuło dziesięciu różnych rzeźbiarzy. Miały być alegorią Fryderyka Wielkiego, a sam Schadow, który nad nimi czuwał, zbył je później jako płaskorzeźby w pięciu prześwitach, których nikt nie widzi. Należysz do nielicznych, którzy się im przyjrzeli.

Zwróć też uwagę na wysokie wnęki w ścianach prześwitów. To tam składały się wrota. Za dnia drewniane skrzydła stały otwarte, żeby nic nie zasłaniało widoku na Tiergarten.

Teraz wyjdź na plac i odwróć się. To tył bramy i widać to od razu. Jedyną ozdobą tej fasady jest rząd kwadratowych płaskorzeźb pod gzymsem. Attyka nad nim jest pusta: planowano tu płaskorzeźbę z siedmioma rozrzuconymi strzałami, związanymi z powrotem w jedną wiązkę, symbolem siedmiu prowincji niderlandzkich, i z nieznanych powodów nigdy jej nie wykonano. I spójrz na Wiktorię. Odjeżdża od ciebie, w stronę miasta. Schadow kazał dodać jej powiewną szatę, bo, jak mówił, od tyłu wyglądała tak sztywno i nago.

Od czerwca 2000 roku plac nosi nazwę Platz des 18. März, plac Osiemnastego Marca, na pamiątkę dwóch osiemnastych marca: 1848 roku, kiedy w walkach na barykadach podczas rewolucji berlińskiej zginęły setki cywilów, i 1990 roku, pierwszych wolnych wyborów w Niemczech Wschodnich. Między tymi dwiema datami miał znacznie cięższą historię. Od 1961 roku była tu strefa graniczna Berlina Wschodniego, a odcinek Muru zataczał łuk przed bramą, wzmocniony jako zapora przeciwczołgowa gruba na trzy metry. Spójrz pod nogi. Podwójny rząd kamieni to jego linia.

Trzynastego sierpnia 1961 roku mieszkańcy Berlina Zachodniego zebrali się po tej stronie na protest, a wśród nich burmistrz Willy Brandt. W 1963 roku Sowieci rozwiesili na bramie czerwone płachty, żeby John F. Kennedy nie mógł zajrzeć na drugą stronę. Richard von Weizsäcker, jako burmistrz, ujął cały problem w jednym zdaniu: kwestia niemiecka jest otwarta, dopóki Brama Brandenburska jest zamknięta. A dwunastego czerwca 1987 roku, przed Murem w tym miejscu, Ronald Reagan wypowiedział słowa, które wszyscy pamiętają: „Panie Gorbaczow, niech pan otworzy tę bramę. Panie Gorbaczow, niech pan zburzy ten mur”.

Bramę otwarto dwudziestego drugiego grudnia 1989 roku, kiedy Helmut Kohl przeszedł przez nią od zachodu, a po drugiej stronie czekał na niego Hans Modrow.

Przystanek 4 z 5 · Platz der Republik, na trawniku przed Portalem Zachodnim, przecznicę na północ od bramy

Portal Zachodni Reichstagu i napis Dem Deutschen Volke

Paul Wallot (1841–1912), architekt; litery Peter Behrens (1868–1940) z Anną Simons, odlane w odlewni brązu Loevy; budynek przebudowany w latach 1995–1999 przez Normana Fostera · Zbudowany w latach 1884–1894; napis umieszczony 20–24 grudnia 1916 · Piaskowiec śląski, 30 000 metrów sześciennych, na ponad 32 milionach cegieł; napis długi na 16 metrów, z liter wysokich na 60 centymetrów, odlanych z przetopionych armat

Na co zwrócić uwagę

  • DEM DEUTSCHEN VOLKE na belce nad kolumnami: 16 metrów liter, każda wysoka na 60 centymetrów, odlanych z dwóch przetopionych armat.
  • Kształt liter: ani rzymska kapitała, ani niemiecka fraktura. Peter Behrens narysował kompromis, bo wybór kroju pisma stał się osobnym sporem politycznym.
  • Cztery narożne wieże, po jednej dla każdego z królestw, które w 1871 roku weszły do cesarstwa: Prus, Bawarii, Saksonii i Wirtembergii.
  • Herb cesarstwa w tympanonie, z postaciami symbolizującymi północne i południowe Niemcy po obu stronach.
Transkrypcja (2:43)

Stań na trawie tak, żeby mieć przed sobą całą zachodnią fasadę, i przeczytaj słowa nad kolumnami. Dem Deutschen Volke. Narodowi Niemieckiemu. Przez pierwsze dwadzieścia dwa lata istnienia budynku w ogóle ich tam nie było, a żeby je umieścić, trzeba było sprzeciwu cesarza i wojny światowej.

Paul Wallot, architekt z Frankfurtu, wygrał konkurs w 1882 roku, a budynek wznoszono w latach 1884–1894, za pieniądze z reparacji, które Francja musiała zapłacić po wojnie lat 1870–1871. Kosztował 24 miliony marek w złocie, pochłonął 30 000 metrów sześciennych śląskiego piaskowca i ponad 32 miliony cegieł. Cztery narożne wieże symbolizują cztery królestwa, z których składało się nowe cesarstwo: Prusy, Bawarię, Saksonię i Wirtembergię.

Wallot od początku chciał, żeby belka nad portalem niosła tę dedykację. Cesarzowi się to nie podobało. Wilhelm Drugi, wnuk Wilhelma, który położył kamień węgielny, znienawidził cały budynek: nazywał go szczytem bezguścia, a prywatnie cesarską małpiarnią, i podobno odrzucił ten napis, bo oddawał cześć narodowi jako suwerenowi. Miejsce stało więc puste aż do 1915 roku, kiedy urzędnicy zaczęli się obawiać, że wojna odbiera cesarzowi lojalność poddanych, i pomysł powrócił. Wilhelm dał do zrozumienia, że go nie zatwierdzi, ale też nie będzie się sprzeciwiał, jeśli zrobi to komisja do spraw wystroju.

Potem spierano się o krój pisma: klasyczna kapitała czy niemiecka fraktura. Peter Behrens razem z Anną Simons narysował kompromis, który widzisz. Brąz pochodził z dwóch armat zdobytych na Francuzach w wojnach wyzwoleńczych lat 1813–1815, które przetopiono, a litery odlała odlewnia Loevy, żydowska firma rodzinna. Zawisły między dwudziestym a dwudziestym czwartym grudnia 1916 roku.

Dwa lata później, dziewiątego listopada 1918 roku, Philipp Scheidemann ogłosił z jednego z balkonów tego budynku republikę. Dwudziestego siódmego lutego 1933 roku, cztery tygodnie po tym, jak Hitler został kanclerzem, wnętrze strawił pożar, który stał się pretekstem do zawieszenia swobód obywatelskich. W czasach podziału budynek stał w Berlinie Zachodnim, a Mur biegł tuż wzdłuż jego wschodniej strony.

A latem 1995 roku na dwa tygodnie zniknął zupełnie: Christo i Jeanne-Claude owinęli cały budynek srebrzystą tkaniną przewiązaną niebieską liną i pięć milionów ludzi przyszło obejrzeć paczkę. Kiedy opakowanie zdjęto, Norman Foster wypatroszył gmach aż do zewnętrznych murów i odbudował go, zachowując ślady po kulach i napisy, które zostawili tu w 1945 roku radzieccy żołnierze. Bundestag po raz pierwszy obradował pod tymi słowami dziewiętnastego kwietnia 1999 roku.

Przystanek 5 z 5 · Taras na dachu Reichstagu, na który wjeżdża się windą od Portalu Zachodniego po kontroli bezpieczeństwa; jedyny przystanek na tej trasie, który wymaga bezpłatnej rejestracji z wyprzedzeniem

Taras na dachu, obok kopuły

Norman Foster (ur. 1935), według pomysłu przeszklonej kopuły, po której można chodzić, zaproponowanego najpierw przez Gottfrieda Böhma; na budynku Paula Wallota z lat 1884–1894 · Projekt kopuły przedstawiony 8 maja 1995; przebudowany gmach przekazany 19 kwietnia 1999 · Taras na dachu 24 metry nad ziemią; szklana kopuła o średnicy 38 metrów i wysokości 23,5 metra, jej szczyt 47 metrów nad ziemią, na około 800 tonach stali obłożonych 3000 metrów kwadratowych szkła

Na co zwrócić uwagę

  • Brama Brandenburska na południowym południowym wschodzie, gdzie zaczął się ten spacer, z Kwadrygą widzianą z boku, jadącą w lewo, na wschód, w stronę centrum.
  • Kolumna Zwycięstwa i Urząd Kanclerski, które przewodnik Bundestagu po kopule wymienia wśród widoków dookoła.
  • Narożne wieże Wallota na krawędziach tarasu, po jednej dla każdego królestwa z 1871 roku, teraz na wysokości oczu.
  • Zewnętrzna konstrukcja kopuły: 24 pionowe stalowe żebra przecięte przez 17 pierścieni.
Transkrypcja (2:29)

Jesteś 24 metry nad ziemią, na dachu budynku oglądanego przed chwilą z trawnika, a narożne wieże, które z dołu wydawały się tak wysokie, są teraz mniej więcej na wysokości oczu. Podejdź do krawędzi tarasu i znajdź Bramę Brandenburską na południowym południowym wschodzie. Stąd widzisz Kwadrygę z boku, jak jedzie w lewo, na wschód, w stronę centrum, dokładnie tak, jak ją ustawiono.

Bundestag opisuje ten dach jako miejsce z widokiem na dzielnicę parlamentu i rządu oraz zabytki Berlina, a jego przewodnik dla dzieci wymienia trzy z nich: Urząd Kanclerski, Kolumnę Zwycięstwa i bramę. W podzielonym mieście zagranicznych gości państwowych rutynowo przyprowadzano na zewnętrzne tarasy tego budynku z jednego powodu: żeby mogli spojrzeć ponad Murem.

Teraz odwróć się do kopuły obok. Budynek Wallota też miał kopułę, ze stali i szkła, uważaną w 1894 roku za wyczyn inżynierski, a cesarz miał do niej żal między innymi dlatego, że wznosiła się wyżej niż kopuła jego własnego pałacu, wysoka na 67 metrów. Została uszkodzona w pożarze 1933 roku i znowu w czasie wojny, a dwudziestego drugiego listopada 1954 roku radzieccy specjaliści wysadzili to, co z niej zostało, oficjalnie dlatego, że groziła zawaleniem.

Nowa omal nie powstała. Projekt przebudowy Normana Fostera w ogóle nie przewidywał kopuły, a on sam napisał, że nie może polecić żadnej konstrukcji na dachu budowanej z czysto symbolicznych powodów. Politycy chcieli jej jednak. Pod tą presją dach kilka razy przeprojektowywano, aż ósmego maja 1995 roku Foster przedstawił szklaną kopułę, po której można chodzić, a posłowie ją zatwierdzili. Pomysł szklanej kopuły, po której mogliby wchodzić zwiedzający, narysował jednak już wiele lat wcześniej, w 1988 roku, architekt Gottfried Böhm. Kopuła jest więc kompromisem, przeciwko któremu protestował jej własny architekt.

Przyjrzyj się jej z zewnątrz. To połowa elipsoidy, ma 38 metrów średnicy i 23,5 metra wysokości, a jej szczyt znajduje się 47 metrów nad ziemią, sporo niżej niż sięgała kopuła Wallota. Konstrukcję tworzą 24 pionowe żebra i 17 pierścieni, czyli około 800 ton stali, która dźwiga 3000 metrów kwadratowych szkła. Ponad 300 metrów kwadratowych paneli słonecznych na tym dachu pomaga zasilać budynek.

Ten budynek odwiedza prawie trzy miliony osób rocznie, co czyni go najczęściej odwiedzanym gmachem parlamentu na świecie. Zanim odejdziesz, spójrz przez zachodnią balustradę w dół, na Platz der Republik. Duża flaga na trawniku to Flaga Jedności, sześć na dziesięć metrów, wciągnięta tam równo o północy trzeciego października 1990 roku, i wciąż tam powiewa.

Niezależny przewodnik · Chiaro

Skieruj Chiaro na wszystko, co widzisz przy Bramie Brandenburskiej.

Dwadzieścia płycin z Herkulesem w prześwitach, trzydzieści dwie metopy, Wiktoria, która była w Paryżu i wróciła, i parlament, w którym każda narożna wieża coś znaczy: pięć przystanków to tylko początek. Skieruj aplikację Chiaro na płaskorzeźbę, herb albo budynek na horyzoncie widziany z dachu Reichstagu, a powie ci, co to jest, z kiedy pochodzi i kto za to zapłacił, a potem odpowie na twoje kolejne pytanie, i na następne.

Dlaczego Kwadryga jest zielona?Gdzie dokładnie biegł Mur?Kto zaprojektował litery na Reichstagu?

Przed wizytą

01

Dojazd

Brama stoi na Pariser Platz w dzielnicy Mitte, tam, gdzie Unter den Linden spotyka się z Ebertstraße; plac jest brukowanym deptakiem, a brama jest zamknięta dla ruchu, więc pierwsze trzy przystanki są dostępne dla każdego, podobnie jak czwarty, na trawniku Platz der Republik. Reichstag stoi przecznicę na północ, przy Platz der Republik. Na taras na dachu idź do głównego wejścia dla zwiedzających zaznaczonego na planie terenu Bundestagu; dojście od północy, od strony Paul-Löbe-Haus i dworca głównego, jest ograniczone z powodu prac budowlanych. Osoby na wózkach i odwiedzający z wózkami dziecięcymi korzystają z wejścia poniżej i na prawo od Portalu Zachodniego, oznaczonego West C.

Linie S-Bahn S1, S2, S25 i S26 oraz linia metra U5 zatrzymują się na stacji Brandenburger Tor, pod Unter den Linden obok Pariser Platz. Na końcu spaceru, przy Reichstagu, U5 zatrzymuje się też na stacji Bundestag.

02

Bilety i wstęp

  • Taras na dachu i kopuła są bezpłatne, ale tylko po wcześniejszej rejestracji na bundestag.de, z nazwiskiem, imieniem i datą urodzenia każdej osoby; rejestracji telefonicznej nie ma. Jeśli nie masz rezerwacji, spróbuj w centrum obsługi zwiedzających przy Platz der Republik, przed Reichstagiem: jeśli zostały wolne miejsca, wyda imienne potwierdzenie, co najmniej dwie godziny przed wizytą, a każdy w wieku od 16 lat musi pokazać oryginał dokumentu tożsamości ze zdjęciem, sprawdzany ponownie przy wejściu.
  • Taras i kopuła są otwarte codziennie, wejścia co kwadrans, ostatnie wejście o 21:45. 24 grudnia są zamknięte przez cały dzień, a 31 grudnia zamykają się o 16:00, z ostatnim wejściem o 14:30. Rejestracja na miejscu w centrum obsługi działa w sezonie letnim, od kwietnia do października, w godzinach 8:00–20:00, a zimą, od listopada do marca, w godzinach 8:00–18:00; w weekendy tylko 10:00–18:00, a we wtorki w tygodniach posiedzeń Bundestagu centrum zamyka się o 14:00.
  • Sama kopuła jest zamknięta z powodu sprzątania i konserwacji od 28 września do 2 października 2026 roku i ponownie od 19 do 30 października 2026 roku. Taras na dachu, a więc i ostatni przystanek na tej stronie, jest w te dni otwarty, ale audioprzewodnika Bundestagu nie wydaje się, dopóki kopuła jest zamknięta.
  • Przy Reichstagu spodziewaj się kontroli jak na lotnisku: torby i płaszcze przechodzą przez prześwietlarkę, a ty przez bramkę z wykrywaczem metalu. Dużego bagażu nie wolno wnosić i nie ma go gdzie zostawić na miejscu.
Oficjalne bilety →
03

Oficjalny audioprzewodnik

Brama nie ma własnego oficjalnego przewodnika: to publiczny pomnik bez zarządcy i bez audio. Reichstag ma przewodnik, i to bezpłatny. Bundestag wydaje na tarasie na dachu 20-minutowy audioprzewodnik w dwunastu językach, w tym po angielsku, z niemieckimi wersjami dla dzieci, w języku łatwym i dla osób z niepełnosprawnościami; opowiada o budynku, parlamencie i widokach z kopuły i nie jest dostępny, gdy kopuła jest zamknięta. Na górze zwiedza się zawsze samodzielnie. Ta strona zaczyna od ziemi: cztery przystanki na poziomie ulicy, zanim będzie potrzebna jakakolwiek rejestracja, a potem dach, każdy z pełnym tekstem pod odtwarzaczem.

Oficjalna strona →

Pytania

Czy jest bezpłatny audioprzewodnik po Bramie Brandenburskiej?

Ten na tej stronie jest bezpłatny i działa w przeglądarce: pięć przystanków z nagranym komentarzem, od Pariser Platz po dach Reichstagu, z tekstem pod każdym z nich. Sama brama nie ma własnego oficjalnego audio, ale Bundestag wypożycza bezpłatny audioprzewodnik na tarasie na dachu Reichstagu. O płaskorzeźbie albo budynku, o których nie wspomina żaden z nich, opowie ci ze zdjęcia aplikacja Chiaro.

Czy mogę posłuchać audioprzewodnika po Bramie Brandenburskiej bez rejestracji do Reichstagu?

Czterech z pięciu przystanków tak. Pariser Platz, Kwadryga, zachodnia strona i trawnik przed Portalem Zachodnim Reichstagu to teren publiczny. Tylko ostatni przystanek, taras na dachu, jest za kontrolą bezpieczeństwa Bundestagu, a wejście tam jest bezpłatne, ale wymaga wcześniejszej rejestracji albo potwierdzenia wydanego w krótkim terminie przez centrum obsługi przy Platz der Republik.

Ile kosztuje oficjalny audioprzewodnik po Bramie Brandenburskiej?

Dla bramy takiego nie ma: to publiczny pomnik bez zarządcy. Na dachu Reichstagu własny audioprzewodnik Bundestagu nic nie kosztuje. Trwa 20 minut, jest w dwunastu językach, w tym po angielsku, i odbiera się go na tarasie na dachu, choć nie wtedy, gdy kopuła jest zamknięta z powodu sprzątania.

Gdzie stanąć na początek spaceru przy Bramie Brandenburskiej?

Na Pariser Platz, deptaku na zachodnim krańcu Unter den Linden, daleko z tyłu po wschodniej stronie, tak żeby cały front zmieścił się w polu widzenia. To ta strona, ku której zwrócono bramę, i w tę stronę patrzy Kwadryga. Wyjście ze stacji S-Bahn i U5 Brandenburger Tor jest tuż przy placu.

Kiedy kopuła Reichstagu jest zamknięta?

24 grudnia kopuła i taras na dachu są zamknięte przez cały dzień, a 31 grudnia zamykają się o 16:00. Sama kopuła jest ponadto zamykana do sprzątania w dwóch terminach, od 28 września do 2 października 2026 roku i od 19 do 30 października 2026 roku, a taras na dachu pozostaje wtedy otwarty. O innych zamknięciach informuje telefonicznie biuro obsługi zwiedzających Bundestagu.

Gdzie przy Bramie Brandenburskiej biegł Mur Berliński?

Tuż na zachód od niej, wokół dzisiejszego Platz des 18. März. Łukowaty odcinek Muru otaczał plac przed bramą, wzmocniony jako zapora przeciwczołgowa gruba na trzy metry, a podwójny rząd kamieni w nawierzchni wyznacza dziś jego linię. Od 1961 roku do 22 grudnia 1989 roku brama pozostawała zamknięta.

Więcej audioprzewodników

Stworzone przez Chiaro. Bez powiązań z zarządcą Bramy Brandenburskiej.