Przejdź do treści

Muzeum Vasa · Sztokholm · Niezależny przewodnik

Audioprzewodnik po Muzeum Vasa,
pięć przystanków, za darmo.

Jeden okręt wojenny, 333 lata na dnie portu, opowiedziany od furt działowych po stępkę, tu, w tej karcie przeglądarki. O pozostałych spośród ponad 700 rzeźb opowie ci Chiaro, wystarczy zdjęcie.

Pobierz w App Store

Stworzone przez Chiaro. Bez powiązań z dyrekcją Muzeum Vasa.

9:41

Dwa rzędy furt działowych

Muzeum Vasa, Sztokholm

0:00 2:24
Przystanek 1 z 5

Pięć przystanków · 12 min słuchania

Pięć przystanków, jedna trasa,
w kolejności, w jakiej je zobaczysz.

Ten audioprzewodnik po Muzeum Vasa zaczyna się od wady, która zabiła okręt: dwóch rzędów furt działowych na poziomie wejściowym. Kawałek dalej, na dziobie, czeka lew. Na poziomie 5 stoją dwa z trzech ocalałych dział okrętu, z poziomu 6 patrzysz na rzeźbioną rufę, a poziom 2 prowadzi pod kadłub, gdzie usłyszysz, jak Vasa wróciła na powierzchnię i co ją dziś trzyma w całości. Windy jeżdżą na każde piętro, a nagrania to łącznie jakieś dwanaście minut, więc mieszczą się w godzinie, którą samo muzeum proponuje na krótką wizytę.

Te historie pochodzą ze stron muzeum poświęconych dziejom okrętu i badaniom oraz z angielskiego hasła o nim w Wikipedii. Vasa nigdzie się nie wybiera, ale hala wokół niej się zmienia, bo trwa montaż nowych stalowych podpór, dlatego tabliczka albo barierka na miejscu powie ci więcej niż ta strona.

Przystanek 1 z 5 · Hala okrętu, poziom 4 (wejściowy)

Dwa rzędy furt działowych

Henrik Hybertsson, mistrz szkutniczy (zm. 1627), i stocznia marynarki w Sztokholmie · Budowa 1626–1628 · Dębowy kadłub, 69 metrów długości, 1200 ton z pełnym wyposażeniem

Na co zwrócić uwagę

  • Dwa rzędy kwadratowych furt. 10 sierpnia 1628 roku woda wlała się przez dolny, ten najbliżej linii wodnej.
  • Ciężkie pokrywy. W latach pięćdziesiątych XX wieku nurkowie wydobywali pokrywy furt z dna morskiego wokół wraku.
  • Ile okrętu wznosi się nad dolnymi furtami, a ile leży pod nimi. W tej proporcji tkwi cała wada.
Transkrypcja (2:24)

Podejdź do kadłuba najbliżej, jak się da, i spójrz wzdłuż niego, bo tę ścianę starego dębu nurek znalazł własnymi rękami. Na początku września 1956 roku Per Edvin Fälting zszedł w ciemnościach na dno sztokholmskiego portu, posuwał się po omacku i trafił na pionową drewnianą ścianę. Był w niej rząd kwadratowych otworów. Wspiął się wyżej i znalazł drugi. Dawne zapisy wymieniały tylko jeden okręt wojenny z dwoma pokładami działowymi, który zatonął w tej okolicy, więc właśnie po tych dwóch rzędach otworów Szwecja poznała, że odnalazła Vasę.

Te same otwory ją zatopiły. Była niedziela, 10 sierpnia 1628 roku, a patrzyły tysiące ludzi, wśród nich kilku zagranicznych ambasadorów. Załoga mogła zabrać na pierwszy odcinek rejsu rodziny, także kobiety i dzieci. Postawiono cztery z dziesięciu żagli. Niewielki podmuch przechylił okręt na lewą burtę, a on wrócił do pionu, powoli. Potem, w przerwie między skałami przy Tegelviken, silniejszy podmuch położył go znacznie mocniej i woda runęła przez otwarte furty dolnego pokładu. W ciągu kilku minut Vasa leżała na dnie, na głębokości 32 metrów, a jej maszty wciąż sterczały nad powierzchnią. Przepłynęła 1300 metrów. Zginęło około 30 osób, większość uwięziona w środku.

A teraz spójrz w górę: ile okrętu wznosi się nad dolnymi furtami i jak mało jest go pod nimi. To właśnie ta wada. Górne partie są za wysokie i za ciężkie dla kadłuba pod spodem, a matematyka, która mogłaby kogokolwiek ostrzec, miała się pojawić dopiero za ponad sto lat. Jeden z biegłych przesłuchiwanych w śledztwie ujął to najlepiej: miała za mały brzuch.

A teraz to, co trudno mi wybaczyć. Przed wypłynięciem kapitan kazał trzydziestu ludziom biegać tam i z powrotem po górnym pokładzie na oczach wiceadmirała Klasa Fleminga. Po kilku takich biegach okręt kołysał się tak mocno, że próbę przerwano, w obawie, że przewróci się przy nabrzeżu. Słyszano, jak Fleming mówił: gdyby tylko Jego Królewska Mość był na miejscu. Królowi nic nie powiedział.

Budowniczowie zeznawali w śledztwie, że Vasa powstała według projektu zatwierdzonego przez króla. Jej konstruktor, Henrik Hybertsson, zmarł rok wcześniej, więc wina spadła na człowieka, który nie mógł już odpowiedzieć. Wdowa po nim, Margareta Nilsdotter, przejęła jego kontrakt i interes, a jego asystent, Hein Jakobsson, nadzorował szkutników. Nikogo nie ukarano, a wszyscy przesłuchiwani dostali później awanse. Gdyby furty, które masz przed sobą, były tamtego popołudnia zamknięte, woda nie mogłaby się wlać, a Vasa mogłaby dożyć przebudowy.

Przystanek 2 z 5 · Hala okrętu, poziom 4 (wejściowy), przy dziobie

Lew na dziobie

Snycerze Vasy, wśród nich Mårten Redtmer, Johan Thesson i Hans Clausink · Lata 20. XVII wieku · Rzeźbione drewno, około 3 metrów długości

Na co zwrócić uwagę

  • Przednie łapy, w których lew trzyma herb dynastii Wazów.
  • Stojące figury po bokach galionu. Stało tam dwudziestu rzymskich cesarzy, a miało to mówić, czyim dziedzicem jest król.
  • Ciemną powierzchnię. To skutek pobytu pod wodą i konserwacji; boki galionu były pomalowane na jaskrawą czerwień.
Transkrypcja (2:02)

Stań pod dziobem i spójrz w górę na zwierzę, które wyskakuje z przodu okrętu. To lew, ma trzy metry długości i miał być czytelny z drugiego końca portu. W przednich łapach trzyma herb dynastii Wazów, rodu króla, który zamówił ten okręt. Tak zwany lew Folkungów od średniowiecza był symbolem szwedzkiej monarchii, więc nikt na nabrzeżu w 1628 roku nie musiał pytać, czyje to zwierzę.

A teraz spójrz na stojące figury ustawione za nim, po bokach dziobu. Było ich dwadzieścia i byli to rzymscy cesarze. Lew miał też drugie znaczenie, jako symbol cesarza Augusta. Przekaz całego tego końca okrętu jest więc prosty: król Gustaw Adolf jest dziedzicem Rzymu i zbuduje własne imperium. Szwecja była wtedy krajem słabo zaludnionym i mało znanym, a tutaj przedstawia się światu.

W siedemnastowiecznym Sztokholmie niewielu umiało czytać, więc mówił okręt. Na pokładzie było ponad 700 rzeźb i ozdób, a samo muzeum nazywa efekt billboardem. Moim zdaniem to celne słowo. Nawet żarty czemuś służyły. Ta wysunięta platforma, galion, mieściła ubikacje załogi. Widok z tych ubikacji stanowili dwaj rzeźbieni polscy szlachcice, z wąsami, z fryzurami, w sięgających kolan płaszczach, przyłapani w chwili publicznej hańby. Szwecja prowadziła wojnę z Rzecząpospolitą, a istniał polski zwyczaj, że kto obraził przyjaciół, mógł zostać wysłany pod ławę albo pod stół, żeby tam odszczekać, czyli przyznać się i prosić o przebaczenie. Ci dwaj robili to bez końca, żeby dodać odwagi marynarzom, którzy na nich patrzyli.

Wyobraź to sobie w kolorze, bo boki galionu były jaskrawoczerwone, a relingi żółte. Ciemna powierzchnia, którą dziś widzisz, to skutek pobytu pod wodą i konserwacji.

Dziób nie wyszedł też z wody razem z okrętem. Galion zawalił się w muł obok wraku. Między 1963 a 1967 rokiem nurkowie pracowali w miejscu, które nazywali Dołem, i wydobyli galion razem z wieloma rzeźbami, łącznie tysiące przedmiotów, a okręt udało się złożyć niemal w całości. Tak więc ten warczący pysk nad twoją głową spędził ponad trzy stulecia w mule sztokholmskiego portu, zanim wrócił na dziób.

Przystanek 3 z 5 · Wystawa Battle!, poziom 5

Działa 24-funtowe z brązu

Królewska odlewnia dział, dla szwedzkiej marynarki · Lata 20. XVII wieku · Brąz, kule o masie dziesięciu kilogramów; dębowa laweta z żelaznymi okuciami, ponad 300 kg

Na co zwrócić uwagę

  • Przewód lufy. Dziesięciokilogramowa kula opuszczała go z prędkością bliską prędkości dźwięku.
  • Czterokołową lawetę. Na pokładzie dębowe lawety z żelaznymi okuciami, ważące ponad 300 kg, pozwalały załodze celować z działa i przetaczać je po pokładzie.
  • Broń, którą na tej wystawie można wziąć do ręki. Poczuj jej ciężar i pamiętaj, że nigdy nie użyto jej w walce.
Transkrypcja (2:29)

Te dwa działa z brązu należą do najrzadszych rzeczy wydobytych z okrętu. W dniu zatonięcia Vasa miała 64 działa, z czego 61 wydobyto jeszcze w siedemnastym wieku. Do dziś zostały tylko trzy, a dwa z nich są tutaj. Były to najcenniejsze przedmioty na pokładzie.

Zajrzyj do wylotu lufy. Każde z tych dział strzelało kulą o masie dziesięciu kilogramów, a pocisk opuszczał lufę z prędkością bliską prędkości dźwięku. Czterdzieści osiem takich dział stanowiło jej główne uzbrojenie, a salwa burtowa, czyli wszystkie działa jednej burty strzelające naraz, wyrzucała 250 kilogramów. To około czterech razy więcej niż typowy szwedzki okręt wojenny z lat dwudziestych XVII wieku i dwa razy więcej niż największe okręty innych flot północnej Europy.

To działo było nowym pomysłem. Opracowano je w 1620 roku dla armii, jako ruchomą artylerię oblężniczą, i ważyło o połowę mniej niż tradycyjne okrętowe działo 24-funtowe. Król Gustaw Adolf był zapalonym artylerzystą. Wierzył, że bitwy morskie staną się pojedynkami dział, podczas gdy oficerowie starej daty wciąż stawiali na abordaż i zdobycie okrętu wroga. Vasa była jego argumentem z dębu i brązu, i zamówił kolejne takie okręty. Po jego śmierci niemal wszystkie te zamówienia anulowano. Jest tu też drobne zawstydzenie. Gdy wypływała, osiem jej furt działowych stało pustych, bo stocznia marynarki potrafiła zbudować okręt szybciej, niż królewska odlewnia odlewała do niego działa.

Król miał powody, by się spieszyć. W listopadzie 1627 roku pod Oliwą, na polskim wybrzeżu niedaleko Gdańska, polska flota zaatakowała skraj szwedzkiej linii blokady. Szwedzki okręt flagowy Tigern został zdobyty po rozpaczliwej walce abordażowej, a załoga drugiego okrętu, Solen, sama podpaliła proch i okręt rozpadł się w potężnej eksplozji. Wysadzenie okrętu, zamiast oddania go wrogowi, było oficjalną zasadą. To właśnie do tej wojny odlano te działa.

Nigdy na nią nie dotarły. Trzydzieści pięć lat po zatonięciu po działa przyszła ekipa pod wodzą Albrechta von Treilebena i Andreasa Peckella, z dzwonem nurkowym, wtedy świeżo udoskonalonym wynalazkiem, i pracowała na głębokości 32 metrów w czarnej wodzie. Zerwali znaczną część desek odkrytego pokładu, żeby dostać się do pokładów niżej, i wydobyli niemal wszystkie działa. Ostatnie czekały na dwudziesty wiek: kiedy jedno z nich podniesiono 5 września 1958 roku, Szwedzkie Radio relacjonowało to na żywo.

Vasa nigdy nie brała udziału w bitwie. Jedyna odnotowana salwa z jej jedynego dnia na morzu padła na pożegnanie, kilka minut przed tym, jak wdarła się woda.

Przystanek 4 z 5 · Widok z poziomu 6

Kasztel rufowy

Snycerze Vasy, wśród nich Mårten Redtmer, Johan Thesson i Hans Clausink · Lata 20. XVII wieku; górną część wydobyto z dna portu w latach 60. XX wieku · Rzeźbione drewno, niegdyś malowane i złocone; muzeum naliczyło na okręcie 460 rzeźb i 300 ornamentów

Na co zwrócić uwagę

  • Młodego króla na samym szczycie, z ramionami rozpostartymi nad swoim ludem.
  • Dwa anioły ze snopem zboża między nimi: to herb Wazów i źródło nazwy okrętu.
  • Herb Szwecji pośrodku, a wokół pawęży Dawida, Gedeona i dwie postacie Herkulesa.
Transkrypcja (2:12)

Stąd, z góry, możesz odczytać tę część okrętu, na której budowniczym zależało najbardziej. To rufa, a wznosi się jak fasada pałacu. Zacznij od samego szczytu. Postać rozpościerająca ramiona nad wszystkim, co poniżej, to młody król Gustaw Adolf, z rękami wyciągniętymi nad swoim ludem. Stoi na szczycie najwyższej części kadłuba i o to właśnie chodziło.

Schodź wzrokiem w dół. Pod nim są herb Szwecji i biblijny bohater Gedeon ze swoimi wojownikami, którzy tylko w 300 ludzi pokonali wielką armię najeźdźców. Niżej jest Dawid, który zabił Goliata i został mądrym królem. Szwedzi znali obie historie i obie mówiły to samo: można pokonać silniejszego wroga, jeśli Bóg jest po twojej stronie. Są tu też dwie postacie Herkulesa, uosabiające siłę, odwagę, energię i mądrość, na wypadek gdyby Stary Testament nie wystarczył.

A teraz znajdź dwa anioły trzymające snop zboża. Ten snop, zwany vase, to herb dynastii Wazów i to od niego okręt ma swoją nazwę.

Ten ciemny brąz nigdy nie miał być widoczny. To skutek pobytu pod wodą i konserwacji. Między 1990 a 2002 rokiem konserwator i historyk sztuki Peter Tångeberg badał, jak malowano okręt, a przeanalizowano około 1200 próbek farby. Odpowiedź zmienia sposób, w jaki na to wszystko patrzysz. Rufa była jaskrawoczerwona. Rzeźby miały mocne kolory, a płatkowego złota nie żałowano. Około piętnastu najważniejszych figur odtworzono od tamtej pory w tych barwach i mnie trochę szokują, bardziej jarmark niż muzeum, ale to wiarygodny obraz tego, jak wyglądała.

Mistrzowie, których nazwiska znamy, byli cudzoziemcami. Mårten Redtmer, Niemiec i jeden z mistrzów rzeźby swojego stulecia, wyrzeźbił kilka najważniejszych dzieł. Nad ornamentami pracowali też Holender Johan Thesson i Niemiec Hans Clausink, z nieznaną liczbą pomocników. Sprawiali, że szwedzki król wyglądał na niezwyciężonego.

Za tą ścianą była wielka kajuta, urządzona jak komnata w królewskim pałacu, dla króla albo admirała. Górna część zawaliła się w muł, a nurkowie wydobyli ją w latach sześćdziesiątych XX wieku. Dziś to jeden z najtrudniejszych do podparcia fragmentów okrętu, bo to drewno jest mocno zniszczone, a kasztel rufowy był kruchy nawet wtedy, gdy był nowy: rzeźbiony drewniany pałac na kadłubie, który nie mógł go udźwignąć.

Przystanek 5 z 5 · Poziom 2, pod kadłubem

Kadłub od spodu

Henrik Hybertsson, mistrz szkutniczy (zm. 1627), i stocznia marynarki w Sztokholmie · Budowa 1626–1628; wydobycie 1961 · Dębowy kadłub na stalowej podporze; 27 nowych stalowych kołysek do 2028 roku

Na co zwrócić uwagę

  • Okrągłe ślady na poszyciu. Śruby, które zastąpiły zardzewiałe nity, weszły w oryginalne otwory.
  • Stal pod kadłubem. W najbliższych latach podpora będzie wymieniana, żeby można było wyprostować okręt.
  • Białe lub żółte plamki na drewnie. To związki siarki i żelaza i to one jako pierwsze zaalarmowały muzeum.
Transkrypcja (2:44)

Tu, na dole, patrzysz na tę część Vasy, której nikt nigdy nie miał oglądać. Dolne poszycie i stal, która je podtrzymuje.

Ten dąb niemal skończył jako meble. W 1920 roku dwaj bracia złożyli wniosek o wysadzenie wraków na tym odcinku sztokholmskiego portu dla czarnego dębu, poszukiwanego do mebli w stylu art déco, ale władze odmówiły. Potem, od 1954 roku, inżynier od paliw w marynarce wojennej, Anders Franzén, zaczął w wolnym czasie przeczesywać dno portu i wyciągał, jak sam mówił, zardzewiałe żelazne piecyki i damskie rowery, choinki i zdechłe koty. 25 sierpnia 1956 roku jego domowej roboty próbnik wyszedł z wody z kawałkiem czarnego dębu.

Pomysły na wydobycie Vasy posypały się ze wszystkich stron, w tym piłeczki pingpongowe i gigantyczna kostka lodu. Firma ratownicza uparła się przy metodzie znanej od średniowiecza. Nurkowie marynarki strumieniami wody wydrążyli pod okrętem sześć tuneli, przeciągnięto przez nie stalowe liny i uniesiono go między dwoma pontonami. O 9:03 rano w poniedziałek, 24 kwietnia 1961 roku, wierzchołki kilku belek przebiły powierzchnię, na żywo w telewizji.

Potem przyszedł czas na muł i na archeologów. W pięć miesięcy wydobyli ponad 30 000 przedmiotów, a żeby utrzymać je w wilgoci, wykupili stare wanny od sztokholmskich handlarzy złomem. Odnaleźli też ludzi. W tamtym rejsie zginęło około trzydziestu osób, a szczątki co najmniej 17 wróciły wraz z okrętem. Z imienia i nazwiska historyczne zapisy wymieniają tylko jedną z ofiar, kapitana Hansa Jonssona. Badacze od dziesięcioleci pracują z ich kośćmi, a w 2023 roku DNA wykazało, że szkielet przez długi czas uznawany za męski należał do kobiety. Muzeum mówi dziś o nich jak o konkretnych osobach: para, która zginęła w objęciach, chłopiec w eleganckich butach, kobieta w czerwonej czapce. Wielu przyszło na pokład na świąteczne popołudnie.

Spójrz na okrągłe ślady na poszyciu. Żelazne nity Vasy zardzewiały na dnie, więc w latach sześćdziesiątych XX wieku w stare otwory wprowadzono ponad 5000 stalowych śrub, a te z kolei skorodowały. Wymiana wszystkich zajęła siedem lat, zakończyła się w 2018 roku, a okręt stał się lżejszy o około osiem ton. Nadal nie jest bezpieczny. Drewno straciło znaczną część wytrzymałości, a Vasa przechyla się lekko na lewą burtę, z czasem nieco bardziej. Dlatego 27 nowych stalowych kołysek i stalowy szkielet wewnątrz kadłuba zastępują starą podporę, a prace mają się skończyć do 2028 roku, na jej 400. rocznicę. Zadeklarowany cel muzeum to tysiąc lat, dla okrętu, który na morzu wytrzymał zaledwie kilka minut.

Niezależny przewodnik · Chiaro

Skieruj Chiaro na każdą rzeźbę na Vasie.

Te przystanki to zaledwie ułamek Vasy: muzeum naliczyło na okręcie 460 rzeźb i 300 ornamentów, a wokół niego dwanaście wystaw. Sfotografuj syrenę na kadłubie, marynarski but w gablocie albo blok z olinowania, a Chiaro wyjaśni, do czego służył na pokładzie i kto go zrobił, a potem możesz dalej pytać, nie ruszając się z miejsca.

Dlaczego furty działowe zostały otwarte?Co jadła załoga?Kim byli ludzie znalezieni na pokładzie?

Przed wizytą

01

Dojazd

Galärvarvsvägen 14, na wyspie Djurgården, Sztokholm.

Tramwaj 7 z centrum do przystanku Nordiska museet/Vasamuseet to trasa, którą muzeum uważa za najłatwiejszą. Zatrzymuje się tam też autobus 67, a autobusy 69 i 76 przy Djurgårdsbron. Metrem jedź czerwoną linią do Karlaplan, a stamtąd idź dziesięć minut pieszo albo wsiądź w autobus 67. Promy 80 z Nybroplan i 82 ze Slussen przybijają do Allmänna gränd, około ośmiu minut piechotą od muzeum.

02

Bilety

  • Bilet dla dorosłych kosztuje 195 SEK od października do kwietnia i 240 SEK od maja do września. Osoby w wieku do 18 lat wchodzą za darmo; dzieci do 12 lat muszą przyjść z dorosłym.
  • Muzeum przyjmuje tylko karty. Bilet zawsze można kupić na miejscu, a kupiony wcześniej nie daje pierwszeństwa w kolejce. Od maja do września czeka się nawet około 30 minut, a według muzeum popołudnia są spokojniejsze niż poranki i pora lunchu.
  • Otwarte codziennie. Od września do maja 10:00–17:00, w środy do 20:00; od czerwca do sierpnia 08:30–18:00. Zamknięte 24 i 25 grudnia; 31 grudnia czynne do 15:00.
  • Nie wolno wnosić dużych toreb ani walizek na kółkach, a budynek nie ma przechowalni bagażu. Okręt potrzebuje 18–20°C, więc weź sweter.
  • Do 2028 roku wokół kadłuba montowane są nowe stalowe podpory. Muzeum przez cały czas jest otwarte, a latem prace mają przerwę.
Oficjalne bilety →
03

Oficjalny audioprzewodnik

Oficjalny przewodnik po Vasie warto wypróbować. Słuchasz go na własnym telefonie albo tablecie przez bezpłatne Wi-Fi, w języku wybranym z długiej listy na stronie przewodnika. Trwa około 40 minut i należy do tego, co masz już w cenie biletu, tak jak zwiedzanie z przewodnikiem trwające około 25 minut i 17-minutowy film. Weź słuchawki. Nasze pięć przystanków jest krótszych i nic nie kosztuje, z biletem czy bez, więc całą historię możesz usłyszeć w tramwaju 7, zanim dotrzesz do drzwi.

Oficjalna strona →

Pytania

Czy jest bezpłatny audioprzewodnik po Muzeum Vasa?

Nasz wysłuchasz bez opłat i bez biletu: pięć nagrań, a pod każdym odtwarzaczem pełny tekst. Własny przewodnik muzeum, trwający około 40 minut, jest wliczony w bilet wstępu i działa na twoim telefonie przez bezpłatne Wi-Fi w budynku.

Ile kosztuje oficjalny audioprzewodnik po Muzeum Vasa?

Nie ma osobnej ceny. Muzeum wymienia swoje audioprzewodniki wśród rzeczy zawsze wliczonych w bilet, a korzystasz z własnego telefonu lub tabletu i własnych słuchawek.

Gdzie w muzeum stoi okręt Vasa?

Wypełnia środek budynku, a kadłub mija poziom wejściowy, który na planie muzeum ma numer 4. Lew jest na tym samym poziomie, przy dziobie. Poziomy biegną od 2, pod kadłubem, do 7, a windy dojeżdżają na wszystkie.

Czy Muzeum Vasa jest zamknięte w któryś dzień tygodnia?

Nie, jest czynne codziennie. Wyjątki to 24 i 25 grudnia, kiedy jest zamknięte, oraz 31 grudnia, kiedy zamyka się o 15:00. W środy od września do maja działa do 20:00.

Czy Vasa to oryginalny okręt?

Tak. Według muzeum zachowało się ponad 98% pierwotnej konstrukcji, łącznie z masztami i żaglami, choć drewno jest kruche i trzyma je stalowa podpora, wymieniana do 2028 roku. Jaskrawo pomalowane figury w hali to współczesne rekonstrukcje, podobnie jak model w skali 1:10.

Dlaczego Vasa zatonęła?

Jej górne partie były za wysokie i za ciężkie w stosunku do kadłuba, więc podmuch wiatru 10 sierpnia 1628 roku przechylił ją tak, że woda wlała się przez otwarte dolne furty działowe. Zatonęła w ciągu kilku minut, po 1300 metrach pierwszego rejsu, a zginęło około 30 osób.

Więcej audioprzewodników

Stworzone przez Chiaro. Bez powiązań z dyrekcją Muzeum Vasa.