Przejdź do treści

Museo de Bellas Artes · Sewilla · Niezależny przewodnik

Audioprzewodnik po Muzeum Sztuk Pięknych w Sewilli,
pięć przystanków, za darmo.

Pięć nagrań, które odtworzysz tutaj, w przeglądarce. O pozostałych z czternastu sal muzeum opowie ci Chiaro: skieruj aplikację na obraz, a usłyszysz jego historię.

Pobierz w App Store

Stworzone przez Chiaro. Bez powiązań z dyrekcją Muzeum Sztuk Pięknych w Sewilli.

9:41

Apoteoza świętego Tomasza z Akwinu

Muzeum Sztuk Pięknych w Sewilli, Sewilla

0:00 2:38
Przystanek 1 z 5

Pięć przystanków · 11 min słuchania

Pięć przystanków, jedna trasa,
w kolejności, w jakiej je zobaczysz.

Pięć dzieł i jeden dawny klasztor: tyle obejmuje ten audioprzewodnik po Muzeum Sztuk Pięknych w Sewilli, czyli Museo de Bellas Artes de Sevilla, trasa do samodzielnego zwiedzania. Zaczyna się w sali 5, dawnym kościele klasztornym, od „Apoteozy świętego Tomasza z Akwinu” Zurbarána w nawie i obrazów Murilla dla kapucynów w prezbiterium; wraca parterem do sali 2, do portretu syna El Greca i glinianego „Świętego Hieronima” Torrigiana; a potem wchodzi głównymi schodami do sali 10, gdzie kartuzi Zurbarána siedzą przy stole. To około 11 minut słuchania. Według naszych obliczeń przejścia zajmą jeszcze mniej więcej dziesięć minut, dłużej, gdy w kościele jest tłoczno.

Numery sal i opisy katalogowe pochodzą z materiałów, które muzeum samo publikuje za pośrednictwem Junta de Andalucía, czyli władz Andaluzji: z trasy po najważniejszych dziełach, z opisów poszczególnych obiektów i z broszury dla zwiedzających. Wikidata i Wikipedia dostarczają drugiego źródła do każdej historii. Zdarzają się wypożyczenia i zmiany aranżacji, więc jeśli w dniu twojej wizyty jakieś dzieło opuściło swoją salę albo jego tabliczka i ta strona mówią co innego, kieruj się tabliczką muzeum i napisz do nas, żebyśmy mogli poprawić nasz opis.

Przystanek 1 z 5 · Parter, sala 5 (dawny kościół klasztorny)

Apoteoza świętego Tomasza z Akwinu

Francisco de Zurbarán · 1631 · Olej na płótnie, 486 × 385 cm

Na co zwrócić uwagę

  • Bulla fundacyjna na stole, na dole pośrodku: Zurbarán napisał na niej swoje nazwisko i rok 1631.
  • Karol V, klęczący w modlitwie na czele grupy po prawej, w płaszczu obszytym gronostajem, naprzeciw zakonników założyciela po drugiej stronie stołu.
  • Gołębica tuż nad świętym Tomaszem, która zsyła promienie na księgę, którą on właśnie ma napisać.
  • Stół nakryty czerwienią między dwiema klęczącymi grupami, z biretem doktorskim i statutami kolegium: mała martwa natura wewnątrz ogromnego ołtarza.
Transkrypcja (2:38)

Zanim podejdziesz bliżej, zatrzymaj się na chwilę w głębi nawy. Ta sala była kościołem, kościołem klasztoru de la Merced, w którym mieści się dziś muzeum, a płótno przed tobą namalowano do ołtarza głównego innego kościoła. Widzisz je więc mniej więcej tak, jak miało być oglądane: z dołu, z daleka, z głową uniesioną do góry. Ma cztery metry osiemdziesiąt sześć centymetrów wysokości i trzy metry osiemdziesiąt pięć centymetrów szerokości; to największy obraz, jaki Zurbarán kiedykolwiek namalował.

Umowa nosi datę dwudziestego pierwszego stycznia 1631 roku. Czterysta dukatów zapłacił brat Alonso Ortiz Zambrano, przeor i rektor dominikańskiego kolegium Świętego Tomasza z Akwinu tutaj, w Sewilli, i to jemu zwykle przypisuje się decyzję, co ma się znaleźć gdzie. Kolegium chciało mieć na jednym obrazie dwie rzeczy: własne założenie i swojego patrona w chwale.

Czytaj go od dołu do góry, w trzech pasach ułożonych jeden nad drugim jak ówczesne dekoracje teatralne. Na dole jest założenie kolegium. Na stole pośrodku leży bulla papieska, która powołała kolegium, a obok niej biret doktorski, bo to tutaj nadawano stopnie naukowe. Po lewej, na czele swoich dominikanów, klęczy założyciel, brat Diego de Deza. Po prawej, na czele drugiej grupy, klęczy pogrążony w modlitwie cesarz Karol V; według opisów samego muzeum to on podpisuje bullę. Jedną z postaci w doktorskich pelerynach za nim może być sam Zurbarán.

Środkowy pas należy do Tomasza, niesionego na obłoku między czterema łacińskimi Ojcami Kościoła, Grzegorzem, Ambrożym, Hieronimem i Augustynem, z których ksiąg uczyli się jego studenci. Gołębica Ducha Świętego unosi się tuż nad jego głową: to chwila, w której otrzymuje Sumę teologiczną. Jeszcze wyżej, po lewej, siedzą Chrystus i Matka Boża, a po prawej święty Paweł i święty Dominik.

Potem przychodzi podróż. W 1810 roku, gdy Francuzi byli w Sewilli, płótno przeniesiono do Alcázaru, potem do Paryża, do prywatnej kolekcji marszałka Soulta, a od 1813 roku do Musée Napoléon. W październiku 1815 roku dotarło w skrzyni do Madrytu i zostało w Akademii San Fernando, aż w 1819 roku odesłano je do Sewilli. Przez lata krążyło między kolegium a katedrą, a w 1840 roku, po kasacie zakonów i przejęciu ich majątku, trafiło tu na dobre. Ostatnią konserwację przeszło w Prado w 1988 roku.

Zanim pójdziesz dalej, wróć do tego dokumentu na stole, na dole pośrodku. Zurbarán napisał na nim swoje nazwisko i rok 1631, więc podpis malarza widnieje na tym samym dokumencie, który powołał kolegium do życia.

Przystanek 2 z 5 · Parter, sala 5 (dawny kościół klasztorny), cykl kapucyński

Święte Justa i Rufina

Bartolomé Esteban Murillo · Około 1666 · Olej na płótnie, 200 × 176 cm

Na co zwrócić uwagę

  • Giralda, podtrzymywana przez dwie siostry: według sewilskiej legendy utrzymały wieżę w czasie trzęsienia ziemi.
  • Powierzchnia samej wieży. Kiedy Murillo ją malował, na Giraldzie wciąż były freski Luisa de Vargasa, a jeden z nich przedstawiał te dwie święte, więc trzymają one swój własny wizerunek.
  • Gliniane dzbany i białe polewane miski na ziemi, czyli garncarskie rzemiosło sióstr, namalowane przez człowieka, któremu nie przypisuje się żadnej martwej natury.
  • Dwie twarze: Justa, w różowej tunice i złotym płaszczu, patrzy prosto na ciebie; Rufina, w czerwieni i zieleni, unosi wzrok ku górze.
Transkrypcja (2:26)

Przejdź nawą aż do prezbiterium dawnego kościoła. Prawie wszystko wokół ciebie to teraz obrazy Murilla, zawieszone tak, jak je zostawił. Między 1665 a 1669 rokiem namalował szesnaście płócien dla kościoła kapucynów w Sewilli, do ołtarza głównego i kaplic bocznych, a muzeum rozmieściło je tutaj zgodnie z ich pierwotnym układem. Nazywa to miejsce najbardziej symbolicznym w całym budynku i trudno się z tym nie zgodzić.

Spójrz najpierw w górę, na zwieńczenie ołtarza. Obraz na samej górze to Jubileusz Porcjunkuli, jedyna część cyklu, która trafiła poza Sewillę. Należy do Muzeum Wallraf-Richartz w Kolonii i jest tu w czasowym depozycie, co oznacza, że na razie ołtarz znów jest kompletny. Dawniej to miejsce zajmowało ogromne Niepokalane Poczęcie Murilla, zwane La Colosal. Przeniesiono je niżej i teraz możesz je zobaczyć z dużo bliższej odległości.

Teraz znajdź dwie młode kobiety z wieżą między sobą. To Justa i Rufina, siostry, które sprzedawały gliniane naczynia przy bramie Triana, a wieża to Giralda. Ich obraz miał honorowe miejsce w ołtarzu głównym, i to nie bez powodu: zakonnicy zbudowali klasztor na ziemi, do której należała pustelnia poświęcona tym dwóm świętym, stojąca tam, gdzie podobno zginęły.

Historia, którą opowiada Sewilla, sięga roku 287. Procesja niosąca wizerunek bogini Salambony zażądała od nich daru. Odmówiły, ich garnki rozbito, one w odpowiedzi rozbiły bożka, a rzymski prefekt Diogenian kazał je torturować i więzić aż do śmierci. Palmy w ich dłoniach są więc palmami męczeństwa, a skromna glina u ich stóp to ich rzemiosło. Giralda pojawiła się później. Legenda mówi, że siostry podtrzymały ją podczas trzęsienia ziemi w 1503 roku i jeszcze raz podczas trzęsienia ziemi w Lizbonie w 1755 roku, i od tamtej pory Sewilla maluje je ze swoją wieżą.

Przyjrzyj się tej wieży. Kiedy Murillo ją malował, na Giraldzie wciąż były freski Luisa de Vargasa, a jeden z nich przedstawiał właśnie te dwie siostry. Święte trzymają budynek z własnym wizerunkiem.

Potem spójrz w dół. Nie znamy żadnej samodzielnej martwej natury Murilla, a jednak te proste gliniane dzbany i białe polewane miski mogłyby stanowić osobny obraz i prowadzą twój wzrok w głąb, ku drodze, dwóm łukom i zrujnowanej wieży. Na koniec twarze. Justa, w różowej tunice i złotym płaszczu, spokojnie patrzy ci w oczy. Rufina, w czerwieni i zieleni, unosi wzrok ku górze, jakby prosiła niebo o ochronę miasta, które trzyma.

Przystanek 3 z 5 · Parter, sala 2 (renesans)

Portret Jorge Manuela Theotocópuliego

El Greco · Około 1600–1605 · Olej na płótnie, 74 × 50,5 cm

Na co zwrócić uwagę

  • Kryza. Miejscami farba jest tak cienka, że pędzel ledwie dotknął płótna.
  • Paleta i wiązka pędzli w jego lewej dłoni, trzymane ze swobodą szlachcica, a nie w uchwycie rzemieślnika.
  • Jak niewiele kolorów potrzeba całemu obrazowi: biel, cynober, ochra i czerń.
Transkrypcja (1:57)

Wróć parterem do sali 2, sali renesansu. Po skali kościoła to nagła zmiana: siedemdziesiąt cztery na pięćdziesiąt i pół centymetra, mężczyzna w czerni na ciemnym tle, i jedyny El Greco w zbiorach tego muzeum.

Przez cały XIX wiek uważano ten obraz za autoportret. Większość badaczy zgadza się dziś, że przedstawia jego syna, Jorge Manuela, jedynego syna, który został architektem, rzeźbiarzem i malarzem jak ojciec. Zdradza go twarz. Te same rysy pojawiają się w Matce Bożej Miłosierdzia, którą El Greco namalował dla Illescas, a zarządcy tamtego sanktuarium skarżyli się, że malarz umieścił na ich obrazie swojego bratanka. Bratanek był wtedy grzecznym słowem na syna z nieprawego łoża.

Spójrz na dłonie. W prawej pojedynczy pędzel, trzymany lekko. W lewej paleta i cała wiązka pędzli. Muzeum czyta to jako argument, a nie migawkę. Malarstwo w Hiszpanii wciąż często zaliczano do podrzędnych rzemiosł, a tu stoi malarz ubrany według poważnej hiszpańskiej mody z około 1600 roku, w czarnym kaftanie i ogromnej wykrochmalonej kryzie, i trzyma swoje narzędzia z taką swobodą, z jaką trzyma się rękawiczki. Malarstwo, mówi ten portret, jest sztuką dla szlachciców.

Równie oszczędne są kolory. Muzeum liczy na całym płótnie cztery: biel, cynober, ochrę i czerń, i bardzo niewiele więcej. Farba leży grubo tam, gdzie światło pada na twarz, a na kryzie jest tak cienka, że pędzel ledwie musnął płótno. Właśnie dlatego sterta wykrochmalonego lnu wydaje się nic nie ważyć.

Do Sewilli trafił przez królewskie ręce. W 1838 roku wisiał w Galerii Hiszpańskiej króla Ludwika Filipa w Luwrze, a w 1853 roku został sprzedany w domu aukcyjnym Christie's. Przeszedł w ręce książąt de Montpensier w Pałacu San Telmo w Sewilli, a w 1897 roku infantka María Luisa Fernanda de Borbón podarowała go muzeum. Zanim się odwrócisz, poszukaj podpisu: greckie litery, pisane kursywą, malarz urodzony na Krecie podpisuje portret swojego hiszpańskiego syna.

Przystanek 4 z 5 · Parter, sala 2 (renesans)

Pokutujący święty Hieronim

Pietro Torrigiano · Około 1525 · Polichromowana terakota, 224 × 126 × 160 cm

Na co zwrócić uwagę

  • Mięśnie. Muzeum podkreśla napięcie, które przebiega przez całe ciało; przez stulecie rzeźbiarze w Sewilli uczyli się anatomii na tej figurze.
  • Głowa, którą muzeum wyróżnia za siłę wyrazu. Przejdź na bok, żeby zobaczyć ją z profilu.
  • Powierzchnia: to malowana terakota, czyli wypalana glina, a nie drewno ani kamień.
Transkrypcja (2:18)

Odwróć się w tej samej sali, a staniesz przed dziełem, które muzeum stawia na pierwszym miejscu własnej listy rzeczy, których nie można przegapić. Jest z gliny. Z wypalanej i malowanej gliny, wysokie na 224 centymetry: stary mężczyzna klęczący na jednym kolanie, z krzyżem w uniesionej dłoni, z każdym mięśniem ciała napiętym do granic.

Jego twórca przybył tu z określoną reputacją. Pietro Torrigiano dorastał we Florencji Wawrzyńca Medyceusza, był rówieśnikiem Michała Anioła, i kiedy jako młodzi ludzie obaj kopiowali freski Masaccia w kościele del Carmine, Torrigiano stracił panowanie nad sobą i uderzył go pięścią. Michał Anioł do końca życia miał złamany nos, a Torrigiano musiał opuścić Florencję. Potem pracował w Anglii, gdzie wykonał grobowiec Henryka VII i jego królowej w opactwie westminsterskim.

Do Sewilli przybył w 1521 roku i został tu aż do śmierci w 1528 roku. Z tego, co tu stworzył, przetrwało bardzo niewiele, a ta figura, wykonana dla klasztoru San Jerónimo de Buenavista, jest z tego najlepsza. Według Giorgia Vasariego modelem był stary sługa rodziny Botti, florenckich kupców mieszkających w Sewilli. Łatwo w to uwierzyć. To konkretne stare ciało, a nie idealne, a muzeum zwraca uwagę na napięcie każdego mięśnia i siłę głowy. Hieronim pokutuje na pustyni, a kamień, którym się bił, jest częścią tej historii.

Dla Sewilli stała się wzorem. Wypalana glina nie była tu niczym nowym; w Italii była materiałem tradycyjnym i już wcześniej zakorzeniła się w rzeźbie tego miasta. Nowe było to, co potrafił z nią zrobić Florentczyk, i muzeum nazywa tę figurę archetypem rzeźby sewilskiej. W następnym stuleciu Juan Martínez Montañés, wielki rzeźbiarz sewilskiego baroku, wyrzeźbił pokutującego świętego Hieronima i pokutującego świętego Dominika, których, jak pisze muzeum, nie da się ocenić bez niej. Goya, przejeżdżając przez Sewillę, podobno dwa razy zatrzymał się w klasztorze tylko po to, żeby na nią popatrzeć.

Koniec Torrigiana pasuje do jego początków. Przez swój porywczy charakter stanął przed hiszpańską inkwizycją i zmarł w więzieniu w 1528 roku. Według Vasariego książę Arcos zapłacił mu za mało za Madonnę z Dzieciątkiem, a Torrigiano zniszczył rzeźbę dłutem. Przejdź teraz na bok i spójrz na głowę, wymodelowaną w glinie przez człowieka, który wszędzie, dokąd przybył, robił sobie wrogów.

Przystanek 5 z 5 · Piętro, sala 10 (Francisco de Zurbarán)

Święty Hugo w refektarzu kartuzów

Francisco de Zurbarán · Około 1655 · Olej na płótnie, 262 × 307 cm

Na co zwrócić uwagę

  • Obraz na tylnej ścianie: Matka Boża i święty Jan, patroni kartuzji, którzy oboje pościli.
  • Biało-niebieskie talerze i dzbany z herbem kartuzji, ustawione na przemian wzdłuż stołu.
  • Biskup Hugo, pochylona postać po prawej, i jego paź stojący pośrodku sali.
Transkrypcja (2:03)

Wejdź głównymi schodami na piętro i znajdź salę 10, poświęconą Zurbaránowi. To płótno ma dwa metry sześćdziesiąt dwa centymetry na trzy metry siedem centymetrów i prawie nic się na nim nie porusza.

Był to jeden z trzech obrazów, które namalował do zakrystii kartuzji Santa María de las Cuevas w Sewilli, każdy o jednej regule życia kartuzów. Jeden mówi o milczeniu, drugi o czci dla Matki Bożej. Ten mówi o poście.

Historia jest dziwna. Około 1084 roku, w niedzielę przed Środą Popielcową, Hugo, biskup Grenoble, posłał mięso siedmiu mnichom, którzy założyli tam kartuzję. Zaczęli się spierać, czy mogą na zawsze żyć bez mięsa, i w środku sporu zapadli w sen, który trwał czterdzieści pięć dni. Kiedy Hugo przyszedł ich odwiedzić, obudzili się. Mięso na ich talerzach zamieniło się w popiół i to rozstrzygnęło sprawę.

To więc chwila przebudzenia. Biskup to pochylona postać po prawej, jego paź stoi pośrodku, a mnisi w białych habitach siedzą przy stole w kształcie litery L, jakby wykuto ich z kamienia. Słów samego muzeum trudno poprawić: zimny, statyczny, skamieniały, poza czasem. Muzeum nazywa ten obraz także galerią portretów.

Teraz spójrz na stół, bo tu Zurbarán pozwolił sobie na odrobinę przyjemności. Białe talerze z niebieskim zdobieniem. Fajansowe dzbany z herbem kartuzji, ustawione na przemian. Chleb i odłożone noże. Obrus spada do samej podłogi jednym prostym, jasnym płatem, a ściana w tle zbudowana jest z cienkich, starannych laserunków.

Potem spójrz w górę, na obraz wiszący na tylnej ścianie. Przedstawia Matkę Bożą i świętego Jana, patronów kartuzji, a oboje pościli: Maria podczas ucieczki do Egiptu, Jan na pustyni. Nawet wystrój tego pomieszczenia przestrzega reguły.

Ten obraz Francuzi również zabrali. W 1810 roku przewieziono go z klasztoru do Real Alcázar, w 1813 roku wrócił do mnichów, a w 1840 roku trafił do muzeum. Muzeum datuje go na około 1655 rok; niektórzy badacze umieszczają go na początku lat trzydziestych XVII wieku. Tak czy inaczej, wisi dziś piętro nad kościołem pełnym obrazów Murilla, w sali białych habitów i biało-niebieskich talerzy.

Niezależny przewodnik · Chiaro

Skieruj Chiaro na wszystko, co widzisz w Muzeum Sztuk Pięknych.

Pięć przystanków to początek, a nie całe muzeum. Na samym piętrze są sale z obrazami Valdésa Leala, naśladowców Murilla i dziewiętnastowiecznej Sewilli. Zrób zdjęcie dowolnego płótna, rzeźby albo kafelkowego panelu w krużgankach: Chiaro powie ci, co to jest, wyjaśni, który klasztor stracił je na rzecz państwa, i odpowie na każde pytanie, jakie przyjdzie ci do głowy.

Kto podpisuje bullę na „Apoteozie” Zurbarána?Dlaczego Torrigiano złamał nos Michałowi Aniołowi?Dlaczego mięso mnichów zamieniło się w popiół?

Przed wizytą

01

Dojazd

Plaza del Museo 9, 41001 Sewilla. Główne wejście wychodzi na plac Plaza del Museo.

Do muzeum dojeżdżają autobusy miejskie C3, C4, C5, 6, 43, CC, 13, 14, B2 i B5. Najbliższy dworzec autobusów międzymiastowych to Plaza de Armas, a postoje taksówek są przy Calle Marqués de Paradas, na Plaza del Duque i przy hotelu Colón.

02

Bilety

  • W poniedziałki zamknięte, z wyjątkiem poniedziałku przypadającego w przeddzień święta lub poniedziałku, który sam jest jednym ze świąt, w które muzeum jest otwarte. Zamknięte także 1 i 6 stycznia, 1 maja oraz 24, 25 i 31 grudnia.
  • Od września do lipca otwarte od wtorku do soboty w godzinach 09:00–21:00, a w niedziele i święta 09:00–15:00. W sierpniu muzeum zamyka się o 15:00 każdego dnia, w którym jest otwarte.
  • Bilet kosztuje 1,50 €, a dla obywateli Unii Europejskiej z dokumentem tożsamości wstęp jest bezpłatny. Ostatnie 25 biletów trafia do sprzedaży 45 minut przed zamknięciem, a 30 minut przed zamknięciem sale przestają wpuszczać zwiedzających.
  • Plecaków i bagażu nie można wnosić do sal; są szafki. Zdjęcia na własny użytek są dozwolone, ale bez lampy błyskowej, statywów i kijków do selfie.
Oficjalne bilety →
03

Oficjalny audioprzewodnik

Przewodnik samego muzeum działa w aplikacji EspaciosCultura@, bezpłatnej na iPhone’a i Androida, która obejmuje wystawione dzieła i działa tylko przy włączonym Bluetoothie. Nasz nie wymaga pobierania ani Bluetootha: pięć dzieł, nagranych, odtwarzanych w przeglądarce, z każdym słowem spisanym pod nagraniem.

Oficjalna strona →

Pytania

Czy jest bezpłatny audioprzewodnik po Muzeum Sztuk Pięknych w Sewilli?

Tak, nawet dwa. Muzeum ma własną bezpłatną aplikację EspaciosCultura@, która wymaga włączonego Bluetootha. A na tej stronie jest pięć bezpłatnych nagrań, które odtwarzasz w przeglądarce, każde z tekstem wydrukowanym pod spodem; o wszystkim innym, co wisi na ścianach, opowie ci aplikacja Chiaro na podstawie zdjęcia.

Ile kosztuje oficjalny audioprzewodnik po Muzeum Sztuk Pięknych w Sewilli?

Nic. Przewodnikiem muzeum jest aplikacja EspaciosCultura@, do bezpłatnego pobrania na iPhone’a i Androida. Sam wstęp kosztuje 1,50 €, a obywatele Unii Europejskiej z dokumentem tożsamości wchodzą za darmo.

Gdzie w Muzeum Sztuk Pięknych w Sewilli wisi „Apoteoza świętego Tomasza z Akwinu” Zurbarána?

W sali 5 na parterze, która była kościołem klasztoru de la Merced. Wisi wśród wielkich obrazów ołtarzowych ustawionych wzdłuż nawy, a w prezbiterium kościoła znajduje się cykl Murilla dla kapucynów.

Czy Muzeum Sztuk Pięknych w Sewilli jest zamknięte w poniedziałki?

Tak, z wyjątkiem poniedziałku w przeddzień święta lub poniedziałku, który sam jest jednym ze świąt, w które muzeum jest otwarte; wtedy obowiązują godziny świąteczne, do 15:00. Muzeum podaje jako poniedziałki otwarcia w 2026 roku 5 stycznia, 12 października, 2 listopada i 7 grudnia. Muzeum jest też zamknięte 1 i 6 stycznia, 1 maja oraz 24, 25 i 31 grudnia.

Ile kosztuje wstęp do Muzeum Sztuk Pięknych w Sewilli?

Bilet normalny kosztuje 1,50 €. Obywatele Unii Europejskiej z dokumentem tożsamości i członkowie ICOM wchodzą za darmo, a wszyscy zwiedzający wchodzą bezpłatnie 28 lutego, 18 maja, 27 września i 4 grudnia.

Gdzie w Muzeum Sztuk Pięknych w Sewilli są obrazy Murilla?

Głównie w sali 5, dawnym kościele, gdzie obrazy, które namalował dla kapucynów, wiszą w pierwotnym układzie. Sala 7 na piętrze jest poświęcona Murillowi i jego naśladowcom.

Więcej audioprzewodników

Stworzone przez Chiaro. Bez powiązań z dyrekcją Muzeum Sztuk Pięknych w Sewilli.