Musée des Arts Décoratifs · Parijs · Onafhankelijke gids
Audiogids Musée des Arts Décoratifs,
vijf stops, gratis.
Luister hier direct naar vijf zaalfragmenten en fotografeer daarna elk ander stuk van de 6.000 objecten op zeven verdiepingen zodat Chiaro het verhaal vertelt.
Gemaakt door Chiaro. Niet verbonden aan het Musée des Arts Décoratifs.
De ontmoeting van Jason en Medea
Musée des Arts Décoratifs, Parijs
Dat was het gratis deel
Eén foto is genoeg: Chiaro vertelt je over elk werk in het Musée des Arts Décoratifs.
De vijf stops · 9 minuten audio
Vijf stops, één wandeling,
in de volgorde waarin je ze tegenkomt.
Verborgen in de noordwestelijke vleugels van het Louvre-paleis aan 107 rue de Rivoli volgt deze audiogids voor het Musée des Arts Décoratifs de chronologische route over niveau 3 en 4. Neem de Lefuel-lift naar niveau 3 en begin in zaal 6 bij een Florentijns huwelijkspaneel uit de jaren 1480; ga daarna door naar niveau 4 voor een achttiende-eeuws boudoir van Place Vendôme in zaal 23, Louis-Léopold Boilly's blik in het beeldhouwersatelier van Houdon in zaal 29, het vergulde bronzen pronkbed van Valtesse de la Bigne in zaal 40 en Eugène Grassets art-nouveau-glasraam in zaal 44. De luistertijd is ongeveer negen minuten; reken met de wandeling tussen de vleugels op zo'n negentig minuten.
Alle zaalnummers, inventariscodes en historische details hieronder steunen op de online collectiedatabase van het museum naast een onafhankelijke bron zoals Wikidata of Wikipedia. Meubels en kwetsbare panelen verhuizen soms van zaal of gaan in bruikleen: volg bij verschil altijd het zaalbordje ter plekke en laat het ons weten als een stuk verplaatst is.
Stop 1 van 5 · Niveau 3, zaal 6 (De vroege Italiaanse renaissance)
De ontmoeting van Jason en Medea
Toegeschreven aan Biagio d'Antonio (1446–1516) · ca. 1486 · Olieverf op paneel (cassone-paneel), 54 × 131 cm
Om op te letten
- De zwarte vlag met concentrische gouden ringen op de achtersteven van het linkerschip: het familiewapen van bankiersgeslacht Albizzi, dat samen met het wapen van de Tornabuoni wijst op een Florentijns huwelijk uit 1486.
- Jason met zijn gevleugelde gouden helm en Medea in karmozijnrood die elkaar de rechterhand reiken in het achthoekige tempeltje, recht onder een klein bronzen beeld van Apollo.
- Het lage, brede formaat van de plank, 54 bij 131 centimeter: niet geschilderd voor een kerkaltaar, maar om in slaapkamermeubilair te worden gevat.
Transcriptie (1:48)
Let eerst op de vorm van dit schilderij voordat je de menigte erin bekijkt. Met zijn 54 centimeter hoogte en ruim het dubbele in de breedte was dit lange horizontale paneel nooit bedoeld voor boven een kerkaltaar. In het vijftiende-eeuwse Florence lieten rijke families gerenommeerde schilders het houtwerk van een bruidskamer beschilderen: huwelijkskisten die cassoni heetten, lambriseringen op schouderhoogte en gebeeldhouwde ledikanten. Je kijkt naar huiselijke luxe uit de Italiaanse renaissance, en precies daarom hangt dit werk in een museum voor toegepaste kunst.
Kijk omhoog naar de twee grote schepen die aan weerskanten van de baai voor anker liggen en zoek de heraldische wimpels boven hun achtersteven. Links vormen concentrische gouden ringen op een zwart veld het wapen van de familie Albizzi. Gecombineerd met het wapen van bankiershuis Tornabuoni koppelen die kleine vlaggen dit paneel aan een beroemde societybruiloft uit 1486: het huwelijk van Lorenzo Tornabuoni en Giovanna degli Albizzi. Meerdere schilders werkten samen aan een reeks panelen over de Griekse mythe van Jason en de Argonauten voor de slaapkamer van het jonge paar, en deze scène ging naar Biagio d'Antonio.
Biagio werd in 1446 in Florence geboren als zoon van een borduurwerker, leerde het vak bij Cosimo Rosselli, werkte in het atelier van Andrea del Verrocchio en schilderde mee aan de wanden van de Sixtijnse Kapel in Rome voordat hij terugkeerde naar zijn specialiteit: verhalende meubelpanelen. Eeuwenlang raakte zijn echte naam vergeten en verdeelden kunsthistorici zijn oeuvre over schilders uit Faenza of Benedetto Ghirlandaio, totdat belastingdocumenten in 1935 Biagio d'Antonio Tucci zijn loopbaan teruggaven.
Volg de heldere geometrie van het achthoekige tempeltje precies in het midden. Onder de groene koepel en het vergulde fries pakt Jason in harnas en gevleugelde helm de hand van prinses Medea in karmozijnrood en belooft haar trouw voor een miniatuurbeeldje van Apollo. Hovelingen in felgekleurde kousen, windhonden en twee kleine pages omlijsten de oever terwijl het schip Argo op kalm water wacht.
Natuurlijk wist iedereen in Florence die Ovidius las hoe rampzalig het huwelijk van Jason en Medea afliep, maar renaissanceopdrachtgevers waren nu eenmaal dol op de pracht van de hofmakerij. De Parijse architect en verzamelaar Émile Peyre liet het paneel in 1905 na aan dit museum, met gouden hooglichten die na vijf eeuwen nog altijd glanzen.
Stop 2 van 5 · Niveau 4, zaal 23 (Het Cabinet des Fables)
Het Cabinet des Fables
Parijse houtsnijders en schilders voor François-Balthazar Dangé · ca. 1750–1755 (heringericht ca. 1853) · Geprofileerde, gesneden, beschilderde en olievergulde eiken lambrisering, elf panelen naar de Fabels van La Fontaine
Om op te letten
- De bewuste tweedeling in de restauratie: twee derde van het gesneden eikenhout draagt het zachtroze en lichtgroen van Madame Dangé uit de jaren 1750, terwijl één derde het zware bladgoud van het leger rond 1853 bewaart.
- De geschilderde dierenrechtbank in De wolf beschuldigt de vos voor de aap, waar een rechter-aap op een stenen blok luistert naar twee schurken onder een boom.
- Het lage plafond en het intieme grondplan, gebouwd als privéboudoir met uitzicht op Place Vendôme in plaats van een grote ontvangstzaal.
Transcriptie (1:45)
Ga midden in dit kleine met eikenhout betimmerde vertrek staan en kijk eerst helemaal rond langs de wanden voordat je één schilderij uitkiest. Twee derde van de kamer is gekleed in zachtroze en bleekgroen, luchtig als suikerglazuur. Het resterende derde deel schittert van zwaar, plechtig negentiende-eeuws goud. Die scherpe scheiding is geen onafgemaakte klus, maar laat twee tegengestelde eeuwen Parijs leven zien binnen dezelfde vier muren.
In 1750 kocht een schatrijke belastingpachter genaamd François-Balthazar Dangé een voornaam stadspaleis op Place Vendôme nummer 9, vlak ten noorden van dit gebouw, en huurde Parijse houtsnijders en schilders in voor de inrichting. Helemaal aan het einde van het appartement van zijn vrouw, met uitzicht op het plein, verborgen ze dit lage boudoir. In plaats van gewichtige goden of veldslagen omringde Madame Dangé zich met elf geschilderde scènes uit de Fabels van Jean de La Fontaine, gevat in rococoschelpen en krullijsten in roze en groen.
Zoek het paneel waarop een aap op een stenen voetstuk onder een vederlichte boom zit terwijl beneden een wolf en een vos pleiten. Dat is La Fontaines fabel van de wolf die de vos van diefstal beschuldigt voor een aap als rechter — die beide partijen aanhoort en ze allebei beboet omdat geen van tweeën een zuiver geweten heeft. In het huis van een financier uit het ancien régime won geestigheid het van vertoon.
Een eeuw later kreeg het pand compleet andere bewoners. Na 1849 ging het stadspaleis op Place Vendôme nummer 9 naar het leger als hoofdkwartier van de Eerste Militaire Divisie, en in 1870 werd het de ambtswoning van de militair gouverneur van Parijs. Generaals hadden weinig op met pastelroze. Rond 1853 werd het houtwerk overgeschilderd en zwaar verguld, waardoor een speels damesvertrek veranderde in een strenge salon van het Tweede Keizerrijk.
Toen het leger in 1898 vertrok werden de elf panelen gedemonteerd, en in 1912 gaf het Louvre ze hier in langdurig bruikleen. Geplaatst voor twee echte geschiedenissen legden de restauratoren op twee derde van de kamer de achttiende-eeuwse kleuren van Madame Dangé bloot en lieten ze op het laatste derde deel de militaire vergulding staan.
Stop 3 van 5 · Niveau 4, zaal 29 (De salon Talairac)
Het atelier van Jean-Antoine Houdon
Louis-Léopold Boilly (1761–1845) · ca. 1804 · Olieverf op doek, 88 × 115 cm
Om op te letten
- Houdons echte gipsen buste uit 1804 van wiskundige Pierre-Simon de Laplace direct naast het schilderij: exact het hoofd dat Houdon op het doek met zijn vingers boetseert.
- Laplace die rechts op het houten podium poseert met een ouderwetse gepoederde pruik in de nek en een donkere jas met hoge kraag.
- De overvolle planken boven het groene ateliergordijn, waar Houdons zittende Voltaire en tientallen gipsbustes neerkijken op zijn vrouw, drie dochters en een slapende hond.
Transcriptie (1:37)
Kijk naar de kleikop onder de vingers van de beeldhouwer midden op dit doek en kijk dan meteen naast de lijst. Vlak naast het schilderij van Louis-Léopold Boilly staat in de zaal de echte gipsbuste uit 1804 van astronoom en wiskundige Pierre-Simon de Laplace, 61 centimeter hoog en door Jean-Antoine Houdon zelf geboetseerd. Zowel het schilderij als de buste waren eigendom van verzamelaar Émile Peyre, en dankzij zijn legaat uit 1905 kan het museum hier een van de leukste dubbelblikken van Parijs ensceneren.
Boilly toonde dit doek op de Salon van 1804 en won er een gouden medaille mee. Hij neemt ons mee naar de werkplaats op de begane grond die Houdon aan de overkant van de Seine gebruikte in het voormalige Collège des Quatre-Nations, tegenwoordig het Institut de France. Op zijn drieënzestigste was Houdon de beroemdste portretbeeldhouwer van zijn tijd, de man die Voltaire, Diderot, George Washington en Thomas Jefferson in steen had vastgelegd.
In een vroege schets had Boilly nog een buste van Napoleon op de boetseerstandaard gezet. Voor het voltooide Salonstuk verruilde hij de keizer voor Frankrijks grootste levende geleerde: Laplace, die door tijdgenoten de Franse Newton werd genoemd vanwege zijn hemelmechanica. Bekijk Laplace rechts op het houten verhoog. Terwijl jongere mannen hun haar kort knipten, hield Laplace vast aan een ouderwetse gepoederde pruik in de nek en een hooggesloten jas.
Boilly maakt van één poseersessie drie schilderijen tegelijk. Rechts zie je een les in beeldhouwkunst: Houdon in zijn lichte kiel meet levende jukbeenderen af aan natte klei terwijl aan de voet van de standaard een hond slaapt. Links ontvouwt zich een teder familieportret: Houdons vrouw zit in een witte empirejurk bij hun drie dochters Sabine, Anne-Ange en Claudine, van wie er één bij een ezel door tekeningen bladert.
En achter het groene gordijn verrijst Houdons hele loopbaan in het klein: zijn zittende beeld van Voltaire, uiterst links een gevilde anatomische studiefiguur met geheven arm en hoog daarboven stoffige planken vol beroemde koppen uit de Verlichting.
Stop 4 van 5 · Niveau 4, Rohan-vleugel, zaal 40 (De pracht van de courtisanes)
Pronkbed van Valtesse de la Bigne
Édouard Lièvre (1828–1886) · ca. 1875 · Beukenhouten frame, geciseleerd, gepatineerd en verguld brons, groen zijdefluweel, 410 × 260 × 200 cm
Om op te letten
- Twee mollige verguld bronzen cupido's op het hoofdbord die een ovaal schild met een gekroonde letter V omhooghouden — zelfbedachte adel voor een courtisane.
- Grijnzende bronzen faunmaskers langs de bovenlijst van de hemel en in profiel naast de kuif, die Valtesse liefkozend haar slimme kleine godjes noemde.
- De gebogen verguld bronzen balustrade die rechtstreeks op het voeteneind is geschroefd, bekroond met twee vlammende bronzen wierookbranders.
Transcriptie (2:08)
Meer dan vier meter torent dit gevaarte van verguld brons en lichtgroene zijde richting het plafond, zodat het minder op slaapkamermeubilair lijkt dan op een hoogaltaar voor een koningin. Dat was precies de grap — en niemand in Parijs begreep die beter dan de vrouw die ervoor betaalde.
Ze werd in 1848 als Émilie-Louise Delabigne geboren in een arme Parijse wijk, als dochter van een Normandische linnennaaister. Op haar tiende werkte ze in een modeatelier; als tiener poseerde ze voor schilders en belandde ze in de demi-monde van het Tweede Keizerrijk. Vervolgens vond ze zichzelf van top tot teen opnieuw uit. Ze bedacht de artiestennaam Valtesse de la Bigne omdat Valtesse in het Frans bijna klonk als Votre Altesse, Uwe Hoogheid. Het hof gemaakt door bankiers, edellieden en schilders vergaarde ze een fortuin en een eigen stadspaleis aan 98 boulevard Malesherbes, een geschenk van de Prince de Sagan.
Rond 1875 gaf ze ontwerper Édouard Lièvre, die net de slaapkamer van haar schildersvriend Édouard Detaille had ingericht, opdracht voor een lit de parade, een ceremonieel staatsiebed. In Versailles stond het staatsiebed van Lodewijk de Veertiende achter een houten balustrade die hovelingen tijdens het ochtendlever op eerbiedige afstand hield. Kijk eens wat Lièvre hier met dat koninklijke hekwerk deed. In plaats van bezoekers op afstand te houden, boutte hij een sierlijke verguld bronzen balustrade rechtstreeks vast op het bedframe zelf en zette hij twee vlammende wierookvaten op de hoekpijlers — hofprotocol omgebouwd tot openlijk theater van verleiding.
Kijk nu naar het hoofdbord en de hoge kroonlijst. Twee mollige bronzen cupido's tillen een schild met een gekroonde letter V omhoog. Boven de groene zijden gordijnen grijnzen ondeugende faunmaskers vanaf de hemel naar beneden; Valtesse noemde hen graag haar slimme kleine godjes. Toen schrijver Émile Zola een rondleiding kreeg door haar slaapkamer aan de boulevard Malesherbes, maakte hij aantekeningen en verwerkte hij precies dit bed tot het schandalige goud-en-zilveren troonbed aan het slot van zijn roman Nana uit 1880.
Verborgen in het frame staan nog altijd de potloodhandtekeningen van de vaklieden die al dat brons in elkaar zetten: de monteurs Legros en Lazard en de ciseleurs Brown en Dumont in 1880 en 1881, samen met de werkplaats die het bed in december 1902 verhuisde naar Valtesses buitenhuis in Ville-d'Avray.
De meeste huizen van beroemde courtisanes werden meteen na hun dood geveild en verspreid. Valtesse was het nageslacht nog één keer te slim af: vóór haar dood in 1910 nam ze dit bed op in haar testament, zodat haar bronzen troon in 1911 voorgoed een plek kreeg in het paleis van de Franse koningen.
Stop 5 van 5 · Niveau 4, zaal 44 (Art nouveau en interieurkunst)
De lente (La Matinée de printemps)
Eugène Grasset (1845–1917), karton; Félix Gaudin (1851–1930), meester-glazenier · 1894 · Glas-in-lood, 298 × 136 cm
Om op te letten
- De gezamenlijke signatuur linksonder in het glas met E. GRASSET del en F. GAUDIN pinx, PARIS 1894: ontwerper en meester-glazenier tekenen zij aan zij.
- De zware zwarte loodlijnen die vlakke velden hemelsblauw, bloesemroze en dieppaarse lis omlijnen als inktcontouren op een straataffiche.
- Drie zwaluwen die bovenin langs rozebloeiende takken scheren, gevat in een geometrische rand van gouden halve zonnen en blauwe golven.
Transcriptie (1:53)
Doe een paar stappen achteruit om de volle drie meter hoogte van dit gloeiende raam in één blik te vangen en let op wat de voorstelling bijeenhoudt. Elke lok kastanjebruin haar, elke plooi van de lichtblauwe sjaal en elk paars bloemblad van de irissen zit opgesloten in een krachtige zwarte contour. Doet het je meteen denken aan een Parijs affiche uit de belle époque, dan heb je het geheim van Eugène Grasset in één oogopslag doorzien.
Geboren in Lausanne in 1845 als zoon van een Zwitserse meubelmaker, verhuisde Grasset in 1871 naar Parijs met de overtuiging dat de muur tussen schone kunsten en gebruiksvoorwerpen moest verdwijnen. Hij ontwierp meubels, drukletters, postzegels, juwelen voor juweliershuis Vever en 129 lithografische affiches die in dit museum worden bewaard, plus een tekening die elk Frans schoolkind nog altijd herkent: het vignet op het Larousse-woordenboek uit 1890 met de vrouw die paardenbloemzaadjes in de wind blaast.
Toen Grasset dit raam en zijn tegenhanger Herfstmiddag ontwierp voor de architectuurafdeling van de Salon du Champ-de-Mars van 1894, vertaalde hij de lessen van Japanse houtsneden en kleurenlithografie rechtstreeks naar glas. Op een affiche scheiden zwarte inktlijnen vlakke, heldere kleurvelden. Hier doen echte donkere loodstrippen exact hetzelfde werk terwijl van achteren het daglicht binnenstroomt.
Om zijn karton op ware grootte om te zetten in bijna drie meter glas werkte Grasset samen met Félix Gaudin, een voormalige Franse artillerieofficier die in 1879 een historisch glasatelier in Clermont-Ferrand had gekocht. Kijk helemaal linksonder, vlak onder de zoom van haar gedessineerde jurk: daar signeerden beide mannen het glas samen in 1894, Grasset voor de tekening en Gaudin voor het glaswerk.
Bekijk de planten rondom haar. Gekroond met witte rozen en met een mand roze bloesems op de arm reikt ze omlaag naar hoge baardirissen terwijl boven haar hoofd drie zwaluwen door bloeiende takken zwenken, omlijst door gestileerde gouden zonnen en kabbelende blauwe golven. Twee jaar later, in 1896, publiceerde Grasset zijn invloedrijke handboek over planten en ornament, waarin hij betoogde dat glas, hout en ijzer nooit slaafs een bloem moeten nabootsen omdat juist de beperkingen van het materiaal het ornament zijn kracht geven. Het museum gaf hem meteen gelijk en kocht dit raam al in 1894 rechtstreeks van Gaudin.
Onafhankelijke gids · Chiaro
Richt Chiaro op alles in het Musée des Arts Décoratifs.
Vijf stops vormen nog maar het begin van zeven verdiepingen vol houtsnijwerk, porselein, glas-in-lood en stijlkamers. Richt je camera op elk dressoir, wandtapijt of vitrineobject langs de route: Chiaro legt het vakmanschap en de geschiedenis ter plekke uit en beantwoordt je vervolgvragen hardop.
Voor je gaat
Zo kom je er
107 rue de Rivoli, 75001 Parijs, in de Rohan- en Marsan-vleugels van het Louvre-paleis. Individuele bezoekers gebruiken 107 rue de Rivoli; gereserveerde groepen gaan naar binnen via de Jardin du Carrousel en de bibliotheek heeft een aparte deur op 111 rue de Rivoli.
Metrostations Palais Royal–Musée du Louvre (lijn 1 en 7), Tuileries (lijn 1) en Pyramides (lijn 7 en 14) liggen op korte loopafstand; RER C stopt aan de overkant van de Seine bij Musée d'Orsay, en bussen 21, 27, 39, 68, 69, 72 en 95 stoppen langs de Rue de Rivoli of de Rue des Pyramides.
Tickets
- Geopend van dinsdag tot en met zondag van 11:00 tot 18:00 uur, met kaartverkoop tot 17:15 uur; elke maandag gesloten, net als op 1 mei, 25 december en 1 januari (op 24 en 31 december vroege sluiting om 17:00 uur).
- De donderdagavondopenstelling tot 21:00 uur geldt uitsluitend voor tijdelijke tentoonstellingen — de vaste collecties op niveau 3 en 4 sluiten op elke openingsdag om 18:00 uur.
- Vol tarief bedraagt € 15 voor alleen de vaste collecties of € 18 inclusief tijdelijke tentoonstellingen; bezoekers onder 18 jaar, EER-inwoners van 18 tot 25 jaar (ticket vaste collecties) en houders van de Paris Museum Pass mogen gratis naar binnen — vooraf reserveren op billetterie.madparis.fr wordt in het weekend sterk aangeraden.
- Laat koffers en grote rugzakken achter, want grote tassen worden bij de beveiliging geweigerd; garderobe, vouwkrukjes en babydragers vind je op niveau -1, en houd er rekening mee dat het Pavillon de Marsan van 4 januari tot 1 mei 2027 sluit voor werkzaamheden.
De officiële audiogids
Het museum stelt audiogidsen beschikbaar aan het begin van de vaste route op niveau 3 (inbegrepen bij de jaarkaarten; informeer aan de balie of op madparis.fr naar de voorwaarden voor een los bezoek) en biedt daarnaast een gratis digitale gids aan via een externe telefoon-app. Onze vijf opnames spelen rechtstreeks af op deze webpagina zonder account, terwijl de Chiaro-camera-app de rest van het gebouw dekt.
Officiële website →Vragen
Is er een gratis audiogids voor het Musée des Arts Décoratifs?
Ja — beluister alle vijf de fragmenten kosteloos rechtstreeks op deze webpagina, met volledige uitgeschreven teksten onder elke speler en zonder registratie. Zie je onderweg een ander stuk dat je nieuwsgierig maakt, maak er dan een foto van in Chiaro voor gesproken uitleg.
Wat kost de officiële audiogids van het Musée des Arts Décoratifs?
Het museum biedt audiogidsen aan bij de start van de vaste route op niveau 3 (inbegrepen bij de eigen jaarkaarten) en heeft daarnaast een gratis digitale gids via een externe smartphone-app. Kijk op madparis.fr of vraag bij aankomst aan de balie naar de actuele beschikbaarheid.
Waar staat het bed van Valtesse de la Bigne in het Musée des Arts Décoratifs?
Het staatsiebed van brons en groen fluweel van Édouard Lièvre staat op niveau 4 in de Rohan-vleugel, in zaal 40 (De pracht van de courtisanes). Neem de Lefuel-lift naar niveau 3 voor het begin van het historische parcours en ga vandaar door naar niveau 4.
Is het Musée des Arts Décoratifs op maandag gesloten?
Ja, elke maandag, evenals op 25 december, 1 januari en 1 mei; op 24 en 31 december sluit het museum vervroegd om 17:00 uur. Dinsdag tot en met zondag zijn de vaste zalen open van 11:00 tot 18:00 uur, terwijl de avondopenstelling op donderdag tot 21:00 uur alleen voor tijdelijke tentoonstellingen geldt.
Geeft een ticket voor het Louvre ook toegang tot het Musée des Arts Décoratifs?
Nee. Hoewel het Musée des Arts Décoratifs in de noordwestelijke Rohan- en Marsan-vleugels van het Louvre-paleis huist, is het een zelfstandige instelling met een eigen straatingang op 107 rue de Rivoli en een apart ticket (€ 15 voor de vaste collecties of € 18 inclusief tijdelijke tentoonstellingen).
Meer audiogidsen
Gemaakt door Chiaro. Niet verbonden aan het Musée des Arts Décoratifs.