Paleis Schönbrunn · Wenen · Onafhankelijke gids
Audiogids voor Paleis Schönbrunn,
vijf stops, gratis.
Een zomerpaleis met 1441 vertrekken, in 1696 begonnen als jachtslot, met een park dat 1,2 kilometer van oost naar west loopt. Alle vijf stops spelen af in dit tabblad, en over de rest vertelt Chiaro je aan de hand van een foto.
Gemaakt door Chiaro. Niet verbonden aan Paleis Schönbrunn.
De Erehof en de gevel aan de hofzijde
Paleis Schönbrunn, Wenen
Dat was het gratis deel
Eén foto is genoeg: Chiaro vertelt je over alles wat je ziet bij Paleis Schönbrunn.
De vijf stops · 11 minuten audio
Vijf plekken, één wandeling,
in de volgorde waarin je ze tegenkomt.
Deze audiogids voor Paleis Schönbrunn neemt je in vijf stops op eigen houtje mee langs de hoofdas van het paleis, van het voorplein tot de top van de heuvel: drie zijn gratis, twee liggen binnen op één ticket, en de eerste hoor je nog voor je bij een tourniquet komt. Die eerste is op de Erehof, achter de hoofdpoort aan de Schönbrunner Schloßstraße, met je gezicht naar het zuiden, naar de paleisgevel en de dubbele trap. Dan ga je naar binnen en omhoog naar de bel-etage, de voornaamste verdieping: eerst de grote wit-gouden zaal in het midden van het gebouw, dan oostwaarts naar de met lakwerk betimmerde gedenkkamer van Frans Stefan. Daarna naar buiten aan de tuinkant, pal zuidwaarts over de volle lengte van het Grote Parterre naar de Neptunusfontein aan de voet van de heuvel, en de heuvel op naar de Gloriette op de top, waar de hele as weer terugwijst naar het paleis. Achter elkaar duren de opnames samen ongeveer elf minuten. De eigen rondleiding van het paleis door de hele bel-etage duurt ongeveer 75 minuten, en van noord naar zuid meet het park ongeveer een kilometer.
Namen, data en maten op deze pagina komen van de eigen website van de beheerder, schoenbrunn.at, en van een tweede bron. De openingstijden wisselen per seizoen en de prijzen gelden onder voorbehoud van seizoenswijzigingen, dus kijk op de officiële pagina voor de dag waarop je gaat. Zeggen het personeel van het paleis of een bord ter plaatse die dag iets anders, ga dan van hen uit, en stuur ons een berichtje: dan werken we de pagina bij.
Stop 1 van 5 · Erehof (Ehrenhof), achter de hoofdpoort aan de Schönbrunner Schloßstraße, met je gezicht naar het zuiden, naar de dubbele trap van het paleis; gratis, nog voor je een ticket nodig hebt
De Erehof en de gevel aan de hofzijde
Johann Bernhard Fischer von Erlach (1656–1723) voor Leopold I; herbouwd en uitgebreid door Nikolaus Pacassi (1716–1790) voor Maria Theresia; gevel vereenvoudigd door Johann Aman (1765–1834) · Begonnen in 1696; herbouwd 1743–1749; gevel gewijzigd 1817–1819 · Gepleisterd metselwerk met natuurstenen omlijstingen, in Schönbrunner geel; de gevel aan de stadskant 175 meter lang
Om op te letten
- De dubbele trap midden in de gevel, met de doorrit voor rijtuigen eronder. Die kwam in 1746 in de plaats van de enkele buitentrap van Fischer von Erlach, en bij besloten gelegenheden leidde hij rechtstreeks naar de Grote Galerij.
- Hoe sober de gevel is voor een barokpaleis. Johann Aman haalde er tussen 1817 en 1819 de rococoversiering van Nikolaus Pacassi af.
- De twee fonteinen op het plein, die allebei in 1776 nieuwe beelden kregen: aan de oostkant Galicië en Lodomerië, toen nog maar net verworven, en Transsylvanië, van Johann Baptist Hagenauer; aan de westkant de Donau, de Inn en de Enns van Franz Anton Zauner.
- Het geel zelf. Dat werd pas halverwege de negentiende eeuw de kleur van het paleis; daarvoor was de gevel oranje en baksteenrood geweest, daarna oker, daarna grijs.
Transcriptie (2:17)
Ga midden op het plein staan, met de poort in je rug en de hele gevel voor je: honderdvijfenzeventig meter geel, en twee witte trappen die in een boog omhoog lopen naar het midden. Dit is de Erehof, het voorplein van het paleis.
Begin bij die trappen, want ze verklaren het gebouw. Johann Bernhard Fischer von Erlach ontwierp het eerste paleis op deze plek voor Leopold de Eerste, als groots jachtslot voor zijn zoon Jozef. Het werk begon in 1696, in het voorjaar van 1700 was het middendeel bewoonbaar, en waarschijnlijk was het deze opdracht die Fischer in de adelstand bracht; daar komt de toevoeging von Erlach vandaan. Zijn jachtslot had één monumentale trap die midden in deze gevel recht omhoog liep. In 1746 haalde de architect van Maria Theresia, Nikolaus Pacassi, die weg. Hij maakte onder het middendeel een doorrit voor rijtuigen door de begane grond, legde op de verdieping daarboven twee lange zalen voor feesten aan, en bouwde de dubbele trap waar je nu naar kijkt. Op een besloten avond konden gasten die treden op lopen en zo de Grote Galerij in. Op een officiële avond stuurde het hofceremonieel hen met een omweg via de Blauwe Trap.
Pacassi deed nog veel meer. Vanaf 1743 maakte hij van het jachtslot een zomerresidentie, vanaf 1745 trok de keizerlijke familie er elke zomer in, en toen het gezin groeide, schoof hij tussenverdiepingen onder de bovenste verdieping: in de oostvleugel tegen 1747, in de westvleugel in de jaren 1750.
Kijk nu eens hoe sober de gevel is. Dat is geen barokke ingetogenheid. Tussen 1817 en 1819 haalde de hofarchitect Johann Aman de rococoversiering van Pacassi van deze gevel af, en hij liet de vlakkere, rustigere muur achter die je vandaag ziet.
En de kleur is jonger dan de muur. Verfmonsters laten zien dat het jachtslot van Fischer lichtoranje en baksteenrood was, met wit afgezet. Onder Maria Theresia werd het goudoker, en later een lichter oker. Aman schilderde zijn nieuwe gevel grijs, zodat hij op steen leek. Het geel dat iedereen Schönbrunner geel noemt, won het pas halverwege de negentiende eeuw, misschien als bewuste verwijzing naar de tijd van Maria Theresia.
Nog twee dingen voor je naar binnen gaat. De fonteinen aan weerszijden van het plein kregen hun beelden in 1776: aan de oostkant Galicië en Lodomerië, toen nog maar net verworven, en Transsylvanië, van Johann Baptist Hagenauer; aan de westkant de rivieren van Franz Anton Zauner, de Donau, de Inn en de Enns. En de westvleugel, rechts van je als je naar het paleis kijkt, is waar Frans Jozef woonde. Hij werd in 1830 in dit gebouw geboren, betrok in 1848 vertrekken aan die kant, met uitzicht op dit plein, en stierf daar op eenentwintig november 1916.
Stop 2 van 5 · Bel-etage, in het midden van het paleis boven de doorrit; op de route van zowel het Palace Ticket als het State Apartments-ticket
De Grote Galerij
Nikolaus Pacassi (1716–1790) voor Maria Theresia; plafondfresco’s van Gregorio Guglielmi (1714–1773); stucwerk van Albert Bolla · Aangelegd vanaf 1746; plafondfresco’s 1755–1761; stucwerk 1761/62; gerestaureerd 2011–2012 · Verguld stucwerk, spiegels en beschilderd plafond; 43 meter lang en bijna 10 meter breed
Om op te letten
- De middelste plafondschildering: Maria Theresia en Frans Stefan op de troon tussen de deugden, en langs de randen de kroonlanden en wat ze voortbrengen.
- De oostelijke schildering, met Mars op een wit paard. Dat is een kopie uit 1947 en 1948 van Paul Reckendorfer en Carl Krall, omdat een bom het origineel van Guglielmi in april 1945 verwoestte. Vergelijk hem met de westelijke.
- De spiegels aan de wand tegenover de ramen, die er hangen om het daglicht te verdubbelen.
- De kaarsvormige lampjes in de kroonluchters en wandlampen: ledlampen met kristallen, aangebracht bij de restauratie van 2011 en 2012, die een flakkerende vlam nabootsen.
Transcriptie (2:25)
Je staat nu recht boven de doorrit die je vanaf het plein zag, in de zaal die Pacassi maakte toen hij de trap van Fischer weghaalde. Drieënveertig meter lang, bijna tien breed, met de ramen aan de kant van het plein en spiegels aan de wand ertegenover, die het daglicht terug de zaal in moeten kaatsen.
Toen de zaal werd aangelegd, in 1746, was ze kaal. Het witte en gouden stucwerk en het beschilderde plafond kwamen later, en om dat plafond draait het. Kijk omhoog naar de middelste schildering. Gregorio Guglielmi laat Maria Theresia zien als heerseres over de Habsburgse landen en haar man Frans Stefan als keizer van het Heilige Roomse Rijk, op de troon in de wolken, tussen de deugden die een vorst hoort te hebben: rechtvaardigheid, mildheid, vrijgevigheid. Laat je blik nu zakken naar de randen, waar de voorstelling weer op aarde komt. Dat zijn de kroonlanden en wat ze voortbrengen: mensen aan het werk tussen hun waren. Het is een plafond over een economisch hervormingsprogramma, en het zegt dat opvallend openlijk.
De schildering aan de westkant is de vrede, de pax austriaca. Bovenaan zit Concordia, met Overvloed en Vrede, en onder haar zitten Ceres voor de landbouw, Bacchus voor de wijn en Mercurius voor de handel, met Apollo tussen de kunsten en wetenschappen. Guglielmi schilderde zijn fresco’s tussen 1755 en 1761, en het stucwerk van Albert Bolla kwam er in 1761 en 1762 omheen.
De schildering aan de oostkant is de oorlog. Mars galoppeert op een wit paard door de lucht, en Minerva houdt toezicht op een les aan de Militaire Academie die Maria Theresia in 1752 in Wiener Neustadt stichtte. Alleen is die schildering niet van Guglielmi. Een bom verwoestte haar in april 1945, in de laatste dagen van de Tweede Wereldoorlog, en wat je ziet is een kopie, in 1947 en 1948 geschilderd door Paul Reckendorfer en Carl Krall.
Ook de verlichting heeft een geschiedenis. De twee grote gesneden en vergulde kroonluchters droegen oorspronkelijk elk tweeënzeventig kaarsen. In 1898 kwam er elektriciteit in het paleis, er kwam een tweede, hogere rij wandlampen bij, en vanaf toen werd deze zaal verlicht door 868 gloeilampen. Bij de restauratie van 2011 en 2012 maakten die plaats voor kaarsvormige ledlampjes met kristallen die een flakkerende vlam nabootsen.
De zaal overleefde de monarchie door nuttig te blijven. De Republiek bleef er staatsrecepties houden, waaronder de receptie na de ondertekening van het Oostenrijkse Staatsverdrag in het Obere Belvedere, op vijftien mei 1955. En in 1961 ontmoetten John F. Kennedy en Nikita Chroesjtsjov elkaar hier.
Loop voordat je verdergaat naar een raam. De Erehof waar je begon, ligt recht onder je, en de dubbele trap waar je daar beneden naar keek, is de trap die besloten gasten naar deze zaal bracht.
Stop 3 van 5 · Bel-etage, oostvleugel, tussen de gedenkkamers voor Frans Stefan; alleen op de route van het Palace Ticket
De Vieux-Laque-kamer
Waarschijnlijk ontworpen door Isidor Canevale (1730–1786) voor Maria Theresia; portretten van Pompeo Batoni (1708–1787) en Anton von Maron; Chinese lakpanelen, gezaagd uit kamerschermen voor de export · Na 1765 heringericht als gedenkkamer; portretten van Batoni 1769; panelen gerestaureerd 2002–2005 · Notenhouten lambrisering met zwart-gouden Chinees lakwerk: 138 grotere en 84 kleine panelen op de wanden, de deurpanelen en de bovendeuren
Om op te letten
- De naden in het lakwerk. De panelen zijn uit Chinese kamerschermen gezaagd en zo herschikt dat ze bij de kamer pasten, niet bij de oorspronkelijke voorstellingen.
- Frans Stefan in het midden, geschilderd door Pompeo Batoni en voltooid in 1769, vier jaar na zijn dood.
- Het dubbelportret van Jozef en Leopold, en het boek op de tafel voor Jozef: Over de geest van de wetten van Montesquieu.
- Het gedempte licht, en dat is opzet: de kamer wordt uit de zon gehouden om het goud op het lakwerk te beschermen.
Transcriptie (2:14)
Dit is een kleine kamer, en een donkere, en die duisternis is opzet. De wanden zijn van vloer tot plafond van notenhout, en in dat notenhout zitten zwarte lakpanelen, met goud beschilderd, Chinees werk, en goud op lak verbleekt in de zon. Daarom blijft het daglicht buiten en brandt hier alleen gedimd elektrisch licht.
Kijk goed naar een van de grote panelen, en je vindt de naden. Dit was nooit als wandbekleding bedoeld. Het waren kamerschermen, in China gemaakt voor de Europese markt, en hier werden ze uit elkaar gezaagd en in de lambrisering gezet in de volgorde die de kamer het beste uitkwam, niet in die van de oorspronkelijke voorstellingen. Door het zagen zijn ze gescheurd. Bij de laatste restauratie, die in 2002 begon en drie jaar duurde, werden alle 138 grotere en 84 kleine panelen een voor een weggehaald, gerepareerd en teruggeplaatst. De keer daarvoor was in 1872, toen het paleis werd opgeknapt voor de Wereldtentoonstelling van 1873.
De kamer bestaat vanwege een sterfgeval. Het was de privésalon van Frans Stefan, de binnenste van de ontvangstvertrekken van de keizer. Hij stierf in 1765 onverwacht, en Maria Theresia maakte er zijn gedenkkamer van, waarschijnlijk naar een ontwerp van de architect Isidor Canevale. Vanaf dat moment droeg ze niets anders dan rouwkleding. Toen ze in 1780 stierf, vond men in haar gebedenboek een briefje waarop ze precies had uitgerekend hoe lang haar huwelijk had geduurd: negenentwintig jaar, zes maanden en zes dagen. En alsof dat nog niet precies genoeg was, rekende ze het om: duizend vijfhonderdveertig weken, tienduizend zevenhonderdeenentachtig dagen, tweehonderdachtenvijftigduizend zevenhonderdvierenveertig uur.
Nu de schilderijen. In het midden hangt Frans Stefan, geschilderd door Pompeo Batoni en voltooid in 1769, vier jaar nadat het model al dood was. Rechts daarvan hangt het dubbelportret dat Batoni hetzelfde jaar maakte van hun zonen Jozef en Leopold, allebei toekomstige keizers. Zoek het boek op de tafel voor Jozef, die rechts staat: het is Over de geest van de wetten van Montesquieu, een van de centrale boeken van de Verlichting, daar neergelegd om te zeggen wat voor vorst hij wilde zijn. Het derde schilderij, van Anton von Maron, toont de vrouw van Leopold, Maria Ludovica, met drie van hun zestien kinderen, onder wie de latere keizer Frans als klein kind in een violet jurkje. Drie generaties in één kamer: een weduwe die ervoor zorgde dat de dynastie er ongebroken uitzag.
En één onverwachte bewoner. Toen Napoleon Schönbrunn bezette, in 1805 en nog eens in 1809, waren het juist deze gedenkkamers voor Frans Stefan, in de oostvleugel, die hij als zijn verblijf nam.
Stop 4 van 5 · Paleispark, aan de zuidkant van het Grote Parterre op de hoofdas, aan de voet van de heuvel van de Gloriette; gratis
De Neptunusfontein
Zeer waarschijnlijk ontworpen door Johann Ferdinand Hetzendorf von Hohenberg (1733–1816); beelden van de hofbeeldhouwer Johann Christian Wilhelm Beyer (1725–1796) en zijn atelier · 1776–1780 · Beelden van Sterzinger marmer op een bakstenen constructie, bekleed met Kaiserstein; ruim honderd meter lang, net geen vijftig meter breed en zonder de beelden iets meer dan zeven meter hoog
Om op te letten
- Thetis, die naast Neptunus knielt. De hele groep draait om wat zij hem vraagt.
- De tritons aan de voet van de grot, met hun schelphoorns, die de zeepaarden in bedwang houden die de wagen van Neptunus trekken.
- De maskers op de panelen van de gebogen sokkel, en de vazen langs de keermuur erachter.
- De marmeren beelden langs het Grote Parterre achter je, de meeste uit het atelier van dezelfde beeldhouwer.
Transcriptie (2:00)
Je bent over de hele lengte van het Grote Parterre hierheen gelopen, tussen hoge, strak geschoren hagen vol marmeren beelden, de meeste uit het atelier van de beeldhouwer die ook de groep voor je maakte. Dit is de Neptunusfontein, en hij was bedoeld als de punt achter de tuin, waar de vlakte de heuvel raakt.
Hij is groter dan hij er vanaf het paleis uitziet: ruim honderd meter lang, net geen vijftig breed en iets meer dan zeven meter hoog voordat er ook maar één beeld op staat. De constructie is van baksteen, bekleed met Kaiserstein, een harde kalksteen. De beelden zijn van Sterzinger marmer, gehouwen door Johann Christian Wilhelm Beyer en zijn atelier. Het ontwerp was zeer waarschijnlijk van Johann Ferdinand Hetzendorf von Hohenberg, de hofarchitect die deze tuin in de jaren zeventig van de achttiende eeuw voor Maria Theresia opnieuw inrichtte. Het graafwerk begon in 1776, en vier jaar later was de fontein klaar, vlak voor haar dood.
Hij had gezelschap moeten krijgen. In het parterre achter je werden bassins voor nog vier fonteinen gegraven, en toen bleek in 1777 dat er niet genoeg water kon worden aangevoerd om ze te vullen. De gaten werden weer dichtgegooid. Zelfs deze fontein spoot vroeger alleen bij bijzondere gelegenheden, en na beide wereldoorlogen helemaal niet. Pas sinds de laatste grote restauratie heeft hij een circulatiesysteem waardoor hij als vanzelfsprekend kan spuiten.
Lees nu de groep. Bovenaan staat Neptunus in een wagen in de vorm van een schelp, met de drietand in zijn hand, boven een rotsachtige grot, met een nimf naast zich. Aan de andere kant knielt Thetis, de zeegodin en moeder van Achilles, en wat ze hem vraagt, hangt af van wie je het vraagt. Volgens het paleis zelf wil ze dat Neptunus de reis van haar zoon naar Troje gunstig gezind is. Een andere lezing laat haar smeken om een storm die Paris moet tegenhouden als hij Helena wegvoert, en zo de oorlog moet voorkomen waarin Achilles voorbestemd was jong te sterven. Hoe dan ook staat de god die over de zee heerst voor de vorst die een land bestuurt.
Daaronder zijn de tritons, half mens en half vis, met hun schelphoorns, die worstelen met de zeepaarden die de wagen trekken. En één ding ontbreekt in dit bassin. Beyer maakte er twee groepen najaden voor, en die vielen naast al het andere zo klein uit dat ze naar twee ronde bassins elders in de tuin moesten verhuizen. Hij werd ervan beschuldigd dat hij dat met opzet had gedaan, om zijn eigen werk in de bassins te krijgen die anders door andere beeldhouwers gevuld zouden zijn.
Stop 5 van 5 · Top van de Schönbrunner Berg, boven aan de paden omhoog vanaf de Neptunusfontein, op het grasveld en bij de vijver voor de Gloriette; gratis. Het uitzichtterras op het dak is een aparte, betaalde attractie
De Gloriette, op de top van de Schönbrunner Berg
Johann Ferdinand Hetzendorf von Hohenberg (1733–1816); trofeeën van Johann Baptist Hagenauer, adelaar van Benedikt Henrici; zuilen en bogen hergebruikt uit het Neugebäude, het paleis van Maximiliaan II · 1775; oostvleugel herbouwd na een bom in 1945; gerestaureerd 1994/95 · Zuilengalerij van witte Kaiserstein-kalksteen, 84,3 meter lang (135,3 meter met de trappen) en 25,95 meter hoog
Om op te letten
- De keizerlijke adelaar op een wereldbol boven op het middendeel, omringd door trofeeën: het beeldhouwwerk van Benedikt Henrici.
- Het jaartal in de inscriptie onder het dak, geschreven zoals de oude drukkers het deden, zonder M en zonder D.
- De dubbele zuilen van de arcaden, hergebruikt uit het Neugebäude, een renaissancepaleis waaraan Maximiliaan II in 1568 begon.
- Draai je om: de as loopt in een rechte lijn terug naar beneden, over de Neptunusfontein en het Grote Parterre, naar het paleis.
Transcriptie (2:11)
Kijk eens waar je naartoe bent geklommen. De Gloriette is 84,3 meter lang, 135,3 met de trappen, en 25,95 meter hoog: een zuilengalerij op de top van een heuvel van zestig meter, in 1775 gebouwd naar een ontwerp van Hohenberg. Fischer von Erlach had hier vanaf het begin iets willen hebben, een belvedère als bekroning van het hele geheel. Het kwam er pas tientallen jaren later, toen Hohenberg het park opnieuw inrichtte.
Het vreemde is dat het meeste ervan tweedehands is. De dubbele zuilen, de kapitelen, de bogen en de hoofdgestellen kwamen uit het Neugebäude, een renaissancepaleis waaraan Maximiliaan de Tweede in 1568 begon en dat nooit af kwam. In 1774 was het aan het leger overgedragen als kruitmagazijn, en Maria Theresia schreef dat daar een oude galerij van stenen zuilen en kroonlijsten stond waar niemand iets aan had, en dat ze had besloten die te laten afbreken en naar Schönbrunn te laten brengen. Dit monument voor de glorie van de Habsburgers is dus gemaakt van gerecyclede Habsburgse onderdelen.
En een monument is het. Maria Theresia wilde ermee de macht van de Habsburgers verheerlijken, en de rechtvaardige oorlog: de oorlog die uit noodzaak wordt gevoerd en in vrede eindigt. Kijk naar de top van het middendeel: een keizerlijke adelaar op een wereldbol, omringd door trofeeën, van de beeldhouwer Benedikt Henrici. De Romeinse wapenrustingen, schilden, vaandels en leeuwen op de zijtrappen zijn van Johann Baptist Hagenauer.
Zoek dan de inscriptie onder het dak. Die noemt Jozef de Tweede en Maria Theresia en geeft het jaartal 1775, maar niet op de gewone manier. Er staat geen M en geen D in. Het duizendtal en het vijfhonderdtal zijn opgebouwd uit de letter C, de letter I en een gespiegelde C, een oud Romeins teken dat de vroege drukkers overnamen om grote getallen te schrijven.
Het glazen middendeel heeft een onrustig leven gehad. In de negentiende eeuw werd het vaak als eetzaal gebruikt, met een eigen keuken in de buurt; die keuken werd rond 1925 gesloopt, en een jaar later ging het glas eruit. In 1945 verwoestte een bom een deel van de oostvleugel, die na de oorlog werd herbouwd, en bij de restauratie van 1994 en 1995 kreeg het middendeel weer glas. Nu zit er een café in, en het platte dak erboven dient al sinds het begin van de negentiende eeuw als uitkijkplatform.
Draai je nu om. De hele tuin loopt in één rechte lijn van je af: de Neptunusfontein aan de voet van de heuvel, het lange parterre, en helemaal aan het eind het gele paleis waar je begon, honderdvijfenzeventig meter breed en van hieraf zo klein dat het achter je duim verdwijnt.
Onafhankelijke gids · Chiaro
Richt Chiaro op alles wat je bij Paleis Schönbrunn ziet.
Het paleis telt 1441 vertrekken en een park van 1,2 kilometer breed, en deze wandeling staat daarin maar op vijf plekken stil. Houd je telefoon voor een beeld op het parterre, een portret in een vergulde lijst of een fontein zonder bordje, en Chiaro zoekt uit waar je naar kijkt en wie het maakte, en blijft daarna paraat voor wat je verder wilt weten, helemaal tot boven bij de Gloriette.
Voor je gaat
Zo kom je er
Schönbrunner Schloßstraße 47, 1130 Wenen. Kom binnen door de hoofdpoort aan de Schönbrunner Schloßstraße, op de Erehof, het voorplein waar de eerste stop is, nog voor de tourniquets. De enige officiële webwinkel van de beheerder is imperialtickets.com; op de eigen site waarschuwt de beheerder voor nepwebsites die tickets verkopen.
Metrolijn U4 naar Schönbrunn. Tram 10 en 60 en bus 10A stoppen bij Schloss Schönbrunn. Vanaf Westbahnhof neem je tram 60 richting het westen, ongeveer vijftien minuten. Vanaf Wien Hauptbahnhof neem je de U1 naar Karlsplatz en stap je over op de U4 richting het westen; vanaf Meidling de U6 richting het noorden naar Längenfeldgasse en daarna de U4 richting het westen.
Tickets en toegang
- Je komt het paleis binnen op een vast toegangstijdstip, en de beheerder raadt aan online te boeken om er zeker een te hebben. Voor de twee binnenstops heb je het Palace Ticket nodig, dat de hele bel-etage in ongeveer 75 minuten beslaat en in het zomerseizoen van 2026 voor een volwassene € 42 kostte. Het goedkopere State Apartments-ticket, € 30, brengt je wel in de Grote Galerij maar niet in de Vieux-Laque-kamer. Bij allebei zit de audiogids inbegrepen, en de prijzen gelden onder voorbehoud van seizoenswijzigingen.
- Het dakterras van de Gloriette is niet gratis. Het hoort bij het Exclusive Gardens-ticket, € 16 voor een volwassene in het seizoen 2026, samen met het Doolhof, de Kroonprinsentuin en de Oranjerietuin, en bij de Classic Pass; je komt er alleen via trappen, en het opgegeven seizoen 2026 eindigt op 2 november. Het grasveld en de vijver voor de Gloriette, waar de vijfde stop is, kosten niets.
- Het paleis is elke dag open, ook op feestdagen, en de laatste toegang tot elke attractie is 45 minuten voor sluitingstijd. Het park gaat om 6.30 uur open en is gratis. De openingstijden wisselen per seizoen, dus kijk voor jouw datum op de pagina met openingstijden van de beheerder. De fonteinen spuiten niet van half oktober tot half april, dus misschien staat de Neptunusfontein stil als je er bent. Statieven, selfiesticks en flitsen zijn in het paleis niet toegestaan, en honden mogen het paleis en het park niet in. Het paleis is drempelvrij voor rolstoelgebruikers, met een lift naar de eerste verdieping: meld je bij het personeel aan het tourniquet.
De officiële audiogids
De eigen audiogids van het paleis is gratis. Hij hoort bij het Palace Ticket en bij het State Apartments-ticket, in 21 talen, of als gedrukte rondleidingsbeschrijving in 24 talen, afhankelijk van de beschikbaarheid, en je krijgt hem na de tourniquets. De beheerder brengt ook een gratis Schönbrunn-app uit met een interactieve kaart van het park, en verkoopt rondleidingen met gids als apart ticket. Deze pagina staat los van de beheerder: voor de drie buitenstops heb je geen ticket en geen tourniquet nodig, en in een drukke zaal kun je een stop lezen in plaats van beluisteren, want de volledige tekst staat onder de speler.
Officiële website →Vragen
Is er een gratis audiogids voor Paleis Schönbrunn?
Ja, twee. De eigen audiogids van het paleis kost niets extra: hij zit bij het Palace Ticket en het State Apartments-ticket, in 21 talen, en je krijgt hem na de tourniquets. De andere is deze pagina, een route van vijf stops die op je telefoon draait en op de Erehof begint voordat je iets hebt gekocht, met onder elke stop de uitgeschreven tekst. Wat geen van beide gidsen behandelt, van een tuinbeeld tot een beschilderd plafond, fotografeer je gewoon, en de Chiaro-app vertelt je erover.
Welke stops kan ik zonder paleisticket beluisteren?
Drie van de vijf. De Erehof is het voorplein van het paleis, dat je vanaf de straat door de hoofdpoort betreedt, en de Neptunusfontein en de Gloriette liggen in het park, dat tijdens de openingstijden gratis is. De Grote Galerij en de Vieux-Laque-kamer liggen in het paleis, en voor allebei heb je het Palace Ticket met een vast toegangstijdstip nodig; met het State Apartments-ticket kom je alleen in de Grote Galerij.
Wat kost de officiële audiogids van Paleis Schönbrunn?
Niets bovenop je ticket. De audiogids van de beheerder, of een gedrukte beschrijving als er geen toestel beschikbaar is, zit bij de prijs van het Palace Ticket en het State Apartments-ticket inbegrepen. In het zomerseizoen van 2026 kost het Palace Ticket € 42 voor een volwassene en het State Apartments-ticket € 30, en de beheerder vermeldt bij allebei dat de prijs per seizoen kan veranderen.
Waar op het terrein begint de wandeling?
Op de Erehof, het grote plein achter de hoofdpoort aan de Schönbrunner Schloßstraße, met je gezicht naar de dubbele trap van het paleis. Je komt er met de U4 naar Schönbrunn, of met tram 10 of 60 naar Schloss Schönbrunn. Speel de eerste stop daar af, voordat je naar binnen gaat.
Is Paleis Schönbrunn op bepaalde dagen gesloten?
Nee. Het paleis is dagelijks open, ook op feestdagen, en de laatste toegang is 45 minuten voor sluitingstijd. In 2026 is het van 1 september tot 2 november open van 8.30 tot 17.30 uur, en van 3 november tot 31 maart 2027 van 8.30 tot 17.00 uur, behalve van 5 tot 8 december, op 12, 13, 19 en 20 december en van 25 december tot 6 januari, wanneer het tot 17.30 uur open blijft. Het park gaat om 6.30 uur open en kost niets.
Kan ik de Gloriette op?
Het dakterras op wel, met een ticket: het terras zit in het Exclusive Gardens-ticket en de Classic Pass, je komt er alleen via trappen, en het opgegeven seizoen 2026 loopt tot 2 november. De Gloriette zelf, het grasveld en de vijver ervoor liggen in het gratis park, en daar speel je de vijfde stop van deze pagina af.
Meer audiogidsen
Gemaakt door Chiaro. Niet verbonden aan Paleis Schönbrunn.