Jerónimos Manastırı · Lizbon · Bağımsız rehber
Jerónimos Manastırı sesli rehberi,
beş durak, ücretsiz.
32 metre yüksekliğinde bir yan kapı ve bir kenarı 55 metre olan bir revaklı avlu; yürüyüş öyle sıralanmış ki saatli avlu biletine ancak dördüncü durakta ihtiyaç duyuyorsunuz. Bu sayfanın atladıklarını fotoğraflayın, Chiaro uygulaması size anlatsın.
Chiaro tarafından hazırlandı. Jerónimos Manastırı yönetimiyle bağlantılı değildir.
Praça do Império'dan güney portali
Jerónimos Manastırı, Lizbon
Buraya kadarı ücretsizdi
Chiaro, Jerónimos Manastırı ziyaretinizde gördüğünüz her şeyi tek bir fotoğrafla anlatır.
Beş durak · 11 dakikalık anlatım
Beş nokta, tek bir yürüyüş,
yürüyeceğiniz sırayla.
Bu Jerónimos Manastırı sesli rehberinin üç durağı ücretsiz, çünkü anıt ikiye ayrılıyor: kilise ücretsiz, yalnızca revaklı avlu biletli. Bu yüzden kendi başınıza yapacağınız bu yürüyüş dışarıda, Praça do Império tarafında, yüzünüz kuzeye dönük olarak güney portalinin önünde başlıyor. Sonra kilisenin batı ucuna dolanıp üst koronun altından içeri, Vasco da Gama ve Camões'e gidiyorsunuz; doğuya doğru orta nefte, tek tonozun altında, Ana Şapel'e ve oradaki fillere kadar devam ediyorsunuz; ardından, en iyisi önceden alınan belirli giriş saatli bir biletle, resepsiyona dönüp önce avlunun zemin katını geziyor, sonra da yürüyüşü bitirmek için en doğru yer olan 1. katına çıkıyorsunuz. Yaklaşık on bir dakikalık dinleme süresi ayırın; yürüyüş buna neredeyse hiçbir şey eklemiyor, çünkü beş durağın hepsi tek bir uzun binada.
Tarihçe, manastır yönetiminin mosteirojeronimos.torrebelem.gov.pt adresinde yayımladığı anlatıya, ikinci kaynak olarak da Wikipedia'ya dayanıyor; bir tarihte ya da sayıda ayrıldıklarında bu sayfa manastır yönetimini esas alıyor. Burada iki ayrı saat düzeni geçerli ve anıt Portekiz Devleti'nin resmî törenleri nedeniyle kapanabilir; Lizbon'u boydan boya geçmeden önce o sitenin ziyaret sayfasına bakın. Kapıdaki bir duyuru bu sayfadan önce gelir; lütfen ne yazdığını bize de bildirin.
Durak 1 / 5 · Dışarıda, Praça do Império tarafında, kilisenin güney duvarının önünde, yüzünüz kuzeye dönük
Praça do Império'dan güney portali
Mimar: João de Castilho (y. 1470–1552); yaptıran: Kral Birinci Manuel · 1517–1518 · Lioz kireçtaşı, 32 metre yüksekliğinde ve 12 metre genişliğinde
Şunlara dikkat edin
- İki kapının arasında kaidesinin üzerindeki Denizci Prens Henrique. 1459'da burada duran küçük şapelin genişletilmesini emretti.
- Kapıların üstündeki soldaki sahne: Aziz Hieronymus aslanın pençesinden dikeni çıkarıyor. Jerónimos adı, Aziz Hieronymus Tarikatı'ndan geliyor.
- Yeterince yaklaştığınızda taşın kendisi. Bu lioz, içindeki fosil bolluğuyla bilinen, açık renkli yerel bir kireçtaşı.
- Solunuzdaki uzun kanat. Görünümü büyük ölçüde on dokuzuncu yüzyıldan ve orta bölümü 1878'de, daha inşaat sürerken yıkıldı.
Konuşma metni (2:01)
Birkaç dakika burada, dışarıda kalın; bahçeler arkanızda, nehir de onların ardında bir yerde olsun. Yüzünüz kuzeye dönük ve önünüzde yükselen şey bir kilisenin güney yüzü. Ortasındaki oymalı bölüm 32 metre yüksekliğinde ve 12 metre genişliğinde ve bu bir yan kapı. Kilisenin asıl cephesi köşeyi dönünce, solunuzda, batı ucunda ve daha küçük.
João de Castilho burayı 1517 ile 1518 arasında yaptı. İspanya'nın kuzeyindeki Cantabria'dan geliyordu ve işleri ilk mimar Diogo de Boitaca'dan devraldı; Boitaca'nın adı o noktada belgelerden birden siliniyor.
Yukarıdan aşağıya okuyun. En tepede Başmelek Mikail duruyor. Kemerin üstünde, pencerenin önünde, Belém'in Meryem Ana'sı Çocuk İsa'yı tutuyor; çevresine peygamberler, havariler, Kilise Doktorları, bakireler ve sibiller sıkışmış. Belém, Portekizcede Beytüllahim demek ve burayı anlamanın anahtarı da bu. Temel taşı altı Ocak'ta, ya 1501 ya da 1502 yılında, dünyanın farklı yerlerinden armağanlarla gelen Üç Bilge'nin bayramında kondu. İki kapının arasında, 1459'da buradaki küçük şapelin genişletilmesini emreden Denizci Prens Henrique duruyor. Sol kapının üstünde Aziz Hieronymus aslanın pençesinden dikeni çıkarıyor; sağdakinin üstünde çölde tek başına.
Bütün bunların burada olmasının nedeni o eski şapel. Vasco da Gama, Hindistan'a yelken açmadan önceki gece, yedi Temmuz 1497'de burada dua ederek sabahladı. Sonra seferler para getirmeye başladı. Kral Birinci Manuel bu yapıyı, Afrika ve Doğu ile yapılan ticaretten alınan yüzde beşlik bir vergiyle finanse etti; bu, yılda yaklaşık 70 kilogram altına denk geliyordu.
Şimdi sola, batıya doğru uzanan uzun, açık renkli kanada bakın. Cephesinin büyük bölümü on dokuzuncu yüzyıl işi; ona yeni görünümünü İtalya doğumlu iki adam, São Carlos Tiyatrosu'nun dekoratörleri Rambois ve Cinatti verdi. 1878'de, inşaat henüz sürerken, orta bölüm yıkıldı ve on işçiyi öldürdü. Bu uzun cephede kalan boşluk dolduruldu; baktığınız şey o onarım.
Durak 2 / 5 · Kilise, batı ucu, üst koronun altı: içeri girerken Camões sağda, Vasco da Gama solda
Üst koronun altında Vasco da Gama ve Camões'in mezarları
Heykeltıraş: Yaşlı António Augusto da Costa Motta (1862–1930) · Kalıntılar kiliseye 1880'de getirildi; da Gama'nın sandukasının yazıtı 1894; sandukalar buraya yaklaşık 1940'ta taşındı · Üzerinde yatan figürler bulunan oymalı taş sandukalar, da Gama'nınki çömelmiş aslanların üzerinde, 19 metre genişliğindeki kilisenin iki yanında
Şunlara dikkat edin
- Da Gama'nın mezarının kapağı boyunca uzanan altın harfler: Partimos nos assi do sancto templo. Bu, Os Lusíadas'tan tam da bu kıyıdan ayrılışı anlatan bir dize.
- Da Gama'nın sandukasının ortasındaki gemi; İsa Tarikatı Haçı ile armiller kürenin arasında.
- Kaidedeki yazıt: mezarı vasiyetiyle yaptıran Simão José da Luz Soriano'nun adı ve Roma rakamlarıyla 1894 tarihi.
Konuşma metni (2:14)
Tavan burada alçak, çünkü kilisenin batı ucunda, keşişlerin üst korosunun altında duruyorsunuz. İçeri girerken Luís de Camões sağınızda, Vasco da Gama solunuzda yatıyor; ikisi de yalnızca yaklaşık 1940'tan beri bu köşede duran oymalı sandukalarda. Daha önce haç kollarının kesişiminde duruyorlardı. Bu arada binanın bu ucundaki kapı Nicolau Chanterene'in 1517 tarihli işi ve Portekiz'deki ilk Rönesans eseri sayılıyor.
Önce da Gama'ya gidin. Sandukanın yan yüzünde, ortada gemi var; bir yanında İsa Tarikatı Haçı, öbür yanında armiller küre. Sonra kapak boyunca uzanan altın harfleri okuyun: Partimos nos assi do sancto templo. Bu dize, karşı tarafta yatan adamın. Camões'in 1572 tarihli destanı Os Lusíadas'ın dördüncü kantosundan geliyor ve orada da Gama, filosunun, Tanrı'nın dünyaya geldiği toprakların adını taşıyan kıyıdaki kutsal mabetten ayrılışını anlatıyor. Yani burası. Şairin sözleri denizcinin mezarında, anlattıkları şapelin yerini alan kilisede duruyor.
Şimdi işin tatsız kısmı. Da Gama önce Kochi'deki Aziz Francis Kilisesi'ne gömüldü; kalıntıları 1539'da, altın ve mücevherlerle süslü bir sandıkçık içinde, Vidigueira'ya, yani yurduna döndü. 1880'de, Camões'in ölümünün üç yüzüncü yılında, da Gama'nın olduğuna inanılan kemikler buraya getirildi. 1884'e gelindiğinde bu nakil için uğraşanlardan biri, Teixeira de Aragão, yanlış kalıntıların çıkarıldığını düşündüren belgeler buldu. Vidigueira'daki o şapelde bulunan öbür mezardaki kalıntılar da ancak Mayıs 1898'de bu manastıra getirildi.
Camões'in durumu daha da zor. Ceuta'da bir gözünü kaybetti ve rivayete göre Mekong yakınlarında bir gemi kazasından yalnızca kendisini ve el yazmasını kurtararak sağ çıktı. On Haziran 1580'de Lizbon'da öldü; Portekiz bugün o günü ulusal gün olarak kutluyor. Yoksul bir cenazeyle gömüldü ve 1755 depreminden sonra onu bulmak için yapılan aramalar sonuçsuz kaldı. Manastır yönetiminin kendi anlatısı, kalıntılarının bu sandukada olduğunu söylüyor. Başkaları bundan çok daha az emin: bir anlatıya göre 1880'in kemikleri büyük olasılıkla başka birine ait.
Ayrılmadan önce da Gama'nın kaidesinin alt kısmında ikinci yazıtı arayın. Mezarı vasiyetiyle yaptıran Simão José da Luz Soriano'nun adını veriyor ve 1894 anlamına gelen Roma rakamlarıyla bitiyor.
Durak 4 / 5 · Avlu, zemin kat, resepsiyonun ilerisinde; kilise duvarı boyunca uzanan revaktan başlayın
Revaklı avlunun zemin katı
Planlayan ve başlatan: Diogo de Boitaca (ö. 1528); sürdüren: João de Castilho (y. 1470–1552) · Yaklaşık 1502'den itibaren; on dokuzuncu yüzyılda restore edildi · 55 metreye 55 metrelik, iç köşeleri kesik bir karenin çevresinde lioz kireçtaşı ajurlu tonozlar
Şunlara dikkat edin
- Kilise duvarındaki on küçük oymalı kapı. Her biri bir günah çıkarma hücresine açılırdı: keşiş bu tarafta, günah çıkaran öbür tarafta.
- Payelerdeki armiller küreler ve İsa Tarikatı Haçı; oymacıların gerçekten seçtiği kraliyet amblemleri.
- Avlunun kesik köşeleri; bütün kareye sekizgene yakın biçimini veriyorlar.
Konuşma metni (2:10)
Kilise duvarı boyunca uzanan revakı bulun; bir yanında bahçeye açılan kemerler, öbür yanında bir dizi küçük oymalı kapı var. İsterseniz kapıları sayın. On ikisinin onu görünüyor; öbür ikisini Çile Çeken Rab Şapeli gizliyor.
Bunlar günah çıkarma hücreleri ve manastırdaki en zekice planlama. Keşiş bu taraftan girerdi. Günah çıkaran kişi, çoğu zaman bir denizci ya da hacı, duvarın öbür yanından, kiliseden girerdi; aralarında demir bir parmaklık vardı. Böylece bir denizci, ikisi de manastırın kapalı alanıyla dış dünya arasındaki çizgiyi aşmadan, bir Hieronymit keşişine günah çıkarabilirdi. O denizcileri dinlemek, Kral Manuel'in ruhu için bitmeyen dualarla birlikte bu manastırın varlık nedenlerinden biriydi. Bunu yapan keşişler kahverengi skapular ve başlıklı beyaz bir cübbe giyerdi; onları burada, bütün bu açık renkli taşın içinde, sessizce yürürken düşünün.
Yukarı, tonoza bakın, sonra öbür yanınızdaki payelere. Diogo de Boitaca bu avluyu planladı ve yalnızca bu alt katı bitirdi. Karenin bir kenarı 55 metre, her kanatta altı bölme var ve iç köşeler kesik; sade bir kareyi sekizgene yakın bir şeye dönüştüren de bu. Şimdi oymacıların gerçekten neyi seçtiğine bakın. Armiller küreler, İsa Tarikatı Haçı, kraliyet armaları, bitkiler, kutsal figürler ve groteskler var.
Ziyaretçilerin çoğunun aramaya geldiği şey ise şu: halatlar, balıklar, çapalar ve gemiler, taşa oyulmuş deniz. Bu üslup her yerde denizin mimarisi olarak pazarlanıyor. Oysa manastır yönetiminin yayımladığı tarihçeye göre bugün görebildiğiniz denizle ilgili süslemenin çoğu, romantik bir canlanmanın tam da bu hikâyeyi aradığı on dokuzuncu yüzyılda restore edilen bölümlerde. Görmeye geldiğiniz şeyin bir kısmı, on dokuzuncu yüzyılın Keşifler Çağı'na dair hayali; hem de çok güzel bir hayal.
O restoratörlerin devraldığı manastır bakımsızdı. Manastırın dinî statüsüne 1833'ün sonunda son verildi ve 1834'ten 1940'a kadar bu binaları yetimler ve yoksullar için bir yardım kurumu olan Casa Pia kullandı. 1985'te, ölümünün ellinci yılında, şair Fernando Pessoa'nın kalıntıları bu katın kuzey kanadına getirildi. Demek ki çocuklar ve birkaç adı olan bir şair, keşişler bir kral için dua edebilsin diye yapılmış bir manastırda.
Durak 5 / 5 · Avlu, 1. kat, anıtsal merdivenin yanında; tekerlekli sandalye ile erişilemez
Revaklı avlunun üst katı
Mimarlar: João de Castilho (y. 1470–1552) ve Diogo de Torralva (ö. 1566) · 1540–1541; 1886'da restore edildi · Bir kenarı 55 metre olan bir avlunun çevresinde lioz kireçtaşı kemerler; gerçek boyutlu heykellerin durduğu yirmi niş
Şunlara dikkat edin
- Torralva'nın Roma üslubu madalyonlu korkuluk duvarı; sonraki zevk, eski kemerlerin hemen üstünde oturuyor.
- Nişlerindeki heykeller; gerçek boyutta yirmi tane, Portekiz yapı geleneğinde alışılmadık bir düzen.
- Kiliseye en yakın kanadın üstünde çan kulesinin piskopos başlığı biçimindeki tepeliği; 1867 ve 1868'de piramit çatının yerini aldı.
Konuşma metni (2:09)
Korkuluğa gelin ve karşıya bakın. Kesik köşeler nihayet buradan anlam kazanıyor: aşağıdaki kare açılarını çaprazlara çeviriyor ve o sekizgen, tonozlu iki katın içinden yukarı taşınıyor. Manastır yönetiminin yayımladığı tarihçe bu mekân için “teatral” ve “saraya yaraşır” sözcüklerini kullanıyor; dua ve tefekkür için yapılmış bir yer için alışılmadık bir dil.
Bu kat, az önce ayrıldığınız kattan daha yeni ve beklemek zorunda kaldı. João de Castilho 1528'den itibaren Tomar'daki İsa Manastırı'na çağrıldı ve buradaki işler ivmesini yitirdi. Ancak 1540'ta Diogo de Torralva yönetiminde yeniden hız kazandı ve bu katın üstü 1540 ile 1541 arasında örtüldü. Şimdi karşıdaki duvarın üst kısmına, kemerlerin üstüne bakın. Roma üslubu madalyon sırasıyla o korkuluk duvarı Torralva'nın işi ve bambaşka, daha sonraki bir zevke ait. Altında eski üslubun ajurlu, Manuel üslubu açıklıkları var. İki kuşağın modası burada üst üste oturuyor ve kimse onları kaynaştırmaya çalışmamış.
Şimdi revakta yavaşça yürüyün ve nişlerin içine bakın. Yirmi niş var, gerçek boyutta heykellerle ve bu düzen Portekiz yapı geleneğinde nadir. Manastır yönetimi bunun ilgi çekici yabancı etkiler ortaya koyduğunu söylüyor, kimin etkisi olduğu sorusunu ise açık bırakıyor.
Yine de bu keskinliğe fazla kapılmayın. Karşınızdaki taş zorlu bir on dokuzuncu yüzyıl geçirdi. 1886'da bu üst kat restore edildi; nişlerin tepeleri, uçan payandalar, çörtenler ve kemerleri bölen küçük sütunlar da buna dâhildi. Kiliseye en yakın kanadın üstüne, çan kulesine de bakın. Piskopos başlığı biçimindeki tepeliği ancak 1867 ve 1868'den; o yıllarda São Carlos Tiyatrosu'nun aynı dekoratörleri eski piramit çatıyı kaldırdı.
Jerónimo de Ruão'nun öldüğü 1601'de, ilk taştan yaklaşık bir yüzyıl sonra, manastır pratikte tamamlanmıştı. Sonraki hayatı siyasi oldu. 1985'te Portekiz'in Avrupa Ekonomik Topluluğu'na katılım törenleri bu avluda yapıldı ve on üç Aralık 2007'de Lizbon Antlaşması manastırda imzalandı. Aşağı inmeden önce o korkuluk duvarına son bir kez bakın: keşişler için oyulmuş bir sıra Roma üslubu madalyon, sonradan yetimleri barındırmış ve bir kıtanın evrak işlerine ev sahipliği yapmış bir avlunun üstünde.
Bağımsız rehber · Chiaro
Chiaro'yu Jerónimos Manastırı'ndaki her şeye doğrultun.
Bu kayıtlar bir yan kapıyı, iki mezarı, tek bir çatıyı ve bir revaklı avluyu kapsıyor; yüzlerce oymalı figür ise dışarıda kalıyor. Portaldeki sibil, tonozdaki bir kilit taşı, belki bir mimarın yüzünü taşıyan paye: fotoğrafını çekin, Chiaro kimi gösterdiğini ve oymacıların onu neden oraya koyduğunu anlatsın; Belém Kulesi'ne doğru yürürken de sormayı sürdürebilirsiniz.
Gitmeden önce
Ulaşım
Mosteiro dos Jerónimos, Praça do Império, 1400-206 Lisboa. İki giriş var. Kiliseye batı ucundan, üst koronun altından girilir ve bilet gerekmez. Revaklı avlunun kendi resepsiyonu var. O gün tabelalar başka bir kapıyı gösteriyorsa tabelalara uyun. Basılı biletler anıtın karşısındaki alanda bulunan bir gişeden satılıyor.
15 numaralı tramvay, Lizbon'un merkezindeki Praça da Figueira'dan Belém'e ve oradan Algés'e gidiyor. Diğer doğrudan yol tren: Belém istasyonu, Cais do Sodré'den başlayan Cascais hattında.
Bilet ve giriş
- İki saat düzenine dikkat edin. Avlu salıdan pazara 9.30 ile 17.30 arasında açık, son giriş 17.00. Kilisenin saatleri daha kısa: salıdan cumartesiye 10.30'da açılıyor, pazar günleri ve dinî bayramlarda ancak 14.00'te açılıyor ve her zaman 17.00'de kapanıyor; yani pazar sabahı avluya girebilirsiniz ama mezarlara ve nefe giremezsiniz.
- Bilet 18 avro ve son iki durağı kapsıyor; kilise için bilet gerekmiyor. 65 yaş üstü ve 13 ile 24 yaş arası ziyaretçiler yarı fiyat ödüyor, aile biletleri yalnızca yerindeki gişede yarı fiyat ve 12 yaşına kadar (12 dâhil) çocuklar ücretsiz giriyor. Portekiz vatandaşları ve Portekiz'de oturanlar her gün, belgesini gösteren AB'de oturan işsiz ziyaretçiler, çalışma gezisindeki yükseköğretim öğretim üyeleri ve öğrencileri ile yüzde 60 veya üzeri engeli belgeli ziyaretçiler ve bir refakatçileri de ücretsiz; ziyaret sayfasında başka gruplar da sıralanıyor. Biletler belirli bir gün ve giriş saati için ve anıtın yönetimi mümkünse çevrimiçi almanızı istiyor, çünkü sık sık tükeniyor ve o zaman aynı gün satın alınamıyor. Gişeler 16.30'da kapanıyor.
- Pazartesi günleri, 1 Ocak, Paskalya Pazarı, 1 Mayıs, 13 Haziran ve 25 Aralık'ta her yer kapalı; anıt Portekiz Devleti'nin resmî törenleri nedeniyle de kapanabilir.
- Kilise ve avlunun zemin katı tamamen erişilebilir, tekerlekli sandalye de sağlanıyor, ama avlunun 1. katına tekerlekli sandalye ile çıkılamıyor; atlanacak durak beşinci durak. Büyük çantalar ve sırt çantaları kapıdan geri çevriliyor. Flaş, tripod ve selfie çubuğu yok, revaklardan avlunun ortasına çıkmak yok; kilisede hâlâ ibadet ediliyor.
Resmî sesli rehber
Burada hiçbir biçimde resmî sesli rehber yok ve anıtın yönetimi bunu açıkça söylüyor: sesli rehber ya da ses sistemi sağlamıyor. Eğitim birimi okullara ve rezervasyonlu gruplara rehberli ziyaretler düzenliyor; genel ziyaretçiler içinse yalnızca ara sıra düzenlenen, önceden duyurulan ve kayıt gerektiren tematik ziyaretler var. Geriye kendi telefonunuz ve bu beş kayıt kalıyor; kilisede ayin sürerken okuyabilmeniz için metinleri de her birinin altında duruyor.
Resmî web sitesi →Sorular
Ücretsiz bir Jerónimos Manastırı sesli rehberi var mı?
Anıtın yönetimi sunmuyor, o yüzden kullanmanız gereken sayfa bu: beş kayıt, ödenecek bir şey yok, her birinin metni oynatıcının altında. Telefonunuzun tarayıcısında çalışıyor. Bu rehberin atladığı herhangi bir şey için Chiaro'yu ona doğrultun, size ona özel bir anlatım sunsun.
Jerónimos Manastırı sesli rehberini bilet almadan dinleyebilir miyim?
Evet, Ana Şapel'e kadar. Güney portali açık havada, Praça do Império tarafında; mezarların ve nefin bulunduğu kiliseye giriş açık olduğu saatlerde ücretsiz, kalabalık olağanüstü artarsa yönetim sayıyı sınırlayabilir. Revaklı avlunun iki katı için de manastır bileti gerekiyor.
Resmî Jerónimos Manastırı sesli rehberi kaç para?
Böyle bir rehber yok, dolayısıyla fiyatı da yok: anıt yönetiminin ziyaret sayfası sesli rehber ya da ses sistemi sağlamadığını belirtiyor. Revaklı avlu bileti 18 avro. 65 yaş üstü ve 13 ile 24 yaş arası ziyaretçiler yarı fiyat ödüyor.
Kilise ücretsiz mi, 18 avroluk bilet neyi kapsıyor?
Anıt yönetiminin kendi yönetmeliğine göre kilise ücretsiz; Vasco da Gama ve Camões'in mezarları ile Ana Şapel'deki kral mezarları da buna dâhil. Bilet, iki katıyla birlikte revaklı avlu için ve belirli bir gün ve giriş saatine bağlı. Mümkünse çevrimiçi alın, çünkü anıtın yönetimi biletlerin sık sık tükendiği konusunda uyarıyor.
Jerónimos Manastırı hangi gün kapalı?
Her hafta pazartesi, ayrıca 1 Ocak, Paskalya Pazarı, 1 Mayıs, 13 Haziran ve 25 Aralık. Kilise pazar günleri ve dinî bayramlarda 14.00'e kadar açılmıyor ve her zamanki gibi 17.00'de kapanıyor; avlu ise normal düzenini, 9.30 açılış ve 17.30 kapanışı koruyor. Anıt Portekiz Devleti'nin resmî törenleri nedeniyle de kapanabilir.
Vasco da Gama, Jerónimos Manastırı'nda nerede gömülü?
Kilisenin batı ucundan girer girmez, üst koronun altında: da Gama girişin solunda, Luís de Camões sağında. İki sandukadaki kemikler hakkında da soru işareti var; bu hikâyeyi ikinci durak anlatıyor. İki mezar için de bilet gerekmiyor.
Diğer sesli rehberler
Chiaro tarafından hazırlandı. Jerónimos Manastırı yönetimiyle bağlantılı değildir.