Μετάβαση στο περιεχόμενο

Μουσείο Βάσα · Στοκχόλμη · Ανεξάρτητος ξεναγός

Ηχητικός ξεναγός του Μουσείου Βάσα,
πέντε στάσεις, δωρεάν.

Ένα πολεμικό πλοίο, 333 χρόνια στον βυθό του λιμανιού, η ιστορία του από τις κανονιοθυρίδες ως την καρίνα, σε αυτή την καρτέλα του προγράμματος περιήγησης. Για τα υπόλοιπα από τα πάνω από 700 γλυπτά του, το Chiaro ξεκινά από μια φωτογραφία.

Λήψη στο App Store

Δημιουργία του Chiaro. Δεν συνδέεται με το Μουσείο Βάσα.

9:41

Οι δύο σειρές κανονιοθυρίδων

Μουσείο Βάσα, Στοκχόλμη

0:00 2:28
Στάση 1 από 5

Οι πέντε στάσεις · 12 λεπτά ήχου

Πέντε στάσεις, μία διαδρομή,
με τη σειρά που θα περπατήσετε.

Το σφάλμα που το σκότωσε ανοίγει αυτόν τον ηχητικό ξεναγό του Μουσείου Βάσα: οι δύο σειρές κανονιοθυρίδων, στο επίπεδο της εισόδου, και λίγο πιο πέρα το λιοντάρι στην πλώρη. Στο επίπεδο 5 βρίσκονται δύο από τα τρία κανόνια του πλοίου που σώζονται, το επίπεδο 6 βλέπει στη σκαλιστή πρύμνη και στο επίπεδο 2 στέκεστε κάτω από το κύτος, για να ακούσετε πώς ανέβηκε στην επιφάνεια και τι το κρατά ενωμένο σήμερα. Οι ανελκυστήρες φτάνουν σε όλους τους ορόφους και οι ηχογραφήσεις διαρκούν συνολικά περίπου δώδεκα λεπτά, οπότε χωρούν μέσα στη μία ώρα που το ίδιο το μουσείο προτείνει για μια σύντομη επίσκεψη.

Οι ιστορίες προέρχονται από τις σελίδες ιστορίας και έρευνας του ίδιου του μουσείου και από το λήμμα του πλοίου στην αγγλική Wikipedia. Το πλοίο δεν πάει πουθενά, αλλά η αίθουσα γύρω του αλλάζει καθώς τοποθετούνται τα νέα χαλύβδινα στηρίγματα, οπότε μια πινακίδα ή ένα κιγκλίδωμα εκεί θα σας πει περισσότερα από αυτή τη σελίδα.

Στάση 1 από 5 · Αίθουσα του πλοίου, επίπεδο εισόδου (όροφος 4)

Οι δύο σειρές κανονιοθυρίδων

Χένρικ Χίμπερτσον, αρχιναυπηγός (πέθανε το 1627), και το ναυπηγείο του στόλου της Στοκχόλμης · Ναυπηγήθηκε 1626 έως 1628 · Δρύινο κύτος, μήκος 69 μέτρα, 1.200 τόνοι πλήρως εξοπλισμένο

Προσέξτε

  • Οι δύο σειρές από τετράγωνες κανονιοθυρίδες. Στις 10 Αυγούστου 1628 το νερό μπήκε από την κάτω σειρά, την πιο κοντινή στην ίσαλο γραμμή.
  • Τα βαριά καπάκια. Δύτες ανέσυραν καπάκια κανονιοθυρίδων από τον βυθό γύρω από το ναυάγιο τη δεκαετία του 1950.
  • Πόσο πλοίο υψώνεται πάνω από τις κάτω θυρίδες σε σύγκριση με όσο βρίσκεται από κάτω τους. Αυτή η αναλογία είναι όλο το σφάλμα.
Κείμενο (2:28)

Πλησιάστε όσο μπορείτε το κύτος και κοιτάξτε κατά μήκος του, γιατί αυτόν τον τοίχο από παλιά δρυ τον βρήκε ένας δύτης με τα χέρια του. Στις αρχές Σεπτεμβρίου του 1956, ο Περ Έντβιν Φέλτινγκ κατέβηκε στο σκοτάδι ως τον βυθό του λιμανιού της Στοκχόλμης, ψηλαφώντας τον πυθμένα, και έπεσε πάνω σε έναν κάθετο ξύλινο τοίχο. Είχε μια σειρά από τετράγωνα ανοίγματα. Ανεβαίνοντας, βρήκε και δεύτερη. Τα παλιά αρχεία ανέφεραν μόνο ένα πολεμικό πλοίο με δύο καταστρώματα πυροβόλων που είχε χαθεί εκεί κοντά, κι έτσι από αυτές τις δύο σειρές τρύπες έμαθε η Σουηδία ότι είχε βρει το Βάσα.

Οι ίδιες τρύπες το βύθισαν. Ήταν Κυριακή, 10 Αυγούστου 1628, και χιλιάδες άνθρωποι παρακολουθούσαν, μαζί με αρκετούς ξένους πρεσβευτές. Το πλήρωμα είχε πάρει άδεια να φέρει τις οικογένειές του για το πρώτο σκέλος, ανάμεσά τους γυναίκες και παιδιά. Τέσσερα από τα δέκα πανιά του υψώθηκαν. Μια μικρή ριπή ανέμου έγειρε το πλοίο προς τα αριστερά, και εκείνο επανήλθε αργά. Έπειτα, στο άνοιγμα ανάμεσα στους βράχους στο Τέγκελβικεν, μια δυνατότερη ριπή το έσπρωξε πολύ πιο πλάγια, και το νερό όρμησε από τις ανοιχτές κανονιοθυρίδες του κάτω καταστρώματος. Μέσα σε λίγα λεπτά βρισκόταν στον βυθό, σε βάθος 32 μέτρων, με τα κατάρτια να εξέχουν ακόμη πάνω από την επιφάνεια. Είχε ταξιδέψει 1.300 μέτρα. Περίπου 30 άνθρωποι πέθαναν, οι περισσότεροι παγιδευμένοι μέσα.

Κοιτάξτε τώρα ψηλά, πόσο πλοίο υψώνεται πάνω από αυτές τις κάτω θυρίδες και πόσο λίγο βρίσκεται από κάτω τους. Αυτό είναι το σφάλμα. Τα ανώτερα τμήματα είναι πολύ ψηλά και πολύ βαριά για το κύτος από κάτω, και τα μαθηματικά που θα μπορούσαν να προειδοποιήσουν κάποιον απείχαν ακόμη πάνω από έναν αιώνα. Ένας ειδικός στην ανάκριση το είπε καλύτερα από όλους: δεν είχε αρκετή κοιλιά.

Ακούστε τώρα αυτό που δύσκολα συγχωρώ. Πριν αποπλεύσει, ο πλοίαρχος έβαλε τριάντα άνδρες να τρέχουν πέρα δώθε στο άνω κατάστρωμα μπροστά στον αντιναύαρχο Κλας Φλέμινγκ. Μετά από λίγες διαδρομές το πλοίο κουνιόταν τόσο άσχημα που η δοκιμή σταμάτησε, από φόβο μήπως ανατραπεί στην προβλήτα. Ο Φλέμινγκ ακούστηκε να λέει: μακάρι να βρισκόταν η Αυτού Μεγαλειότης στην πατρίδα. Στον βασιλιά δεν είπε τίποτα.

Οι ναυπηγοί είπαν στην ανάκριση ότι το πλοίο ακολουθούσε το σχέδιο που είχε εγκρίνει ο βασιλιάς. Ο σχεδιαστής του, ο Χένρικ Χίμπερτσον, είχε πεθάνει την προηγούμενη χρονιά, κι έτσι η ευθύνη έπεσε σε έναν άνθρωπο που δεν μπορούσε να απαντήσει. Η χήρα του, η Μαργκαρέτα Νίλσντοτερ, είχε συνεχίσει το συμβόλαιο και την επιχείρησή του, ενώ ο βοηθός του, ο Χάιν Γιάκομπσον, επέβλεπε τους ναυπηγούς. Κανείς δεν τιμωρήθηκε, και όλοι όσοι ανακρίθηκαν πήραν αργότερα προαγωγή. Αν οι θυρίδες μπροστά σας ήταν κλειστές εκείνο το απόγευμα, το νερό δεν θα μπορούσε να μπει, και το πλοίο ίσως να ζούσε αρκετά ώστε να ξαναχτιστεί.

Στάση 2 από 5 · Αίθουσα του πλοίου, επίπεδο εισόδου (όροφος 4), στην πλώρη

Το ακρόπρωρο με το λιοντάρι

Οι γλύπτες του Βάσα, ανάμεσά τους οι Μόρτεν Ρέντμερ, Γιόχαν Τέσον και Χανς Κλαούσινκ · Δεκαετία του 1620 · Σκαλιστό ξύλο, μήκος περίπου 3 μέτρα

Προσέξτε

  • Τα μπροστινά πόδια, που κρατούν το οικόσημο της δυναστείας των Βάσα.
  • Οι όρθιες μορφές στα πλάγια της προεξοχής της πλώρης. Εκεί στέκονταν είκοσι Ρωμαίοι αυτοκράτορες, μια διεκδίκηση για το ποιου κληρονόμος ήταν ο βασιλιάς.
  • Η σκούρα επιφάνεια. Οφείλεται στον χρόνο κάτω από το νερό και στη συντήρηση· τα πλάγια της προεξοχής της πλώρης ήταν βαμμένα έντονο κόκκινο.
Κείμενο (2:24)

Σταθείτε κάτω από την πλώρη και κοιτάξτε ψηλά το ζώο που ορμά από το μπροστινό μέρος του πλοίου. Είναι ένα λιοντάρι, μήκους τριών μέτρων, και φτιάχτηκε για να διαβάζεται από την άλλη άκρη του λιμανιού. Στα μπροστινά του πόδια κρατά το οικόσημο της δυναστείας των Βάσα, της οικογένειας του βασιλιά που παρήγγειλε αυτό το πλοίο. Το λεγόμενο λιοντάρι των Φολκούνγκα ήταν σύμβολο της σουηδικής μοναρχίας από τον Μεσαίωνα, οπότε κανείς στην προβλήτα το 1628 δεν χρειαζόταν να ρωτήσει ποιανού ήταν αυτό το ζώο.

Κοιτάξτε τώρα τις όρθιες μορφές στη σειρά πίσω του, στα πλάγια της πλώρης. Ήταν είκοσι, και ήταν Ρωμαίοι αυτοκράτορες. Το λιοντάρι είχε και δεύτερη σημασία, ως σύμβολο του αυτοκράτορα Αυγούστου. Το μήνυμα λοιπόν όλης αυτής της άκρης του πλοίου είναι απλό. Ο βασιλιάς Γουσταύος Αδόλφος είναι ο κληρονόμος της Ρώμης, και θα χτίσει δική του αυτοκρατορία. Η Σουηδία εκείνη την εποχή ήταν αραιοκατοικημένη και ελάχιστα γνωστή, και έτσι συστηνόταν η χώρα.

Λίγοι στη Στοκχόλμη του δέκατου έβδομου αιώνα ήξεραν να διαβάζουν, οπότε μιλούσε το πλοίο. Πάνω του υπήρχαν περισσότερα από 700 γλυπτά και διακοσμητικά στοιχεία, και η λέξη που χρησιμοποιεί το ίδιο το μουσείο για το αποτέλεσμα είναι διαφημιστική πινακίδα. Νομίζω ότι είναι απόλυτα σωστή. Ακόμη και τα αστεία είχαν σκοπό. Αυτή η προεξέχουσα εξέδρα, η προεξοχή της πλώρης, στέγαζε τις τουαλέτες του πληρώματος. Η θέα από εκείνες τις τουαλέτες ήταν δύο σκαλιστοί Πολωνοί ευγενείς, με τα μουστάκια τους, τα μαλλιά τους και τα μακριά ως το γόνατο πανωφόρια τους, πιασμένοι σε μια στιγμή δημόσιας ντροπής. Η Σουηδία βρισκόταν σε πόλεμο με την Πολωνία-Λιθουανία, και υπήρχε ένα πολωνικό έθιμο: ένας άνδρας που είχε προσβάλει τους φίλους του μπορούσε να σταλεί κάτω από έναν πάγκο ή ένα τραπέζι να γαβγίσει, δηλαδή να ομολογήσει και να ζητήσει συγγνώμη. Αυτοί οι δύο το έκαναν για πάντα, για να παίρνουν θάρρος οι ναύτες που τους κοιτούσαν.

Φανταστείτε τα όλα αυτά βαμμένα, γιατί τα πλάγια της προεξοχής της πλώρης ήταν έντονο κόκκινο και τα κιγκλιδώματα κίτρινα. Η σκούρα επιφάνεια που βλέπετε σήμερα οφείλεται στον χρόνο κάτω από το νερό και στη συντήρηση.

Ούτε η πλώρη ανέβηκε μαζί με το πλοίο. Η προεξοχή της πλώρης είχε καταρρεύσει στη λάσπη δίπλα στο ναυάγιο. Από το 1963 ως το 1967 δύτες δούλεψαν στο σημείο που ονόμαζαν Λάκκο και ανέβασαν την προεξοχή μαζί με πολλά από τα γλυπτά, χιλιάδες αντικείμενα συνολικά, και το πλοίο μπόρεσε να ξανασυναρμολογηθεί σχεδόν πλήρως. Έτσι, το αγριεμένο πρόσωπο πάνω από το κεφάλι σας πέρασε περισσότερους από τρεις αιώνες στη λάσπη του λιμανιού της Στοκχόλμης πριν ξαναμπεί στο μπροστινό μέρος του πλοίου.

Στάση 3 από 5 · Έκθεση Battle! (Μάχη!), επίπεδο 5

Τα μπρούντζινα κανόνια των 24 λιβρών

Το βασιλικό χυτήριο κανονιών, για το σουηδικό ναυτικό · Δεκαετία του 1620 · Μπρούντζος, έβαλλε στρογγυλές βολίδες δέκα κιλών· δρύινος κιλλίβαντας με σιδερένια εξαρτήματα, πάνω από 300 κιλά

Προσέξτε

  • Η κάννη. Μια βολίδα δέκα κιλών έβγαινε από εκεί σχεδόν με την ταχύτητα του ήχου.
  • Ο τετράτροχος κιλλίβαντας. Στο πλοίο, κιλλίβαντες από δρυ και σίδερο, πάνω από 300 κιλά, επέτρεπαν στο πλήρωμα να σκοπεύει με το κανόνι και να το μετακινεί στο κατάστρωμα.
  • Τα όπλα που μπορείτε να πιάσετε σε αυτή την έκθεση. Νιώστε το βάρος τους και θυμηθείτε ότι δεν χρησιμοποιήθηκαν ποτέ σε μάχη.
Κείμενο (2:31)

Αυτά τα δύο μπρούντζινα κανόνια είναι από τα σπανιότερα που βγήκαν από το πλοίο. Την ημέρα που βυθίστηκε είχε 64 κανόνια, και τα 61 ανασύρθηκαν ήδη από τον δέκατο έβδομο αιώνα. Σήμερα μένουν μόνο τρία, και τα δύο είναι εδώ. Ήταν τα πολυτιμότερα αντικείμενα πάνω στο πλοίο.

Κοιτάξτε μέσα στο στόμιο. Καθένα από αυτά έριχνε βολίδα βάρους δέκα κιλών, που έβγαινε από την κάννη σχεδόν με την ταχύτητα του ήχου. Σαράντα οκτώ κανόνια αυτού του τύπου ήταν ο κύριος οπλισμός του, και μια πλευρική ομοβροντία, όλα τα κανόνια της μίας πλευράς μαζί, εκτόξευε 250 κιλά. Αυτό ήταν περίπου τέσσερις φορές περισσότερο από ένα τυπικό σουηδικό πολεμικό πλοίο της δεκαετίας του 1620 και διπλάσιο από τα μεγαλύτερα πλοία των άλλων στόλων της βόρειας Ευρώπης.

Αυτό το κανόνι ήταν μια καινούργια ιδέα. Αναπτύχθηκε το 1620 για τον στρατό, ως κινητό πυροβολικό πολιορκίας, και ζύγιζε το μισό από το παραδοσιακό ναυτικό κανόνι των 24 λιβρών. Ο βασιλιάς Γουσταύος Αδόλφος ήταν παθιασμένος με το πυροβολικό. Πίστευε ότι οι ναυμαχίες θα γίνονταν μονομαχίες κανονιών, ενώ οι παραδοσιακοί αξιωματικοί εξακολουθούσαν να πιστεύουν στο ρεσάλτο και στην κατάληψη του εχθρικού πλοίου. Το Βάσα ήταν το επιχείρημά του σε δρυ και μπρούντζο, και ο βασιλιάς παρήγγειλε κι άλλα σαν αυτό. Σχεδόν όλες εκείνες οι παραγγελίες ακυρώθηκαν μετά τον θάνατό του. Υπάρχει εδώ και μια μικρή αμηχανία. Όταν απέπλευσε, οκτώ από τις κανονιοθυρίδες του ήταν άδειες, επειδή το ναυπηγείο μπορούσε να χτίσει ένα πλοίο πιο γρήγορα απ' όσο το βασιλικό χυτήριο μπορούσε να του χυτεύσει κανόνια.

Ο βασιλιάς είχε τους λόγους του να βιάζεται. Τον Νοέμβριο του 1627, στην Ολίβα, στην πολωνική ακτή κοντά στο Γκντανσκ, ο πολωνικός στόλος επιτέθηκε στο άκρο της σουηδικής γραμμής αποκλεισμού. Η σουηδική ναυαρχίδα Τίγκερν καταλήφθηκε ύστερα από απελπισμένη μάχη σώμα με σώμα, και το πλήρωμα ενός δεύτερου πλοίου, του Σόλεν, άναψε την ίδια του την πυρίτιδα, και το πλοίο διαλύθηκε σε μια τεράστια έκρηξη. Το να ανατινάζεις ένα πλοίο αντί να το αφήνεις να πέσει στα χέρια του εχθρού ήταν επίσημη πολιτική. Αυτός είναι ο πόλεμος για τον οποίο χυτεύτηκαν αυτά τα κανόνια.

Ποτέ δεν έφτασαν σε αυτόν. Τριάντα πέντε χρόνια μετά το ναυάγιο, μια ομάδα με επικεφαλής τους Άλμπρεχτ φον Τράιλεμπεν και Αντρέας Πέκελ ήρθε για τα κανόνια με έναν καταδυτικό κώδωνα, μια εφεύρεση που τότε μόλις είχε τελειοποιηθεί, δουλεύοντας σε βάθος 32 μέτρων μέσα σε κατάμαυρο νερό. Ξήλωσαν μεγάλο μέρος από τα σανίδια του ανώτερου καταστρώματος για να φτάσουν στα από κάτω καταστρώματα, και πήραν σχεδόν όλα τα κανόνια. Τα τελευταία περίμεναν ως τον εικοστό αιώνα: όταν ένα από αυτά ανασύρθηκε στις 5 Σεπτεμβρίου 1958, το μετέδωσε σε ζωντανή σύνδεση το σουηδικό ραδιόφωνο.

Το Βάσα δεν είδε ποτέ μάχη. Ο μόνος χαιρετισμός με κανόνια που έχει καταγραφεί από τη μοναδική του μέρα στη θάλασσα έπεσε καθώς ξεκινούσε, λίγα λεπτά πριν μπει το νερό.

Στάση 4 από 5 · Ορατό από το επίπεδο 6

Το πρυμναίο κάστρο

Οι γλύπτες του Βάσα, ανάμεσά τους οι Μόρτεν Ρέντμερ, Γιόχαν Τέσον και Χανς Κλαούσινκ · Δεκαετία του 1620· το πάνω μέρος ανασύρθηκε από τον βυθό του λιμανιού τη δεκαετία του 1960 · Σκαλιστό ξύλο, κάποτε βαμμένο και επιχρυσωμένο· το μουσείο μετρά 460 γλυπτά και 300 διακοσμητικά στοιχεία στο πλοίο

Προσέξτε

  • Ο νεαρός βασιλιάς στην κορυφή, με τα χέρια απλωμένα πάνω από τον λαό του.
  • Οι δύο άγγελοι με ένα δεμάτι στάχυα ανάμεσά τους: το οικόσημο των Βάσα και η πηγή του ονόματος του πλοίου.
  • Το σουηδικό οικόσημο στο κέντρο, με τον Δαβίδ, τον Γεδεών και δύο μορφές του Ηρακλή γύρω από τον καθρέφτη της πρύμνης.
Κείμενο (2:15)

Από εδώ ψηλά μπορείτε να διαβάσετε το μέρος του πλοίου που νοιάζονταν περισσότερο οι κατασκευαστές του. Αυτή είναι η πρύμνη, και υψώνεται σαν πρόσοψη ανακτόρου. Ξεκινήστε από την κορυφή. Η μορφή που απλώνει τα χέρια πάνω από όλα όσα βρίσκονται από κάτω της είναι ο βασιλιάς Γουσταύος Αδόλφος νέος, με τα χέρια ανοιχτά πάνω από τον λαό του. Στέκεται στην κορυφή του ψηλότερου τμήματος του κύτους, και αυτή ήταν η ιδέα.

Κατεβείτε σιγά σιγά. Κάτω του βρίσκονται το σουηδικό οικόσημο και ο βιβλικός ήρωας Γεδεών με τους πολεμιστές του, που νίκησαν έναν μεγάλο στρατό εισβολέων με μόλις 300 άνδρες. Πιο κάτω έρχεται ο Δαβίδ, που σκότωσε τον Γολιάθ και έγινε σοφός βασιλιάς. Οι Σουηδοί ήξεραν και τις δύο ιστορίες, και οι δύο έλεγαν το ίδιο: μπορείς να νικήσεις έναν ισχυρότερο εχθρό αν ο Θεός είναι με το μέρος σου. Εδώ υπάρχουν και δύο μορφές του Ηρακλή, για τη δύναμη, τη γενναιότητα, την ενεργητικότητα και τη σοφία, σε περίπτωση που η Παλαιά Διαθήκη δεν αρκούσε.

Βρείτε τώρα τους δύο αγγέλους που κρατούν ένα δεμάτι στάχυα. Αυτό το δεμάτι είναι το οικόσημο της δυναστείας των Βάσα, που στα σουηδικά λέγεται βάσε, και είναι ο λόγος που το πλοίο έχει αυτό το όνομα.

Αυτό το σκούρο καφέ δεν προοριζόταν ποτέ να φαίνεται. Οφείλεται στον χρόνο κάτω από το νερό και στη συντήρηση. Από το 1990 ως το 2002 ο συντηρητής και ιστορικός τέχνης Πέτερ Τόνγκεμπεργκ μελέτησε πώς είχε βαφτεί το πλοίο, και αναλύθηκαν περίπου 1.200 δείγματα χρώματος. Η απάντηση αλλάζει τον τρόπο που βλέπετε όλα αυτά. Η πρύμνη ήταν έντονο κόκκινο. Τα γλυπτά είχαν δυνατά χρώματα, με άφθονο φύλλο χρυσού. Περίπου δεκαπέντε από τις βασικές μορφές έχουν έκτοτε αναπαρασταθεί με αυτά τα χρώματα, και εμένα με σοκάρουν λίγο, περισσότερο λούνα παρκ παρά μουσείο, και είναι μια αληθοφανής εικόνα του πώς έμοιαζε.

Οι τεχνίτες που γνωρίζουμε με το όνομά τους ήταν ξένοι. Ο Μόρτεν Ρέντμερ, Γερμανός και ένας από τους κορυφαίους γλύπτες του αιώνα του, σκάλισε αρκετά από τα σημαντικότερα κομμάτια. Ο Ολλανδός Γιόχαν Τέσον και ο Γερμανός Χανς Κλαούσινκ δούλεψαν κι αυτοί στη διακόσμηση, με άγνωστο αριθμό βοηθών. Έκαναν έναν Σουηδό βασιλιά να φαίνεται ανίκητος.

Πίσω από αυτόν τον τοίχο βρισκόταν η μεγάλη καμπίνα, διαμορφωμένη σαν δωμάτιο στο βασιλικό ανάκτορο, για τον βασιλιά ή για έναν ναύαρχο. Το πάνω μέρος κατέρρευσε στη λάσπη, και δύτες το ανέσυραν τη δεκαετία του 1960. Σήμερα είναι από τα πιο δύσκολα μέρη του πλοίου να στηριχθούν, επειδή αυτό το ξύλο έχει φθαρεί πολύ και επειδή το πρυμναίο κάστρο ήταν εύθραυστο ακόμη και καινούργιο: ένα σκαλιστό ξύλινο ανάκτορο πάνω σε ένα κύτος που δεν μπορούσε να το σηκώσει.

Στάση 5 από 5 · Επίπεδο 2, κάτω από το κύτος

Το κύτος από κάτω

Χένρικ Χίμπερτσον, αρχιναυπηγός (πέθανε το 1627), και το ναυπηγείο του στόλου της Στοκχόλμης · Ναυπηγήθηκε 1626 έως 1628· ανελκύστηκε το 1961 · Δρύινο κύτος σε χαλύβδινο στήριγμα· 27 νέες χαλύβδινες βάσεις στήριξης ως το 2028

Προσέξτε

  • Τα στρογγυλά σημάδια στα σανίδια. Τα μπουλόνια που αντικατέστησαν τα σκουριασμένα καρφιά μπήκαν στις αρχικές τρύπες.
  • Το ατσάλι κάτω από το κύτος. Τα επόμενα χρόνια το στήριγμα αντικαθίσταται, ώστε το πλοίο να μπορέσει να ισιώσει.
  • Τυχόν λευκά ή κίτρινα στίγματα στο ξύλο. Είναι ενώσεις θείου και σιδήρου, και αυτά πρώτα προειδοποίησαν το μουσείο.
Κείμενο (2:38)

Εδώ κάτω κοιτάτε το μέρος του πλοίου που δεν προοριζόταν να το δει κανείς. Σανίδια του πυθμένα και ατσάλι που τα κρατά.

Αυτή η δρυς παραλίγο να γίνει έπιπλα. Το 1920 δύο αδέλφια ζήτησαν άδεια να ανατινάξουν τα ναυάγια αυτού του τμήματος του λιμανιού της Στοκχόλμης για τη μαύρη δρυ τους, που είχε ζήτηση στα έπιπλα αρ ντεκό, και οι αρχές αρνήθηκαν. Έπειτα, από το 1954, ένας μηχανικός καυσίμων του ναυτικού, ο Άντερς Φράνζεν, άρχισε να σέρνει εργαλεία στον βυθό του λιμανιού στον ελεύθερο χρόνο του και ανέβαζε, όπως έλεγε ο ίδιος, σκουριασμένες σιδερένιες σόμπες και γυναικεία ποδήλατα, χριστουγεννιάτικα δέντρα και ψόφιες γάτες. Στις 25 Αυγούστου 1956 το αυτοσχέδιο εργαλείο δειγματοληψίας του ανέβηκε με ένα κομμάτι μαύρης δρυός.

Οι ιδέες για την ανέλκυση έπεφταν βροχή, ανάμεσά τους μπαλάκια του πινγκ πονγκ και ένας γιγάντιος κύβος πάγου. Η εταιρεία ανέλκυσης επέμεινε σε μια μέθοδο που χρησιμοποιούνταν από τον Μεσαίωνα. Δύτες του ναυτικού έσκαψαν με πίδακες νερού έξι σήραγγες κάτω από το πλοίο, χαλύβδινα συρματόσχοινα πέρασαν μέσα από αυτές, και το πλοίο υψώθηκε ανάμεσα σε δύο πλωτήρες. Στις 9:03 το πρωί της Δευτέρας 24 Απριλίου 1961, οι άκρες μερικών δοκαριών έσπασαν την επιφάνεια, σε ζωντανή τηλεοπτική μετάδοση.

Μετά ήρθε η λάσπη, και οι αρχαιολόγοι. Μέσα σε πέντε μήνες έβγαλαν περισσότερα από 30.000 αντικείμενα, και αγόρασαν τις παλιές μπανιέρες από τους εμπόρους παλιοσιδερικών της Στοκχόλμης για να τα κρατούν βρεγμένα. Βρήκαν και τους ανθρώπους. Περίπου τριάντα πέθαναν σε εκείνο το ταξίδι, και τα λείψανα τουλάχιστον 17 επέστρεψαν μαζί με το πλοίο. Μόνο ένας από τους νεκρούς κατονομάζεται στις ιστορικές πηγές, ο πλοίαρχος Χανς Γιόνσον. Οι ερευνητές δουλεύουν με τα οστά τους εδώ και δεκαετίες, και το 2023 το DNA έδειξε ότι ένας σκελετός που επί πολύ θεωρούνταν άνδρας ήταν γυναίκα. Το μουσείο μιλά πια γι' αυτούς ως άτομα: ένα ζευγάρι που πέθανε ο ένας στην αγκαλιά του άλλου, ένα αγόρι με κομψά παπούτσια, μια γυναίκα με κόκκινο σκουφί. Πολλοί είχαν ανέβει στο πλοίο για ένα γιορτινό απόγευμα.

Κοιτάξτε τα στρογγυλά σημάδια στα σανίδια. Τα σιδερένια καρφιά σκούριασαν και χάθηκαν στον βυθό, οπότε τη δεκαετία του 1960 πάνω από 5.000 χαλύβδινα μπουλόνια μπήκαν στις παλιές τρύπες, και διαβρώθηκαν κι εκείνα με τη σειρά τους. Χρειάστηκαν επτά χρόνια για να αντικατασταθούν όλα, με τέλος το 2018, και το πλοίο βγήκε περίπου οκτώ τόνους ελαφρύτερο. Ακόμη δεν είναι ασφαλές. Το ξύλο έχει χάσει μεγάλο μέρος της αντοχής του, και το πλοίο γέρνει ελαφρά προς τα αριστερά, λίγο περισσότερο με τον καιρό. Γι' αυτό 27 νέες χαλύβδινες βάσεις στήριξης και ένας χαλύβδινος σκελετός μέσα στο κύτος αντικαθιστούν το παλιό στήριγμα, με προθεσμία το 2028, την 400ή επέτειό του. Ο δηλωμένος στόχος του μουσείου είναι χίλια χρόνια, για ένα πλοίο που άντεξε στη θάλασσα μόνο λίγα λεπτά.

Ανεξάρτητος ξεναγός · Chiaro

Στρέψτε το Chiaro σε οποιοδήποτε σκάλισμα του Βάσα.

Αυτές οι στάσεις αγγίζουν ένα μικρό μέρος του: το μουσείο μετρά 460 γλυπτά και 300 διακοσμητικά στοιχεία στο πλοίο και δώδεκα εκθέσεις γύρω του. Φωτογραφίστε μια γοργόνα στο κύτος, ένα παπούτσι ναύτη σε προθήκη ή μια τροχαλία από τα ξάρτια, και το Chiaro εξηγεί σε τι χρησίμευε στο πλοίο και ποιος το έφτιαξε, και μπορείτε να συνεχίσετε να ρωτάτε από το ίδιο σημείο.

Γιατί έμειναν ανοιχτές οι κανονιοθυρίδες;Τι έτρωγε το πλήρωμα;Ποιοι ήταν οι άνθρωποι που βρέθηκαν στο πλοίο;

Πριν πάτε

01

Πώς θα πάτε

Galärvarvsvägen 14, στο νησί Djurgården, Στοκχόλμη.

Το τραμ 7 από το κέντρο της πόλης ως τη στάση Nordiska museet/Vasamuseet είναι η διαδρομή που το μουσείο χαρακτηρίζει ως την ευκολότερη. Εκεί σταματά και το λεωφορείο 67· τα λεωφορεία 69 και 76 σταματούν στο Djurgårdsbron. Με το μετρό, πάρτε την κόκκινη γραμμή ως το Karlaplan και μετά περπατήστε δέκα λεπτά ή πάρτε το λεωφορείο 67. Τα φεριμπότ 80 από το Nybroplan και 82 από το Slussen πιάνουν στο Allmänna gränd, περίπου οκτώ λεπτά με τα πόδια.

02

Εισιτήρια

  • Το εισιτήριο ενηλίκων κοστίζει 195 SEK από τον Οκτώβριο ως τον Απρίλιο και 240 SEK από τον Μάιο ως τον Σεπτέμβριο. Όσοι είναι έως 18 ετών μπαίνουν δωρεάν· τα παιδιά έως 12 ετών πρέπει να συνοδεύονται από ενήλικο.
  • Το μουσείο δέχεται μόνο κάρτες. Μπορείτε πάντα να αγοράσετε εισιτήριο κατά την άφιξη, και ένα εισιτήριο που αγοράστηκε από πριν δεν δίνει προτεραιότητα στην ουρά. Από τον Μάιο ως τον Σεπτέμβριο η αναμονή μπορεί να φτάσει περίπου τα 30 λεπτά, και το μουσείο λέει ότι τα απογεύματα έχουν λιγότερο κόσμο από τα πρωινά και την ώρα του μεσημεριανού.
  • Ανοιχτό κάθε μέρα. Σεπτέμβριος έως Μάιος 10:00 με 17:00, τις Τετάρτες ως τις 20:00· Ιούνιος έως Αύγουστος 08:30 με 18:00. Κλειστό στις 24 και 25 Δεκεμβρίου· στις 31 Δεκεμβρίου κλείνει στις 15:00.
  • Μεγάλες τσάντες και βαλίτσες με ρόδες δεν επιτρέπονται, και το κτίριο δεν έχει χώρο φύλαξης αποσκευών. Το πλοίο χρειάζεται θερμοκρασία 18 έως 20°C, οπότε φέρτε ένα πουλόβερ.
  • Νέα χαλύβδινα στηρίγματα τοποθετούνται γύρω από το κύτος ως το 2028. Το μουσείο μένει ανοιχτό σε όλη αυτή την περίοδο, με διακοπή των εργασιών το καλοκαίρι.
Επίσημα εισιτήρια →
03

Ο επίσημος ηχητικός ξεναγός

Ο επίσημος ξεναγός του Βάσα αξίζει μια δοκιμή. Τον ακούτε σε ροή στο δικό σας κινητό ή tablet μέσω του δωρεάν Wi-Fi, στη γλώσσα που θα διαλέξετε από έναν μακρύ κατάλογο στον ιστότοπό του, διαρκεί περίπου 40 λεπτά και συγκαταλέγεται σε όσα περιλαμβάνει ήδη το εισιτήριό σας, όπως η ξενάγηση με οδηγό περίπου 25 λεπτών και η ταινία 17 λεπτών. Φέρτε ακουστικά. Οι δικές μας πέντε στάσεις είναι συντομότερες και δεν κοστίζουν τίποτα, με εισιτήριο ή χωρίς, οπότε μπορείτε να ακούσετε όλη την ιστορία στο τραμ 7 πριν φτάσετε στην πόρτα.

Επίσημος ιστότοπος →

Ερωτήσεις

Υπάρχει δωρεάν ηχητικός ξεναγός για το Μουσείο Βάσα;

Ακούστε τον δικό μας χωρίς κόστος και χωρίς εισιτήριο: πέντε ηχογραφήσεις, με το κείμενο της καθεμιάς κάτω από το πρόγραμμα αναπαραγωγής. Ο ξεναγός του ίδιου του μουσείου, περίπου 40 λεπτών, περιλαμβάνεται στην είσοδο και παίζει σε ροή στο κινητό σας μέσω του δωρεάν Wi-Fi του μουσείου.

Πόσο κοστίζει ο επίσημος ηχητικός ξεναγός του Μουσείου Βάσα;

Δεν έχει ξεχωριστή τιμή. Το μουσείο αναφέρει τους ηχητικούς ξεναγούς του μεταξύ όσων περιλαμβάνονται πάντα στο εισιτήριό σας, και χρησιμοποιείτε το δικό σας κινητό ή tablet και τα δικά σας ακουστικά.

Πού βρίσκεται το πλοίο Βάσα μέσα στο μουσείο;

Γεμίζει το κέντρο του κτιρίου, και το κύτος του περνά από το επίπεδο της εισόδου, που στον χάρτη του μουσείου φέρει την ένδειξη όροφος 4. Το ακρόπρωρο με το λιοντάρι βρίσκεται στην πλώρη, στο ίδιο επίπεδο. Οι όροφοι εκτείνονται από τον 2, κάτω από το κύτος, ως τον 7, με ανελκυστήρες για όλους.

Είναι κλειστό το Μουσείο Βάσα κάποια μέρα της εβδομάδας;

Όχι, ανοίγει κάθε μέρα. Οι εξαιρέσεις είναι οι 24 και 25 Δεκεμβρίου, όταν είναι κλειστό, και οι 31 Δεκεμβρίου, όταν κλείνει στις 15:00. Τις Τετάρτες μένει ανοιχτό ως τις 20:00 από τον Σεπτέμβριο ως τον Μάιο.

Είναι το Βάσα το αυθεντικό πλοίο;

Ναι. Το μουσείο αναφέρει ότι σώζεται πάνω από το 98% της αρχικής κατασκευής, μαζί με τα κατάρτια και τα πανιά, αν και το ξύλο είναι εύθραυστο και το συγκρατεί ένα χαλύβδινο στήριγμα που θα έχει αντικατασταθεί ως το 2028. Οι έντονα χρωματισμένες μορφές στην αίθουσα είναι σύγχρονες αναπαραστάσεις, όπως και το ομοίωμα σε κλίμακα 1:10.

Γιατί βυθίστηκε το Βάσα;

Τα ανώτερα τμήματά του ήταν πολύ ψηλά και βαριά για το κύτος από κάτω τους, οπότε μια ριπή ανέμου στις 10 Αυγούστου 1628 το έγειρε τόσο που το νερό μπήκε από τις ανοιχτές κάτω κανονιοθυρίδες. Βυθίστηκε μέσα σε λίγα λεπτά, 1.300 μέτρα μετά την αρχή του πρώτου του ταξιδιού, και περίπου 30 άνθρωποι πέθαναν.

Περισσότερες ηχητικές ξεναγήσεις

Δημιουργία του Chiaro. Δεν συνδέεται με το Μουσείο Βάσα.