Direct naar de inhoud

Kasteel van Chenonceau · Chenonceaux · Onafhankelijke gids

Audiogids voor het kasteel van Chenonceau,
vijf stops, gratis.

Een balzaal van 60 meter lang en 6 meter breed, op vijf bogen midden in de Cher. Hoor in vijf stops hoe die daar terechtkwam, fotografeer daarna elke schouw of elk wandtapijt in het huis en Chiaro vertelt je daar ook over.

Gemaakt door Chiaro. Niet verbonden aan het kasteel van Chenonceau.

9:41

De platanenlaan

Kasteel van Chenonceau, Chenonceaux

0:00 1:58
Stop 1 van 5

De vijf stops · 11 minuten audio

Vijf plekken, één wandeling,
in de volgorde waarin je ze tegenkomt.

Een huis dat vrouwen bouwden op een molen in een rivier: dat is het verhaal dat deze gratis audiogids voor het kasteel van Chenonceau volgt, op eigen gelegenheid, van de ingang van het domein tot aan het water. De eerste stop speel je af bij de ingang, met je blik over de platanenlaan die bijna een kilometer lang naar de Cher loopt; de tweede wacht aan het eind ervan, op het voorplein naast de Tour des Marques; binnen steek je de begane grond over naar de lange vleugel op de brug en neem je daarna de trap naar beneden, naar de keukens in de pijlers van de oude molen; en je komt naar buiten ten westen van het huis, in de tuin van Catharina de' Medici, met de hele westgevel voor je. Ongeveer 11 minuten luisteren en iets meer dan een kilometer lopen, het grootste deel over de laan.

Prijzen, openingstijden en informatie over toegankelijkheid komen van chenonceau.com, de eigen site van het domein, in de Engelse en de Franse versie; de geschiedenis steunt op de historische pagina's van het domein en op Wikipedia in beide talen. Chenonceau is een huis in familiebezit dat zijn opstelling door het jaar heen verandert, dus ter plekke gaan het personeel en de bordjes van het kasteel boven deze pagina; laat ons weten wat er anders was, dan zetten we het recht.

Stop 1 van 5 · Bij de ingang van het domein, naast de kassa en de winkel, met je blik de laan in richting het kasteel

De platanenlaan

Platanen geplant voor graaf René Vallet de Villeneuve (1777–1863), in plaats van de iepen die de laan omzoomden; de twee achttiende-eeuwse sfinxen aan het eind komen uit het kasteel van Chanteloup · Geplant onder René de Villeneuve, eigenaar vanaf 1799 · Platanen in dubbele rijen langs een laan van bijna 1 km

Om op te letten

  • De twee rijen platanenstammen, die vanaf de ingang kaarsrecht bijna een kilometer van je weglopen.
  • De hoogte van het bladerdak. Deze platanen vervingen de iepen die vroeger langs de laan stonden, en werden geplant voor René Vallet de Villeneuve, die het domein in 1799 erfde.
Transcriptie (1:58)

Kijk door de ingang recht de laan in en laat hem zijn werk doen. Twee rijen platanen, kaarsrecht, die bijna een kilometer van je weglopen, naar de rivier toe. Helemaal aan het eind is het kasteel nog maar een bleke vorm, en daar draait het om bij een laan als deze: het huis wacht aan het eind van een lange groene gang en wordt groter terwijl je loopt.

De bomen zijn jonger dan ze lijken, tenminste vergeleken met het huis. Lange tijd stonden langs deze laan iepen. De platanen zijn geplant door René Vallet de Villeneuve, een achterneef van Louise Dupin, die Chenonceau in 1799 erfde en wiens familie het vijfenzestig jaar hield. Hij haalde ook de twee stenen sfinxen hierheen waar je aan het eind langs komt, achttiende-eeuwse stukken uit het kasteel van Chanteloup bij Amboise, het oude landgoed van de hertog van Choiseul, dat in de negentiende eeuw werd ontmanteld.

Pak voordat je gaat lopen de draad op die door deze hele plek loopt. Het domein beschrijft zijn eigen geschiedenis als een bijna ononderbroken reeks vrouwen die het bouwden, verfraaiden, beschermden, restaureerden en redden. De vrouw van een financier leidde de bouw van het huis. De maîtresse van een koning gaf het een brug over de rivier. Een koningin zette een galerij op die brug en bestuurde Frankrijk vanuit een klein kabinet binnen. Een koningin-weduwe trok zich er in rouw terug. Een salondame uit de Verlichting loodste het ongeschonden door de Revolutie. De meesten van hen kom je in de volgende vier stops tegen.

De mannen die het kochten, hadden ook hun momenten. In 1913 kocht de chocoladefabrikant Henri Menier het domein, en hij schreef aan zijn jonge vrouw Thyra dat als hij Chenonceau niet had gekocht, een van die parvenu's die er alleen een kinderachtige ijdelheid in zagen het had gedaan. Vijf maanden later stierf hij, en zijn broer Gaston erfde het. De familie Menier is nog altijd eigenaar, en datzelfde jaar stelde ze het voor het eerst open voor bezoekers. Tegenwoordig lopen er zo'n 850.000 mensen per jaar door deze laan, en daarmee is Chenonceau het meest bezochte particuliere historische monument van Frankrijk.

Onderweg ligt rechts de boerderij uit de zestiende eeuw. Links, op een open plek in het park, ligt het doolhof dat Catharina de' Medici wilde hebben: tweeduizend taxussen op meer dan een hectare. Daarachter staan stenen reuzen die ooit het kasteel zelf sierden, en hoe die tussen de bomen terechtkwamen, hoor je op het voorplein.

Stop 2 van 5 · Het voorplein, voor de noordkant van het kasteel, naast de Tour des Marques

De Tour des Marques

Donjon van de burcht van de familie Marques, na 1432 herbouwd voor Jean II Marques; na 1513 verbouwd voor Thomas Bohier (overleden 1524) en Katherine Briçonnet (overleden 1526) · Burcht herbouwd vanaf 1432; toren verbouwd vanaf 1513 · Steen en leisteen: een ronde donjon met traptoren, op het platform van een bijna vierkante burcht van ongeveer 50 bij 55 meter, aan drie kanten omgracht

Om op te letten

  • Het klokkentorentje op het dak van de toren. De klok draagt het jaartal 1513, het jaar waarin Bohier begon te bouwen.
  • De witstenen dakkapel en de kruisvensters die Bohier in de oude donjon liet uithakken, boven een borstwering op kleine kraagstenen.
  • De put aan de voet van de toren, met een chimaera en de dubbelkoppige adelaar van de familie Marques op de rand.
Transcriptie (2:20)

De ronde toren die hier los naast je staat, is het laatste stuk van de burcht die hier stond voordat het kasteel er kwam. Toen alles eromheen werd opgeruimd, bleef hij met opzet staan.

In de dertiende eeuw was dit land van de familie Marques. Er was nog geen brug; hun burcht hield het verkeer op de rivier in de gaten: hout, zout, wijn en bouwsteen, de Cher op en af. Tijdens de Honderdjarige Oorlog gaf Jean Marques Chenonceau over aan Engelse troepen, en toen de Fransen het in 1411 heroverden, brandden ze het tot de grond toe af. In 1432 kreeg Jean de Tweede Marques toestemming om te herbouwen, en hij zette een bijna vierkante vesting neer op een verhoogd platform van ongeveer vijftig bij vijfenvijftig meter, aan drie kanten omgracht, met de rivier als vierde kant en een ronde toren op elke hoek. Je staat op dat platform. Deze toren was de zuidwesthoek, en hij is het enige wat ervan over is.

Thomas Bohier, een koninklijk financier uit Tours, procedeerde jarenlang tegen de erfgenamen van de familie Marques en nam het bezit in februari 1512 in handen. Hij sloopte hun burcht, maar hield het platform als voorplein, en hij spaarde deze toren en de put aan de voet ervan. Kijk eens omhoog naar het dak. Hij kleedde de oude donjon in de nieuwe renaissancemode, met kruisvensters, witstenen dakkapellen en het klokkentorentje bovenop, waarvan de klok het jaartal 1513 draagt. En ergens op de toren liet hij drie letters uithakken, T, B en K, voor Thomas Bohier en zijn vrouw Katherine Briçonnet.

Onthoud haar naam. Het domein dateert het nieuwe huis tussen 1513 en 1517 en zegt dat het gebouwd is door Bohier en vooral door zijn vrouw. De Franse historici voegen eraan toe dat zij de bouw leidde als hij weer eens lang weg was. Het verrees op de stenen pijlers van de oude molen, voorbij de trappen en het bruggetje voor je. Bohiers lijfspreuk, S'il vient à point, me souviendra, belooft ongeveer dat men zich hem zal herinneren als alles goed uitpakt. In plaats daarvan stierf hij in 1524 in Italië, bleek bij een controle van zijn rekeningen dat hij zich aan staatsgeld had vergrepen, en in 1535 droeg zijn zoon Chenonceau over aan koning Frans de Eerste om de boete af te lossen.

Zoek de put naast de toren. Op de rand staan een chimaera en een dubbelkoppige adelaar, het embleem van de familie Marques, nog altijd uitgehakt op de laatste hoek van hun burcht.

En dan de stenen reuzen bij het doolhof: vanaf 1866 restaureerde de architect Félix Roguet de noordkant van het kasteel voor de eigenares, Madame Pelouze, haalde de vier kariatiden weg die Catharina de' Medici had laten aanbrengen, Hercules, Pallas, Apollo en Cybele, en stuurde ze naar het park.

Stop 4 van 5 · Souterrain, via de trap tussen de galerij en de slaapkamer van Frans I naar beneden

De keukens in de pijlers

Ingebouwd in de pijlers van de oude molen voor Thomas Bohier (overleden 1524) en Katherine Briçonnet (overleden 1526); opnieuw ingericht voor het hospitaal van 1914–1918 · Vanaf 1513; uitrusting vernieuwd 1914–1918 · Stenen ribgewelven in de pijlers van de molen, onder een bijna vierkant huis van 22 bij 23 meter

Om op te letten

  • De schouw, de grootste van het kasteel, onder het ribgewelf van de office.
  • De ribben van het gewelf die uit de muren oprijzen: je staat in de stenen pijlers van de oude molen.
  • Het bruggetje tussen de office en de eigenlijke keuken, en de haken in de slagerij om wild aan op te hangen.
Transcriptie (2:00)

De trap af, en het kasteel krijgt een ander karakter. De plafonds zijn lager, de gewelven zwaarder. Je bent nu onder het huis, binnen in wat het overeind houdt.

Denk terug aan de molen van het voorplein. Achter de burcht van de familie Marques stond in de rivier een molen op twee massieve stenen pijlers, en toen de Bohiers hun nieuwe huis bouwden, zetten ze het recht bovenop die pijlers. Het domein zegt het zonder omwegen: het hoofdgebouw staat op de fundamenten van een middeleeuwse molen. Het is een bijna vierkant blok van tweeëntwintig bij drieëntwintig meter. Alles boven je, de vestibule, de slaapkamers, het begin van de galerij, rust op wat ooit een bedrijfsgebouw in de rivier was. En de keukens vullen de pijlers zelf, een hele reeks ruimtes die samen één enorme stenen voet vormen.

Deze lage ruimte is de office, de kamer waar het eten werd klaargezet om op te dienen. Er liggen twee ribgewelven boven, en de schouw is de grootste van het kasteel. Ga er een stukje vanaf staan en je begrijpt waar de warmte van het huis vandaan kwam. Hiernaast zit de broodoven. Verderop bedient de office de eetzaal van het personeel, de provisiekamer en de slagerij, waar de haken om wild aan op te hangen en de blokken om het in stukken te hakken te zien zijn. Tussen de office en de eigenlijke keuken ligt een brug. Het kasteel heeft dus niet alleen boven die beroemde brug, maar ook een in de kelder.

Zoek de aanlegsteiger. De voorraden kwamen per boot en werden rechtstreeks de keuken in gelost. De legende noemt het het Bad van Diane. De naam hoort bij de legende; het werk dat er gebeurde, was bevoorrading.

Veel van wat je ziet, is helemaal niet zestiende-eeuws. De oude inrichting werd in de Eerste Wereldoorlog vervangen door moderne apparatuur om het hospitaal in de galerij boven van eten te voorzien, en de ruimtes waren al opnieuw gepleisterd en van nieuwe vloeren voorzien bij de restauratie in de jaren zestig en zeventig van de negentiende eeuw.

Nog één feit over de grond onder je. De bogen van het kasteel rusten op houten palen. In juni 2016 steeg de buiten haar oevers getreden Cher tot over een groot deel van de bogen. Drie jaar later kwam het gevaar van de andere kant: in de droogte van 2019 dreigden die palen bij de zakkende rivier droog te vallen en schade op te lopen, en op bevel van de prefect werd de naaldstuw bij Civray-de-Touraine opgezet, zodat de fundamenten blijvend onder water zouden staan.

Stop 5 van 5 · Tuin van Catharina de' Medici, ten westen van het kasteel, op de paden tegenover de westgevel

De westgevel vanuit de tuin van Catharina de' Medici

Huis voor Thomas Bohier en Katherine Briçonnet; brug door Philibert de l'Orme (overleden 1570); galerij door Jean Bullant (overleden 1578); tuin aangelegd voor Catharina de' Medici (1519–1589) · Huis vanaf 1513; brug 1556–1559; galerij 1577; tuin vanaf de jaren 1560 · Tufkrijt en leisteen; de galerij 60 m lang op vijf bogen; een tuin van 5.500 m²

Om op te letten

  • De vijf bogen van de brug van Philibert de l'Orme, en de galerij van Catharina de' Medici die erbovenop naar de overkant loopt.
  • De Tour des Marques helemaal links, het laatste stuk van de burcht die hier stond voordat het kasteel er kwam.
  • De westgevel zelf: de kant die de negentiende-eeuwse restaurateur bijna ongemoeid liet, op het balkon en de stijlen van de ramen na.
Transcriptie (2:16)

Draai je om en kijk vanaf de tuinpaden naar het kasteel. Dit is de westgevel, en van hieruit lees je het hele gebouw in één zin. Links, aan de noordkant, staat de Tour des Marques op zichzelf. Daarnaast het witte huis van Bohier met zijn torentjes op de hoeken, op zijn molen in de rivier. Dan, naar rechts, de lange galerij op haar vijf bogen, die recht de Cher over stapt naar de bossen op de andere oever.

De tuin waarin je staat, was van Catharina de' Medici en werd na 1559 aangelegd, net stroomafwaarts van het oude terras van de familie Marques. Het domein geeft er 5.500 vierkante meter voor op, kleiner dan de tuin van Diane aan de andere kant van het huis: vijf grasvlakken rond een rond bassin. Er zit een fijne hatelijkheid in die verdeling. De twee rivalen kregen elk een tuin, aan weerszijden van de toren.

Deze westgevel is ook de eerlijkste kant van het gebouw. Toen Félix Roguet het kasteel in de negentiende eeuw restaureerde, werkte hij de noord- en de oostkant flink om, maar aan deze kant veranderde hij het minst: alleen het grote balkon en de stijlen van de ramen.

Catharina wilde veel meer. Een gravure die Jacques Androuet du Cerceau in 1579 publiceerde, toont haar plan: een enorm paleis dat zich als de bek van een tang om de bestaande gebouwen sluit. Op de andere oever werd ermee begonnen en daarna gestopt, niemand weet waarom, en daar steekt nog altijd een vertanding uit het metselwerk, stenen die wachten op een paviljoen dat er nooit kwam.

Toen Catharina in januari 1589 stierf, ging het kasteel naar haar schoondochter, Louise van Lotharingen, en in augustus hoorde Louise hier dat haar man, Hendrik de Derde, was vermoord. Ze bracht hier de volgende elf jaar in rouw door, in het wit gekleed, zoals van de weduwe van een Franse koning werd verwacht, en ze werd bekend als de Witte Koningin.

Later vulde het huis zich met gesprekken. Claude Dupin kocht het in 1733, en de salon van zijn vrouw Louise trok Voltaire, Montesquieu, Fontenelle en Buffon. Haar secretaris was Jean-Jacques Rousseau, die er in zijn Bekentenissen op terugkeek: ze maakten muziek, speelden komedies, en hij schreef een gedicht met de titel “Het pad van Sylvie”, naar een pad in het park langs de rivier.

De steen voor je is nog niet zo lang geleden gerestaureerd. Tussen 2009 en maart 2012 werden de gevels van het huis en de buitenkant van de galerij gerestaureerd, met een steiger van achtentwintig meter hoog die door duikers in de rivierbodem moest worden verankerd. Het kostte 4,8 miljoen euro, en de eigenaren betaalden twee derde daarvan. Die schone witte muur op vijf bogen in het bruine water: dat is wat hun geld heeft gekocht.

Onafhankelijke gids · Chiaro

Richt Chiaro op alles wat je ziet in het kasteel van Chenonceau.

In het huis zijn zo'n twintig kamers open, behangen met wandtapijten en met schilderijen die het domein toeschrijft aan schilders van Rubens tot Murillo en nog veel anderen, en vijf stops kunnen daar niet eens aan beginnen. Vang een portret van Diane de Poitiers, een vervlochten monogram op een plafond of een Vlaams wandtapijt in de camera van je telefoon, en Chiaro vertelt wie het bezat en wat het in dit huis doet, en neemt daarna elke vraag die je nog hebt.

Waarom staat dit huis in een rivier?Wie was de Witte Koningin?Wat schreef Rousseau hier?

Voor je gaat

01

Zo kom je er

Het postadres is 37150 Chenonceaux, in het departement Indre-et-Loire. De kassa en de winkel liggen bij de ingang van het domein, en de winkel is vrij toegankelijk; het kasteel staat helemaal aan het eind van de platanenlaan. De eerste stop speel je af bij de ingang, met je blik de laan in.

Chenonceaux heeft een eigen station, op ongeveer 400 meter van de kassa en 25 minuten van Tours met de regionale TER-trein. Vanuit Parijs brengt de TGV vanaf Montparnasse je in ongeveer een uur naar Saint-Pierre-des-Corps, het station van Tours. Over de weg ligt het kasteel 214 km van Parijs en 34 km van Tours, ongeveer twee uur rijden vanaf Parijs over de A10, met de afrit Blois of Amboise.

02

Tickets en toegang

  • De tijden die het kasteel publiceert, zijn de openingstijden van de kassa, dus het laatste moment waarop je naar binnen kunt: het kasteel zelf sluit een halfuur later en de tuinen weer een halfuur daarna. Van 28 september tot en met 1 november 2026 is de kassa open van 9.00 tot 17.30 uur, en van 2 november tot en met 4 december van 9.30 tot 16.30 uur, met een paar langere dagen in december; in de zomer zijn de tijden ruimer, en de officiële kalender geeft elke periode.
  • In de weekenden rond een feestdag, Pasen, 1 mei, 8 mei, Hemelvaart en Pinksteren, is online reserveren verplicht. Buiten die weekenden heeft het domein in 2024 de tijdsloten en de reserveringsplicht afgeschaft, en je kunt nog steeds vooraf tickets kopen op de officiële site.
  • Individuele prijzen voor 2026, eerst het ticket met folder en dan het ticket met audiogids: volwassenen € 19 en € 24, 65-plussers en studenten € 16 en € 21, kinderen van zeven tot achttien jaar € 15 en € 20, en kinderen onder de zeven gratis. Wie een gehandicaptenkaart heeft, gaat gratis naar binnen, en een begeleider betaalt € 16.
  • Een vaste hellingbaan leidt het kasteel in, en tegen inlevering van een identiteitsbewijs kun je gratis een rolstoel lenen. Als het erg druk is, kunnen kinderwagens buiten het kasteel moeten blijven, dus een draagzak is de veiligere keuze; honden zijn aangelijnd welkom in de tuinen, en kleine honden moeten binnen gedragen worden.
Officiële tickets →
03

De officiële audiogids

Bij elk ticket voor Chenonceau hoort een of andere gids. Het gewone toegangsticket bevat een gedrukte folder; de versie met de audiogids van het domein, die je ter plaatse ophaalt, kost € 5 meer, dus een volwassene betaalt € 24 in plaats van € 19 en een kind van 7 tot 18 jaar € 20 in plaats van € 15, terwijl kinderen onder de zeven gratis naar binnen gaan met de folder en de audiogids niet aangeboden krijgen. Voor bezoekers met een beperkte mobiliteit heeft het kasteel ook een videorondleiding langs elke kamer. Deze vijf opnames staan daar kosteloos naast, beginnen bij het hek van het domein en hebben hun tekst onder elke speler staan, voor de momenten dat de Cher harder klinkt dan je oortjes.

Officiële website →

Vragen

Is er een gratis audiogids voor het kasteel van Chenonceau?

Ja, je leest hem nu. Vijf ingesproken plekken, van de ingang van het domein tot de tuin van Catharina de' Medici, kosten hier niets, hebben alleen een browser nodig en komen met elk woord van de tekst eronder. De audiogids van het domein zelf is niet gratis; die maakt het toegangsticket € 5 duurder. Fotografeer buiten deze vijf elk schilderij, elke schouw of elk plafond met Chiaro, en je krijgt ook daarover het verhaal.

Kan ik de audiogids voor het kasteel van Chenonceau beluisteren zonder ticket?

De opnames spelen overal af, en de eerste is bedoeld voor de ingang van het domein, voordat je naar binnen gaat, met je blik over de platanenlaan. Het voorplein, het huis, de keukens en de tuinen liggen allemaal binnen het domein, dus voor de andere vier heb je een toegangsbewijs nodig; dat kost in 2026 € 19 voor een volwassene met de gedrukte folder.

Wat kost de officiële audiogids van het kasteel van Chenonceau?

Hij zit in de ticketprijs en wordt niet los verkocht: een ticket voor een volwassene met audiogids kost € 24, tegen € 19 met de folder, dus het apparaat kost € 5 extra. 65-plussers en studenten betalen er € 21 voor en een kind van zeven tot achttien jaar € 20, terwijl kinderen onder de zeven er geen kunnen krijgen. Individuele bezoekers halen hem ter plaatse op.

Is Chenonceau open op eerste kerstdag en op nieuwjaarsdag?

Ja. Volgens het domein zijn het kasteel en de tuinen het hele jaar door elke dag open, en in de kalender voor 2026 is de kassa van 19 tot en met 25 december open van 9.30 tot 18.00 uur. De vermelde tijden zijn die van de laatste toegang; het kasteel sluit een halfuur later.

Waar begint de audiogids voor het kasteel van Chenonceau?

Bij de ingang van het domein, naast de kassa en de winkel, met je gezicht naar de platanenlaan. De tweede stop is aan het eind van de laan, op het voorplein naast de ronde Tour des Marques, en van daaruit ga je het huis in.

Waar is de galerij boven de Cher in Chenonceau?

Op de begane grond, aan het eind van de vestibule: het huis komt er rechtstreeks op uit. Het is de balzaal van 60 meter die Catharina de' Medici op de brug van Philibert de l'Orme liet bouwen, 6 meter breed en met 18 ramen, en het is de derde stop op deze pagina.

Meer audiogidsen

Gemaakt door Chiaro. Niet verbonden aan het kasteel van Chenonceau.